{"id":7576,"date":"2023-12-23T17:15:43","date_gmt":"2023-12-23T16:15:43","guid":{"rendered":"https:\/\/pleograf.pl\/?p=7576"},"modified":"2024-09-21T20:14:42","modified_gmt":"2024-09-21T19:14:42","slug":"film-animowany-wstep","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/film-animowany-wstep\/","title":{"rendered":"Film animowany – wprowadzenie"},"content":{"rendered":"

Trudno nie dostrzec sukces\u00f3w, kt\u00f3re w ostatnich trzech latach sta\u0142y si\u0119 udzia\u0142em polskich film\u00f3w animowanych: oscarowego wy\u015bcigu Ch\u0142op\u00f3w<\/em> Doroty Kobieli-Welchman i Hugh Welchmana, Z\u0142otych Lw\u00f3w gdy\u0144skiego festiwalu dla Zabij to i wyjed\u017a z tego miasta<\/em> Mariusza Wilczy\u0144skiego, ale te\u017c \u2013 cho\u0107 inny to rejestr estetyczny \u2013 wysokiej frekwencji na kinowych Kiciach Kociach<\/em> wed\u0142ug ksi\u0105\u017ceczek Anity G\u0142owi\u0144skiej. Mo\u017cna argumentowa\u0107, \u017ce dobra passa dla polskiej animacji \u2013 po smucie lat 90. XX wieku \u2013 zacz\u0119\u0142a si\u0119 wcze\u015bniej, wraz z nominacj\u0105 do Oscara Katedry<\/em> Tomasza Bagi\u0144skiego (2003) oraz statuetk\u0105 Ameryka\u0144skiej Akademii Filmowej dla koprodukcji Piotru\u015b i wilk<\/em> (2006), w kt\u00f3rej udzia\u0142 mieli polscy tw\u00f3rcy. Mniej wi\u0119cej w tym samym okresie \u00f3wczesne Polskie Wydawnictwo Audiowizualne wyda\u0142o cenne zestawy DVD z klasyk\u0105 polskiej animacji. Wkr\u00f3tce za\u015b potem rynek wydawniczy wzbogaci\u0142 si\u0119 o wa\u017cne prace autorstwa Jerzego Armaty, Mariusza Frukacza, Hanny Margolis, Adriany Prodeus, Paw\u0142a Sitkiewicza, Anny Wr\u00f3blewskiej, Bogus\u0142awa Zmudzi\u0144skiego, wreszcie \u2013 last but not least<\/em> \u2013 Marcina Gi\u017cyckiego, zmar\u0142ego w 2022 roku wybitnego znawcy animacji i filmu eksperymentalnego.<\/p>\n

