{"id":8240,"date":"2025-07-28T06:53:44","date_gmt":"2025-07-28T05:53:44","guid":{"rendered":"https:\/\/pleograf.pl\/?p=8240"},"modified":"2025-08-12T06:52:47","modified_gmt":"2025-08-12T05:52:47","slug":"tak-to-sie-robilo-z-kierownikiem-produkcji-andrzejem-soltysikiem-rozmawia-michal-dondzik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/tak-to-sie-robilo-z-kierownikiem-produkcji-andrzejem-soltysikiem-rozmawia-michal-dondzik\/","title":{"rendered":"\u201eTak to si\u0119 robi\u0142o\u201d Z\u00a0kierownikiem produkcji Andrzejem So\u0142tysikiem rozmawia Micha\u0142 Dondzik"},"content":{"rendered":"

WYWIAD <\/u><\/strong><\/p>\n

DOI: https:\/doi.org\/10.56351\/PLEOGRAF.2024.2.09<\/p>\n

Streszczenie<\/u><\/strong><\/p>\n

Rozmowa z\u00a0kierownikiem produkcji Andrzejem So\u0142tysikiem (m.in. film\u00f3w Juliusza Machulskiego, W\u0142adys\u0142awa Pasikowskiego, Filipa Bajona). So\u0142tysik zdradza kulisy powstawania superprodukcji kina PRL-u\u00a0takich jak Seksmisja<\/em> (re\u017c. Juliusz Machulski, 1984), Kingsajz <\/em>(re\u017c. Juliusz Machulski, 1988), czy kultowe Psy<\/em> (1992) W\u0142adys\u0142awa Pasikowskiego. Opowie\u015b\u0107 o\u00a0pi\u0119ciu si\u0119 po szczeblach kariery kierownika produkcji jest r\u00f3wnie\u017c przyczynkiem do refleksji nad nieznan\u0105 histori\u0105 kina polskiego.<\/p>\n

S\u0142owa kluczowe<\/u><\/strong><\/p>\n

Andrzej So\u0142tysik, Juliusz Machulski, Seksmisja<\/em>, Vabank<\/em>, Kingsajz<\/em>, Psy<\/em>, Pasikowski, transformacja ustrojowa, produkcja filmowa, Krzysztof Zanussi, Filip Bajon, Szko\u0142a Filmowa w\u00a0\u0141odzi, Wytw\u00f3rnia Film\u00f3w Fabularnych w\u00a0\u0141odzi, WFF Wroc\u0142aw, Zesp\u00f3\u0142 \u201eTor\u201d, Zesp\u00f3\u0142 \u201eProfil\u201d, Zespo\u0142y Filmowe, Kino PRL-u<\/p>\n

 <\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

Micha\u0142 Dondzik:\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Teraz ka\u017cde s\u0142owo, kt\u00f3re pan powie, mo\u017ce zosta\u0107 u\u017cyte przeciwko panu. To b\u0119dzie rozmowa o\u00a0produkcji filmowej w\u00a0Polsce. Czy czuje si\u0119 pan gotowy?<\/strong><\/p>\n

Andrzej So\u0142tysik:\u00a0\u00a0\u00a0 Jestem gotowy, a\u00a0boj\u0119 si\u0119 tylko Boga i\u00a0\u017cony. Na wst\u0119pie musz\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce nie zgadzam si\u0119 ze wsp\u00f3\u0142czesnym, cyfrowym kinem. B\u0119dziemy wi\u0119c m\u00f3wili o\u00a0kinematografii analogowej. Jak patrz\u0119 na credits<\/em>, a\u00a0tam wypisuj\u0105 po dwie\u015bcie, trzysta os\u00f3b, to mi w\u0142osy staj\u0105 d\u0119ba, jak nieprawdopodobnie maj\u0119tni s\u0105 wsp\u00f3\u0142cze\u015bni producenci filmowi.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 A\u00a0ja patrz\u0119 na pa\u0144sk\u0105 filmografi\u0119 i\u00a0mam wra\u017cenie, \u017ce nie ma si\u0119 czego wstydzi\u0107. <\/strong><\/p>\n

Faktycznie, ale by\u0142 moment, kiedy rzeczywi\u015bcie grozi\u0142o mi pe\u0142nienie funkcji kierownika produkcji przy filmie do\u015b\u0107 szczeg\u00f3lnym. By\u0142 1978 rok, ko\u0144czyli\u015bmy kr\u0119ci\u0107 Umarli rzucaj\u0105 cie\u0144 <\/em>(1979) Julka Dziedziny. Wracali\u015bmy ze zdj\u0119\u0107 z\u00a0Taszkientu przez Moskw\u0119, a\u00a0w\u00a0kraju czeka\u0142 na mnie asystent dyrektora, prosz\u0105c, \u017cebym jak najszybciej zg\u0142osi\u0142 si\u0119 do dyrekcji Przedsi\u0119biorstwa Realizacji Film\u00f3w. Przyszed\u0142em na Pu\u0142awsk\u0105 61. Pan dyrektor Andrzej Ola\u0144ski[1]<\/sup><\/a> zaprosi\u0142 mnie na pi\u0105te pi\u0119tro, tam w\u00a0sali projekcyjnej zobaczy\u0142em zebranych oko\u0142o pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu os\u00f3b, jak si\u0119 okaza\u0142o czekaj\u0105cych na kierownika produkcji. By\u0142em nieco zdziwiony t\u0105 propozycj\u0105, ale dyrektor Ola\u0144ski zapowiedzia\u0142 mi podw\u00f3jne wynagrodzenie, umowy o\u00a0dzie\u0142o, asygnat\u0119 na samoch\u00f3d i\u00a0doda\u0142, \u017ce kto\u015b inny sko\u0144czy za mnie produkcj\u0119 filmu Umarli rzucaj\u0105 cie\u0144. <\/em>Poprosi\u0142em o\u00a0scenariusz, dano mi jeden dzie\u0144 do zastanowienia. Realizatorem mia\u0142 by\u0107 re\u017cyser, kt\u00f3rego nikt nie zna\u0142, istnia\u0142a wi\u0119c uzasadniona obawa, \u017ce mo\u017ce nie sprosta\u0107 zadaniu. By\u0107 mo\u017ce tylko zwi\u0105zki rodzinne spowodowa\u0142y, \u017ce sta\u0142 si\u0119 re\u017cyserem. Przeczyta\u0142em scenariusz i\u00a0nast\u0119pnego dnia zadzwoni\u0142em do dyrekcji, \u017ce mimo tych wspania\u0142ych warunk\u00f3w nie podejm\u0119 si\u0119 pracy. Odpowied\u017a dyrektora Ola\u0144skiego by\u0142a jednoznaczna: przez rok nie b\u0119dzie pan robi\u0142 \u017cadnych film\u00f3w, zagro\u017cono mi, \u017ce mog\u0119 czu\u0107 si\u0119 na wylocie. Tak\u0105 histori\u0119 mia\u0142em tylko przy tym jednym filmie.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Co to by\u0142 za film? Kim by\u0142 re\u017cyser?<\/strong><\/p>\n

Nie b\u0119d\u0119 zdradza\u0142 tajemnicy. M\u00f3wi\u0119 o\u00a0tym dlatego, \u017ce by\u0142 to cz\u0142owiek bardzo mocno umocowany, poprzez koneksje rodzinne, z\u00a0Komitetem Centralnym.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Czy ten film powsta\u0142?<\/strong><\/p>\n

Tak, w\u00a0ko\u0144cu kierownikiem produkcji zosta\u0142 m\u00f3j kolega. Potem troch\u0119 si\u0119 wstydzi\u0142.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0Wcze\u015bniej by\u0142 pan drugim kierownikiem produkcji w\u00a0<\/strong>Hubalu <\/em><\/strong>(1973) Bohdana Por\u0119by.<\/strong><\/p>\n

Tak. Do filmu o\u00a0Hubalu <\/em>\u015bci\u0105gn\u0105\u0142 mnie kierownik produkcji Jerzy Nitecki[2]<\/sup><\/a>, oferuj\u0105c mi awans na funkcj\u0119 starszego asystenta kierownika produkcji. Po tym filmie zosta\u0142 powo\u0142any Zesp\u00f3\u0142 Filmowy \u201eProfil\u201d w\u00a0\u0141odzi[3]<\/sup><\/a>. Mia\u0142em blisko z\u00a0Wytw\u00f3rni do Pa\u0142acu Pozna\u0144skiego, a\u00a0tam w\u0142a\u015bnie znajdowa\u0142a si\u0119 jego siedziba. Szefem do spraw produkcji by\u0142 poprzedni zast\u0119pca dyrektora naszego przedsi\u0119biorstwa Stasiu Skubniewski[4]<\/sup><\/a>, a\u00a0szefem artystycznym Bohdan Por\u0119ba. Zrobi\u0142em tam dwa filmy Umarli rzucaj\u0105 cie\u0144<\/em> Juliana Dziedziny i\u00a0Hotel klasy Lux<\/em> (1979) Ryszarda Bera, ale nie b\u0119d\u0119 ukrywa\u0142, \u017ce ca\u0142y czas marzy\u0142em o\u00a0pracy zupe\u0142nie gdzie indziej. W\u00f3wczas w\u00a0kinematografii polskiej liczy\u0142y si\u0119 trzy zespo\u0142y: Zesp\u00f3\u0142 \u201eX\u201d Andrzeja Wajdy i\u00a0Zesp\u00f3\u0142 \u201eTor\u201d Stanis\u0142awa R\u00f3\u017cewicza, a\u00a0p\u00f3\u017aniej Krzysztofa Zanussiego, no i\u00a0oczywi\u015bcie Zesp\u00f3\u0142 \u201eKadr\u201d Jerzego Kawalerowicza i\u00a0Jurka Laskowskiego jako szefa produkcji. Wystarczy spojrze\u0107 na Festiwale Film\u00f3w Fabularnych w\u00a0Gdyni czy w\u00a0Gda\u0144sku \u2013 oka\u017ce si\u0119, \u017ce te najwa\u017cniejsze zespo\u0142y zbiera\u0142y cz\u0119sto komplety nagr\u00f3d.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0Wiem, \u017ce mia\u0142 pan r\u00f3wnie\u017c \u201epropozycj\u0119 nie do odrzucenia\u201d z\u00a0Zespo\u0142u \u201eIluzjon\u201d.<\/strong><\/p>\n

Tak, mia\u0142em do\u015b\u0107 zaskakuj\u0105c\u0105 propozycj\u0119 pracy przy serialu R\u00f3d G\u0105sienic\u00f3w <\/em>(1981) w\u00a0re\u017cyserii Konrada Na\u0142\u0119ckiego. Produkcj\u0105 zajmowa\u0142 si\u0119 Zesp\u00f3\u0142 \u201eIluzjon\u201d Czes\u0142awa Petelskiego. Kilkumiesi\u0119czne zdj\u0119cia mia\u0142y by\u0107 realizowane w\u00a0Zakopanem. Wy\u0142ga\u0142em si\u0119, t\u0142umacz\u0105c, \u017ce niestety z\u00a0uwagi na serce nie mog\u0119 \u00a0pracowa\u0107 w\u00a0wysokich g\u00f3rach. Jednak\u017ce w\u00a0tym samym czasie realizowa\u0142em film Hotel klasy Lux<\/em>, kt\u00f3rego zdj\u0119cia zlokalizowane by\u0142y w\u00a0Hotelu Kasprowy w\u00a0Zakopanem i\u00a0na terenie Podhala, w\u00a0Zakopanym siedzieli\u015bmy p\u00f3\u0142tora miesi\u0105ca. Jaki\u015b czas p\u00f3\u017aniej na korytarzu spotka\u0142em szefa produkcji zespo\u0142u Rysia Straszewskiego[5]<\/sup><\/a>, kt\u00f3ry na m\u00f3j widok powiedzia\u0142: \u201eJak to jest panie Andrzeju? Niby pan choruje na serce i\u00a0nie mo\u017ce robi\u0107 Rodu G\u0105sienic\u00f3w<\/em> na Podhalu, a\u00a0tu nagle kr\u0119ci pan Hotel klasy Lux <\/em>w\u00a0Zakopanem\u201d. By\u0142o mi bardzo g\u0142upio.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Mia\u0142 pan przez to k\u0142opoty?<\/strong><\/p>\n

Nie. P\u00f3\u017aniej Rysiu Straszewski sta\u0142 si\u0119 szefem produkcji Zespo\u0142u \u201eTor\u201d i\u00a0tu nasza wsp\u00f3\u0142praca by\u0142a ju\u017c bezkonfliktowa. Jak wspomina\u0142em, praca w\u00a0jednym z\u00a0tych trzech zespo\u0142\u00f3w by\u0142a moim marzeniem. Pierwsz\u0105 propozycj\u0119 dosta\u0142em z\u00a0Zespo\u0142u \u201eTor\u201d, chodzi\u0142o o\u00a0przej\u0119cie filmu Wizja lokalna 1901<\/em> (1981). Filip Bajon by\u0142 wtedy ol\u015bniony sukcesem Arii dla atlety <\/em>(1978) i\u00a0jeszcze jednym filmem telewizyjnym, Zielona ziemia <\/em>(1978\/1980), w\u00a0kt\u00f3rym roz\u0142o\u017cy\u0142 kierownika produkcji na \u0142opatki. Przekroczy\u0142 wszystko co mo\u017cliwe: terminy realizacji, koszty produkcji, wska\u017aniki produkcyjne, etc.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Filip Bajon s\u0142ynie z\u00a0tego, \u017ce kierownicy produkcji nie maj\u0105 z\u00a0nim \u0142atwo.<\/strong><\/p>\n

Ale\u017c sk\u0105d! Jest to jeden z\u00a0najwspanialszych re\u017cyser\u00f3w, z\u00a0kt\u00f3rym pracowa\u0142em. Produkcje Filipa Bajona s\u0105 absolutnie majstersztykiem wsp\u00f3\u0142pracy.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 My\u015bl\u0119, \u017ce pa\u0144skiego entuzjazmu nie podzielaj\u0105 kierownicy produkcji, kt\u00f3rych Bajon \u201eroz\u0142o\u017cy\u0142 na \u0142opatki\u201d. Wystarczy przypomnie\u0107 Ann\u0119 Gryczy\u0144sk\u0105[6]<\/sup><\/a> i\u00a0<\/strong>Magnata<\/em><\/strong> w\u00a0re\u017cyserii pana Filipa. <\/strong><\/p>\n

To w\u0142a\u015bnie chc\u0119 panu powiedzie\u0107. Kierownikiem produkcji w\u00a0Wizji lokalnej 1901 <\/em>by\u0142 pocz\u0105tkowo Jacek Szeligowski[7]<\/sup><\/a>. Szef \u201eToru\u201d, Zygmunt Kniazio\u0142ucki[8]<\/sup><\/a>, zaprosi\u0142 mnie na rozmow\u0119 w\u00a0pierwszych dniach grudnia 1979 roku i\u00a0zaproponowa\u0142 mi kierownictwo produkcji filmu Wizja lokalna 1901<\/em>. Odj\u0119\u0142o mi mow\u0119. Czy\u017cby marzenie zacz\u0119\u0142o si\u0119 spe\u0142nia\u0107? M\u00f3wi\u0119: \u201ePanie Zygmuncie, Filip Bajon jest bardzo trudnym re\u017cyserem we wsp\u00f3\u0142pracy z\u00a0kierownikiem produkcji i\u00a0nie wiem, czy sobie poradz\u0119\u201d. \u201ePanie Andrzeju, obserwujemy pana od kilku lat, pan sobie z\u00a0nim poradzi\u201d \u2013 us\u0142ysza\u0142em. Kniazio\u0142ucki mia\u0142 racj\u0119, poradzi\u0142em sobie. Dochodzi\u0142o do tego, \u017ce jak w\u00a0maju 1980\u00a0roku Filip wyjecha\u0142 na festiwal do Cannes, zosta\u0142em z\u00a0list\u0105 uj\u0119\u0107, kt\u00f3re musz\u0105 zrobi\u0107 jego koledzy, czyli drugi re\u017cyser Jerzy Moniak i\u00a0autor zdj\u0119\u0107 Jurek Zieli\u0144ski. Oni wracali z\u00a0planu, a\u00a0ja odhacza\u0142em zrobione uj\u0119cie po uj\u0119ciu. Uda\u0142o si\u0119 sko\u0144czy\u0107 zdj\u0119cia filmu w\u00a0terminie i\u00a0bez wi\u0119kszych problem\u00f3w. Z\u00a0Filipem Bajonem mia\u0142em bardzo dobry kontakt. Jak z\u00a0nim rozmawia\u0142em, z\u00a0ty\u0142u za plecami mia\u0142em zawsze taki kr\u00f3tki kabelek i\u00a0ekipa si\u0119 zastanawia\u0142a, kiedy mu przypieprz\u0119. Pierwszy raz sprawdzi\u0142 mnie w\u00a0czasie dokumentacji w\u00a0Sopocie. Mieszkali\u015bmy w\u00a0prywatnym pensjonacie i\u00a0ch\u0142opcy zrzucali doniczki z\u00a0kwiatami do recepcji. Nast\u0119pnego dnia szef pensjonatu m\u00f3wi: \u201eWie pan, to, co sta\u0142o si\u0119 w\u00a0nocy, wymaga pokrycia koszt\u00f3w strat\u201d. Podczas \u015bniadania m\u00f3wi\u0119 do re\u017cysera: \u201ePanie Filipie, poniewa\u017c w\u00a0nocy tak si\u0119 \u015bwietnie bawili\u015bcie, zap\u0142acicie za zniszczenia\u201d. Na to Bajon m\u00f3wi: \u201eKierownik produkcji zap\u0142aci\u201d. Wi\u0119c odpowiadam: \u201eNie, to pan zniszczy\u0142\u201d. I\u00a0rzeczywi\u015bcie zap\u0142aci\u0142, przyni\u00f3s\u0142 mi nawet kwitek z\u00a0po-twierdzeniem.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 P\u00f3\u017aniej mia\u0142 pan z\u00a0Bajonem zrealizowa\u0107 bardzo oryginalny film. <\/strong><\/p>\n

W\u00a01983 roku, czyli jeszcze w\u00a0trakcie stanu wojennego mieli\u015bmy kr\u0119ci\u0107 Tr\u0119dowatego<\/em>. By\u0142a to opowie\u015b\u0107 napisana przez Filipa Bajona o\u00a0pierwszym sekretarzu partii, kt\u00f3ry jest impotentem, siedzi leczony w\u00a0rz\u0105dowym o\u015brodku i\u00a0nagle dowiaduje si\u0119, \u017ce zostaje wprowadzony stan wojenny. Poczu\u0142 si\u0119 m\u0119\u017cczyzn\u0105. On wtedy zostawia karteczk\u0119 ze zdaniem: \u201eJu\u017c mog\u0119\u201d i\u00a0rozpoczyna podr\u00f3\u017c po ca\u0142ej Polsce do tych panienek, kt\u00f3rych wcze\u015bniej nie m\u00f3g\u0142 uszcz\u0119\u015bliwi\u0107. G\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0119 mia\u0142 zagra\u0107 Janusz Gajos, do tego dochodzi\u0142a \u015bwietna obsada: Lidia Korsak\u00f3wna, Kazimierz Brusikiewicz, Tadeusz\u00a0Huk. Byli\u015bmy po dokumentacji i\u00a0mieli\u015bmy ten film robi\u0107. Problemem by\u0142a manifestacja \u201eSolidarno\u015bci\u201d w\u00a0Warszawie, na czele kt\u00f3rej sta\u0142a jedna z\u00a0by\u0142ych pa\u0144 bardzo blisko zaprzyja\u017anionych wcze\u015bniej z\u00a0pierwszym sekretarzem. Manifestacj\u0119 pacyfikowa\u0142y oddzia\u0142y ZOMO. W\u00a0magazynach wytw\u00f3rnianych nie by\u0142o kostium\u00f3w zomowc\u00f3w. Wyst\u0105pili\u015bmy do Komendy Wojew\u00f3dzkiej Milicji o\u00a0wypo\u017cyczenie mundur\u00f3w i\u00a0pe\u0142nego wyposa\u017cenia bojowego jednostek ZOMO. Zbli\u017ca\u0142 si\u0119 termin rozpocz\u0119cia zdj\u0119\u0107. Grupa budowlana przygotowywa\u0142a obiekt zdj\u0119ciowy w\u00a0O\u015brodku Rz\u0105dowym na Polanie Zgorzelisko pod Zakopanem. Pracownicy ekipy zdj\u0119ciowej czekali na walizkach w\u00a0wytw\u00f3rni. Kostiumy i\u00a0rekwizyty spakowane na wyjazd w\u00a0plener. Niestety, koszt filmu nie zosta\u0142 przedstawiony Komisji Kosztorysowej do akceptacji. Dyrektor Przedsi\u0119biorstwa \u017c\u0105da\u0142 zmniejszenia koszt\u00f3w produkcji. Siedzieli\u015bmy w\u00a0nocy z\u00a0Zygmuntem Kniazio\u0142uckim, zdejmuj\u0105c ponad 5 milion\u00f3w z\u00a0koszt\u00f3w produkcji. Nic to nie da\u0142o. Wci\u0105\u017c nie mia\u0142em zatwierdzonego planu generalnego filmu. Bez akceptacji planu zgodnie z\u00a0obowi\u0105zuj\u0105cymi przepisami nie mog\u0142em wyda\u0107 ani jednej z\u0142ot\u00f3wki. Po transformacji 1989 roku dowiedzieli\u015bmy si\u0119, \u017ce w\u00a0sprawie przerwania realizacji filmu interweniowa\u0142o Ministerstwo Spraw Wewn\u0119trznych u\u00a0Ministra Kultury \u2013 w\u00a0MSW uznano, \u017ce s\u0105 tam sceny, kt\u00f3re pokazywa\u0142y przekr\u00f3j Polski w\u00a0stanie wojennym. Ekipa zosta\u0142a rozwi\u0105zana, realizatorom i\u00a0zleceniobiorcom wyp\u0142acono odszkodowania.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Zamiast <\/strong>Tr\u0119dowatego <\/em><\/strong>zrealizowali\u015bcie z\u00a0Filipem Bajonem bezpieczny <\/strong>Engagement <\/em><\/strong>(1985).<\/strong><\/p>\n

