{"id":7973,"date":"2024-09-20T21:56:48","date_gmt":"2024-09-20T20:56:48","guid":{"rendered":"https:\/\/pleograf.pl\/?p=7973"},"modified":"2025-07-24T11:28:58","modified_gmt":"2025-07-24T10:28:58","slug":"nosniki-wstep","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/nosniki-wstep\/","title":{"rendered":"No\u015bniki – wprowadzenie"},"content":{"rendered":"

W kulturze cyfrowej istnienie no\u015bnika jest ukrywane przez wirtualno\u015b\u0107 i telematyczno\u015b\u0107 \u2013 cho\u0107 przecie\u017c transmisje VOD bior\u0105 pocz\u0105tek z jak najbardziej materialnego serwera. W publicznych filmotekach setki metr\u00f3w sze\u015bciennych zajmuj\u0105 negatywy, duppozytywy oraz ta\u015bmy magnetyczne i optyczne d\u017awi\u0119ku; w r\u0119kach prywatnych tak\u017ce znajduje si\u0119 wiele no\u015bnik\u00f3w out-of-date<\/em>, kt\u00f3re maj\u0105 sw\u0105 warto\u015b\u0107 estetyczn\u0105, nostalgiczn\u0105 i finansow\u0105, cz\u0119sto uzyskiwan\u0105 poprzez rozmaite retropraktyki odbiorcze, jakimi s\u0105 seanse z \u201emartwych medi\u00f3w\u201d.<\/p>\n

Do namys\u0142u nad tymi aspektami kultury filmowej zaprasza niniejszy numer PLEOGRAFU. Rzut oka na spis tre\u015bci pokazuje, \u017ce materia\u0142 podzielono na dwie cz\u0119\u015bci \u2013 kinow\u0105 i VHSow\u0105. W pierwszej z nich, proponujemy Czytelnikom rozprawy o rzadko dot\u0105d analizowanych fenomenach: kinach w\u0105skota\u015bmowych w PRL (artyku\u0142 Konrada Klejsy<\/a>), dorobku Romana Trzeszewskiego (o kt\u00f3rym pisze Marek Ciesli\u0144ski<\/a>), wreszcie \u2013 przekszta\u0142ceniach rodzimego rynku kinowego w okresie pandemii Covid-19 (raport Konrada Burandta<\/a>). Materia\u0142 fotograficzny do tego ostatniego tekstu pozyskano dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci S\u0142awka Fija\u0142kowskiego z \u0142\u00f3dzkiego kina Charlie.<\/p>\n

Z kolei w cz\u0119\u015bci dotycz\u0105cej wideo, znawcy tematyki przybli\u017caj\u0105 funkcjonowanie wypo\u017cyczalni u schy\u0142ku PRL<\/a> (Grzegorz Fortuna-Skowron), dyskusje prasowe wok\u00f3\u0142 VHS<\/a> (Szymon Makuch), oraz praktyki odbiorcze \u201eostatniego pokolenia VHS\u201d<\/a> \u2013 os\u00f3b urodzonych pod koniec lat 90. Kornel Noco\u0144, autor tego ostatniego artyku\u0142u, by\u0142 tak\u017ce kuratorem ciekawej wystawy czasowej \u201eWideo\u015bwiat. Powr\u00f3t do kaset wideo\u201d (20 kwietnia \u2013 1 wrze\u015bnia 2024) w \u0142\u00f3dzkim Muzeum Kinematografii; zdj\u0119cia dokumentuj\u0105ce t\u0119 wystaw\u0119 wzbogacaj\u0105 tekst niniejszego numeru w jego cz\u0119\u015bci VHS-owej.<\/p>\n

