CALL FOR PAPERS

Czekamy na teksty wpisujące się w tematykę przygotowywanych tomów, ale także na artykuły niezwiązane z wiodącym tematem numeru.

Przyjmujemy również recenzje naukowe książek filmoznawczych dotyczących kinematografii polskiej.

Teksty prosimy przesyłać na adres: pleograf@fina.gov.pl lub poprzez formularz kontaktowy.

Ludowe historie Polski

W kontekście toczącej się debaty demitologizującej pańszczyznę i folwarczne korzenie współczesnych elit, pragnącej demaskować logiki władzy wynikające z historycznych zaszłości, podejmiemy namysł nad „chłopskim” obliczem rodzimego kina. Czym była „chłopskość” dla oka kamery? Jak przedstawiano opór ludu? Czy i w jaki sposób polskie kino konstruowało społeczne relacje poddaństwa? W jakim stopniu może być narzędziem ich redefinicji?

Na teksty czekamy do 15 maja 2022. Nabór zamknięty.

Chłopi, 1922, reż. Eugeniusz Modzelewski, źródło i prawa do zdjęć: Fototeka FINA, domena publiczna

Chłopi, 1922, reż. Eugeniusz Modzelewski, źródło i prawa do zdjęć: Fototeka FINA, domena publiczna

Otwarte nabory:

jesień 2022

GDAŃSK ’82 – festiwal niebyły

Na teksty czekamy do 15 sierpnia.

Na zdjęciu: Holland Agnieszka, Linda Bogusław, Zaleski Krzysztof na planie filmu „Kobieta samotna” (1981);
autor zdjęcia: Wiktor Nitkiewicz; Prawa: FINA

Kolejny numer kwartalnika „Pleograf” będzie towarzyszył organizowanemu przez Filmotekę Narodową – Instytut Audiowizualny wydarzeniu „Gdańsk ’82”, mającego upamiętnić polskich twórców oraz wielkie dokonania rodzimego kina, które w okresie swojego powstania nie mogły zostać należycie docenione z powodu dramatycznych wydarzeń politycznych.

Refleksja filmologiczno-historyczna pozwoli na stworzenie pełniejszego obrazu tego epizodu (lata 1981-1982) w historii kina polskiego, znaczonego co najmniej kilkunastoma wybitnymi dziełami, takimi jak: Przypadek Krzysztofa Kieślowskiego, Przesłuchanie Ryszarda Bugajskiego, Danton Andrzeja Wajdy czy Kobieta samotna Agnieszki Holland.

Filmoznawcy zgodnie podkreślają, że gdyby Festiwal Polskich Filmów Fabularnych w Gdańsku odbył się we wrześniu 1982 roku, mógłby być jedną z najświetniejszych edycji w całej historii festiwalu. Niestety wprowadzenie stanu wojennego 13 grudnia 1981 roku brutalnie przerwało okres, który prof. Tadeusz Lubelski nazwał „genialnym sezonem” w historii kina polskiego.

Już samo sformułowanie „genialny sezon” wymusza niejako dokładniejsze zbadanie jakości polskiego kina w tamtym czasie i niesprawiedliwości dziejowej, jaka spotkała wówczas polskich filmowców. Pamiętajmy, że, choć niektóre dzieła wyprodukowane w latach 1981-1982 zostały pokazane podczas późniejszych edycji festiwalu (przede wszystkim w 1984 roku), inne na długie lata trafiły na półki, bądź też w ogóle nie znalazły się w dystrybucji kinowej.

W projektowanym numerze „Pleografu” zachęcamy do odpowiedzi na następujące pytania: w jaki sposób wydarzenia polityczne wpłynęły na produkcję filmów? Jak odbiły się na poglądach, ścieżkach życiowych i losach ludzi kina? Jak zmieniła się polska kinematografia po wprowadzeniu stanu wojennego? Jak mogłaby wyglądać historia polskiego kina – i szerzej, polskiej kultury – gdyby festiwal odbył się w 1982 roku, a wszystkie filmy trafiłyby od razu do dystrybucji?

Artykuły przyjmujemy do 15 sierpnia 2022 r. Poniżej zamieszczamy pełną listę filmów, które zostaną wyświetlone podczas wydarzenia „Gdańsk ‘82”. Mogą stanowić one inspirację dla autorów.