To taki godzinny film ze S\u0142aw\u0105 Kwa\u015bniewsk\u0105 i\u00a0z\u00a0Ig\u0105 Cembrzy\u0144sk\u0105. Pami\u0119tam zdj\u0119cia w\u00a0willi na radiostacji. Po tym filmie by\u0142em um\u00f3wiony z\u00a0Filipem na Von Pless\u00f3w<\/em>, czyli Magnata<\/em>. Jak zwykle wyjecha\u0142em z\u00a0dzie\u0107mi na trzy tygodnie do Borek nad Zalewem Sulejowskim. Kt\u00f3rego\u015b dnia zadzwonili do mnie z\u00a0\u201eToru\u201d i\u00a0m\u00f3wi\u0105: \u201eWiesz, ty nie robisz Von Pless\u00f3w\u201d<\/em>. By\u0142em zdziwiony, ale nie narzeka\u0142em, bo zawsze w\u00a0zanadrzu mia\u0142em jak\u0105\u015b propozycj\u0119. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce kierownikiem produkcji Magnata<\/em> jest Ania Gryczy\u0144ska. Po latach spotka\u0142em si\u0119 z\u00a0Filipem, postawi\u0142em mu p\u00f3\u0142 litra i\u00a0m\u00f3wi\u0119: \u201ePowiedz, dlaczego ja nie robi\u0142em z\u00a0tob\u0105 Magnata<\/em>?\u201d. Us\u0142ysza\u0142em wtedy: \u201eAndrzeju, ja potrzebowa\u0142em mi\u0119kkiego kierownika produkcji\u201d i\u00a0to by\u0142o clue<\/em>.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Filip Bajon po dzi\u015b dzie\u0144 m\u00f3wi: \u201eNie\u017ale ten film \u00abprzewali\u0142em\u00bb. Ale mia\u0142em bardzo s\u0142abego kierownika produkcji, co zreszt\u0105 by\u0142o mi na r\u0119k\u0119, szczerze m\u00f3wi\u0105c, bo mi si\u0119 nie sprzeciwia\u0142\u201d[9]<\/sup><\/a>. Sko\u0144czy\u0142o si\u0119 tym, \u017ce naprawd\u0119 niewiele brakowa\u0142o, aby komornik zapuka\u0142 do drzwi Zespo\u0142u Filmowego \u201eTor\u201d.<\/strong><\/p>\n

Magnat <\/em>to by\u0142 trudny film, ale Filip m\u00f3g\u0142 sobie na wiele rzeczy pozwoli\u0107. U\u00a0mnie dla przyk\u0142adu sprawy wygl\u0105da\u0142y nast\u0119puj\u0105co: jest godzina 13, dzwoni kierownik planu, informuj\u0105c, \u017ce re\u017cysera nie ma na planie. W\u00a0ko\u0144cu zjawia si\u0119 Filip i\u00a0ja wtedy m\u00f3wi\u0119: \u201ePanie Filipie, film ma pan w\u00a0g\u0142owie, co pan dzisiaj wykre\u015bla mi z\u00a0planu, kt\u00f3re sceny?\u201d. Filip wykre\u015bla\u0142 i\u00a0jecha\u0142 na plan. Rekwizytor Zbyszek Olejniczak przynosi\u0142 karton, \u0142adowali\u015bmy sze\u015b\u0107 butelek wody mineralnej, pakowali\u015bmy w\u00a0\u0142adny papier upominkowy, ze wst\u0105\u017ceczk\u0105 \u0142\u0105cznie, z\u00a0mi\u0142ym li\u015bcikiem i\u00a0wysy\u0142a\u0142em Filipowi na plan z\u00a0\u017cyczeniami, \u017ceby leczy\u0142 kaca. A\u00a0ja mia\u0142em za\u0142atwione wykonanie planu dnia.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Czy to znaczy, \u017ce by\u0142 pan takim gro\u017anym kierownikiem produkcji. Budzi\u0142 pan strach? Terroryzowa\u0142 re\u017cyser\u00f3w?<\/strong><\/p>\n

Nie wydaje mi si\u0119. Jako kierownik produkcji stara\u0142em si\u0119 by\u0107 partnerem dla re\u017cysera. Przez dwadzie\u015bcia pi\u0119\u0107 lat pracy w\u00a0polskiej kinematografii mia\u0142em tylko dwie mylne decyzje personalne. By\u0142 taki przypadek przy filmie Leszka Wosiewicza Cynga<\/em> (1991). Realizowali\u015bmy bardzo trudne zdj\u0119cia w\u00a0Bieszczadach. No i\u00a0oczywi\u015bcie jeden z\u00a0asystent\u00f3w zacz\u0105\u0142 si\u0119 szarog\u0119si\u0107, starzy pracownicy przychodz\u0105 do mnie i\u00a0m\u00f3wi\u0105: \u201ePanie Andrzeju, co si\u0119 dzieje? On za pana podejmuje wszystkie wa\u017cne decyzje\u201d. M\u00f3wi\u0119, \u017ce to dobrze, je\u017celi zdj\u0119cia id\u0105, to ja si\u0119 zgadzam i\u00a0nie wtr\u0105cam. W\u00a0g\u0142\u0119bi ducha jednak wkurza\u0142a mnie taka sytuacja. Przyjechali\u015bmy do \u0141odzi. Oczywi\u015bcie aneks do umowy z\u00a0nim by\u0142 przygotowany, \u0142\u0105cznie z\u00a0g\u00f3rk\u0105 pieni\u0119dzy. Przyszed\u0142 sp\u00f3\u017aniony. M\u00f3wi\u0119: \u201ePanie Piotrze, niech pan idzie do kasy\u201d. Wpada niczym kometa, m\u00f3wi\u0105c: \u201eTo ja ju\u017c tu nie pracuj\u0119\u201d. Stwierdzam: \u201ePrzykro mi bardzo, ale ju\u017c nie\u201d. P\u00f3\u017aniej odnalaz\u0142 si\u0119 jako asystent wiceministra spraw wewn\u0119trznych.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Swoj\u0105 zawodow\u0105 karier\u0119 jako asystent kierownika produkcji rozpocz\u0105\u0142 pan na planie serialu <\/strong>Czterej pancerni i\u00a0pies <\/em><\/strong>(re\u017c. Konrad Na\u0142\u0119cki, Andrzej Czekalski, 1966-1970).<\/strong><\/p>\n

Praktyki zawodowe mieli\u015bmy zaplanowane po pierwszym semestrze Studium Organizacji Produkcji Filmowej. To by\u0142 1968 rok. W\u00a0po\u0142owie czerwca trafi\u0142em do b\u0119d\u0105cego w\u00a0produkcji serialu Czterej pancerni i\u00a0pies.<\/em><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Dlaczego wi\u0119c porzuci\u0142 pan planowanie i\u00a0statystyk\u0119 dla filmu?<\/strong><\/p>\n

Przypadek. Mia\u0142em ju\u017c prac\u0119 w\u00a0G\u0142\u00f3wnym Urz\u0119dzie Statystycznym, by\u0142em zapoznany ze wszystkimi arkanami pracy biurowej. W\u00a0dodatku mia\u0142em jeszcze narzeczon\u0105 w\u00a0Warszawie. Natomiast w\u00a0czasie \u015bwi\u0105t Bo\u017cego Narodzenia w\u00a01967 roku moja ciotka powiedzia\u0142a: \u201eZobacz, jakie jest og\u0142oszenie w\u00a0\u00abDzienniku Zachodnim\u00bb\u201d. A\u00a0tam by\u0142a informacja, \u017ce w\u00a0Szkole Filmowej trwa nab\u00f3r do Studium Organizacji Produkcji Filmowej. <\/em>Pomy\u015bla\u0142em, a\u00a0ja mam by\u0107 \u201ebiurw\u0105\u201d, w\u00a0zar\u0119kawkach, z\u00a0herbat\u0105 bez cukru, z\u00a0wielkimi perspektywami tworzenia statystyk\u2026 No to m\u00f3wi\u0119, startuj\u0119 do tej Szko\u0142y Filmowej, co mi zale\u017cy. Wystartowa\u0142em. W\u00a0styczniu odby\u0142 si\u0119 egzamin i\u00a0dosta\u0142em si\u0119.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Jak przebiega\u0142y egzaminy?<\/strong><\/p>\n

Strasznie. Najpierw by\u0142a projekcja dwugodzinnego filmu Marysia i\u00a0Napoleon <\/em>(1966) Leonarda Buczkowskiego. W\u00a0cz\u0119\u015bci pisemnej w\u00a0dwie i\u00a0p\u00f3\u0142 godziny trzeba by\u0142o zrobi\u0107 analiz\u0119 organizacyjno-produkcyjn\u0105. Ju\u017c pierwszego dnia okazywa\u0142o si\u0119, czy jeste\u015bmy dopuszczeni do egzaminu ustnego, kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119 nast\u0119pnego dnia w\u00a0godzinach popo\u0142udniowych. Siedzia\u0142a komisja, osiem gro\u017anych os\u00f3b. Pytania by\u0142y tego typu: \u201eIle jest telewizor\u00f3w Polsce? Kim s\u0105 kapi\u015bci? Na jakim filmie pan ostatnio by\u0142? Czy pan chodzi do teatru? Co pan czyta\u0142?\u201d. Bardzo takie og\u00f3lne pytania. Na czterdziestu pi\u0119ciu kandydat\u00f3w przyj\u0119to dziewi\u0119\u0107 os\u00f3b. Semestr rozpoczyna\u0142 si\u0119 pi\u0119tnastego lutego 1968 roku. Ju\u017c po pierwszym semestrze mieli\u015bmy praktyk\u0119, trafi\u0142em do grupy znanego kierownika produkcji, Ludwika Hagera. Pami\u0119tam, \u017ce przestrzega\u0142 nas przed telewizj\u0105. M\u00f3wi\u0142 nam, \u017ce najlepiej, je\u017celi pa\u0144stwo traficie do filmu fabularnego. Zgodnie z\u00a0jego rad\u0105 pojecha\u0142em do Warszawy do Zespo\u0142\u00f3w Realizator\u00f3w Filmowych, a\u00a0Janina Filipowicz[10]<\/sup><\/a> z\u00a0dzia\u0142u kadr da\u0142a mi skierowanie do Czterech pancernych i\u00a0psa<\/em>. Kierownikiem produkcji serialu by\u0142 Jerzy Nitecki. Mia\u0142em przed\u0142u\u017con\u0105 praktyk\u0119 do po\u0142owy pa\u017adziernika, czyli trafi\u0142em do szko\u0142y na semestr zimowy. W\u00a0mi\u0119dzyczasie Ludwik Hager[11]<\/sup><\/a>, w\u00a0zwi\u0105zku z\u00a0wydarzeniami marca 1968 roku, dosta\u0142 bilet w\u00a0jedn\u0105 stron\u0119 i\u00a0musia\u0142 opu\u015bci\u0107 Polsk\u0119. Moj\u0105 pi\u0119cioosobow\u0105 grup\u0119 przej\u0105\u0142 Zygmunt Kr\u00f3l[12]<\/sup><\/a>, te\u017c \u015bwietny kierownik produkcji.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Prosz\u0119 powiedzie\u0107, jak wygl\u0105da\u0142y zaj\u0119cia, kim byli wyk\u0142adowcy. <\/strong><\/p>\n

Studium Organizacji Produkcji dawa\u0142o panu wszelkie mo\u017cliwo\u015bci. Scenografi\u0119 wyk\u0142ada\u0142 Anatol Radzinowicz, histori\u0119 sztuki \u2013 Krystyna Zwoli\u0144ska, histori\u0119 filmu \u2013 Maria Kornatowska, re\u017cyseri\u0119 filmu dokumentalnego \u2013 Jan Jacoby, finansowanie grup zdj\u0119ciowych \u2013 Edward Zaji\u010dek, plastyk\u0119 \u2013 Ireneusz Pierzgalski, fotografi\u0119 \u2013 Eugeniusz Hanneman, obr\u00f3bk\u0119 laboratoryjn\u0105 fotografii \u2013 Piechota, monta\u017c \u2013 Mirka Garlicka, sztuk\u0119 operatorsk\u0105 \u2013 Mieczys\u0142aw Lewandowski, realizacj\u0119 telewizyjn\u0105\u00a0\u2013 Jerzy Wo\u017aniak[13]<\/sup><\/a>, a\u00a0prawo autorskie \u2013 Wiktor Budzy\u0144ski. To by\u0142 najlepszy sk\u0142ad profesor\u00f3w, jaki m\u00f3g\u0142 w\u00f3wczas by\u0107. Trafi\u0142em do uczelni zupe\u0142nie innej ni\u017c SGPiS. Szko\u0142a by\u0142a stosunkowo niewielka, bo tych stu sze\u015b\u0107dziesi\u0119ciu czy stu osiemdziesi\u0119ciu student\u00f3w doskonale si\u0119 zna\u0142o. Do tego w\u00a0budynku H funkcjonowa\u0142y dwie sale projekcyjne, gdzie na okr\u0105g\u0142o odbywa\u0142y si\u0119 projekcje. Podczas przerwy bez problemu szed\u0142 pan na sal\u0119, ogl\u0105da\u0142 Burz\u0119 nad Azj<\/em>\u0105<\/em> Pudowkina albo Aleksandra Newskiego <\/em>Eisensteina albo filmy Felliniego, Godarda, Kubricka. Wszystko by\u0142o pod r\u0119k\u0105, ta szko\u0142a du\u017co mi da\u0142a. Musia\u0142 pan czyta\u0107 rysunki techniczne, analizowa\u0107 projekty scenograficzne, poznawa\u0107 sztuk\u0119 operatorsk\u0105. Uczyli\u015bmy si\u0119 te\u017c monta\u017cu. Dostawa\u0142 pan 300 metrowe pude\u0142ko ta\u015bmy i\u00a0musia\u0142, na stole monta\u017cowym, ze starych fragment\u00f3w Stawki wi\u0119kszej ni\u017c \u017cycie <\/em>sam zmontowa\u0107 nowy film. Potem siedzia\u0142a z\u00a0panem monta\u017cystka, doradza\u0142a, jak dobrze to sklei\u0107. W\u00a0Szkole Filmowej dotyka\u0142 pan wszystkiego, co p\u00f3\u017aniej przydawa\u0142o si\u0119 w\u00a0zawodzie.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Wi\u0119c jeszcze w\u00a0trakcie studi\u00f3w zosta\u0142 pan asystentem kierownika produkcji.<\/strong><\/p>\n

Jak wspomnia\u0142em, podczas praktyki zawodowej by\u0142em asystentem. Wszystko zosta\u0142o unormowane w\u00a0bardzo konkretny spos\u00f3b. Przychodzi\u0142o si\u0119 do filmu, dostawa\u0142 pan asystentur\u0119 bez kategorii. Musia\u0142 pan dwa czy trzy filmy zrobi\u0107 bez kategorii i\u00a0dostawa\u0142 pan drug\u0105 kategori\u0119. Druga kategoria oznacza\u0142a, \u017ce musia\u0142 pan zrobi\u0107 trzy do pi\u0119ciu film\u00f3w, w\u00a0tym jeden wysokonak\u0142adowy, \u017ceby dosta\u0107 pierwsz\u0105 kategori\u0119 asystenck\u0105. Takie projekty wi\u0105za\u0142y si\u0119 z\u00a0wynagrodzeniami. Wi\u0119c dostawa\u0142 pan pierwsz\u0105 kategori\u0119 asystenck\u0105 i\u00a0po trzech, czterech filmach m\u00f3g\u0142 pan sta\u0107 si\u0119 starszym asystentem kierownika produkcji. P\u00f3\u017aniej by\u0142a to nomenklatura drugiego kierownika produkcji i\u00a0zn\u00f3w zaczyna\u0142 pan bez kategorii, potem druga kategoria i\u00a0na ko\u0144cu pierwsza kategoria. Na przyk\u0142ad pierwsza kategoria drugiego kierownika produkcji czy starszego asystenta kierownika produkcji dawa\u0142a panu mo\u017cliwo\u015b\u0107 debiutu.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Jak d\u0142ugo trwa\u0142a droga do bycia samodzielnym kierownikiem produkcji?<\/strong><\/p>\n

My ju\u017c na studiach to liczyli\u015bmy. Zwykle wszystko trwa\u0142o z\u00a0sze\u015b\u0107-siedem lat. W\u00a0zale\u017cno\u015bci od film\u00f3w. Jak pan zauwa\u017cy\u0142, ja prawie zawsze z\u00a0filmu do filmu przechodzi\u0142em. Czyli te ilo\u015bci film\u00f3w, kt\u00f3re wymaga\u0142y kategorii, przyspiesza\u0142y troch\u0119 drog\u0119 awansu. Po siedmiu latach, w\u00a01976 roku, zosta\u0142em kierownikiem produkcji. Moim debiutem by\u0142o Oko\u0142o p\u00f3\u0142nocy<\/em> Hani W\u0142odarczyk. Ponownie zaczyna\u0142em jako kierownik produkcji bez kategorii. Zn\u00f3w musia\u0142em zrobi\u0107 kilka film\u00f3w, aby uzyska\u0107 drug\u0105 kategori\u0119, potem pierwsz\u0105 kategori\u0119 i\u00a0tak si\u0119 to kr\u0119ci\u0142o.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Jakie by\u0142y pa\u0144skie zadania i\u00a0zakres obowi\u0105zk\u00f3w w\u00a0roli drugiego kierownika produkcji?<\/strong><\/p>\n

By\u0142 r\u00f3\u017cny, w\u00a0zale\u017cno\u015bci od kierownika produkcji, kt\u00f3remu podlega\u0142em. Je\u017celi chodzi o\u00a0Czterech pancernych i\u00a0psa <\/em>z\u00a0Jerzym Niteckim jako szefem, zosta\u0142em oddelegowany przez Zbyszka To\u0142\u0142oczk\u0119[14]<\/sup><\/a> i\u00a0Zbyszka Stanka[15]<\/sup><\/a> do prowadzenia raport\u00f3w produkcyjnych, czyli odnotowywania ruchu os\u00f3b, kto wyjecha\u0142, kto przyjecha\u0142 i\u00a0kontakt\u00f3w z\u00a0osobami zajmuj\u0105cymi si\u0119 \u201ecmentarzem\u201d, czyli tak\u0105 podstaw\u0105 zakwaterowania, wy\u017cywienia i\u00a0tak zwanych diet zrycza\u0142towanych. Pocz\u0105tek by\u0142 w\u00a0Spale. Pami\u0119tam, \u017ce by\u0142em onie\u015bmielony tym prawdziwym skokiem na g\u0142\u0119bok\u0105 wod\u0119, w\u00a0Babsku ko\u0142o Rawy Mazowieckiej zosta\u0142em skierowany jako pomocnik kierownika planu, kt\u00f3rym by\u0142 Wiesiu Grzelczak. I\u00a0tam by\u0142em takim: przynie\u015b, podaj, pozamiataj. P\u00f3\u017aniej zosta\u0142em skierowany do przygotowania Che\u0142mna, realizowano w\u00a0nim scen\u0119 przeprawy przez Odr\u0119 czy Wis\u0142\u0119. Musia\u0142em przygotowa\u0107 baz\u0119, czyli charakteryzatorni\u0119, garderoby, pomieszczenia i\u00a0zakwaterowanie. P\u00f3\u017aniej przerzucili\u015bmy si\u0119 do Krynicy, sk\u0105d zosta\u0142em skierowany do za\u0142adunku ca\u0142ego badziewia z\u00a0jednostki wojskowej w\u00a0Che\u0142mnie. Tam trafi\u0142em na dzie\u0144 Wojska Polskiego, wagony stoj\u0105, nie ma kto tego za\u0142adowa\u0107, ale ci starzy oficerowie, nawaleni jak patefony m\u00f3wi\u0105: \u201eTy si\u0119 nie martw, zobaczysz, jutro wszystko b\u0119dzie za\u0142adowane, chod\u017a tu z\u00a0nami, bo jest uroczysto\u015b\u0107 pu\u0142kowa\u201d. Trafi\u0142em na du\u017c\u0105 imprez\u0119, politycy, dzia\u0142acze partyjni, weterani, dow\u00f3dca jednostki, upi\u0142em si\u0119 jak autobus do Garwolina. Nast\u0119pnego dnia przychodz\u0119 do jednostki mocno skacowany, a\u00a0tam wszystko za\u0142adowane. Nie wiem, jak oni to zrobili, ale s\u0142owa dotrzymali.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Mam wra\u017cenie, \u017ce w\u00f3wczas pa\u0144skim opiekunem by\u0142 Jerzy Nitecki. Wyprodukowa\u0142 pan z\u00a0nim szereg film\u00f3w.<\/strong><\/p>\n

To on mia\u0142 ze mn\u0105 dobrze. Pami\u0119tam, \u017ce w\u00a0Hubalu<\/em> ca\u0142\u0105 baz\u0119 produkcyjn\u0105 mieli\u015bmy w\u00a0O\u015brodku Olimpijskim w\u00a0Spale i\u00a0tam kt\u00f3rego\u015b dnia pojawi\u0142 si\u0119 jaki\u015b cz\u0142owiek. Wszed\u0142 do Niteckiego i\u00a0zapyta\u0142: \u201eCzy mnie pan pami\u0119ta?\u201d. S\u0142yszeli\u015bmy, bo drzwi by\u0142y otwarte. Cz\u0142owiek zacz\u0105\u0142 mu przypomina\u0107, jak w\u00a0latach czterdziestych by\u0142 przes\u0142uchiwany. Drzwi si\u0119 zamkn\u0119\u0142y. Nast\u0119pnego dnia kierownik produkcji m\u00f3wi: \u201ePanie Andrzeju, wie pan, \u017ale si\u0119 czuj\u0119, wracam do \u0141odzi do szpitala zrobi\u0107 badania, a\u00a0pan tu sobie poradzi\u201d. Zosta\u0142em sam a\u017c do samych \u015bwi\u0105t Bo\u017cego Narodzenia. Ja odpowiada\u0142em za film. On spa\u0142 spokojnie.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Kim by\u0142 ten tajemniczy go\u015b\u0107? Co oznacza\u0142a ta scena?<\/strong><\/p>\n