Zesp\u00f3\u0142 \u201ePleografu\u201d pracuj\u0105cy pod moj\u0105 opiek\u0105 redakcyjn\u0105 przy \u017cyczliwym wsparciu Rady Naukowej pisma szczeg\u00f3lne znaczenie przyk\u0142ada\u0142 do poszerzania bazy \u017ar\u00f3d\u0142owej do bada\u0144 nad histori\u0105 rodzimej kultury filmowej. Celowi temu s\u0142u\u017c\u0105 opracowania dokument\u00f3w archiwalnych; w tym numerze proponujemy lektur\u0119 planu rozwoju kultury wideo z 1986 roku<\/a> (z komentarzem Emila Sowi\u0144skiego). Na tym jednak nie koniec \u2013 wprowadzamy osobny dzia\u0142: PAMI\u0118TNIK \u201ePLEOGRAFU\u201d: artyku\u0142y bardziej osobiste, pisane w pierwszej osobie, ale nie w trybie felietonowym, lecz autobiograficznym.<\/p>\n

W humanistyce i naukach spo\u0142ecznych XX wieku pami\u0119tniki nie s\u0105, oczywi\u015bcie, nowo\u015bci\u0105. S\u0142ynne pami\u0119tniki ch\u0142op\u00f3w, zainicjowane przez Floriana Znanieckiego w po\u0142owie lat 30., w PRL pami\u0119tniki z Ziem Odzyskanych, pami\u0119tniki in\u017cynier\u00f3w\u2026 \u2013 wszystkie te inicjatywy, niezale\u017cnie od ich naukowych i publicystycznych \u201eu\u017cy\u0107\u201d, mia\u0142y na celu zebranie relacji biograficznych tych, kt\u00f3rych zbyt rzadko o nie pytano. W rodzimym filmoznawstwie, mam wra\u017cenie, nadal wiemy zbyt ma\u0142o o faktycznych do\u015bwiadczeniach widz\u00f3w<\/a>, kt\u00f3re by\u0142y istotne w danym czasie dla danej spo\u0142eczno\u015bci, a mimo to pozostaj\u0105 przemilczane. Marzenie o zebraniu wi\u0119kszej liczby materia\u0142\u00f3w do takiej \u201eludowej historii kina\u201d (people\u2019s history of film<\/em>), czy te\u017c \u201ehistorii oddolnej kina\u201d (cinema<\/em> history from below<\/em>) realizuj\u0119, jeszcze zgo\u0142a nie\u015bmia\u0142o, we w\u0142asnej praktyce akademickiej i przypuszczalnie b\u0119d\u0119 rozwija\u0142 pod egid\u0105 innej ni\u017c FINA instytucji. Inicjatywa za\u015b \u201ePleografu\u201d \u2013 ukierunkowana na osoby publiczne, tw\u00f3rc\u00f3w i krytyk\u00f3w \u2013 to swego rodzaju teaser<\/em> i przygotowanie gruntu dla tego szerszego projektu.<\/p>\n

Na \u0142amach kwartalnika zamierzamy \u2013 w Polsce trudno, niestety, o realizacj\u0119 d\u0142ugofalowych plan\u00f3w, nie mamy wi\u0119c pewno\u015bci, czy zamys\u0142 ten si\u0119 zi\u015bci \u2013 zebranie dw\u00f3ch kolekcji, dotycz\u0105cych, odpowiednio, widowni i tw\u00f3rczo\u015bci. W pierwszej z nich \u2013 inspirowanej zbiorem \u201ePami\u0119\u0107 kina\u201d przygotowanym przez Andrzeja Gwo\u017adzia w 2013 roku \u2013 b\u0119d\u0105 publikowane wspomnienia dotycz\u0105ce uczestnictwa w kulturze filmowej. W drugiej kolekcji \u2013 nawi\u0105zuj\u0105cej do tomu \u201eDebiuty polskiego kina\u201d przygotowanego w 1998 roku przez Marka Hendrykowskiego \u2013 chcieliby\u015bmy zamieszcza\u0107 refleksje dotycz\u0105ce pierwszych film\u00f3w, snute przez ich tw\u00f3rc\u00f3w (nie tylko re\u017cyser\u00f3w); by\u0142by to zatem rodzaj autoetnografii tw\u00f3rczo\u015bci. Premier\u0119 inauguracyjnej ods\u0142ony tej kolekcji planujemy w kolejnym numerze; w NO\u015aNIKACH zapraszamy do lektury wspomnienia Olgi Drendy<\/a>, autorki m.in. s\u0142ynnej \u201eDuchologii polskiej\u201d (2016), dobrze rezonuj\u0105cej z VHS-ow\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 tego numeru.<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142em wywo\u0142anym s\u0105, oczywi\u015bcie, tak\u017ce wywiady. Zach\u0119cam do lektury obszernej rozmowy Micha\u0142a Dondzika z Maciejem Drygasem<\/a>, kt\u00f3rego znaczna cz\u0119\u015b\u0107 dorobku tw\u00f3rczego to praca na found footage<\/em>. Re\u017cyser opowiada o kulisach realizacji swych film\u00f3w, ale tak\u017ce dzieli si\u0119 swoimi do\u015bwiadczeniami w organizacji dw\u00f3ch cennych projekt\u00f3w: archiwum etiud Szko\u0142y Filmowej oraz Polskiego Archiwum Film\u00f3w Domowych. Digitalizacja starych ta\u015bm to nie tylko dzia\u0142anie ratunkowe\u00a0 \u2013 ale tak\u017ce mo\u017cliwo\u015b\u0107 wytworzenia warto\u015bci dodanej poprzez dzia\u0142ania tw\u00f3rcze oraz community building<\/em>.<\/p>\n