Lista „filmów konkursowych”:

1. Austeria, reż. Jerzy Kawalerowicz   

2. Danton, reż. Andrzej Wajda

3. Dolina Issy, reż. Tadeusz Konwicki

4. Kobieta samotna, reż. Agnieszka Holland  

5. Konopielka, reż. Witold Leszczyński  

6. Krzyk, reż. Barbara Sass  

7. Limuzyna Daimler-Benz, reż. Filip Bajon

8. Niech cię odleci mara, reż. Andrzej Barański

9. Prognoza pogody, reż. Antoni Krauze

10. Przesłuchanie, reż. Ryszard Bugajski

11. Przypadek, reż. Krzysztof Kieślowski

12. Wielki bieg, reż. Jerzy Domaradzki

13. Wyjście awaryjne, reż. Roman Załuski  

14. Znachor, reż. Jerzy Hoffman 

Lista „filmów pozakonkursowych”:

1. Odwet, reż. Tomasz Zygadło

2. Epitafium dla Barbary Radziwiłłówny, reż. Janusz Majewski 

3. Gry i zabawy, reż. Tadeusz Junak

4. Klakier, reż. Janusz Kondratiuk

5. Pensja pani Latter, reż. Stanisław Różewicz

6. Wigilia ’81, reż. Leszek Wosiewicz  

zima 2022

Uczyć bawiąc? Film dla dzieci i młodzieży

Na teksty czekamy do 15 listopada.

Filmy dla dzieci i młodzieży – choć, niestety, jeszcze nie rodzimej produkcji – w światowych, ale też polskich zestawieniach wyników frekwencyjnych zajmują od wielu lat wysokie lokaty. Nic dziwnego, że trend ten pragną zdyskontować rodzimi producenci: w lutym 2022 roku polskie media doniosły o planach remake’u Akademii Pana Kleksa, nieco wcześniej w serwisie Netflix pojawiła się serialowa wersja Kajka i Kokosza.

Czy tradycja polskiego filmu dla dzieci i młodzieży jest na tyle silna, aby mówić o odrębnym zjawisku w historii rodzimej kinematografii? A może mamy raczej do czynienia z odmiennymi tradycjami, rozróżnianymi zgodnie z kryterium rodzajowym? Akulturacja widowni dziecięcej w świat filmu odbywa się przecież głównie za pośrednictwem filmu rysunkowego. Cenne prace na temat polskiego filmu animowanego, które ukazały się w ostatnich latach, nie wyczerpują tematu – nadal wiele napisać można o realizacjach powstałych w Studiu Filmów Rysunkowych w Bielsku-Białej, łódzkim Se-Ma-Forze czy stołecznym Studiu Miniatur Filmowych.

Podobny sąd sformułować można w odniesieniu do filmu aktorskiego. Janusz Nasfeter, Stanisław Jędryka, Kazimierz Tarnas, Andrzej Maleszka, Dorota Kędzierzawska – to tylko niektórzy z reżyserów podejmujących tematykę dziecięco-młodzieżową. Czy istnieje wspólny mianownik łączący ich propozycje dla młodych widzów? Spory potencjał badawczy mają także telewizyjne produkcje dla dzieci i młodzieży – zaskakująco mało napisano o peerelowskich serialach, takich jak Dziewczyna i chłopak Stanisława Lotha, Urwisy z Dolny Młynów Janusza Łęskiego czy Siedem życzeń Janusza Dymka.

Z pewnością pożądane byłoby antropologiczne ujęcie filmów dla dzieci i młodzieży. Jakiego rodzaju paideia wyłania się z tych fabuł – powstałych w okresie PRL, w czasie transformacji i tych produkowanych współcześnie? Czy za prawdziwy można uznać sąd, iż dawniejsze filmy częściej realizowały funkcję wychowawczą, współczesne zaś się od niej odżegnują? A może dziś bywa ona sprawniej ukryta? Cząstkowych odpowiedzi na to pytanie dostarczyć może analiza konkretnych filmów i seriali.

Ale trzeba też zadać pytanie o warunki ich produkcji oraz cyrkulację wśród widowni. Czy polityka wspierania realizacji filmów dla dzieci i młodzieży była spójna i konsekwentna przez cały okres PRL? Jaką rolę w minionych dekadach pełniła w tym zakresie Telewizja Polska? Czy ramówki współczesnych telewizyjnych kanałów tematycznych dla dzieci odznaczają się charakterystycznymi właściwościami? Warto też przyjrzeć się kanałom mediów internetowych oraz polityce programowej serwisów VOD – w odniesieniu do nowych, jak i starszych realizacji. Wreszcie – czy tradycyjne zestawienie „film dla dzieci i młodzieży” może być w ogóle utrzymane, czy spójnika „i” nie należałoby zastąpić spójnikiem „lub”?

Zgłoś tekst poprzez formularz:

    Formularz kontaktowy

    Print Friendly, PDF & Email