W\u00a0latach pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych do kinematografii trafi\u0142 pierwszy rzut ubek\u00f3w, drugi by\u0142 po 1956 roku. Oni zaczynali od film\u00f3w propagandowych typu \u017b<\/em>o\u0142nierza zwyci\u0119stwa<\/em> (1953) Wandy Jakubowskiej i\u00a0przechodzili do kinematografii. Co ciekawe, \u017caden z\u00a0nich si\u0119 z\u00a0tym nie kry\u0142.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Czyli mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o\u00a0dw\u00f3ch grupach kierownik\u00f3w produkcji \u2013 tych, kt\u00f3rzy byli samoukami, i\u00a0tych po Szkole Filmowej.<\/strong><\/p>\n

Tak, Studium Organizacji Produkcji Filmowej dawa\u0142o ju\u017c filmowi polskiemu \u015bwietnie wykszta\u0142conych fachowc\u00f3w. Dwa lata przede mn\u0105 studia sko\u0144czy\u0142 Micha\u0142 Szczerbic[16]<\/sup><\/a>, Wielis\u0142awa Piotrowska[17]<\/sup><\/a>, Krzysztof Bogdanowicz[18]<\/sup><\/a>, Tomasz Miernowski[19]<\/sup><\/a>, Kazimierz Sioma[20]<\/sup><\/a>, Anna Gryczy\u0144ska \u2013 czyli ca\u0142a plejada \u015bwietnych kierownik\u00f3w produkcji, na kt\u00f3rych si\u0119 wzorowali\u015bmy. Patrzyli\u015bmy na nich i\u00a0na ich kariery. I\u00a0to by\u0142 pierwszy taki rzut, gdzie ju\u017c wymagano studi\u00f3w, bo w\u00a0latach pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych oczywi\u015bcie nie by\u0142o wyszkolonych kierownik\u00f3w produkcji. Przychodzili z\u00a0zewn\u0105trz i\u00a0albo si\u0119 nada\u0142, albo nie.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ju\u017c w\u00a0Zespole \u201eTor\u201d pracowa\u0142 pan przy <\/strong>Romantycznych <\/em><\/strong>(1970), czyli filmie szefa zespo\u0142u Stanis\u0142awa<\/strong> R\u00f3\u017cewicz<\/strong>a<\/strong>. <\/em><\/strong>A\u00a0p\u00f3\u017aniej, ju\u017c jako samodzielny kierownik, produkowa\u0142 pan kolejny film R\u00f3\u017cewicza <\/strong>Pensja pani Latter<\/em><\/strong> (1983)<\/strong>. <\/em><\/strong>Jak na tle innych zespo\u0142\u00f3w pracowa\u0142o si\u0119 w\u00a0\u201eTorze\u201d?<\/strong><\/p>\n

W\u00a0Zespole \u201eTor\u201d czu\u0142em si\u0119 jak u\u00a0siebie w\u00a0domu. Pani Barbara Ronert by\u0142a sekretark\u0105, szefem Stanis\u0142aw R\u00f3\u017cewicz, kierownikiem literackim \u2013 Witold Zalewski, W\u0142odzimierz \u015aliwi\u0144ski[21]<\/sup><\/a> odpowiada\u0142 za produkcj\u0119. W\u00a0zespole, na drugim pi\u0119trze, by\u0142a s\u0142ynna kanapa, na kt\u00f3rej si\u0119 siedzia\u0142o w\u015br\u00f3d ludzi naprawd\u0119 wspaniale my\u015bl\u0105cych o\u00a0filmie. W\u00a0\u201eTorze\u201d panowa\u0142a wyj\u0105tkowa atmosfera tw\u00f3rczej dyskusji, artystycznych spor\u00f3w i\u00a0wizji. W\u00a0Zespo\u0142ach Filmowych, w\u00a0kt\u00f3rych robi\u0142em filmy jak \u201eKadr\u201d i\u00a0\u201eZebra\u201d, czu\u0142em si\u0119 podobnie. Po Czterech pancernych <\/em>trafi\u0142em do W\u0142odka \u015aliwi\u0144skiego, do Romantycznych<\/em>, mia\u0142em zadanie pilotowa\u0107 i\u00a0nadzorowa\u0107 budow\u0119 i\u00a0adaptacj\u0119 takiego pa\u0142acyku pod B\u0142aszkami we Wrz\u0105cej. Najwi\u0119kszym zadaniem by\u0142o przewiezienie m\u0142ockarni z\u00a0pozna\u0144skiego do Ksawerowa pod \u0141odzi\u0105. Musia\u0142em sprawdzi\u0107 ca\u0142\u0105 tras\u0119, wynaj\u0105\u0107 przyczep\u0119 niskopodwoziow\u0105, sprawdzi\u0107 wszystkie prze\u015bwity pod wiaduktami, mosty i\u00a0tak dalej. No i\u00a0nie zapomn\u0119, jak Stasiu R\u00f3\u017cewicz podzi\u0119kowa\u0142 mi osobi\u015bcie. Likwidowa\u0142em r\u00f3wnie\u017c szkody na polach w\u00a0Andrespolu, bo tam by\u0142a realizowana cz\u0119\u015b\u0107 bitwy 1848 roku. Wybuchy, ca\u0142y zakres zdj\u0119\u0107 batalistycznych. Jeszcze pod koniec zdj\u0119\u0107 przychodzili ludzie\u2026 Nie zapomn\u0119 m\u0119\u017cczyzny, kt\u00f3ry si\u0119 wydziera\u0142, \u017ce nale\u017cy mu si\u0119 kilkudziesi\u0119ciotysi\u0119czne odszkodowanie za jakie\u015b wyimaginowane straty. A\u00a0potem przysz\u0142a taka babulinka i\u00a0m\u00f3wi, \u017ce jak jej damy sto z\u0142otych to b\u0119dzie dobrze. Rozmawia\u0142em o\u00a0tym z\u00a0W\u0142odkiem \u015aliwi\u0144skim i\u00a0on uzna\u0142, \u017ce do tych szk\u00f3d rolnych we\u017amiemy rzeczoznawc\u0119 z\u00a0PZU. Pojecha\u0142 tam cz\u0142owiek, wszystko opisa\u0142 w\u00a0solidnym raporcie i\u00a0ten, kt\u00f3ry tak krzycza\u0142, \u017ce tak mu si\u0119 du\u017co nale\u017cy, dosta\u0142 znikom\u0105 kwot\u0119, a\u00a0ta staruszka dosta\u0142a kilka tysi\u0119cy z\u0142otych. Po Romantycznych <\/em>zrobi\u0142em ze Zbyszkiem Brejtkopfem[22]<\/sup><\/a> Pi\u0119\u0107 i\u00a0p\u00f3\u0142 bladego J\u00f3zka <\/em>(1971) Henryka Kluby.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Szalona produkcja z\u00a0du\u017cymi problemami cenzuralnymi.<\/strong><\/p>\n

Scenariusz napisa\u0142 Wiesio Dymny, zdj\u0119cia w\u00a0P\u0142ocku, p\u00f3\u017aniej jeszcze w\u00a0Bydgoszczy. Ci\u0105gle si\u0119 czepiali. To by\u0142 straszny film. P\u00f3\u017aniej Brejtkopf robi\u0142 ju\u017c nast\u0119pny, a\u00a0ja z\u00a0Heniem Klub\u0105 siedzieli\u015bmy nad dokr\u0119tkami.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 M\u00f3wi pan: czepiali si\u0119. <\/strong><\/p>\n

Po prostu Henryk Kluba robi\u0142 to, co mu zalecono z\u00a0tym filmem zrobi\u0107.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Kto mu to zaleca\u0142?<\/strong><\/p>\n

Nie wiem, by\u0142em tylko asystentem, w\u00a0zwi\u0105zku z\u00a0czym nie wchodzi\u0142em w\u00a0to. Nie by\u0142em kierownikiem produkcji, nie zna\u0142em tych wszystkich uzale\u017cnie\u0144, jakie narzuca\u0142 zesp\u00f3\u0142 czy kolaudacja. Przyje\u017cd\u017ca\u0142 z\u00a0Warszawy Henryk Kluba i\u00a0m\u00f3wi\u0142: to i\u00a0to mamy do zrobienia.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Jak ju\u017c wiemy, zadebiutowa\u0142 pan filmem <\/strong>Oko\u0142o p\u00f3\u0142nocy<\/em><\/strong> Hanki W\u0142odarczyk i\u00a0tu by\u0142bym wdzi\u0119czny za wyja\u015bnienie, jak ten system funkcjonowa\u0142. Ministerstwo przyznawa\u0142o \u015brodki dla danego zespo\u0142u, a\u00a0kierownictwo zespo\u0142u wybrane scenariusze wskazywa\u0142o do produkcji. <\/strong><\/p>\n

Na etatach w\u00a0zespo\u0142ach pracowali re\u017cyserzy, a\u00a0w\u00a0niekt\u00f3rych nawet operatorzy. Natomiast kierownicy produkcji nale\u017celi do puli przedsi\u0119biorstwa. Zesp\u00f3\u0142, je\u017celi mia\u0142 dobry scenariusz, typowa\u0142 re\u017cysera, uzyskuj\u0105c zgod\u0119 Naczelnego Zarz\u0105du Kinematografii i\u00a0ministerstwa na finansowanie. To odbywa\u0142o si\u0119 zazwyczaj z\u00a0automatu. Oczywi\u015bcie, pierwsze uwagi do scenariusza mog\u0142y si\u0119 pojawi\u0107 ju\u017c na etapie akceptacji ministerstwa. Kto\u015b tam sobie za\u017cyczy\u0142 takiej zmiany albo innej. Jak oni dawali zielone \u015bwiat\u0142o, scenariusz dostawa\u0142 tak zwan\u0105 promes\u0119 na sfinansowanie ca\u0142ej produkcji. By\u0142 ju\u017c wytypowany re\u017cyser, mia\u0142 zaakceptowany scenariusz, w\u00f3wczas szefowie zespo\u0142u wsp\u00f3lnie ustalali sk\u0142ad tr\u00f3jki realizatorskiej. Re\u017cyser dobiera\u0142 sobie autora zdj\u0119\u0107, natomiast szefostwo zespo\u0142u sugerowa\u0142o kierownika produkcji. Mo\u017ce to zrobi Micha\u0142 Szczerbic, a\u00a0mo\u017ce Andrzej So\u0142tysik, a\u00a0mo\u017ce Jurek Frykowski[23]<\/sup><\/a>. I\u00a0wtedy kierownik produkcji \u2013 wiedz\u0105c i\u00a0maj\u0105c tak\u0105 propozycj\u0119 \u2013 opracowywa\u0142 warunki skierowania filmu do produkcji, czyli szykowa\u0142 harmonogram produkcji i\u00a0planowany limit koszt\u00f3w.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Pewne rzeczy by\u0142y narzucone przez system. Na przyk\u0142ad przelicznik ta\u015bmy filmowej.<\/strong><\/p>\n

Okre\u015blano wska\u017aniki zu\u017cycia negatywu obrazu, wska\u017anik wydajno\u015bci na dzie\u0144 zdj\u0119ciowy, wska\u017anik w\u00a0okresie zdj\u0119ciowym. One w\u00a0istocie ju\u017c by\u0142y narzucone. Kierownik produkcji m\u00f3g\u0142 sobie zarezerwowa\u0107 moce produkcyjne wytw\u00f3rni. W\u00a0zasadzie bazowa\u0142em tylko na wytw\u00f3rni \u0142\u00f3dzkiej, aczkolwiek zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce korzysta\u0142em te\u017c z\u00a0us\u0142ug wroc\u0142awskiej wytw\u00f3rni. Skoro tu, w\u00a0\u0141odzi, by\u0142aby to dziewi\u0105ta albo dziesi\u0105ta produkcja, to ju\u017c nie by\u0142o mocy przerobowych. W\u00f3wczas \u015bci\u0105ga\u0142em ekip\u0119 z\u00a0Wroc\u0142awia do \u0141odzi, a\u00a0je\u015bli w\u00a0gr\u0119 wchodzi\u0142y zdj\u0119cia plenerowe, mia\u0142em ekip\u0119 z\u00a0Wroc\u0142awia, na przyk\u0142ad w\u00a0Zakopanem. Takie sprawy nie stanowi\u0142y problemu, o\u00a0tym m\u00f3g\u0142 decydowa\u0107 kierownik produkcji. Skierowanie filmu do produkcji oznacza\u0142o, \u017ce mog\u0119 otwiera\u0107 konto bankowe, kompletowa\u0107 grup\u0119 zdj\u0119ciow\u0105, rozpoczyna\u0107 okres przygotowania do zdj\u0119\u0107. To wszystko.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Na ile przed zdj\u0119ciami musia\u0142 pan z\u0142o\u017cy\u0107 plan generalny filmu?<\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong>Je\u017celi mieli\u015bmy ju\u017c za dwa, trzy miesi\u0105ce rozpocz\u0105\u0107 zdj\u0119cia, to musia\u0142em, na jakie\u015b dwa, trzy tygodnie przed rozpocz\u0119ciem zdj\u0119\u0107, przed\u0142o\u017cy\u0107 plan generalny filmu, na kt\u00f3ry sk\u0142ada\u0142y si\u0119 za\u0142\u0105czniki: scenopis, kosztorys, harmonogram produkcji, szczeg\u00f3\u0142owy plan zdj\u0119\u0107, szczeg\u00f3\u0142owy zakres zaopatrzenia w\u00a0rekwizyty, w\u00a0kostiumy, plan zabezpiecze\u0144 BHP, teczki obiekt\u00f3w itp. W\u00a0tamtym momencie mieli\u015bmy skompletowan\u0105 ju\u017c ca\u0142\u0105 albo cz\u0119\u015b\u0107 obsady aktorskiej. To w\u00a0planie generalnym by\u0142y liczone wynagrodzenia realizator\u00f3w, zleceniobiorc\u00f3w, aktor\u00f3w, epizodyst\u00f3w, statyst\u00f3w, konsultant\u00f3w, kaskader\u00f3w etc. Dawa\u0142o si\u0119 dwa egzemplarze do zespo\u0142u. Jeden egzemplarz zesp\u00f3\u0142 sam \u201etrawi\u0142\u201d, drugi egzemplarz trafia\u0142 do dzia\u0142u produkcji. W\u00a0przedsi\u0119biorstwie wyznaczali komisj\u0119 ocen kosztorysowych, czyli komisj\u0119 kosztorysow\u0105. Wtedy kierownik produkcji jecha\u0142 do przedsi\u0119biorstwa na Pu\u0142awsk\u0105. W\u00a0komisji kosztorysowej udzia\u0142 brali szefowie zespo\u0142u, dyrektor, g\u0142\u00f3wny ksi\u0119gowy, przedstawiciele dzia\u0142\u00f3w produkcji, ksi\u0119gowo\u015bci i\u00a0tak dalej. No i\u00a0wtedy zn\u0119cali si\u0119 nad kierownikiem produkcji i\u00a0jego planem generalnym, dlaczego tu tak du\u017co, dlaczego tu tak ma\u0142o, dlaczego\u2026 Kierownik produkcji t\u0142umaczy\u0142 i\u00a0argumentowa\u0142 albo musia\u0142 to poprawia\u0107 i\u00a0dostawa\u0142 zgod\u0119. Akceptacja planu generalnego oznacza\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 rozpocz\u0119cia zdj\u0119\u0107. Je\u017celi nie mia\u0142 pan zatwierdzonego planu generalnego, nie mia\u0142 pan prawa wyda\u0107 ani jednej z\u0142ot\u00f3wki na zdj\u0119cia.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Nast\u0119pnie odbywa\u0142y si\u0119 zdj\u0119cia, monta\u017c, postprodukcja. <\/strong><\/p>\n

Najcz\u0119\u015bciej w\u00a0\u0141odzi, bo tu robili to bardzo dobrze. By\u0142y trzy sale nagra\u0144: A, B oraz C, kt\u00f3ra s\u0142u\u017cy\u0142a do przegra\u0144 i\u00a0przepisywania wszystkiego. Monta\u017cownie by\u0142y w\u00a0wydziale d\u017awi\u0119ku, a\u00a0s\u0142ynna i\u00a0znana pani Wac\u0142awa rz\u0105dzi\u0142a w\u00a0bufecie. No i\u00a0mia\u0142 pan jako kierownik produkcji luz, re\u017cyser siedzia\u0142 w\u00a0monta\u017cowni, rano przyje\u017cd\u017ca\u0142, popo\u0142udniem wyje\u017cd\u017ca\u0142. By\u0142 spok\u00f3j, rozlicza\u0142 pan i\u00a0rozwi\u0105zywa\u0142 grup\u0119 zdj\u0119ciow\u0105, albo mia\u0142 pan ju\u017c nast\u0119pny film. Ja, nauczony do\u015bwiadczeniem, najcz\u0119\u015bciej uprawia\u0142em tr\u00f3jpol\u00f3wk\u0119. Jeden film mia\u0142em w\u00a0przygotowaniu, drugi w\u00a0zdj\u0119ciach, a\u00a0trzeci w\u00a0postprodukcji. U\u00a0mnie pracowa\u0142o niewiele os\u00f3b: dw\u00f3ch drugich kierownik\u00f3w produkcji, dw\u00f3ch asystent\u00f3w, kierownik planu, pan Tadeusz \u2013 goniec i\u00a0praktykanci w\u00a0trakcie studi\u00f3w w\u00a0Szkole Filmowej. I\u00a0to by\u0142a ca\u0142a produkcja. Plus nieoceniona Zo\u015bka Bogacz[24]<\/sup><\/a>, z\u00a0kt\u00f3r\u0105 pracowa\u0142em od 1979 roku do 1994 roku. By\u0142a sekretark\u0105, a\u00a0p\u00f3\u017aniej, \u017ceby mog\u0142a wi\u0119cej zarobi\u0107, zosta\u0142a moj\u0105 asystentk\u0105.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Na czym polega\u0142y obowi\u0105zki sekretarki kierownika produkcji?<\/strong><\/p>\n

Powiem panu tak: dokumentacja, pilnowanie korespondencji, \u0142\u0105czenie rozm\u00f3w, kontrola delegacji, przepisywanie plan\u00f3w generalnych etc. Zosia matkowa\u0142a nam wszystkim. Czasami trzeba by\u0142o na przyk\u0142ad przed \u015bwi\u0119tami co\u015b za\u0142atwi\u0107. To m\u00f3wi\u0119: Zo\u015bka id\u017a do Urz\u0119du Miasta, do wydzia\u0142u handlu, bierzesz \u015blub. Dzi\u0119ki temu mieli\u015bmy trzydzie\u015bci sze\u015b\u0107 p\u00f3\u0142litrowych butelek. Pami\u0119tam, \u017ce jak trzeci raz Zo\u015bk\u0119 wysy\u0142a\u0142em do urz\u0119du, m\u00f3wi\u0142a mi, \u017ce ju\u017c nie mo\u017ce. To trzydzie\u015bci sze\u015b\u0107 butelek mogli\u015bmy rozdawa\u0107 w\u00a0ekipie. Pyta\u0142em wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w: jak liczn\u0105 ma rodzin\u0119? Gdzie sp\u0119dza \u015bwi\u0119ta? Dostawali: dwie, trzy czy cztery butelki. I\u00a0wszyscy byli zadowoleni, mieli co poda\u0107 do sto\u0142u na \u015bwi\u0119ta. Tak si\u0119 w\u00f3wczas kombinowa\u0142o.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Czy dobry kierownik produkcji dba\u0142 w\u00a0ten spos\u00f3b o\u00a0swoich ludzi?<\/strong><\/p>\n

Tak, dba\u0142 zawsze. Powodzenie i\u00a0sukces kierownika produkcji by\u0142y zwi\u0105zane z\u00a0jego wsp\u00f3\u0142pracownikami.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Czy w\u015br\u00f3d kierownik\u00f3w produkcji by\u0142a pewna hierarchia? Czy by\u0142y osoby znienawidzone, z\u00a0kt\u00f3rymi ekipa z\u00a0Wytw\u00f3rni Film\u00f3w Fabularnych nie chcia\u0142a wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107?<\/strong><\/p>\n

Jaka\u015b hierarchia by\u0142a. By\u0107 mo\u017ce funkcjonowa\u0142a nieformalna gie\u0142da. Od re\u017cyser\u00f3w wiem na przyk\u0142ad, jakie g\u0142osy chodzi\u0142y o\u00a0mnie: jak So\u0142tysik we\u017amie, to zagryzie wszystkich i\u00a0zrobi film, nie martwcie si\u0119, on zrobi film. I\u00a0faktycznie tak by\u0142o. Natomiast to polega\u0142o na tym, \u017ce pan musia\u0142 mie\u0107 wyobra\u017ani\u0119 i\u00a0dobr\u0105 r\u0119k\u0119 do ludzi. By\u0142a taka zasada, \u017ce asystent, kt\u00f3ry by\u0142 u\u00a0mnie albo u\u00a0Micha\u0142a Szczerbica nie podlega\u0142 sprawdzeniu, to oznacza\u0142o asystenta, na kt\u00f3rym mo\u017cna polega\u0107. Operowali\u015bmy na zaufaniu dwustronnym. Mia\u0142em zaufanie do pracownika, a\u00a0on do mnie, wiedzia\u0142, \u017ce nie zostanie oszukany. Nie ba\u0142em si\u0119 te\u017c podejmowa\u0107 trudnych decyzji. Na przyk\u0142ad delegowany z\u00a0wytw\u00f3rni kierowca dostawa\u0142 ode mnie umow\u0119 na pe\u0142nienie dodatkowych funkcji np. dy\u017curnego planu lub pomocy rekwizytorskiej i\u00a0dzi\u0119ki temu czyni\u0142em oszcz\u0119dno\u015bci. Nie mia\u0142em dw\u00f3ch ludzi, tylko mia\u0142em jednego, ale ten sobie dodatkowo dorabia\u0142. Tak to si\u0119 robi\u0142o. Mia\u0142em kilku takich kierowc\u00f3w, kt\u00f3rzy dostawali pieni\u0105dze jako pomoc na planie. Nie bra\u0142em ludzi z\u00a0miasta, tylko m\u00f3wi\u0142em: jak masz sta\u0107 na planie osiem czy jedena\u015bcie godzin i\u00a0nudzi\u0107 si\u0119, to zarobisz dodatkowo, robi\u0105c to i\u00a0tamto. Po czym podpisywa\u0142em umow\u0119. W\u00a0zwi\u0105zku z\u00a0czym ci ludzie widzieli, \u017ce mog\u0105 zarobi\u0107. Poza tym mia\u0142em najwybitniejszego kierownika planu, Miecia Adlera. Mieciu przychodzi\u0142 przed wyjazdem na plan i\u00a0pyta\u0142: \u201eJaki mam luz?\u201d. Ja m\u00f3wi\u0119: \u201eCztery\u201d. I\u00a0on wiedzia\u0142, co to znaczy cztery.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 I\u00a0co to znaczy cztery?<\/strong><\/p>\n

