Tadeusz Konwicki

Aktualizacja “Doliny Issy” Czesława Miłosza w filmie Tadeusza Konwickiego

Autorka artykułu podejmuje się analizy filmu Tadeusza Konwickiego, który wzbudził ambiwalentne odczucia ówczesnych krytyków. Ponadto zastanawia się nad rozbieżnościami między powieścią Miłosza a jej adaptacją. Jako możliwy klucz interpretacyjny autorka podaje odmienną motywację autorów, powracających do krainy z dzieciństwa (wspólnej w ich biografii, a także – jak się okazuje – wyobraźni) z innych pobudek. Wykorzystane przez Konwickiego zabiegi stanowią sedno do zrozumienia aktualizacji, jakiej poddaje tekst polskiego noblisty.

Literacko-filmowy “problem” z “Austerią” (roztrząsania na granicy błędu, rozważania na granicy słuszności)

DOI: 10.56351/PLEOGRAF.2022.3.04 Wydział Polonistyki Uniwersytet Warszawski ORCID: 0000-0002-2047-4508 Dramatyczne spektrum różnic „Kąpiący się w rzece o poranku chasydzi zostają ostrzelani przez artylerię, a rzeką spływa krew ofiar”[1], tak słynną finałową… Czytaj więcej »Literacko-filmowy “problem” z “Austerią” (roztrząsania na granicy błędu, rozważania na granicy słuszności)

Kresy Wschodnie w filmie polskim początku lat osiemdziesiątych

Do Polski należały rozległe tereny rozciągające się na wschód od jej obecnych granic. Ziemie te zajął Związek Radziecki podczas drugiej wojny światowej, a ludność polska tam mieszkająca w większości została wysiedlona. Ze względu na zależność Polski od ZSRR nie wolno było oficjalnie o tym mówić. Pozwalano tylko na ograniczone poruszanie tego tematu w literaturze wysokoartystycznej. W jeszcze mniejszym stopniu w filmie. Na początku lat osiemdziesiątych w związku z pewną liberalizacją polityczną w kraju, pojawiło się kilka filmów, których akcja dzieje się na Kresach Wschodnich lub w których występują ludzie stamtąd pochodzący. Filmy te otwarły drogę innym podobnym, nakręconym później. Przejawiają się w nich mity kresowe, szczególnie arkadyjski, ale i w pewnej mierze heroiczny. Ich twórcy mieli niewątpliwie problem z odtworzeniem rzeczywistości Kresów. Czynią to przede wszystkim każąc aktorom mówić polszczyzną stylizowaną na dialekty kresowe. A także przedstawiając je jako obszar wielokulturowy, w pewnym sensie egzotyczny, dzięki różnym społecznościom narodowym. Filmy te tworzą pewien nurt w kinie polskim lat osiemdziesiątych, interesujący pod względem artystycznym i, w nie mniejszym stopniu społecznym.