Uniwersytet Warszawski ORCID: 0000-0002-2047-4508 doi.org/10.56351/PLEOGRAF.2023.2.02 pobierz pdf ________ Streszczenie Opętanie Andrzeja Żuławskiego wydaje się swoistą polemiką z sugestywną wizją rozpadu małżeństwa przedstawioną przez Ingmara Bergmana we wcześniejszych Scenach… Czytaj więcej »Puszka Pandory podsuwana Europie. Ekspresja artystyczna „Opętania” Andrzeja Żuławskiego
Tematem analizy podjętej w tekście jest cielesność w filmach „Wstręt” Romana Polańskiego i „Opętanie” Andrzeja Żuławskiego. Ciało jako namacalny obraz stanów wewnętrznych bohaterów jest osią centralną obu dzieł polskich filmowców. Synchroniczna analiza omawianych filmów prowadzona przez autora udowadnia współmierne zainteresowanie reżyserów cielesnością traktowaną jako pułapka oraz jako źródło metafizycznego lęku. Pokazuje, jak kluczowe jest umiejscowienie ciała w odniesieniu do przestrzeni oraz jakie metody w tym celu zostały wykorzystane przez twórców. Do pogłębionego wejrzenia w „Opętanie” i „Wstręt” w tekście wykorzystana została również teoria abiektu Julii Kristevy. Jej myśl posłużyła do sprecyzowania sposobu, w jaki Polański i Żuławski pokazują kobiety oraz do tego, jak sfilmowane przez nich obrazy cielesności sprawiają, że „oglądanie” zostaje zastąpione fizycznym „odczuwaniem” obu filmów
Jerzy Skolimowski jest jednym z polskich reżyserów, którzy znaczną część swego życia spędzili za granicą. Ten artykuł ukazuje, jak doświadczenie emigracji, jego własnej oraz innych Polaków, ujawnia się w jego filmach. Przedstawia on okoliczności wyjazdu reżysera z Polski pod koniec lat sześćdziesiątych, a następnie analizuje dwa jego filmy z lat osiemdziesiątych: Moonlighting (Fucha, 1982) i Success Is the Best Revenge (Najlepszą zemstą jest sukces, 1984). Artykuł kończy się krótkim przedstawieniem motywu obcego w późniejszych filmach Skolimowskiego, takich jak Essential Killing (2010) oraz EO (2022). W artykule rozważane są również autobiograficzne motywy twórczości Skolimowskiego. W analizie akcent postawiony został na obraz protagonistów oraz ścieżki dźwiękowe filmów jako metodę przybliżenia widzowi alienacji bohaterów.