Cztery kartki dla statyst\u00f3w do rozdania za dobr\u0105 prac\u0119 realizowane przy scenach masowych.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Kartki mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 do nagrody, rodzaju extra premii? <\/strong><\/p>\n

Dzi\u0119ki kartkom Miecio Adler mia\u0142 tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107. Ka\u017cdego ranka przychodzi\u0142 i\u00a0pyta\u0142, jaki mam luz. Ja m\u00f3wi\u0119 \u2013 dwie, jak trudne zdj\u0119cia \u2013 sze\u015b\u0107. Czyli on wiedzia\u0142, \u017ce ma sze\u015b\u0107 kartek dla statyst\u00f3w, gdzie mo\u017ce komu\u015b da\u0107 za ekstra czynno\u015bci. Dodatkowe dzia\u0142ania po scenach masowych. \u017be mu nie zrobi\u0105 numeru, albo zarobi\u0105 za to wi\u0119cej. Do niego nale\u017ca\u0142a ocena sytuacji. Ja si\u0119 w\u00a0to nie miesza\u0142em.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 A\u00a0co to za tak\u0105 kartk\u0119 statysty mo\u017cna by\u0142o wtedy kupi\u0107?<\/strong><\/p>\n

Dostawa\u0142 pieni\u0105dze, starcza\u0142o na p\u00f3\u0142 litra plus zagryzk\u0119.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 To mocny argument. Wszyscy chcieli pracowa\u0107 w\u00a0pana filmie.<\/strong><\/p>\n

Nie mia\u0142em problem\u00f3w z\u00a0pozyskaniem wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w. Miecio Adler ocenia\u0142 pracownik\u00f3w na planach zdj\u0119ciowych. Dlatego by\u0142 jednym z\u00a0najlepszych kierownik\u00f3w planu, zreszt\u0105 o\u00a0niego wszyscy si\u0119 bili.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Po zako\u0144czeniu filmu, je\u017celi pan wszystko \u0142adnie rozliczy\u0142, nast\u0119powa\u0142a ocena ekonomiczna.<\/strong><\/p>\n

Artystyczna i\u00a0ekonomiczna. Artystyczna polega\u0142a na tym, \u017ce na kolaudacji ministerialnej by\u0142a przyznawana kategoria: jedynka, dw\u00f3jka lub tr\u00f3jka, i\u00a0to si\u0119 wi\u0105za\u0142o z\u00a0nagrodami artystycznymi. Nagroda trzeciej kategorii to by\u0142a po\u0142owa jedynki. Czyli warto by\u0142o robi\u0107 takie filmy, a\u00a0inne nie. Podobne kategorie by\u0142y przy ocenie ekonomicznej: jedynka, dw\u00f3jka, tr\u00f3jka. To by\u0142a ocena wykonania koszt\u00f3w, planu produkcji, harmonogramu. Ja w\u00a0jednym tylko przypadku przekroczy\u0142em za\u0142o\u017cenia. To by\u0142 film Co lubi\u0105 tygrysy<\/em>. Przekroczenie wynios\u0142o a\u017c pi\u0119\u0107set dni.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 To dosy\u0107 du\u017co.<\/strong><\/p>\n

Bardzo du\u017co. By\u0142 to problem zespo\u0142u. Tadeusz Chmielewski, szef Zespo\u0142u Filmowego \u201eOko\u201d, sam montowa\u0142 ten film, bo re\u017cyser Krzysztof Nowak nie m\u00f3g\u0142 sobie poradzi\u0107.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Zacz\u0105\u0142em od tezy, \u017ce nie ma si\u0119 pan czego w\u00a0swojej filmografii wstydzi\u0107, a\u00a0jednak dzie\u0142o <\/strong>Co lubi\u0105 tygrysy<\/em><\/strong> chyba jednak nie jest powodem do chwa\u0142y.<\/strong><\/p>\n

To by\u0142 1989 rok. Scenariusz by\u0142 bardzo dobry. Tam gra Krzysztof Kowalewski, Wojciech Pokora, a\u00a0wcze\u015bniej mia\u0142 zagra\u0107 Zenon Laskowik i\u00a0Bohdan Smole\u0144. Nie spodziewa\u0142em si\u0119, \u017ce re\u017cyser mnie zawiedzie. Scenariusz by\u0142 bardzo fajnie napisany, wi\u0119c nie odm\u00f3wi\u0142em Janowi W\u0142odarczykowi[25]<\/sup><\/a>, kt\u00f3ry by\u0142 szefem produkcji Zespo\u0142u \u201eOko\u201d. Akurat mia\u0142em luk\u0119, m\u00f3wi\u0119, dobra, zrobi\u0119 to. Ale tu si\u0119 potkn\u0105\u0142em o\u00a0re\u017cysera, tak niezdecydowanego, tak l\u0119kliwego. Re\u017cyser \u2013 cho\u0107 podparty dobrym operatorem, Zdzisiem Kaczmarkiem \u2013 nie da\u0142 rady. Zdj\u0119cia przetrwali\u015bmy, wykonane zosta\u0142y w\u00a0terminie. Ale w\u00a0momencie, kiedy materia\u0142 trafi\u0142 do monta\u017cowni\u2026 Zacz\u0119\u0142a si\u0119 golgota. Zanim uko\u0144czono monta\u017c, zrobi\u0142em chyba dwa filmy. Dokr\u0119tek nie by\u0142o, ale powiem szczerze, \u017ce generalnie projekt okaza\u0142 si\u0119 pora\u017ck\u0105. Ja ci\u0119\u017cko to prze\u017cywa\u0142em. P\u00f3\u017aniej tylko mi m\u00f3wili, \u017ce Nowak strasznie mnie si\u0119 ba\u0142. Nie wiem dlaczego, a\u00a0przecie\u017c nie mia\u0142em pistoletu w\u00a0r\u0119ku. Wymaga\u0142em, fakt jest faktem.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 G\u0142\u00f3wnie realizowa\u0142 pan filmy w\u00a0Wytw\u00f3rni Film\u00f3w Fabularnych w\u00a0\u0141odzi, ale wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 pan z\u00a0WFF we Wroc\u0142awiu i\u00a0pewnie pozna\u0142 pan WFD w\u00a0Warszawie. Jaka by\u0142a r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy tymi g\u0142\u00f3wnymi wytw\u00f3rniami?<\/strong><\/p>\n

Je\u017celi chodzi o\u00a0pracownik\u00f3w i\u00a0profesjonalizm wytw\u00f3rnia \u0142\u00f3dzka sta\u0142a na pierwszym miejscu. To by\u0142 najwy\u017cszy poziom zawodowstwa. Je\u017celi chodzi o\u00a0Wroc\u0142aw, te\u017c byli \u015bwietni. Im zale\u017ca\u0142o, oni chcieli i\u00a0naprawd\u0119 tworzyli znakomit\u0105 grup\u0119. Natomiast z\u00a0Warszaw\u0105 nie mia\u0142em takich kontakt\u00f3w. Nie \u015bci\u0105ga\u0142em ekipy ze stolicy. Wola\u0142em bazowa\u0107 na Wroc\u0142awiu. Zreszt\u0105 mia\u0142em tam bardzo dobre uk\u0142ady po filmie Szerokiej drogi, kochanie<\/em> (1972) Andrzeja Piotrowskiego, w\u00a0kt\u00f3rym pe\u0142ni\u0142em funkcj\u0119 kierownika planu, kierownikiem produkcji by\u0142 natomiast wroc\u0142awianin Tadeusz Karwa\u0144ski[26]<\/sup><\/a>. Wtedy we Wroc\u0142awiu pozna\u0142em ca\u0142\u0105 wytw\u00f3rni\u0119 i\u00a0uwa\u017ca\u0142em, \u017ce to naprawd\u0119 s\u0105 fachowcy, kt\u00f3rym zale\u017cy na tym, \u017ceby co\u015b robi\u0107.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Przy realizacji <\/strong>Klatki <\/em><\/strong>(1986) Micha\u0142a Maryniarczyka te\u017c skorzysta\u0142 pan z\u00a0atelier, laboratorium i\u00a0ekipy z\u00a0WFF we Wroc\u0142awiu. <\/strong><\/p>\n

Tak, to by\u0142a ca\u0142a ekipa techniczna, zamieszkali w\u00a0\u0141odzi w\u00a0hotelu Mazowieckim. Mia\u0142em zatwierdzon\u0105 zrycza\u0142towan\u0105 diet\u0119 tysi\u0105c trzysta z\u0142otych na koszt hoteli i\u00a0zorganizowane wy\u017cywienie. Podj\u0105\u0142em decyzj\u0119, \u017ce za hotel b\u0119d\u0119 p\u0142aci\u0142 przelewami do siedmiuset z\u0142otych za osob\u0119 za nocleg, a\u00a0sze\u015b\u0107set z\u0142otych p\u0142aci\u0142em wroc\u0142awskiemu pracownikowi do r\u0119ki. Wszyscy byli zadowoleni, bo nie musia\u0142em zapewnia\u0107 wy\u017cywienia, a\u00a0pracownicy mieli got\u00f3wk\u0119. Robi\u0142em tak, mimo \u017ce wiedzia\u0142em, \u017ce to jest niezgodne z\u00a0przepisami, ale znalaz\u0142em wyrok s\u0105du z\u00a0Bydgoszczy, gdzie pracownikom budowlanym wyp\u0142acano w\u0142a\u015bnie tak\u0105 diet\u0119. Wi\u0119c mia\u0142em takie podparcie. Pami\u0119tam, \u017ce wraca\u0142em z\u00a0wyjazdu Stowarzyszenia Filmowc\u00f3w Polskich do Moskwy, Baku, Erywania i\u00a0Tbilisi z\u00a0Julkiem Machulskim, Jasiem Machulskim, Heniem Ku\u017aniakiem, Hank\u0105 Miku\u0107 i\u00a0Ew\u0105 Szykulsk\u0105. Po wyl\u0105dowaniu na lotnisku czekaj\u0105 na mnie ludzie z\u00a0dyrekcji z\u00a0wezwaniem do dyrektora. Wiedzia\u0142em, o\u00a0co b\u0119d\u0105 si\u0119 mnie czepiali \u2013 o\u00a0sto osiemdziesi\u0105t sze\u015b\u0107 tysi\u0119cy z\u0142otych wyp\u0142aconych w\u0142a\u015bnie w\u00a0ten spos\u00f3b. Dyrektor Leon Bach[27]<\/sup><\/a> m\u00f3wi tak: \u201ePanie Andrzeju, ja musz\u0119 pana obci\u0105\u017cy\u0107 tymi kosztami, ale dam panu rad\u0119, niech pan napisz\u0119 pro\u015bb\u0119 o\u00a0roz\u0142o\u017cenie na raty\u201d. On to podpisa\u0142 i\u00a0m\u00f3wi: \u201ePierwsz\u0105 rat\u0119 pan wp\u0142aci i\u00a0poprosi pan o\u00a0umorzenie\u201d. To by\u0142 pocz\u0105tek listopada. Na pocz\u0105tku grudnia dzwoni\u0105 do mnie z\u00a0dzia\u0142u kadr i\u00a0m\u00f3wi\u0105: \u201ePanie Andrzeju, dwunastego grudnia jest pan zaproszony do Warszawy do pa\u0142acyku Szustera i\u00a0ma pan by\u0107 w\u00a0garniturze, bia\u0142ej koszuli, i\u00a0krawacie\u201d. Pomy\u015bla\u0142em, cholera co tam si\u0119 dzieje, tu dosta\u0142em nagan\u0119 z\u00a0wpisaniem do akt, tu dostaj\u0119 do zwrotu sto osiemdziesi\u0105t sze\u015b\u0107 tysi\u0119cy. Jad\u0119 do tej Warszawy w\u00a0bia\u0142ej koszuli, w\u00a0garniturze. S\u0105 pracownicy ministerstwa, minister, dyrekcja ca\u0142a, pracownicy. I\u00a0wyczytuj\u0105: Z\u0142oty Krzy\u017c Zas\u0142ugi. W\u00a0listopadzie nagana, w\u00a0grudniu Z\u0142oty Krzy\u017c Zas\u0142ugi za ca\u0142okszta\u0142t. P\u00f3\u017aniej zmieni\u0142 si\u0119 dyrektor.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 A\u00a0co z\u00a0d\u0142ugiem roz\u0142o\u017conym na raty?<\/strong><\/p>\n

By\u0142em um\u00f3wiony z\u00a0Leonem Bachem, \u017ce po pierwszej racie, w\u00a0kt\u00f3rej zap\u0142aci\u0142em chyba osiemna\u015bcie tysi\u0119cy, czyli dziesi\u0119\u0107 procent ca\u0142o\u015bci, napisz\u0119 pismo o\u00a0umorzenie, ale Bach ju\u017c nie zd\u0105\u017cy\u0142 podpisa\u0107, bo dyrektorem przedsi\u0119biorstwa zosta\u0142 Jurek Rutowicz[28]<\/sup><\/a>. No i\u00a0zacz\u0119\u0142a wtedy szale\u0107 inflacja, wi\u0119c sp\u0142aci\u0142em pozosta\u0142\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 z\u00a0cz\u0119\u015bci raty umowy o\u00a0dzie\u0142o. Jerzy Rutowicz, gdy przesta\u0142 by\u0107 dyrektorem, m\u00f3wi\u0142 mi, jaki on by\u0142 nierozs\u0105dny, \u017ce tak dobrze uzasadni\u0142em ten spos\u00f3b p\u0142acenia, a\u00a0on teraz przy filmie ma ci\u0105gle ma k\u0142opoty z\u00a0ekip\u0105, \u017ce codziennie jajecznica, zimne jedzenie\u2026<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Wydaje si\u0119, \u017ce jako kierownik produkcji d\u0105\u017cy\u0142 pan do bycia profesjonalist\u0105. <\/strong><\/p>\n

Kluczowa by\u0142a solidno\u015b\u0107, staranno\u015b\u0107 i\u00a0wyobra\u017ania. To si\u0119 bierze z\u00a0domu, ze szko\u0142y podstawowej, z\u00a0liceum. Szacunek dla ksi\u0105\u017cki, szacunek dla pracy, staranno\u015b\u0107. Mnie ojciec zawsze opieprza\u0142, \u017ce um\u00f3wi\u0142em si\u0119 z\u00a0kim\u015b o\u00a0sz\u00f3stej, a\u00a0jest w\u00a0pi\u0119\u0107 po sz\u00f3stej. Pyta\u0142 si\u0119 mnie, o\u00a0kt\u00f3rej si\u0119 um\u00f3wi\u0142em. Ja m\u00f3wi\u0142em, \u017ce o\u00a0sz\u00f3stej i\u00a0on do mnie, \u017ce jak si\u0119 um\u00f3wi\u0142e\u015b, to pilnuj, miej szacunek dla kogo\u015b, z\u00a0kim si\u0119 umawiasz. Je\u017celi si\u0119 um\u00f3wi\u0142e\u015b na sz\u00f3st\u0105, b\u0105d\u017a nawet pi\u0119\u0107 minut przed sz\u00f3st\u0105. Tak mi zosta\u0142o. Zosta\u0142o mi to, \u017ce dotrzymuje si\u0119 danego s\u0142owa. To jest wa\u017cniejsze ni\u017c podpisana umowa. W\u00a0produkcji je\u017celi komu\u015b da\u0142em s\u0142owo, nawet jak mnie skr\u0119ca\u0142o, wiedzia\u0142em, \u017ce musz\u0119 tego dotrzyma\u0107. Wszyscy, kt\u00f3rzy pracowali ze mn\u0105, wiedzieli o\u00a0tym. Je\u017celi da\u0142em s\u0142owo, oni wiedzieli, \u017ce tak b\u0119dzie, przegryz\u0119 mury, albo konserwatora zabytk\u00f3w, tak jak dw\u00f3ch konserwator\u00f3w zabytk\u00f3w w\u00a0Gniewie przy Wizji lokalnej 1901<\/em>, ale dotrzymam obietnicy. W\u00a0Gniewie przemalowali\u015bmy siedemna\u015bcie tysi\u0119cy metr\u00f3w kwadratowych odnowionych elewacji. A\u00a0ja dotrzyma\u0142em s\u0142owa danego konserwatorowi zabytk\u00f3w i\u00a0po zako\u0144czonych zdj\u0119ciach wszystkie elewacje przywr\u00f3ci\u0142em do stanu sprzed wej\u015bcia ekipy filmowej.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Jakich metod pan u\u017cy\u0142?<\/strong><\/p>\n

Skutecznych, powiem panu szczerze \u2013 niefinansowych. Konserwatorzy otrzymali propozycj\u0119 nie do odrzucenia.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 No nie wiem, czy powinienem si\u0119 obawia\u0107, co pan im zrobi\u0142?<\/strong><\/p>\n

Wprost przeciwnie, byli zadowoleni ze wsp\u00f3\u0142pracy. W\u00a0Gniewie historia polega\u0142a na tym, \u017ce za\u0142atwi\u0142em telefon z\u00a0numerem gda\u0144skim. W\u00a0biurze w\u00a0Gniewie mia\u0142em gda\u0144ski numer. A\u00a0wtedy wprowadzili tak zwane numery kierunkowe. Tylko ja zna\u0142em numer kierunkowy do Warszawy i\u00a0do \u0141odzi i\u00a0ja \u0142\u0105czy\u0142em, wykr\u0119caj\u0105c ten numer. Jak to zobaczy\u0142 dyrektor, sekretarz partii, w\u00f3jt czy burmistrz zacz\u0119li mnie zaprasza\u0107 na imieniny, na r\u00f3\u017cne uroczysto\u015bci. Nie wiedzia\u0142em, co si\u0119 dzieje, a\u00a0oni tak m\u00f3wi\u0105: \u201eStary, jak ci si\u0119 to uda\u0142o za\u0142atwi\u0107, \u017ce ty masz gda\u0144ski numer?\u201d. <\/em>Przypuszczali, \u017c<\/em>e mam jakie\u015b wej\u015bcia w\u00a0Politbiurze. Cz\u0119sto przychodzili, aby w\u00a0urz\u0119dowych sprawach zadzwoni\u0107 do Gda\u0144ska. Siedzia\u0142em sobie spokojnie, mia\u0142em radiostacje oraz walkie-talkie<\/em>, czyli zawsze by\u0142em na bie\u017c\u0105co w\u00a0relacjach z\u00a0tego, co si\u0119 dzieje na planie, a\u00a0tam mia\u0142em Miecia Adlera. Wie pan, jak co\u015b si\u0119 \u017ale dzia\u0142o, od razu wiedzia\u0142em, ale jak dobrze sz\u0142o, to nie ingerowa\u0142em, nie psu\u0142em tego.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Kierownik produkcji nie musia\u0142 przebywa\u0107 na planie filmu?<\/strong><\/p>\n

Bardzo cz\u0119sto bywa\u0142em. Jad\u0105c na plan, wiedzia\u0142em o\u00a0ca\u0142ej jego organizacji. Plan \u015bwiadczy\u0142 o\u00a0kierowniku produkcji i\u00a0o\u00a0ludziach, kt\u00f3rzy s\u0105 na planie. Przy jednym z\u00a0film\u00f3w przyje\u017cd\u017cam i\u00a0widz\u0119, \u017ce kierownik planu stoi przy ostatnim samochodzie. Id\u0119 kawa\u0142ek drogi \u2013 sto, sto pi\u0119\u0107dziesi\u0105t metr\u00f3w, jest kamera ustawiona, operator, re\u017cyser. Wie pan, co to znaczy? Na planie nie ma kierownika planu. Proste. Trzeba go wycofa\u0107 i\u00a0da\u0107 kogo\u015b innego. Mieciu Adler mia\u0142 zasad\u0119. On wiedzia\u0142, jakie jest uj\u0119cie w\u00a0tej chwili, jakie jest nast\u0119pne, jakie jest po nast\u0119pnym i\u00a0on szykowa\u0142 to wszystko. Je\u017celi kierownik planu stoi za ostatnim samochodem, nie ma poj\u0119cia, co si\u0119 dzieje przy kamerze. Nie ma kontaktu z\u00a0re\u017cyserem. Nie ma kontaktu z\u00a0operatorem. Je\u017celi ko\u0144czy si\u0119 uj\u0119cie i\u00a0operator przestawia kamer\u0119, kierownik planu musi wiedzie\u0107, co b\u0119dzie wida\u0107, co ma usun\u0105\u0107, co przygotowa\u0107. Za ostatnim samochodem jest bezu\u017cyteczny. To proste.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Zas\u0142yn\u0105\u0142 pan jako kierownik produkcji du\u017cych film\u00f3w Juliusza Machulskiego. Czy on od pocz\u0105tku uznawany by\u0142 za zdolnego filmowca? Czy ta \u201e<\/strong>\u0142<\/strong>atka<\/strong>\u201d<\/strong> m\u0142odego–zdolnego przylgn\u0119\u0142a do niego po <\/strong>Vabanku <\/em><\/strong>(1982)?<\/strong><\/p>\n