Niniejszy numer zamyka recenzja ksi\u0105\u017cki Justyny Budzik Polski film i fotografia nowego wieku na tle kultury wizualnej. Widma, antropocienie, sztandary<\/em> pi\u00f3ra \u0141ukasza Kie\u0142pi\u0144skiego<\/a> \u2013 kolejnego na naszych \u0142amach laureata Nagrody im. Eweliny Nurczy\u0144skiej-Fidelskiej za najlepsz\u0105 prac\u0119 magistersk\u0105 o polskiej kulturze filmowej (w tym wypadku chodzi o werdykt ubieg\u0142oroczny). Poniewa\u017c nadal brakuje analogicznej nagrody za najlepsz\u0105 prac\u0119 dyplomow\u0105 wie\u0144cz\u0105ca studia licencjackie, obecna redakcja \u201ePleografu\u201d wyst\u0105pi\u0142a z inicjatyw\u0105 jej powo\u0142ania. Nie tracimy nadziei, \u017ce FINA og\u0142osi taki konkurs w niedalekiej przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n

–<\/span>
\n–<\/span>
\n–<\/span>
\n–<\/span>
\n–<\/span>
\n–<\/span>
\n–<\/span>
\n–<\/span>
\n–<\/span>
\n–<\/span>
\n–<\/span>
\n–<\/span>
\n–<\/span>
\n–<\/span>
\n–<\/span>
\n–<\/span>
\n–<\/span>
\n–<\/span>
\n–<\/span>
\n–<\/span>
\n–<\/span>
\n–<\/span>
\n–<\/span>
\n–<\/span>
\n–<\/span>
\n–<\/span>
\n–<\/span>
\n–<\/span>
\n–<\/span>
\n–<\/span>
\n–<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W kulturze cyfrowej istnienie no\u015bnika jest ukrywane przez wirtualno\u015b\u0107 i telematyczno\u015b\u0107 \u2013 cho\u0107 przecie\u017c transmisje VOD bior\u0105 pocz\u0105tek z jak najbardziej materialnego serwera. W publicznych filmotekach setki metr\u00f3w sze\u015bciennych zajmuj\u0105 negatywy, duppozytywy oraz ta\u015bmy magnetyczne i optyczne d\u017awi\u0119ku; w r\u0119kach prywatnych tak\u017ce znajduje si\u0119 wiele no\u015bnik\u00f3w out-of-date, kt\u00f3re maj\u0105 sw\u0105 warto\u015b\u0107 estetyczn\u0105, nostalgiczn\u0105 i finansow\u0105,… Czytaj wi\u0119cej »No\u015bniki – wprowadzenie<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"off","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[1987],"tags":[],"ppma_author":[161],"class_list":["post-7973","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pleograf-1-2024"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t