Tak, dopiero po debiucie. By\u0142em na dokumentacji z\u00a0Litwinami. Je\u017adzili\u015bmy po ca\u0142ym wybrze\u017cu od Szczecina do Krynicy Morskiej. Szukali\u015bmy obiekt\u00f3w zdj\u0119ciowych. W\u00a0pewnym momencie zadzwoni\u0142 Jurek Laskowski, kt\u00f3ry by\u0142 szefem produkcji Zespo\u0142u \u201eKadr\u201d, z\u00a0pytaniem, kiedy b\u0119d\u0119 w\u00a0Warszawie. M\u00f3wi\u0119 mu: \u201ePanie Jurku, ja b\u0119d\u0119 za jakie\u015b cztery dni, bo odstawiam na lotnisko ekip\u0119 litewsk\u0105\u201d, a\u00a0on m\u00f3wi: \u201eTo niech pan wpadnie\u201d. <\/em>No i\u00a0wpad\u0142em. M\u00f3wi, \u017ce jest taki scenariusz Machulskiego i\u00a0pyta: \u201eCzy pan by to zrobi\u0142?\u201d. W\u00a0pierwszym momencie pomy\u015bla\u0142em, \u017ce chodzi o\u00a0Jasia Machulskiego. M\u00f3wi\u0119, \u017ce tak, oczywi\u015bcie, ale \u017ceby mi da\u0142 ten scenariusz. W\u00a0drodze do \u0141odzi przeczyta\u0142em i\u00a0m\u00f3wi\u0119: ja si\u0119 zabij\u0119\u2026 Przychodz\u0119 nast\u0119pnego dnia, m\u00f3wi\u0119, \u017ceby moja asystentka, Zo\u015bka Bogacz, b\u0142yskawicznie do zespo\u0142u dzwoni\u0142a, szybciutko, szybciute\u0144ko. Szef zespo\u0142u by\u0142 zawsze od dziesi\u0105tej. No i\u00a0mia\u0142em po\u0142\u0105czenie, m\u00f3wi\u0119: bior\u0119 ten film. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce by\u0142em si\u00f3dmym kierownikiem produkcji, kt\u00f3remu zaproponowali ten film i\u00a0pierwszym, kt\u00f3ry nie odm\u00f3wi\u0142. Wszyscy odmawiali. Chyba nawet nie czytali scenariusza.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Nikt nie chcia\u0142 bra\u0107 filmu debiutanta? Trudno uwierzy\u0107, \u017ce syn Jana Machulskiego by\u0142 postaci\u0105 anonimow\u0105. <\/strong><\/p>\n

My\u015bl\u0119, \u017ce inni kierownicy produkcji nawet go nie przeczytali, a\u00a0scenariusz by\u0142 rewelacyjnie napisany. M\u00f3wi\u0142em sobie, to jest drugie \u017b\u0105<\/em>d\u0142o<\/em> (1973) George\u2019a\u00a0Roya Hilla. Ba\u0142em si\u0119, \u017ceby kto\u015b mi tego w\u00a0ci\u0105gu dwudziestu czterech godzin nie podkupi\u0142. A\u00a0p\u00f3\u017aniej to ju\u017c p\u0142yn\u0105\u0142 mi\u00f3d. \u015awietna wsp\u00f3\u0142praca z\u00a0Julkiem Machulskim \u2013 \u015bwietny re\u017cyser, mi\u0142y, sympatyczny, ciep\u0142y cz\u0142owiek, praca sz\u0142a jak z\u00a0p\u0142atka.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Przegl\u0105da\u0142em teczk\u0119 produkcyjn\u0105 <\/strong>Vabanku<\/em><\/strong> i\u00a0rzeczywi\u015bcie nie odnotowa\u0142 pan wi\u0119kszych problem\u00f3w, jakie\u015b drobne op\u00f3\u017anienia w\u00a0pracy wytw\u00f3rni, kt\u00f3re jak pan napisa\u0142 \u201ezosta\u0142y przezwyci\u0119\u017cone\u201d. A\u00a0jednak to film historyczny i\u00a0trzeba by\u0142o stworzy\u0107 mi\u0119dzywojenny \u015bwiat od podstaw. To chyba jednak by\u0142o pewne wyzwanie.<\/strong><\/p>\n

Problemem by\u0142y samochody, poniewa\u017c nie istnia\u0142y wtedy firmy, kt\u00f3re kompletowa\u0142y stare samochody. Do Vabanku <\/em>musieli\u015bmy je \u015bci\u0105ga\u0107 z\u00a0ca\u0142ej Polski. Do tego ta kasa pancerna, kt\u00f3ra wa\u017cy\u0142a ponad ton\u0119, a\u00a0musieli\u015bmy j\u0105 wnie\u015b\u0107 do dekoracji wytw\u00f3rni. To by\u0142 problem. Wyzwanie stanowi\u0142 te\u017c dach, kt\u00f3ry trzeba by\u0142o zbudowa\u0107. Pami\u0119tam, \u017ce przekonywa\u0142em Juliusza co do \u201ebutaforki\u201d w\u00a0kominie. Mia\u0142em przygotowane w\u00a0hali zdj\u0119ciowej ceg\u0142y, wapno, piasek, ale staram si\u0119 przekona\u0107 Julka, aby wn\u0119trze komina wykona\u0107 z\u00a0cegie\u0142 butaforskich. Wykorzystujemy wszelkie argumenty za i\u00a0przeciw, w\u00a0ko\u0144cu Julek m\u00f3wi tak: <\/em>\u201ePanie Andrzeju, czy pan widzia\u0142 jak ten mur w\u00a0Panu Wo\u0142odyjowskim <\/em>u Hoffmana si\u0119 trz\u0119sie?\u201d. Odpowiadam, \u017ce widzia\u0142em i\u00a0od jutra zaczynamy budowa\u0107 komin z\u00a0cegie\u0142. Wys\u0142a\u0142em cz\u0142owieka na r\u00f3g po butelk\u0119 czerwonego wina. Butelk\u0119 wina wypili\u015bmy, a\u00a0nazajutrz wybudowali\u015bmy w\u00a0hali ca\u0142y komin. P\u00f3\u017aniej Julek wymy\u015bli\u0142, \u017ce tego oszukanego klienta banku Kramera musi zagra\u0107 Henio Bista. Zadzwoni\u0142em do niego, mieszka\u0142 w\u00a0Gda\u0144sku. By\u0142em z\u00a0nim w\u00a0przyjacielskich kontaktach, bo gdy pracowa\u0142 w\u00a0\u0141odzi, ci\u0105gle si\u0119 spotykali\u015bmy w\u00a0takiej knajpie przy Piotrkowskiej, w\u00a0podw\u00f3rzu blisko Narutowicza. Tam zawsze jadali\u015bmy obiady. Bista m\u00f3wi do mnie: \u201eStary, od trzeciej mam pr\u00f3by w\u00a0telewizji\u201d. Zaproponowa\u0142em, \u017ceby wsiada\u0142 w\u00a0nocny poci\u0105g, a\u00a0ja go w\u00a0Karsznicach odbior\u0119. Przespa\u0142by si\u0119 troszeczk\u0119 w\u00a0garderobie. Zrobi\u0142 zdj\u0119cia i\u00a0o\u00a0dwunastej bym go wypu\u015bci\u0142 do Warszawy. I\u00a0tak zrobili\u015bmy. Kawa, herbata w\u00a0pomieszczeniu wytw\u00f3rni, pojecha\u0142 kierowca, odebra\u0142 go z\u00a0Karsznic z\u00a0poci\u0105gu Gda\u0144sk-Katowice. Heniu przenocowa\u0142, zagra\u0142 \u015bwietny epizod i\u00a0chyba przed pierwsz\u0105 pojecha\u0142 taks\u00f3wk\u0105 do Warszawy. Jak zasz\u0142a potrzeba, nie widzia\u0142em trudno\u015bci w\u00a0tym, \u017ceby na przyk\u0142ad z\u00a0kwiatami p\u00f3j\u015b\u0107 do Zofii Jaroszewskiej w\u00a0Krakowie, znanej przedwojennej aktorki, \u017ceby zagra\u0142a w\u00a0Granicy<\/em> u\u00a0Jana Rybkowskiego. Jak trzeba by\u0142o za\u0142atwi\u0107 Andrzeja Seweryna i\u00a0Krysi\u0119 Jand\u0119, kt\u00f3rzy grali w\u00a0Na srebrnym globie <\/em>(1976\/1989) Andrzeja \u017bu\u0142awskiego, jecha\u0142em do Jastrz\u0119biej G\u00f3ry na rozmowy z\u00a0kierownikami produkcji, bo mi zale\u017ca\u0142o. Proste.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Na pewno wsp\u00f3\u0142praca z\u00a0Juliuszem Machulskim da\u0142a panu szans\u0119 na rozwini\u0119cie skrzyde\u0142, m\u00f3g\u0142 pan ujawni\u0107 sw\u00f3j potencja\u0142 w\u00a0tak du\u017cych filmach jak <\/strong>Seksmisja<\/em><\/strong> czy <\/strong>Kingsajz<\/em><\/strong>. Chcia\u0142em jednak zapyta\u0107 o\u00a0potencjalny punkt zwrotny w\u00a0pana karierze. Mam na my\u015bli sytuacj\u0119, w\u00a0kt\u00f3rej by\u0142 pan o\u00a0krok od obj\u0119cia funkcji kierownika produkcji w\u00a0filmie <\/strong>Z\u00a0dalekiego kraju <\/em><\/strong>Krzysztofa Zanussiego, czyli mi\u0119dzynarodowej superprodukcji o\u00a0Janie Pawle II. <\/strong><\/p>\n

By\u0142 maj 1980 roku, trwa\u0142y zdj\u0119cia do filmu Wizji lokalnej 1901<\/em>. \u017by\u0142em sobie spokojnie w\u00a0Gniewie, maj\u0105c telefon kierunkowy do Warszawy i\u00a0\u0141odzi z\u00a0Gda\u0144ska. Kt\u00f3rego\u015b dnia na planie mia\u0142 wieczorne zdj\u0119cia Mieczys\u0142aw Voit w\u00a0roli hrabiego Ko\u015bcielewskiego, kt\u00f3ry zaprosi\u0142 mnie na mi\u0142e, sympatyczne spotkanie. Mieli\u015bmy \u015bwietne w\u0119dzone szprotki, kt\u00f3re popijali\u015bmy po\u0142\u00f3wk\u0105 \u017cytniej. Jedli\u015bmy, popijali\u015bmy w\u00a0mi\u0142ej atmosferze. Niestety troch\u0119 sobie waln\u0105\u0142em. Od szefa produkcji Zespo\u0142u, Zygmunta Kniazio\u0142uckiego, dosta\u0142em zapowied\u017a przyjazdu na plan Krzysztofa Zanussiego, szefa Zespo\u0142u Filmowego \u201eTor\u201d. Przyjecha\u0142. Rozmawia\u0142 z\u00a0Filipem Bajonem, a\u00a0jak zwykle u\u00a0Bajona by\u0142 problem z\u00a0negatywem obrazu. Na kilka pyta\u0144 Krzysztofa Zanussiego odpowiedzia\u0142em, ale chyba wyczu\u0142, \u017ce jestem taki, powiedzmy sobie, po kilku g\u0142\u0119bszych. Dopiero po kilku latach dowiedzia\u0142em si\u0119 od W\u0142odka \u015aliwi\u0144skiego, czyli szefa produkcji \u201eToru\u201d, \u017ce Zanussi w\u00f3wczas przyjecha\u0142 z\u0142o\u017cy\u0107 mi propozycj\u0119 obj\u0119cia funkcji kierownika produkcji w\u00a0Z\u00a0dalekiego kraju<\/em>. Sta\u0142o si\u0119, jak si\u0119 sta\u0142o. Do tej pory dzi\u0119kuj\u0119 Bogu.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Zamiast filmu o\u00a0papie\u017cu dosta\u0142 pan od Juliusza Machulskiego szans\u0119 na produkcj\u0119 <\/strong>Seksmisji<\/em><\/strong> \u2013 filmu niemo\u017cliwego do wyprodukowania w\u00a0Polsce. <\/strong><\/p>\n

Najpierw do funkcji producent\u00f3w przymierzano Urszul\u0119 Orczykowsk\u0105 i\u00a0Zygmunta W\u00f3jcika.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Czyli Juliusz Machulski nie by\u0142 panu wierny?<\/strong><\/p>\n

Julek wr\u00f3ci\u0142 z\u00a0Manili na Filipinach po jakim\u015b festiwalu i\u00a0Zesp\u00f3\u0142 Filmowy \u201eKadr\u201d poinformowa\u0142 go o\u00a0wst\u0119pnym skierowaniu Seksmisji<\/em> do produkcji oraz zaproponowa\u0142, \u017ce kierownikami produkcji b\u0119d\u0105 Urszula Orczykowska[29]<\/sup><\/a> i\u00a0Zygmunt W\u00f3jcik[30]<\/sup><\/a>. Na co Julek Machulski odpar\u0142, \u017ce jego debiutancki film robi\u0142 Andrzej So\u0142tysik i\u00a0on dalej b\u0119dzie z\u00a0So\u0142tysikiem robi\u0142. Pierwsze prace wykonane do Seksmisji<\/em> by\u0142y dokumentacj\u0105 kopalni w\u00a0K\u0142odawie, Inowroc\u0142awiu i\u00a0Wieliczce. Ja w\u00a0tym czasie robi\u0142em film ze Stanis\u0142awem R\u00f3\u017cewiczem \u2013 Pensj\u0119 pani Latter<\/em>, siedzia\u0142em w\u00a0Krakowie. Nieliczna ekipa Seksmisji <\/em>w\u00a0sk\u0142adzie: re\u017cyser Juliusz Machulski, operator Jurek \u0141ukaszewicz, scenograf Janusz Sosnowski przyjecha\u0142a do Krakowa, dokumentuj\u0105c kopalni\u0119 w\u00a0Wieliczce. Po pracy wieczorem poszli\u015bmy na obiad do krakowskiego SPATiF-u\u00a0przy placu S\u0142owackiego. Po drodze na plantach spotkali\u015bmy Jurka Stuhra.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Czy to jest ten moment, w\u00a0kt\u00f3rym Juliusz Machulski m\u00f3g\u0142 sobie u\u015bwiadomi\u0107, \u017ce Stuhr ma zagra\u0107 jedn\u0105 z\u00a0g\u0142\u00f3wnych r\u00f3l?<\/strong><\/p>\n

Pierwsze spotkanie odby\u0142o si\u0119 na Plantach, Jurek Stuhr pyta\u0142, co robimy, Julek m\u00f3wi, \u017ce jeste\u015bmy w\u00a0trakcie dokumentacji do filmu komediowego. Rozstali\u015bmy si\u0119 i\u00a0temat wr\u00f3ci\u0142 przy kolacji, w\u00a0kt\u00f3rej uczestniczy\u0142 Janusz Sosnowski, Jurek \u0141ukaszewicz, Julek Machulski i\u00a0ja. Pami\u0119tam, \u017ce Julek m\u00f3wi\u0142, \u017ce Stuhra nie czuje, bo to aktor kina moralnego niepokoju. Spali\u015bmy w\u00a0hotelu Cracovia i\u00a0nast\u0119pnego dnia oni wracali samolotem do Warszawy, ja mia\u0142em jeszcze zdj\u0119cia w\u00a0Krakowie. W\u00a0czasie lotu na pok\u0142adzie samolotu dosz\u0142o do ponownego spotkania Jurka Stuhra z\u00a0Julkiem Machulskimi; chyba wtedy Julek dojrza\u0142 do tego, \u017ce Maksia zagra Stuhr. Wiem, \u017ce Jurkowi zale\u017ca\u0142o na tym, \u017ceby go ca\u0142y czas nie kojarzyli z\u00a0Wodzirejem<\/em>, Kie\u015blowskim i\u00a0ca\u0142ym kinem moralnego niepokoju. Chyba wtedy zapad\u0142a decyzja, bo Julek zadzwoni\u0142 do mnie i\u00a0m\u00f3wi: \u201eS\u0142uchaj Andrzej, trzeba Jurkowi Stuhrowi dostarczy\u0107 scenariusz\u201d. Z\u00a0wytw\u00f3rni w\u00a0\u0141odzi pojecha\u0142em do Krakowa. Spotkali\u015bmy si\u0119 w\u00a0klubie Stronnictwa Demokratycznego, wr\u0119czy\u0142em mu scenariusz. I\u00a0tak si\u0119 zacz\u0119\u0142o.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Bez wahania zgodzi\u0142 si\u0119 pan na przygod\u0119 z\u00a0<\/strong>Seksmisj\u0105<\/em><\/strong>? Polskie kino <\/strong>science fic<\/em><\/strong>tion<\/em><\/strong> zazwyczaj opiera\u0142o si\u0119 na przyj\u0119ciu konwencji PRL-u\u00a0przysz\u0142o\u015bci, jak to <\/strong>by\u0142o na przyk\u0142ad w\u00a0filmach Piotra Szulkina. Z\u00a0kolei Marek Piestrak wchodzi\u0142 w\u00a0koprodukcj\u0119 z\u00a0krajami Zwi\u0105zku Sowieckiego, kt\u00f3re mia\u0142y zaplecze techniczne i\u00a0mo\u017cna by\u0142o generowa\u0107 lepsze lub gorsze efekty specjalne. Pierwotnie <\/strong>Seksmisja<\/em><\/strong> te\u017c mia\u0142a by\u0107 koprodukcj\u0105 polsko-czechos\u0142owack\u0105, ale ostatecznie to produkt 100%\u00a0polski. <\/strong><\/p>\n

Zesp\u00f3\u0142 \u201eKadr\u201d chcia\u0142 zrealizowa\u0107 produkcj\u0119 polsko-czesk\u0105 w\u00a0oparciu o\u00a0Studio Filmowe w\u00a0Barrandovie, kt\u00f3ry mia\u0142 znakomity dzia\u0142 techniki specjalnej.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 A\u00a0przy scenariuszu wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 Pavel Hajn\u00fd, kt\u00f3ry wcze\u015bniej z\u00a0Januszem Majewskim zrobi\u0142 <\/strong>Zakl\u0119te rewiry<\/em><\/strong> (1975).<\/strong><\/p>\n

To by\u0142 uk\u0142on, \u017ceby zach\u0119ci\u0107 Czech\u00f3w, ale oni na szcz\u0119\u015bcie odm\u00f3wili wsp\u00f3\u0142pracy, wi\u0119c Jerzy Kawalerowicz, szef zespo\u0142u \u201eKadr\u201d, podj\u0105\u0142 m\u0119sk\u0105 decyzj\u0119 realizacji tego filmu w\u00a0Polsce. By\u0142y obawy, czy polska kinematografia sprosta takiemu zadaniu. Scenariusz by\u0142 \u015bwietnie napisany, Julek bardzo fajnie roz\u0142o\u017cy\u0142 w\u00a0filmie wszystkie akcenty. Kluczowe sta\u0142o si\u0119 pozyskanie ludzi, kt\u00f3rzy to czuj\u0105: scenograf Janusz So-snowski, dekoratorka wn\u0119trz Wie\u015bka Chojkowska, autor zdj\u0119\u0107 Jurek \u0141ukaszewicz, kostiumografka Ma\u0142gosia Braszka, wszyscy wiedzieli, czym jest ten film. Oni kreowali, a\u00a0ja tylko wykonywa\u0142em. Rozpocz\u0119li\u015bmy od tego, \u017ce ogl\u0105dali\u015bmy Blade Runnera <\/em>(1982) Ridleya Scotta. Bardzo przyda\u0142a mi si\u0119 Szko\u0142a Filmowa do analizowania projekt\u00f3w scenograficznych i\u00a0rysunk\u00f3w poszczeg\u00f3lnych element\u00f3w scenografii. Je\u017celi Janusz m\u00f3wi\u0142 o\u00a0czym\u015b, ja to sobie wyobra\u017ca\u0142em. Jurek \u0141ukaszewicz po raz pierwszy zastosowa\u0142 o\u015bwietlenie w\u00a0dekoracji do Seksmisji<\/em>.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Na czym ono polega\u0142o?<\/strong><\/p>\n

Zazwyczaj w\u00a0filmie polskim o\u015bwietlenie dekoracji polega\u0142o na tym, \u017ce na pomostach ustawia\u0142o si\u0119 \u015bwiat\u0142o. A\u00a0my\u015bmy wprowadzili o\u015bwietlenie ju\u017c w\u00a0dekoracji, czyli na przyk\u0142ad w\u00a0korytarzach, w\u00a0pomieszczeniach, czy w\u00a0zapadni mia\u0142 pan w\u00a0pod\u0142odze \u015bwiat\u0142o. To by\u0142a inna szko\u0142a. By\u0142 pomys\u0142, \u017ceby Lamia na trzech monitorach widzia\u0142a, co si\u0119 dzieje w\u00a0izolatce. Pojecha\u0142em do Mariusza Waltera, kt\u00f3ry wtedy by\u0142 przedstawicielem firmy Sony na Saskiej K\u0119pie. Spotka\u0142em si\u0119 w\u00a0jego biurze, jak on mi policzy\u0142 koszty trzech kamer, spad\u0142em z\u00a0krzese\u0142ka.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Jak si\u0119 uda\u0142o to rozwi\u0105za\u0107?<\/strong><\/p>\n

To by\u0142 1982 rok, stan wojenny, przez przypadek spotka\u0142em si\u0119 z\u00a0Jurkiem Wo\u017aniakiem i\u00a0m\u00f3wi\u0119, \u017ce mam taki problem w\u00a0Seksmisji<\/em>, \u017ce potrzebne s\u0105 trzy kana\u0142y kamerowe. Na co on mi m\u00f3wi, \u017cebym napisa\u0142 do telewizji. Napisa\u0142em pismo do telewizji z\u00a0pro\u015bb\u0105 o\u00a0w\u00f3z transmisyjny. Pami\u0119tam, \u017ce przez taki \u017celazny p\u0142ot dawa\u0142em \u017co\u0142nierzowi pismo. On je gdzie\u015b tam zani\u00f3s\u0142 i\u00a0po dw\u00f3ch tygodniach dostali\u015bmy zgod\u0119 na obs\u0142ug\u0119 przez oddzia\u0142 \u0142\u00f3dzki Telewizji Polskiej. Przyjecha\u0142 w\u00f3z transmisyjny, stan\u0105\u0142 w\u00a0\u0142\u0105czniku, podpi\u0105\u0142 wszystkie kamery, a\u00a0by\u0142y one w\u00a0izolatce, monitory z\u00a0kolei w\u00a0dy\u017curce Lamii, i\u00a0to hula\u0142o.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 W\u00a0sprawozdaniu z\u00a0produkcji wypisa\u0142 pan, \u017ce przy produkcji <\/strong>Seksmisji<\/em><\/strong> bra\u0142y <\/strong>udzia\u0142 czterdzie\u015bci dwa zak\u0142ady, instytucje, w\u00a0tym takie firmy jak Unitra-Fonica czy Stocznia Gda\u0144ska.<\/strong><\/p>\n

To tylko du\u017ce zak\u0142ady, nie licz\u0105c mniejszych. Legionowo robi\u0142o skafandry, Nowy Targ\u00a0\u2013 buty, kopyta do but\u00f3w robi\u0142 Radom, wszywki produkowa\u0142 Kalisz, szk\u0142o \u2013 Krosno, Nowa Sarzyna \u2013 epidian do dekoracji, Sztab Generalny wyra\u017ca\u0142 zgod\u0119 na Pleksi-Glass, Stocznia Gda\u0144ska wykona\u0142a metalow\u0105 konstrukcj\u0119 blockhausu<\/em> w\u00a0\u0141ebie, lotnisko Ok\u0119cie \u2013 o\u015bwietlenie pas\u00f3w startowych, jednostka wojskowa z\u00a0\u0141asku udost\u0119pni\u0142a polowe o\u015bwietlenie, przedsi\u0119biorstwo z\u00a0Pu\u0142tuska \u2013 \u015bmig\u0142owiec transportowy, Park na Zdrowiu \u2013 zje\u017cd\u017calnie, \u201ePolam\u201d \u2013 efekty komputerowe, Unitra-Fonica \u2013 oscyloskopy, Sp\u00f3\u0142dzielnia im. Fornalskiej wykonywa\u0142a kostiumy itd. Po tylu latach trudno wymieni\u0107 wszystkie zak\u0142ady pracy, ale by\u0142o ich naprawd\u0119 du\u017co.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Wiem, \u017ce do tej produkcji zaprz\u0119gni\u0119te zosta\u0142y r\u00f3wnie\u017c komputery, podobno powsta\u0142o 16 program\u00f3w komputerowych. O\u00a0co chodzi?<\/strong><\/p>\n

Instytut Badawczo-Rozwojowy \u201ePolam-u\u201d w\u00a0Warszawie mia\u0142 komputery typu \u201eOdra\u201d. W\u00f3wczas nie by\u0142o mo\u017cliwo\u015bci, \u017ceby pan zrobi\u0142 na przyk\u0142ad tak\u0105 siatk\u0119 z\u00a0zaznaczonym czerwonym punkcikiem, na kt\u00f3rej kobiety \u015bledz\u0105 ucieczk\u0119 Maksa i\u00a0Albercika. Nie by\u0142o komputer\u00f3w, nie by\u0142o oprogramowania, natomiast bazowali\u015bmy na starych komputerach typu \u201eOdra\u201d.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Jak wygl\u0105da\u0142 podzia\u0142 pracy w\u00a0wytw\u00f3rni, czy r\u00f3wnocze\u015bnie pracowa\u0142o kilka ekip?<\/strong><\/p>\n

Kiedy mieli\u015bmy skierowanie do produkcji Seksmisji<\/em> w\u00a0oparciu o\u00a0\u0142\u00f3dzk\u0105 WFF, wytw\u00f3rnia przydzieli\u0142a nam \u201eczw\u00f3rk\u0119\u201d \u2013 hal\u0119 zdj\u0119ciow\u0105 numer cztery, czyli najwi\u0119ksz\u0105, oraz \u201epi\u0105tk\u0119\u201d, kt\u00f3ra by\u0142a uznawana jako przygotowalnia do budowy. Hala numer cztery mia\u0142a zapadnie i\u00a0Julek, Jurek i\u00a0Janusz wpadli na pomys\u0142, \u017ceby izolatk\u0119 wybudowa\u0107 w\u00a0zapadni. By\u0142 te\u017c odchylany sufit z\u00a0areopagiem kobiet i\u00a0Jurek \u0141ukaszewicz wpad\u0142 na pomys\u0142, \u017ce o\u015bwietlenie b\u0119dzie w\u00a0pod\u0142odze. Najpierw zainstalowali\u015bmy o\u015bwietlenie, p\u00f3\u017aniej po\u0142o\u017cyli\u015bmy hartowan\u0105 tafl\u0119 szk\u0142a z\u00a0huty w\u00a0Kro\u015bnie, po kt\u00f3rej mo\u017cna by\u0142o chodzi\u0107, mo\u017cna by\u0142o wali\u0107 m\u0142otkiem i\u00a0nic by si\u0119 nie sta\u0142o. Trzeba by\u0142o zdoby\u0107 materia\u0142 na obicie izolatki. Ka\u017cdego dnia mia\u0142 pan co\u015b nowego do za\u0142atwienia, wszystko przy rozmowach telefonicznych, kt\u00f3re musia\u0142y by\u0107 wcze\u015bniej zam\u00f3wione. Pyta pan o\u00a0podzia\u0142 pracy. Wytw\u00f3rnia udost\u0119pnia\u0142a pomieszczenia (produkcji, garderoby, charakteryzatornie, rekwizytornie, monta\u017cownie), sprz\u0119t, urz\u0105dzenia techniczne, hale zdj\u0119ciowe, studia nagra\u0144, transport oraz przydziela\u0142a do grup swoich pracownik\u00f3w technicznych i\u00a0pomocniczo-tw\u00f3rczych. W\u00a0wytw\u00f3rni \u0142\u00f3dzkiej jednocze\u015bnie mog\u0142o pracowa\u0107 i\u00a0realizowa\u0107 film a\u017c 8-9 grup zdj\u0119ciowych.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong>Seksmisja <\/em><\/strong>to nie jedyna pa\u0144ska nietypowa produkcja z\u00a0Juliuszem Machulskim, bo na swoim koncie ma pan te\u017c dwa teledyski: <\/strong>Black and White<\/em><\/strong> i\u00a0<\/strong>Nasze Randez Vouz<\/em><\/strong> zespo\u0142u Kombi. <\/strong><\/p>\n

Tak, znakomite, w\u00a0Black and White<\/em> gram nawet ma\u0142\u0105 rol\u0119.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Jest pan tym pracownikiem Urz\u0119du Stanu Cywilnego, kt\u00f3ry udziela \u015blubu w\u00a0ko\u0142nierzu ortopedycznym. Zastanawiam si\u0119, czy ta stylizacja to nawi\u0105zanie do Krzysztofa Zanussiego, kt\u00f3ry w\u00a0tym czasie paradowa\u0142 w\u00a0ko\u0142nierzu i\u00a0garniturze. <\/strong><\/p>\n

Nie wiem, trzeba zapyta\u0107 Julka.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 W\u00a0<\/strong>Seksmisji<\/em><\/strong> podobny ko\u0142nierz ma na sobie profesor Kuppelweiser, kt\u00f3rego zagra\u0142 Janusz Micha\u0142owski\u2026 Ale zostawmy to. Takim czytelnym nawi\u0105zaniem jest scena, w\u00a0kt\u00f3rej zwierz\u0119 idzie po zebrze \u2013 pasach na ulicy, a\u00a0przy tym Juliusz Machulski by\u0142 te\u017c szefem Zespo\u0142u Filmowego \u201eZebra\u201d.<\/strong><\/p>\n

Zebra po zebrze, na tym polega\u0142y te wszystkie pomys\u0142y Julka.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Czy te dwa teledyski mo\u017cna okre\u015bli\u0107 mianem normalnej produkcji polskiej kinematografii? <\/strong><\/p>\n

Nie, to nie by\u0142a zwyk\u0142a produkcja. W\u00a0pewnym momencie Julek Machulski mia\u0142 bardzo dobry kontakt z\u00a0zespo\u0142em Kombi. Oni marzyli o\u00a0tym, \u017ceby nagra\u0107 teledysk. Mnie uda\u0142o si\u0119 pozyska\u0107 \u015brodki finansowe z\u00a0naszego przedsi\u0119biorstwa na realizacj\u0119 tych teledysk\u00f3w. Dekoracj\u0119 wybudowali\u015bmy na \u0141\u0105kowej w\u00a0starej hali numer jeden. Mam na my\u015bli czarno-bia\u0142y pok\u00f3j z\u00a0\u0142o\u017cem, z\u00a0kt\u00f3rego Karolina Wajda strzela do Jacka Chmielnika. Z\u00a0kolei Nasze Randez Vouz<\/em> to ta g\u0142\u00f3wna scena z\u00a0baletem w\u00a0Teatrze Wielkim w\u00a0\u0141odzi, a\u00a0na ulicy Adama Pr\u00f3chnika w\u00a0\u0141odzi nakr\u0119cili\u015bmy pal\u0105c\u0105 si\u0119 kamienic\u0119.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 W\u00a0scenie po\u017caru znajdziemy kolejny autorski wtr\u0119t Juliusza Machulskiego, bowiem z\u00a0okna skacze m\u0119\u017cczyzna z\u00a0charakterystycznym w\u0105sikiem w\u00a0mundurze SS, charakterystyczni Niemcy pojawiaj\u0105 si\u0119 te\u017c w\u00a0<\/strong>Deja vu <\/em><\/strong>(1990), nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o\u00a0<\/strong>Ambassadzie<\/em><\/strong>, kt\u00f3ra jest ufundowana na \u017cartach z\u00a0Adolfa Hitlera. Zatem, paradoksalnie, ten skacz\u0105cy z\u00a0okna Niemiec jest r\u00f3wnie wa\u017cny, co g\u0142\u00f3wny w\u0105tek mi\u0142o\u015bci stra\u017caka i\u00a0baletnicy. <\/strong><\/p>\n

Co\u015b w\u00a0tym jest. To J\u00f3ziu Grzeszczak skacze z\u00a0tego fabrycznego okna, a\u00a0Krzysztof Kiersznowski gra nieszcz\u0119\u015bliwie zakochanego stra\u017caka.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Kombi p\u0142aci\u0142o za produkcje tych teledysk\u00f3w?<\/strong><\/p>\n

Finansowa\u0142o to Przedsi\u0119biorstwo Realizacji Film\u00f3w, wi\u0119c mieli\u015bmy pieni\u0105dze. A\u00a0Kombi zagra\u0142o za darmo w\u00a0ramach promocji. P\u0142acili\u015bmy tylko za ich hotel plus diety, nic wi\u0119cej. I\u00a0oni z\u00a0przyjemno\u015bci\u0105 grali. To by\u0142 1985 rok i\u00a0za realizacj\u0119 tych dw\u00f3ch teledysk\u00f3w dostali\u015bmy od \u201eSztandaru M\u0142odych\u201d Z\u0142otego Metronoma.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Wracaj\u0105c do pa\u0144skich superprodukcji, zastanawiam si\u0119, czemu w\u00a0przypadku <\/strong>Kingsajzu <\/em><\/strong>(1988)<\/strong> zdecydowali\u015bcie si\u0119 jednak na wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z\u00a0Czechos\u0142owacj\u0105, <\/strong>a\u00a0konkretnie z\u00a0Barrandovem.<\/strong><\/p>\n

Nie by\u0142o wyj\u015bcia.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Dlaczego?<\/strong><\/p>\n

Po prostu nie daliby\u015bmy rady sami zrobi\u0107 tej sceny, w\u00a0kt\u00f3rej na ekranie jest du\u017ca, naga Ala (Kasia Figura) i\u00a0ma\u0142y Olo (Jacek Chmielnik). Tego nie zrobiliby\u015bmy naszymi polskimi si\u0142ami. Inne efekty potrafili\u015bmy zrobi\u0107, na przyk\u0142ad dorys\u00f3wki w\u00a0Szuflandii.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Co to jest? Prosz\u0119 jeszcze powiedzie\u0107.<\/strong><\/p>\n

Ma pan szyb\u0119, stawia kamer\u0119 i\u00a0dorysowuje si\u0119 na szybie ca\u0142y element. Pierwsze dorys\u00f3wki robili nam Czesi, a\u00a0poniewa\u017c my\u015bmy inteligentnie podpatrzyli Czech\u00f3w, to ju\u017c nast\u0119pne dorys\u00f3wki robili\u015bmy sami.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 W\u00a0raporcie z\u00a0produkcji napisa\u0142 pan: \u201eRe\u017cyser zrezygnowa\u0142 z\u00a0cz\u0119\u015bci zdj\u0119\u0107 trikowych w\u00a0zwi\u0105zku z\u00a0\u00bbnadzwyczaj dobrymi\u00ab zdj\u0119ciami trikowymi wykonywanymi w\u00a0WFF. Wdro\u017cono zarzucone polskie techniki trikowe: dorys\u00f3wki, domal\u00f3wki, domakietki, oraz reprojekcje t\u0142a zrealizowan\u0105 obiektywami makroskopowymi\u201d[31]<\/sup><\/a><\/strong>.<\/em><\/strong><\/p>\n

Tak, w\u0142a\u015bnie o\u00a0tym m\u00f3wi\u0119. Po pierwszych dorys\u00f3wkach i\u00a0domal\u00f3wkach my\u015bmy Czech\u00f3w ju\u017c tak podpatrzyli, \u017ce sami to zacz\u0119li\u015bmy robi\u0107 i\u00a0robili\u015bmy o\u00a0wiele lepiej ni\u017c Czesi.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ciekawe, \u017ce pan m\u00f3wi o\u00a0Barrandovie jako miejscu specjalizuj\u0105cym si\u0119 w\u00a0efektach specjalnych, bo przy <\/strong>Kingsajzie<\/em><\/strong> pomys\u0142, \u017ceby ludzie zmniejszali si\u0119 w\u00a0krasnoludki dla Czech\u00f3w, okaza\u0142 si\u0119 nie do wykonania. M\u00f3wili, \u017ce tego przy obecnym stanie techniki nie da si\u0119 zrobi\u0107. <\/strong><\/p>\n

A\u00a0jednak si\u0119 nam uda\u0142o. W\u00a0Kingsajzie<\/em> jest scena, kt\u00f3ra rozgrywa si\u0119 w\u00a0ma\u0142ej klitce. Wchodzi tam Kramerko (Leonard Pietraszak), Kwintek (Jasiu Machulski) i\u00a0Olo (Jacek Chmielnicki) i\u00a0oni si\u0119 zmniejszaj\u0105. Prosz\u0119 zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na moment zgaszenia \u015bwiat\u0142a, wtedy ukrywa si\u0119 pewne elementy, a\u00a0dodatkowo wykorzystali\u015bmy efekt poklatkowy.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 W\u00a0<\/strong>Kingsajzie <\/em><\/strong>pojawi\u0142y si\u0119 r\u00f3\u017cnego rodzaju pomys\u0142y \u0142\u0105czenia technologii analogowej z\u00a0wideo, po raz pierwszy zosta\u0142a u\u017cyta kamera Arriflex\u00a0BLIII\u00a0z\u00a0podgl\u0105dem, dzi\u0119ki czemu mog<\/strong>\u0142<\/strong>a<\/strong> wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 z\u00a0magnetowidem. Dzia\u0142ali\u015bcie wsp\u00f3lnie z\u00a0firm\u0105 Video-Klaps Piotra \u015ar\u00f3dki i\u00a0Tomasza S\u00f3jki \u2013 operatora oraz by\u0142ego kierownika produkcji, kt\u00f3rzy razem za\u0142o\u017cyli tak\u0105 w\u0142a\u015bnie firm\u0119. <\/strong><\/p>\n

Video-Klaps mia\u0142a siedzib\u0119 w\u00a0\u0141\u00f3dzkim Domu Kultury w\u00a0\u0141odzi. Wiem, \u017ce oni robili takie rzeczy z\u00a0podgl\u0105dem, mieli prywatnie kupiony sprz\u0119t, a\u00a0my\u015bmy jako pa\u0144stwowa firma tego nie mieli. Wynaj\u0119li\u015bmy osprz\u0119t od Piotra \u015ar\u00f3dki.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong>Kingsajz<\/em><\/strong> \u2013 to tu pierwszy raz w\u00a0polskiej kinematografii w\u0142\u0105czono Wytw\u00f3rni\u0119 <\/strong>Film\u00f3w Fabularnych jako r\u00f3wnoprawnego koproducenta filmu. Jak wynika z\u00a0dokument\u00f3w, to by\u0142 pa\u0144ski pomys\u0142. Wytw\u00f3rnia mia\u0142a partycypowa\u0107 w\u00a0pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu procentach w\u00a0zyskach z\u00a0filmu wsp\u00f3lnie z\u00a0Zespo\u0142em \u201eKadr\u201d. Ta umowa zabezpiecza\u0142a terminowo\u015b\u0107 wykonywanych us\u0142ug, a\u00a0w\u00a0razie ich przekroczenia konsekwencje finansowe obci\u0105\u017ca\u0142y wytw\u00f3rni<\/strong>\u0119<\/strong>. Umowa zosta\u0142a podpisana 25\u00a0sierpnia\u00a01986\u00a0roku.<\/strong><\/p>\n

Rzeczywi\u015bcie, skala dekoracji by\u0142a du\u017ca, wi\u0119c zaproponowa\u0142em rodzaj koprodukcji. Chodzi\u0142o o\u00a0jedn\u0105 rzecz, a\u00a0przede wszystkim o\u00a0wym\u00f3g terminowego oddawania dekoracji. Tak samo mia\u0142em umow\u0119 zadaniow\u0105 na ka\u017cd\u0105 dekoracj\u0119 w\u00a0Seksmisji<\/em>.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Na czym polega\u0142a taka umowa zadaniowa? <\/strong><\/p>\n

Grupa budowlana zawiera\u0142a ze mn\u0105 umow\u0119 i\u00a0otrzymywa\u0142a wynagrodzenie ode mnie. Natomiast za materia\u0142y tudzie\u017c \u015brodki do wykonania dekoracji p\u0142aci\u0142a wytw\u00f3rnia. Du\u017c\u0105 zach\u0119t\u0105 by\u0142 fakt, \u017ce ludzie dostawali wynagrodzenia od razu po wykonaniu dekoracji.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Przeczytam jeszcze pa\u0144skie wnioski po wprowadzeniu tej koprodukcji Zespo\u0142u z\u00a0WFF: \u201eDo\u015bwiadczenia kierownika produkcji filmu wyniesione z\u00a0koprodukcyjnej wsp\u00f3\u0142pracy z\u00a0Wytw\u00f3rni\u0105 Filmow\u0105 potwierdzaj\u0105 tez\u0119 o\u00a0rozbie\u017cno\u015bci interes\u00f3w, kt\u00f3re mimo formalnej jednorazowej umowy i\u00a0na\u0142o\u017conych na WFF obowi\u0105zk\u00f3w nie zmieni\u0142y skostnia\u0142ego podzia\u0142u my \u2013 oni. Wyj\u0105tkowym ewenementem by\u0142oby prze\u0142amanie czterdziestoletniej, monopolistycznej \u015bwiadomo\u015bci jedn\u0105 nietypow\u0105 realizacj<\/strong>\u0105<\/strong> filmu trwaj\u0105c\u0105 osiemna\u015bcie miesi\u0119cy, bez zasadniczych zmian strukturalnych, administracyjnych i\u00a0organizacyjnych. Naros\u0142e wieloletnie przyzwyczajenia mog\u0105 by\u0107 zmienione wy\u0142\u0105cznie dyrektywnym instrumentem organizacyjno-finansowym\u201d[32]<\/sup><\/a><\/strong>. <\/em><\/strong>To znaczy, \u017ce ten pomys\u0142 uda\u0142o si\u0119 zrealizowa\u0107 w\u00a0<\/strong>Kingsajzie<\/em><\/strong>, ale jednocze\u015bnie nic si\u0119 nie zmieni\u0142o w\u00a0systemie produkcji polskiej kinematografii. <\/strong><\/p>\n

To nie by\u0142o moje odosobnione zdanie. R\u00f3wnie\u017c inni kierownicy produkcji uwa\u017cali, \u017ce skostnia\u0142a struktura wytw\u00f3rni cz\u0119sto by\u0142a hamulcowym wszystkich dzia\u0142a\u0144. Nie oszukujmy si\u0119, \u017ce pracownicy WFF, kt\u00f3rzy nie byli zwi\u0105zani z\u00a0grup\u0105 zdj\u0119ciow\u0105, czyli z\u00a0administracj\u0105, te wszystkie ciotki, sekretarki i\u00a0tak dalej\u2026 One nie wiedzia\u0142y nawet, jaki film si\u0119 robi. Filmem \u017cyli pracownicy z\u00a0grup zdj\u0119ciowych: o\u015bwietlacze, dy\u017curni, asystenci.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Kiedy poczu\u0142 pan, \u017ce ten system si\u0119 sypie? Czy to by\u0142o w\u00a0roku 1989, kiedy zakr\u0119cono Wytw\u00f3rni Film\u00f3w Fabularnych w\u00a0\u0141odzi kurek z\u00a0pa\u0144stwowymi pieni\u0119dzmi?<\/strong><\/p>\n

To zacz\u0119\u0142o si\u0119 sypa\u0107 w\u00a01991 roku. Wielu moich koleg\u00f3w kierownik\u00f3w produkcji wynios\u0142o si\u0119 do Warszawy, nie widz\u0105c perspektyw pracy w\u00a0\u0142\u00f3dzkiej wytw\u00f3rni. Mieli\u015bmy nadziej\u0119, \u017ce og\u0142oszony konkurs na dyrektora wytw\u00f3rni wy\u0142oni sprawnego menad\u017cera ratuj\u0105cego \u0142\u00f3dzk\u0105 wytw\u00f3rni\u0119. Niestety, sta\u0142o si\u0119 inaczej. Moim zdaniem to Rada Pracownicza i\u00a0Zwi\u0105zki Zawodowe po\u0142o\u017cy\u0142y wytw\u00f3rni\u0119. Uwierzyli solennym zapewnieniom jednego z\u00a0kandydat\u00f3w, \u017ce nie b\u0119dzie zwolnie\u0144 i\u00a0nic w\u00a0dzia\u0142alno\u015bci si\u0119 nie zmieni. Oni optowali za Piotrem Holwekiem[33]<\/sup><\/a>, bo im si\u0119 wydawa\u0142o, \u017ce ta \u0142\u00f3dzka wytw\u00f3rnia, kt\u00f3ra zrobi\u0142a takie s\u0142ynne filmy, nie ma prawa upa\u015b\u0107. A\u00a0ja film Psy II: Ostatnia krew<\/em> W\u0142adys\u0142awa Pasikowskiego robi\u0142em w\u00a0latach 1993-1994 w\u00a0nieogrzewanych pomieszczeniach z\u00a0zagro\u017ceniem wy\u0142\u0105czenia energii elektrycznej na hali. Jak m\u00f3wi\u0142em dyrektorowi, \u017ceby szed\u0142 do prezesa naczelnego Zespo\u0142u Elektrociep\u0142owni w\u00a0\u0141odzi Mariana Strumi\u0142\u0142y, kt\u00f3remu wisia\u0142 p\u00f3\u0142tora miliona z\u0142otych za ciep\u0142o, to dyrektor Holwek mi m\u00f3wi\u0142: \u201eJa? Do prezesa Strumi\u0142\u0142y? On ma tu przyj\u015b\u0107\u201d. Wi\u0119c ja si\u0119 pyta\u0142em, kto komu jest winien. Taka by\u0142a mentalno\u015b\u0107.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Kto poza Piotrem Holwekiem startowa\u0142 na dyrektora wytw\u00f3rni?<\/strong><\/p>\n

By\u0142o siedmiu kandydat\u00f3w: Jacek Gwizda\u0142a[34]<\/sup><\/a>, Andrzej Reiter[35]<\/sup><\/a>, Piotrek Holwek i\u00a0kto\u015b tam jeszcze. Reiter mia\u0142 pomys\u0142, \u017ceby sprzeda\u0107 ca\u0142\u0105 dzia\u0142k\u0119, kt\u00f3ra by\u0142a od strony Dworca \u0141\u00f3d\u017a Kaliska, przerobi\u0107 ca\u0142e czwarte pi\u0119tro wytw\u00f3rni, przenie\u015b\u0107 z\u00a0IV pi\u0119tra dzia\u0142 p\u0142ac, kadr i\u00a0B\u00f3g wie co jeszcze i\u00a0tam zrobi\u0107 wypasione pomieszczenia dla re\u017cyser\u00f3w i\u00a0aktor\u00f3w. Proponowa\u0142, \u017ceby wszystkie wydzia\u0142y za\u0142o\u017cy\u0142y sp\u00f3\u0142ki z\u00a0w\u0142asn\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 gospodarcz\u0105, czyli oddzia\u0142 stolarski, oddzia\u0142 malarski, mechaniczny itp., \u017ceby te sp\u00f3\u0142ki, kiedy w\u00a0produkcji nie ma filmu, \u015bwiadczy\u0142y us\u0142ugi na zewn\u0105trz. Oczywi\u015bcie to si\u0119 nie uda\u0142o. Pami\u0119tam, jak przechodzili do mnie pracownicy, \u017cebym interweniowa\u0142, bo oni chc\u0105 za\u0142o\u017cy\u0107 sp\u00f3\u0142k\u0119, ale dyrekcja nie wyra\u017ca zgody.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Czyli to nie tylko plan Andrzeja Wajdy i\u00a0decydent\u00f3w z\u00a0Warszawy, kt\u00f3rzy chcieli zniszczy\u0107 \u0141\u00f3d\u017a filmow\u0105?<\/strong><\/p>\n

To by\u0142 argument szerzony w\u015br\u00f3d pracownik\u00f3w wytw\u00f3rni. Jaki niedobry jest ten Komitet Kinematografii, kt\u00f3ry nie daje pieni\u0119dzy. Fakt, \u017ce zmieni\u0142y si\u0119 warunki prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej, \u017ce nast\u0105pi\u0142a transformacja systemu polityczno-gospodarczego po prostu nie dostrzegano lub s\u0105dzono, \u017ce jako\u015b to b\u0119dzie. Tu w\u00a0\u0141odzi za kadencji prezydenta Grzegorza Palki powo\u0142ano grup\u0119 ratuj\u0105c\u0105 wytw\u00f3rni\u0119, z\u00a0udzia\u0142em re\u017cysera Grzegorza Kr\u00f3likiewicza, kierowniczki produkcji Ani Gryczy\u0144skiej, filmoznawcy Tadeusza Wijaty, re\u017cysera Andrzeja Reitera oraz radnych miejskich. Pami\u0119tam, \u017ce jeden z\u00a0wiceministr\u00f3w wielokrotnie przyje\u017cd\u017ca\u0142 do \u0141odzi z\u00a0propozycjami rozwi\u0105zania problemu. Niestety pojawia\u0142 si\u0119 op\u00f3r przed zmianami. Czasy by\u0142y ju\u017c inne. Dyrektor W\u0142odzimierz Niderhaus[36]<\/sup><\/a> w\u00a0warszawskiej Wytw\u00f3rni Film\u00f3w Fabularnych i\u00a0Dokumentalnych bardzo szybko si\u0119 zorientowa\u0142 w\u00a0dokonywanych zmianach, \u015bci\u0105gaj\u0105c do siebie kierownik\u00f3w produkcji, kt\u00f3rzy poci\u0105gali za sob\u0105 re\u017cyser\u00f3w, operator\u00f3w, aktor\u00f3w itd.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 By\u0142 moment, kiedy do \u0141odzi przyby\u0142 s\u0142ynny Branko Lustig[37]<\/sup><\/a>.<\/strong><\/p>\n

Tak, reprezentowa\u0142 du\u017ce studia ameryka\u0144skie. Przyjecha\u0142 do wytw\u00f3rni z\u00a0List\u0105 Schindlera<\/em>, proponowa\u0142, \u017ceby wytw\u00f3rnia wesz\u0142a w\u00a0produkcj\u0119 us\u0142ugami. Pami\u0119tam, \u017ce przyjecha\u0142 w\u00a0adidasach, kt\u00f3re kosztowa\u0142y trzysta dolar\u00f3w. Trwa\u0142y rozmowy, a\u00a0dyrektorzy WFF nie wiedzieli, \u017ce on, opr\u00f3cz tego, \u017ce jest Chorwatem, zna perfekcyjnie polski, niemiecki i\u00a0angielski. Wi\u0119c jeden do drugiego m\u00f3wi: \u201eStary, nie wpu\u015bcimy go, bo on do nas na rozmowy w\u00a0pepegach przyjecha\u0142\u201d. Branko Lustig, inteligentny facet, nic nie da\u0142 pozna\u0107 po sobie, tylko pojecha\u0142 od razu do WFDiF do W\u0142odzimierza Niderhausa. A\u00a0on zrobi\u0142 z\u00a0naszej wytw\u00f3rni podzleceniodawc\u0119, bra\u0142 ludzi, sprz\u0119t z\u00a0wytw\u00f3rni, a\u00a0na tym zyskiwa\u0142 on, a\u00a0nie \u0142\u00f3dzka wytw\u00f3rnia.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ju\u017c po transformacji, w\u00a01992 roku, zosta<\/strong>\u0142 <\/strong>pan kierownikiem produkcji w\u00a0<\/strong>Psach<\/em><\/strong> W\u0142adys\u0142awa Pasikowskiego, <\/strong>zrealizowanym przez Studio Filmowe \u201eZebra\u201d Juliusza Machulskiego. Film okazuje si\u0119 wielkim sukcesem. A\u00a0w\u00a0prasie ukazuj\u0105 si\u0119 artyku\u0142y, z\u00a0kt\u00f3rych wynika, \u017ce kiedy Bogus\u0142aw Linda i\u00a0W\u0142adys\u0142aw Pasikowski odbieraj\u0105 kolejne raty wynagrodzenia, po\u017cyczaj\u0105 panu pieni\u0105dze w\u00a0celu sp\u0142aty zewn\u0119trznych zobowi\u0105za<\/strong>\u0144<\/strong>. Jak to mo\u017cliwe?<\/strong><\/p>\n

Zgadza si\u0119, wi\u0105za\u0142o si\u0119 to z\u00a0finansami Studia Filmowego \u201eZebra\u201d, w\u00a0kt\u00f3rej obok Ps\u00f3w <\/em>produkowano bardzo drogi film, Szwadron <\/em>(1993) Julka Machulskiego, kt\u00f3ry kosztowa\u0142 22 miliardy \u00f3wczesnych z\u0142otych. Psy <\/em>by\u0142y liczone na jakie\u015b dziewi\u0119\u0107 miliard\u00f3w. W\u00f3wczas bazowa\u0142o si\u0119 na transzach wp\u0142at, kt\u00f3re by\u0142y zwykle uruchamiane przez studio filmowe na wniosek kierownika produkcji. Z\u00a0tych \u015brodk\u00f3w regulowane by\u0142y wszystkie zobowi\u0105zania, wynagrodzenia, obce us\u0142ugi itp. W\u00a0Psach<\/em>, kiedy byli\u015bmy w\u00a0Warszawie i\u00a0mieli\u015bmy nakr\u0119cone trzydzie\u015bci procent zdj\u0119\u0107, dosta\u0142em pismo o\u00a0przerwaniu produkcji, w\u00a0kt\u00f3rych informowano, \u017ce zesp\u00f3\u0142 nie ma \u015brodk\u00f3w finansowych. Znaj\u0105c przypadek Na srebrnym globie <\/em>Andrzeja \u017bu\u0142awskiego, powiedzia\u0142em: \u201ePo moim trupie przerw\u0119 zdj\u0119cia. Najpierw sko\u0144czymy zdj\u0119cia, a\u00a0p\u00f3\u017aniej si\u0119 zastanowimy, co zrobimy\u201d. Uda\u0142o si\u0119 to zrobi\u0107, natomiast ja z\u00a0r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3de\u0142 po\u017cycza\u0142em pieni\u0105dze. Mi\u0119dzy innymi od W\u0142adka Pasikowskiego, Paw\u0142a Edelmana, Bogusia Lindy. Po to, \u017ceby uregulowa\u0107 inne pilne d\u0142ugi.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Wie pan, trudno si\u0119 dziwi\u0107, film bije rekordy popularno\u015bci, a\u00a0ludzie nie dostaj\u0105 wynagrodze\u0144.<\/strong><\/p>\n

Sytuacje, o\u00a0kt\u00f3rych m\u00f3wi\u0119, nast\u0105pi\u0142y jeszcze w\u00a0trakcie realizacji zdj\u0119\u0107 do filmu. Jak przerwano nam produkcj\u0119, byli\u015bmy w\u00a0Warszawie, wiedzia\u0142em, \u017ce \u017cadnego grosza nie dostan\u0119, a\u00a0mia\u0142em wynaj\u0119ty hotel w\u00a0Warszawie. Ekipa mieszka\u0142a, do tego transport, obiekty zdj\u0119ciowe i\u00a0tak dalej. I\u00a0rzeczywi\u015bcie ludziom nie p\u0142aci\u0142em, bo co mog\u0142em zrobi\u0107? Jedynie negocjowa\u0107 przesuni\u0119cie termin\u00f3w p\u0142atno\u015bci o\u00a0dwa, trzy miesi\u0105ce. Ca\u0142e szcz\u0119\u015bcie wi\u0119kszo\u015b\u0107 si\u0119 zgodzi\u0142a. Rozmawiali\u015bmy z\u00a0W\u0142adkiem Pasikowskim, \u017ce jak wr\u00f3cimy do \u0141odzi, poka\u017cemy dystrybutorowi film, \u017ceby on przynajmniej przekaza\u0142 cz\u0119\u015b\u0107 pieni\u0119dzy z\u00a0praw do rozpowszechniania. Chyba w\u00a0tydzie\u0144 po zako\u0144czeniu zdj\u0119\u0107 powsta\u0142a pierwsza wersja monta\u017cowa, kt\u00f3r\u0105 pokazali\u015bmy Markowi Palpuchowskiemu[38]<\/sup><\/a> i\u00a0Tomaszowi Jagielle[39]<\/sup><\/a> z\u00a0sieci kin \u201eHelios 2000\u201d. Po pokazie us\u0142y-szeli\u015bmy: \u201eEch\u2026 efekt\u00f3w specjalnych nie ma, muzyki nie ma\u201d. A\u00a0mi r\u0119ce opad\u0142y. Zadzwoni\u0142em do Zbyszka Brzezi\u0144skiego, dyrektora \u201eSilesia Film\u201d. Przyjecha\u0142 i\u00a0zapyta\u0142 tylko, ile potrzebujemy. Powiedzia\u0142em, \u017ce trzysta baniek. Podpisa\u0142 umow\u0119 z\u00a0zespo\u0142em, a\u00a0ja za te pieni\u0105dze sp\u0142aci\u0142em Warszaw\u0119. Potem na Festiwalu w\u00a0Gdyni che\u0142pili si\u0119 filmem, jaki on wspania\u0142y. A\u00a0mnie oplu\u0142 Jacek Bromski, a\u00a0Julek kilkana\u015bcie miesi\u0119cy si\u0119 do mnie nie odzywa\u0142. Kupa czasu. I\u00a0twierdzili, \u017ce chcia\u0142em sprowokowa\u0107 bankructwo zespo\u0142u. Psy<\/em> okaza\u0142y si\u0119 sukcesem i\u00a0laury zebra\u0142 Zesp\u00f3l Filmowy, mnie pozosta\u0142 tylko kac.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong>Psy<\/em><\/strong> mia\u0142y trzysta tysi\u0119cy widz\u00f3w w\u00a0ci\u0105gu pi\u0119tnastu tygodni od premiery, a\u00a0producent nie zap\u0142aci\u0142 jeszcze re\u017cyserowi, scenografowi, kierownikowi produkcji, kompozytorowi, g\u0142\u00f3wnym aktorom\u2026 a\u00a0do tego dosz\u0142a jeszcze inflacja.<\/strong><\/p>\n

Tak by\u0142o.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ciekawe, \u017ce po tej ca\u0142ej aferze z\u00a0<\/strong>Psami<\/em><\/strong> powierzono panu funkcj\u0119 kierownika produkcji w\u00a0filmie <\/strong>Psy 2. Ostatnia krew<\/em><\/strong> (1994).<\/strong><\/p>\n

To by\u0142a prywatna produkcja i\u00a0wola W\u0142adka Pasikowskiego.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Jakie\u015b 60% \u015brodk\u00f3w na <\/strong>Psy 2<\/em><\/strong> pochodzi\u0142o z\u00a0r\u0105k prywatnych.<\/strong><\/p>\n

Wi\u0119cej, koszty Ps\u00f3w <\/em>2 wynios\u0142y szesna\u015bcie miliard\u00f3w z\u0142otych, z\u00a0tego sze\u015b\u0107 miliard\u00f3w wy\u0142o\u017cy\u0142 Wojciech Fibak[40]<\/sup><\/a>, dwa miliardy \u2013 Levis Milford, dwa miliardy \u2013 Jurek Jednorowski[41]<\/sup><\/a>, dwa miliardy \u2013 Jacek Samoj\u0142owicz[42]<\/sup><\/a> i\u00a0Maciek Nawrocki[43]<\/sup><\/a>. Do tego dosz\u0142a dotacja z\u00a0Przedsi\u0119biorstwa Realizacji Film\u00f3w. Wozi\u0142em poci\u0105giem z\u00a0Warszawy do \u0141odzi torby pe\u0142ne dolar\u00f3w. Czasami bywa\u0142o, \u017ce w\u00a0torbie mia\u0142em sto tysi\u0119cy zielonych papier\u00f3w.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Podobno Maciej Nawrocki chcia\u0142 wchodzi\u0107 finansowo w\u00a0pierwsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 <\/strong>Ps\u00f3w<\/em><\/strong>, ale Studio \u201eZebra\u201d nie zgodzi\u0142o si\u0119 na taki krok. W\u00a01994 roku udzieli\u0142 pan wywiadu, w\u00a0kt\u00f3rym wyja\u015bnia\u0142 przenosiny do stolicy: \u201eIdzie si\u0119 tam, gdzie chleb, a\u00a0nie czeka si\u0119, \u017ce kto\u015b prac\u0119 da. Nie mia\u0142em propozycji tu, w\u00a0\u0141odzi, wi\u0119c musia\u0142em podj\u0105\u0107 decyzj\u0119 o\u00a0przeniesieniu si\u0119 do Warszawy jako jeden z\u00a0nielicznych ostatnich kierownik\u00f3w produkcji pracuj\u0105cych jeszcze do tej pory w\u00a0\u0141odzi\u201d[44]<\/sup><\/a>. Rozmawiamy w\u00a0\u0141odzi, w\u00a0zwi\u0105zku z\u00a0tym prosz\u0119 mi powiedzie\u0107, jakie by\u0142y pa\u0144skie dalsze losy po zwie\u0144czeniu kariery kierownika produkcji filmem <\/strong>Psy 2. Ostatnia krew<\/em><\/strong>?<\/strong><\/p>\n

Wczesn\u0105 wiosn\u0105 w\u00a01994 roku pojecha\u0142em do W\u0142odzimierza Niderhausa, dobrze wiedzia\u0142em, \u017ce tutaj si\u0119 wszystko ko\u0144czy. \u0141\u00f3dzka wytw\u00f3rnia pada\u0142a, nie by\u0142o szansy na to, \u017ceby kto\u015b by\u0142 rozs\u0105dnym partnerem dla kierownika produkcji. Uzna\u0142em, \u017ce m\u00f3j czas w\u00a0\u0141odzi si\u0119 sko\u0144czy\u0142. Pojecha\u0142em wi\u0119c do Niderhausa, dosta\u0142em dyrektorskie zapewnienie dwupokojowego pomieszczenia na produkcj\u0119, od\u0142o\u017cenia p\u0142atno\u015bci minimum o\u00a0trzy miesi\u0105ce, a\u00a0je\u017celi b\u0119d\u0119 co\u015b robi\u0142, uzyskuj\u0119 pi\u0119tna\u015bcie procent rabatu na us\u0142ugi. Z\u00a0tym wr\u00f3ci\u0142em do \u0141odzi, ale w\u00a0mi\u0119dzyczasie dosta\u0142em propozycj\u0119 z\u00a0ameryka\u0144skiej firmy i\u00a0przenios\u0142em si\u0119 do Warszawy. Mia\u0142em ju\u017c tam dwupokojowe mieszkanie na drugim pi\u0119trze przy ulicy Kazimierzowskiej niedaleko Woronicza. Z\u00a0drugim kierownikiem produkcji zawar\u0142em pisemn\u0105 umow\u0119, \u017ce on ko\u0144czy realizacj\u0119 filmu, a\u00a0ja rezygnuj\u0119 z\u00a0ostatniej raty. W\u00a0lipcu 1994 roku prezydentem \u0141odzi zosta\u0142 Marek Czekalski, kt\u00f3ry poszukiwa\u0142 dyrektora Wydzia\u0142u Organizacyjnego. Przyj\u0105\u0142em propozycj\u0119 Prezydenta, w\u00a0Urz\u0119dzie Miasta popracowa\u0142em dwa lata. Potem zosta\u0142em \u015bci\u0105gni\u0119ty do telewizji przez Jurka Wo\u017aniaka, zostaj\u0105c dyrektorem ekonomicznym. Potem przeszed\u0142em do ameryka\u0144skiej firmy i\u00a0codziennie doje\u017cd\u017ca\u0142em do Warszawy. Z\u00a0Amerykanami bardzo dobrze mi si\u0119 pracowa\u0142o i\u00a0wiele si\u0119 wtedy nauczy\u0142em. Nast\u0119pnie dyrektor Teatru Wielkiego w\u00a0\u0141odzi potrzebowa\u0142 osoby, kt\u00f3ra mu zrobi plan naprawczy. I\u00a0w\u00a02003 roku \u015bci\u0105gn\u0105\u0142em do \u0141odzi. Rzuci\u0142em Warszaw\u0119, w\u00a0mi\u0119dzyczasie w\u00a02000 i\u00a02001 roku robi\u0142em jako location manager<\/em> dla telewizji szwedzkiej. Mia\u0142em te\u017c propozycj\u0119 szefowej Zespo\u0142u \u201eTor\u201d Iwony Ziu\u0142kowskiej[45]<\/sup><\/a>, \u017ceby zrobi\u0107 serial i\u00a0film fabularny \u015a<\/em>piewaj<\/em> Krzysztofa Zanussiego o\u00a0Janie Kiepurze[46]<\/sup><\/a>, ale nie spi\u0119li finans\u00f3w. W\u00a02008 roku po\u017cegna\u0142em si\u0119 z\u00a0Teatrem Wielkim, trafi\u0142em do Szko\u0142y Filmowej w\u00a0\u0141odzi jako kanclerz. W\u00a02010 przeszed\u0142em na emerytur\u0119.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Czy czuje si\u0119 pan zrealizowany jako kierownik produkcji? <\/strong><\/p>\n

W\u00a0kinematografii przepracowa\u0142em 25 lat, przechodz\u0105c wszystkie szczeble drabiny zawodowej. Jako samodzielny kierownik produkcji jestem szcz\u0119\u015bliwy, \u017ce realizowa\u0142em filmy, kt\u00f3rych nie musz\u0119 si\u0119 wstydzi\u0107, \u017ce kilka z\u00a0nich wpisa\u0142o si\u0119 w\u00a0histori\u0119 polskiej kinematografii, a\u00a0odszed\u0142em w\u00a0chwili osi\u0105gni\u0119tych sukces\u00f3w artystycznych i\u00a0komercyjnych. Nie musz\u0119 jako emeryt dr\u017ce\u0107 na my\u015bl, jak prze\u017cy\u0107 do ko\u0144ca miesi\u0105ca. Jako kierownik produkcji spotka\u0142em si\u0119 z\u00a0wybitnymi re\u017cyserami, autorami zdj\u0119\u0107, asystentami, scenografami, kostiumografami, monta\u017cystami, aktorami, dzi\u0119ki kt\u00f3rym osi\u0105gn\u0105\u0142em to, co mam. Je\u017celi spojrz\u0119 na napisy czo\u0142owe i\u00a0ko\u0144cowe przy filmach, przy kt\u00f3rych by\u0142em kierownikiem produkcji, rzadko si\u0119 zdarza, \u017ceby liczba przekracza\u0142a sto os\u00f3b. Teraz patrz\u0119 i\u00a0oczom nie wierz\u0119, bo tam jest dwie\u015bcie, trzysta os\u00f3b. Wydaje mi si\u0119, \u017ce dzisiejsi producenci filmowi to ludzie naprawd\u0119 bogaci, skoro sta\u0107 ich na tak liczne ekipy zdj\u0119ciowe. Patrz\u0105c na to, dzi\u0119kuj\u0119 Bogu, \u017ce nie musia\u0142em bezmy\u015blnie ma\u0142powa\u0107 ameryka\u0144skich wzorc\u00f3w przy produkcji filmu. Mnie nie by\u0142oby sta\u0107 na dwudziestego pi\u0105tego podtrzymywacza statywu kamery czy podtrzymywacza kija z\u00a0d\u017awi\u0119kiem albo charakteryzatorki, kt\u00f3ra jest tylko od paznokci, a\u00a0druga tylko od fryzury, a\u00a0trzecia od zarostu brwi. U\u00a0mnie dwie charakteryzatorki robi\u0142y wszystko. To si\u0119 nie mie\u015bci w\u00a0mojej analogowej, sko\u0142owanej, siwej g\u0142owie. Re\u017cyser, kt\u00f3ry nie zna aktor\u00f3w, musi mie\u0107 re\u017cysera castingu. Pracowa\u0142em z\u00a0tw\u00f3rcami, kt\u00f3rzy przechodzili i\u00a0wiedzieli, kto zagra jak\u0105 rol\u0119, re\u017cyserzy czytali, chodzili do teatru, ogl\u0105dali filmy swoich koleg\u00f3w, wiedzieli, kt\u00f3ry z\u00a0aktor\u00f3w do jakiej roli si\u0119 nadaje i\u00a0kt\u00f3ra rola jemu odpowiada. A\u00a0dzisiaj jest re\u017cyser castingu. Przypomn\u0119, co powiedzia\u0142 Janusz Gajos. Kiedy\u015b jak pracowa\u0142 na planie czy u\u00a0Wojtka Marczewskiego, czy u\u00a0innych re\u017cyser\u00f3w, to re\u017cyser sta\u0142 ko\u0142o kamery. Mia\u0142 wzrokowy kontakt, wiedzia\u0142, jak aktor zagra\u0142 \u2013 dobrze czy \u017ale, a\u00a0dzi\u015b re\u017cyser ucieka do namiotu, jakby kadr by\u0142 wa\u017cniejszy od relacji wzrokowej re\u017cysera z\u00a0aktorami.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Rozumiem, \u017ce nie odczuwa pan \u017calu na my\u015bl o\u00a0tym, \u017ce <\/strong>Psy 2. Ostatnia krew <\/em><\/strong>okaza\u0142y si\u0119 ostatnim filmem<\/strong> w\u00a0pa\u0144skim dorobku<\/strong>?<\/strong><\/p>\n

B\u0119d\u0119 brutalny. Po dwudziestu pi\u0119ciu latach w\u00a0kinematografii pozna\u0142em swoich koleg\u00f3w, kt\u00f3rzy byli na stanach gotowo\u015bci i\u00a0dzi\u015b maj\u0105 bardzo liche emerytury. We mnie si\u0119 zagotowa\u0142o. Powiedzia\u0142em sobie, \u017ce musz\u0119 szuka\u0107 takiego pracodawcy, gdzie b\u0119d\u0119 pracowa\u0142 na umowie o\u00a0prac\u0119, od kt\u00f3rej p\u00f3jd\u0105 sk\u0142adki dla ZUS. Teraz moi koledzy \u017ca\u0142uj\u0105. M\u00f3wi\u0105: \u201eTy jeste\u015b cwany cz\u0142owiek, bo odszed\u0142e\u015b w\u00a0momencie, kiedy najlepsze filmy mia\u0142e\u015b ju\u017c zrobione\u201d. Tak, bo wtedy si\u0119 odchodzi. Stara prawda.<\/p>\n

\u0141\u00f3d\u017a, sierpie\u0144 2024<\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

\u201cThat\u2019s how it was done\u201d. Andrzej So\u0142tysik in conversation with Micha\u0142 Dondzik<\/strong><\/p>\n

Abstract<\/u><\/strong><\/p>\n

An Interview with production manager Andrzej So\u0142tysik (known for his work on films by Juliusz Machulski, W\u0142adys\u0142aw Pasikowski, and Filip Bajon). So\u0142tysik reveals behind-the-scenes details of the creation of Polish People\u2019s Republic (PRL) blockbusters such as\u00a0Seksmisja<\/em>\u00a0(Sexmission<\/em>, dir.\u00a0Juliusz Machulski, 1984),\u00a0Kingsajz<\/em>\u00a0(dir. Juliusz Machulski, 1988), and the iconic\u00a0Psy<\/em>\u00a0(Pigs,\u00a0<\/em>dir. W\u0142adys\u0142aw Pasikowski\u00a01992) by W\u0142adys\u0142aw Pasikowski.\u00a0The story of the production manager\u2019s career also serves as a\u00a0starting point for reflections on the unknown history of Polish cinema.<\/p>\n

Keywords<\/u><\/strong><\/p>\n

Andrzej So\u0142tysik, Juliusz Machulski, Sexmission<\/em>, Vabank<\/em>, Kingsajz<\/em>, Pigs<\/em>, W\u0142adys\u0142aw Pasikowski, film production, Feature Film Studio in \u0141\u00f3d\u017a, Feature Film Studio in Wroc\u0142aw, Tor Film Unit; Profil Film Unit<\/p>\n

Biogram<\/u><\/strong><\/p>\n

Micha\u0142 Dondzik<\/strong> \u2013 filmoznawca. Interesuje si\u0119 kinem polskim oraz filmem dokumentalnym. Doktorat uzyska\u0142 na Uniwersytecie \u0141\u00f3dzkim na podstawie dysertacji W kadrze i poza nim. Fabularne filmy Grzegorza Kr\u00f3likiewicza<\/em>. Publikowa\u0142 w \u201eKwartalniku Filmowym\u201d, \u201ePleografie\u201d, \u201ePanoptikum\u201d oraz w\u00a0tomach zbiorowych. W latach 2023-2024 w Filmotece Narodowej \u2013 Instytucie Audiowizualnym prowadzi\u0142 autorski cykl Kino polskie od nowa<\/em>. Kurator pierwszej monograficznej wystawy po\u015bwi\u0119conej tw\u00f3rczo\u015bci Krzysztofa Zanussiego (Narodowe Centrum Kultury Filmowej, 2024). Jest autorem ksi\u0105\u017cek: Leszek Wronko. D\u017awi\u0119k filmu polskiego <\/em>(2013), Elementarz Wytw\u00f3rni Film\u00f3w O\u015bwiatowych<\/em> (2018; wraz z K. Jajko i E. Sowi\u0144skim), Antoni Krauze. Niezb\u0119dnik <\/em>(2023), Grzegorz Kr\u00f3likiewicz. Ostatni wywiad<\/em> (2023), Krzysztof Zanussi. Zale\u017cy, jak si\u0119 patrzy<\/em> (2024). Od 2023 roku (wraz z Ann\u0105 Krakowiak) realizuje cykle: Alfabet Krzysztofa Zanussiego<\/em> oraz Z archiwum Krzysztofa Zanussiego<\/em>.<\/p>\n

 <\/p>\n

[1]<\/sup><\/a>
\nAndrzej Ola\u0144ski (1933-1989) \u2013 kierownik produkcji m.in. w\u00a0filmach: Nagrody i\u00a0odznaczenia <\/em>(re\u017c. Jan \u0141omnicki, 1974), Pan Kleks w\u00a0kosmosie <\/em>(re\u017c. Krzysztof Gradowski, 1988).<\/p>\n

 <\/p>\n

[2]<\/sup><\/a>
\nJerzy Nitecki (1923-2011) \u2013 kierownik produkcji m.in. w\u00a0filmach Jerzego Skolimowskiego, Janusza Morgensterna, Bohdana Por\u0119by.<\/p>\n

 <\/p>\n

[3]<\/sup><\/a>
\nM.K. [Ma\u0142gorzata Karbowiak], Bogdan Por\u0119ba, tw\u00f3<\/em>rca\u201eHubala\u201d \u2013 kierownikiem Zespo\u0142u Filmowego \u201e\u0141\u00f3d\u017a\u201d,<\/em> \u201eG\u0142os Robotniczy\u201d 1974, 31 XII 1974, s. 2.<\/p>\n

 <\/p>\n

[4]<\/sup><\/a>
\nStanis\u0142aw Skubniewski (1925-1981) \u2013 kierownik produkcji m.in. w\u00a0filmie Brunet wieczorow\u0105 por\u0105<\/em> (re\u017c. Stanis\u0142aw Bareja, 1976) oraz wieloletni szef produkcji Zespo\u0142u \u201eProfil\u201d Bohdana Por\u0119by.<\/p>\n

 <\/p>\n

[5]<\/sup><\/a>
\nRyszard Straszewski (1921-1996) \u2013 kierownik produkcji m.in. w\u00a0filmach Wojciecha Jerzego Hasa, Jerzego Skolimowskiego, Jerzego Hoffmana, Janusza Majewskiego, Barbary Sass. W\u00a0latach 1988-1996 szef produkcji w\u00a0\u201eTorze\u201d.<\/p>\n

 <\/p>\n

[6]<\/sup><\/a>
\nAnna Gryczy\u0144ska (1942-2021) \u2013 kierowniczka produkcji m.in. w\u00a0filmach Grzegorza Kr\u00f3likiewicza, Magnacie <\/em>(1987) Filipa Bajona, Po\u017cegnaniu jesieni<\/em> (1990) Mariusza Treli\u0144skiego.<\/p>\n

 <\/p>\n

[7]<\/sup><\/a>
\nJacek Szeligowski (1950) \u2013 kierownik produkcji, w\u00a0latach 1994-2006 szef produkcji w\u00a0Wytw\u00f3rni Film\u00f3w O\u015bwiatowych i\u00a0Program\u00f3w Edukacyjnych.<\/p>\n

 <\/p>\n

[8]<\/sup><\/a>
\nZygmunt Kniazio\u0142ucki (1922-2010) \u2013 kierownik produkcji, w\u00a0latach 1951-1971 by\u0142 dyrektor Wytw\u00f3rni Film\u00f3w Dokumentalnych oraz telewizyjnej wytw\u00f3rni \u201ePoltel\u201d, w\u00a0latach 1979-84 szef produkcji Zespo\u0142u Filmowego \u201eTor\u201d.<\/p>\n

 <\/p>\n

[9]<\/sup><\/a>
\nZesp\u00f3\u0142 \u201eTor\u201d<\/em>, red. Barbara Hollender, Zofia Turowska, Pr\u00f3szy\u0144ski i S-ka Warszawa 2000, s. 172..<\/p>\n

 <\/p>\n

[10]<\/sup><\/a>
\nJanina Filipowicz \u2013 kierowniczka Dzia\u0142u Kadr w\u00a0Zjednoczonych Zespo\u0142ach Realizator\u00f3w Filmowych. a\u00a0nast\u0119pnie w\u00a0Przedsi\u0119biorstwie Realizacji Film\u00f3w \u201eZespo\u0142y Filmowe\u201d.<\/p>\n

 <\/p>\n

[11]<\/sup><\/a>
\nLudwik Hager (1911-1985) \u2013 kierownik produkcji m.in. film\u00f3w Jerzego Kawalerowicza, wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rca powojennej kinematografii, szef produkcji Zespo\u0142u Filmowego \u201eKadr\u201d (1955-1968), wyk\u0142adowca akademicki.<\/p>\n

 <\/p>\n

[12]<\/sup><\/a>
\nZygmunt Kr\u00f3l (1918-2010) \u2013 kierownik produkcji m.in. w\u00a0filmach Antoniego Bohdziewicza, Aleksandra Forda, Jerzego Passendorfera, wyk\u0142adowca akademicki.<\/p>\n

 <\/p>\n

[13]<\/sup><\/a>
\nJerzy Wo\u017aniak (1938-2014) \u2013 autor zdj\u0119\u0107, re\u017cyser, realizator telewizyjny, w\u00a0latach 2002-2008 rektor Szko\u0142y Filmowej w\u00a0\u0141odzi.<\/p>\n

 <\/p>\n

[14]<\/sup><\/a>
\nZbigniew To\u0142\u0142oczko (1936-2015) \u2013 kierownik produkcji m.in. w\u00a0filmach: Awans<\/em> (1975) Janusza Zaorskiego, Dreszcze<\/em> (1981) Wojciecha Marczewskiego, Wielki Szu <\/em>(1983) Sylwestra Ch\u0119ci\u0144skiego.<\/p>\n

 <\/p>\n

[15]<\/sup><\/a>
\nZbigniew Stanek \u2013 kierownik produkcji m.in. w\u00a0filmach Krzysztofa Kie\u015blowskiego.<\/p>\n

 <\/p>\n

[16]<\/sup><\/a>
\nMicha\u0142 Szczerbic (1944) \u2013 kierownik produkcji m.in. film\u00f3w Agnieszki Holland, Filipa Bajona, Jacka Koprowicza, Krzysztofa Zanussiego, Stevena Spielberga, Andrzeja Wajdy, Romana Pola\u0144skiego, Wojciecha Smarzowskiego.<\/p>\n

 <\/p>\n

[17]<\/sup><\/a>
\nWielis\u0142awa Piotrowska (1942) \u2013 kierowniczka produkcji, by\u0142a szefowa Zak\u0142adu Produkcji Film\u00f3w w\u00a0Szkole Filmowej (od 1993).<\/p>\n

 <\/p>\n

[18]<\/sup><\/a>
\nKrzysztof Bogdanowicz (1942) \u2013 kierownik produkcji, scenarzysta.<\/p>\n

 <\/p>\n

[19]<\/sup><\/a>
\nTomasz Miernowski (1940) \u2013 kierownik produkcji, szef produkcji Studia Filmowego im. Karola Irzykowskiego oraz Zespo\u0142u Tw\u00f3rc\u00f3w Filmowych \u201eDom\u201d. By\u0142 kierownikiem produkcji w\u00a0filmach: Jerzego Antczaka, Wandy Jakubowskiej, Filipa Bajona.<\/p>\n

 <\/p>\n

[20]<\/sup><\/a>
\nKazimierz Sioma (1941-2013) \u2013 kierownik produkcji, dyrektor Agencji Produkcji Filmowej (1996-2005). By\u0142 kierownikiem produkcji w\u00a0filmach: Andrzeja Wajdy, Grzegorza Kr\u00f3likiewicza, Tadeusza Junaka, Antoniego Krauzego.<\/p>\n

 <\/p>\n

[21]<\/sup><\/a>
\nW\u0142odzimierz \u015aliwi\u0144ski (1925-2015) \u2013 kierownik produkcji, szef produkcji w\u00a0Zespole Filmowym \u201eTor\u201d. By\u0142 kierownikiem produkcji w\u00a0filmach m.in. Stanis\u0142awa R\u00f3\u017cewicza, Andrzeja Wajdy.<\/p>\n

 <\/p>\n

[22]<\/sup><\/a>
\nZbigniew Brejtkopf (1930-1981) \u2013 kierownik produkcji, szef produkcji w\u00a0Zespole \u201eIluzjon\u201d.<\/p>\n

 <\/p>\n

[23]<\/sup><\/a>
\nJerzy Kajetan Frykowski (1942) \u2013 kierownik produkcji, producent. By\u0142 kierownikiem produkcji w\u00a0fil-
\nmach Rados\u0142awa Piwowarskiego, Tomasza Zygad\u0142y, Marka Piwowskiego.<\/p>\n

 <\/p>\n

[24]<\/sup><\/a>
\nZofia Bogacz (1947-2024) \u2013 asystentka kierownika produkcji, sekretarka m.in. w\u00a0filmach Juliusza Machulskiego, wieloletnia wsp\u00f3\u0142pracowniczka Andrzeja So\u0142tysika.<\/p>\n

 <\/p>\n

[25]<\/sup><\/a>
\nJan W\u0142odarczyk (1934-2013) \u2013 kierownik produkcji, szef produkcji w\u00a0Zespole Filmowym \u201eSilesia\u201d, Zespo\u0142u Filmowego \u201eOko\u201d, a\u00a0p\u00f3\u017aniej Studia Filmowego \u201eOko\u201d.<\/p>\n

 <\/p>\n

[26]<\/sup><\/a>
\nTadeusz Karwa\u0144ski (1923-2013) \u2013 kierownik produkcji, szef produkcji w\u00a0Zespole \u201eIluzjon\u201d, \u201ePry-
\nzmat\u201d, \u201eProfil\u201d.<\/p>\n

 <\/p>\n

[27]<\/sup><\/a>
\nLeon Bach \u2013 dyrektor PRF \u201eZespo\u0142y Filmowe\u201d.<\/p>\n

 <\/p>\n

[28]<\/sup><\/a>
\nJerzy Rutowicz (1928-2018) \u2013 kierownik produkcji, producent, dyrektor PRF \u201eZespo\u0142y Filmowe\u201d.<\/p>\n

 <\/p>\n

[29]<\/sup><\/a>
\nUrszula Orczykowska (1934-1994) \u2013 kierownik produkcji m.in. w\u00a0filmach Wojciecha Jerzego Hasa i\u00a0Jerzego Kawalerowicza.<\/p>\n

 <\/p>\n

[30]<\/sup><\/a>
\nZygmunt W\u00f3jcik (1921-1989) \u2013 kierownik produkcji m.in. w\u00a0filmach Jerzego Kawalerowicza.<\/p>\n

 <\/p>\n

[31]<\/sup><\/a>
\nAndrzej So\u0142tysik, Sprawozdanie organizacyjno-ekonomiczne z\u00a0realizacji filmu pt. \u201eKingsajz<\/em>\u201d, Archiwum Dokumentacji Osobowej i\u00a0P\u0142acowej, Zespo\u0142y Polskich Producent\u00f3w Filmowych, sygn. 1230, k. 73.<\/p>\n

 <\/p>\n

[32]<\/sup><\/a>
\nAndrzej So\u0142tysik, Sprawozdanie organizacyjno-ekonomiczne z\u00a0realizacji filmu pt. \u201eKingsajz<\/em>\u201d, Archiwum Dokumentacji Osobowej i\u00a0P\u0142acowej, Zespo\u0142y Polskich Producent\u00f3w Filmowych, sygn. 1230, k. 28.<\/p>\n

 <\/p>\n

[33]<\/sup><\/a>
\nPiotr Holwek (zm. 2021) \u2013 dyrektor techniczny, wieloletni dyrektor Wytw\u00f3rni Film\u00f3w Fabularnych w\u00a0\u0141odzi.<\/p>\n

 <\/p>\n

[34]<\/sup><\/a>
\nJacek Gwizda\u0142a (1954) \u2013 kierownik produkcji, producent, re\u017cyser.<\/p>\n

 <\/p>\n

[35]<\/sup><\/a>
\nAndrzej Reiter (1942-2018) \u2013 re\u017cyser.<\/p>\n

 <\/p>\n

[36]<\/sup><\/a>
\nW\u0142odzimierz Niderhaus (1944-2020) \u2013 producent, dyrektor Wytw\u00f3rni Film\u00f3w Dokumentalnych i\u00a0Fabularnych w\u00a0Warszawie.<\/p>\n

 <\/p>\n

[37]<\/sup><\/a>
\nBranko Lustig (1932-2019) \u2013 producent, laureat dw\u00f3ch Oscar\u00f3w.<\/p>\n

 <\/p>\n

[38]<\/sup><\/a>
\nMarek Palpuchowski \u2013 kinooperator, kierownik kina \u201eBa\u0142tyk\u201d w\u00a0\u0141odzi, za\u0142o\u017cyciel sieci kin \u201eHelios\u201d.<\/p>\n

 <\/p>\n

[39]<\/sup><\/a>
\nTomasz Jagie\u0142\u0142o \u2013 za\u0142o\u017cyciel sieci kin, dyrektor generalny i\u00a0prezes zarz\u0105du sp\u00f3\u0142ki \u201eHelios\u201d.<\/p>\n

 <\/p>\n

[40]<\/sup><\/a>
\nWojciech Fibak \u2013 producent filmu Psy 2. Ostatnia krew <\/em>(re\u017c. W\u0142adys\u0142aw Pasikowski, 1994).<\/p>\n

 <\/p>\n

[41]<\/sup><\/a>
\nJerzy Jednorowski \u2013 producent i\u00a0dystrybutor filmowy, prezes firmy dystrybucyjnej Syrena Entertainment Group.<\/p>\n

 <\/p>\n

[42]<\/sup><\/a>
\nJacek Samoj\u0142owicz (1956) \u2013 producent, scenarzysta.<\/p>\n

 <\/p>\n

[43]<\/sup><\/a>
\nMaciej Nawrocki\u2013 producent filmu Psy 2. Ostatnia krew <\/em>(re\u017c. W\u0142adys\u0142aw Pasikowski, 1994).<\/p>\n

 <\/p>\n

[44]<\/sup><\/a>
\n\u201ePsy\u201d \u2013 nie za psi grosz\u2026<\/em> \u2013 z\u00a0Andrzejem So\u0142tysikiem, kierownikiem produkcji filmowej rozmawia\u0142a Ma\u0142gorzata Karbowiak, \u201eG\u0142os Poranny\u201d 1994, nr 47.<\/p>\n

 <\/p>\n

[45]<\/sup><\/a>
\nIwona Ziu\u0142kowska (1953) \u2013 kierowniczka produkcji, szefowa produkcji Studia \u201eTor\u201d (1996-2005).<\/p>\n

 <\/p>\n

[46]<\/sup><\/a>
\nZob. Barbara Cieniawa, Krynickie Towarzystwo Kulturalne im. Jana Kiepury<\/em>, \u201eGazeta Krakowska\u201d 2002, nr 197.<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

WYWIAD DOI: https:\/doi.org\/10.56351\/PLEOGRAF.2024.2.09 Streszczenie Rozmowa z\u00a0kierownikiem produkcji Andrzejem So\u0142tysikiem (m.in. film\u00f3w Juliusza Machulskiego, W\u0142adys\u0142awa Pasikowskiego, Filipa Bajona). So\u0142tysik zdradza kulisy powstawania superprodukcji kina PRL-u\u00a0takich jak Seksmisja (re\u017c. Juliusz Machulski, 1984), Kingsajz (re\u017c. Juliusz Machulski, 1988), czy kultowe Psy (1992) W\u0142adys\u0142awa Pasikowskiego. Opowie\u015b\u0107 o\u00a0pi\u0119ciu si\u0119 po szczeblach kariery kierownika produkcji jest r\u00f3wnie\u017c przyczynkiem do refleksji nad… Czytaj wi\u0119cej »\u201eTak to si\u0119 robi\u0142o\u201d Z\u00a0kierownikiem produkcji Andrzejem So\u0142tysikiem rozmawia Micha\u0142 Dondzik<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"off","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[2052],"tags":[],"ppma_author":[483],"class_list":["post-8240","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pleograf-nr-2-3-2024"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t