A jednak w pi\u015bmiennictwie dotycz\u0105cym historii polskiego filmu animacja jest nadal s\u0142abo opisanym rodzajem filmowym \u2013 nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce staje si\u0119 ona obszarem badawczych poszukiwa\u0144. Wiele z nich dotyczy tak\u017ce pierwszych lat filmu animowanego w Polsce Ludowej, o czym traktuje spory blok tekst\u00f3w niniejszego numeru. Przede wszystkim \u2013 niepublikowane wspomnienie pi\u00f3ra Zenona Wasilewskiego<\/a>, w opracowaniu naukowym Paw\u0142a Sitkiewicza. O wadze tego materia\u0142u za\u015bwiadcza tak\u017ce artyku\u0142 Ewy Ciszewskiej<\/a>, kt\u00f3ry rekonstruuje \u201epionierskie\u201d lata tu\u017c po II wojnie \u015bwiatowej w duchu production studies<\/em>, pokazuj\u0105c r\u00f3wnoleg\u0142e budowanie dw\u00f3ch konkuruj\u0105cych ze sob\u0105 studi\u00f3w filmowych: wspomnianego Wasilewskiego oraz Ryszarda Potockiego. Do 1955 roku \u0142\u00f3dzkiej wytw\u00f3rni podlega\u0142 te\u017c o\u015brodek w Bielsku-Bia\u0142ej, o kt\u00f3rym lada dzie\u0144 uka\u017ce si\u0119 monografia autorstwa Patryka Oczki (na naszych \u0142amach publikuje on recenzj\u0119 wspomnieniowej ksi\u0105\u017cki o Lechos\u0142awie Marsza\u0142ku). Z kolei Se-Ma-For, kt\u00f3ry \u201ewyp\u0105czkowa\u0142\u201d z inicjatyw Wasilewskiego i Potockiego, sta\u0142 si\u0119 z jednej strony manufaktur\u0105 film\u00f3w dla dzieci, z drugiej za\u015b \u2013 poligonem animacji eksperymentalnej. O kulisach pracy w Se-Ma-Forze \u2013 i nie tylko \u2013 przeczyta\u0107 mo\u017cna w przeprowadzonym przez Szymona Szula wywiadzie ze Stefanem Schabenbeckiem<\/a>. Ten onegdaj nagradzany re\u017cyser pod koniec lat 60. wyjecha\u0142 z Polski. Przez wiele lat pracowa\u0142 na wy\u017cszych uczelniach filmowych w RFN, a obecnie jesie\u0144 \u017cycia sp\u0119dza\u2026 na Bali. W\u0105tek mi\u0119dzynarodowy \u2013 cho\u0107 nie tak egzotyczny \u2013 pojawia si\u0119 w artykule wsp\u00f3\u0142sygnowanym przez Ciszewsk\u0105 oraz Dominika Piekarskiego. Przedmiotem ich analizy s\u0105 \u2013 widoczne na polu animacji \u2013 rezultaty wymiany akademickiej pomi\u0119dzy krajami tzw. bloku wschodniego, w tym osobiste (i towarzyskie) \u201etransfery\u201d mi\u0119dzy \u0142\u00f3dzk\u0105 Szko\u0142\u0105 Filmow\u0105 i jej czechos\u0142owack\u0105 odpowiedniczk\u0105 (FAMU). Autorzy koncentruj\u0105 si\u0119 na edukacji oraz na wczesnym etapie drogi tw\u00f3rczej Jerzego Kotowskiego<\/a>, wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rcy \u015bcie\u017cki animacyjnej na Wydziale Operatorskim \u0142\u00f3dzkiej Szko\u0142y Filmowej (kt\u00f3rej przez pewien czas by\u0142 tak\u017ce rektorem). Uczelnia ta pojawia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na kartach artyku\u0142u Anny Krakowiak, analizuj\u0105cej zwi\u0105zki Warsztatu Formy Filmowej z szerzej poj\u0119t\u0105 \u201eplastyk\u0105 o\u017cywion\u0105\u201d<\/a>. Temat ten od dawna domaga\u0142 si\u0119 monograficznego artyku\u0142u, kt\u00f3ry pom\u00f3g\u0142by zrozumie\u0107 stosunek \u201ewarsztatowc\u00f3w\u201d do technik w\u0142a\u015bciwych animacji (takich jak stop-motion<\/em> czy scratching<\/em>), wykorzystywanych tak\u017ce w filmach \u017cywego planu w celu uwypuklenia nieoczywistych w\u0142a\u015bciwo\u015bci ich dyspozytywu.<\/p>\n

Na niebanalny pomys\u0142 przeanalizowania produkcyjnych modi operandi<\/em> polskiej produkcji filmu animowanego przez pryzmat czo\u0142\u00f3wek i ty\u0142\u00f3wek<\/a> wpad\u0142a Hanna Margolis. Uk\u0142ad odniesienia stanowi dla Autorki wsp\u00f3\u0142czesny system produkcyjny, w kt\u00f3rym norm\u0105 jest outsourcing<\/em> us\u0142ug postprodukcyjnych. Polsk\u0105 specyfik\u0105 jest swoista sfera po\u015brednia pomi\u0119dzy obiegiem szkolno-artystycznym a komercyjnym, w kt\u00f3rym \u201epatron\u201d (do\u015bwiadczony tw\u00f3rca) \u201edobiera\u201d sobie by\u0142ych uczni\u00f3w, maj\u0105cych zazwyczaj mniejsze wymagania finansowe, w zamian za ich uwzgl\u0119dnienie na li\u015bcie pracownik\u00f3w tw\u00f3rczych. Tematyka pracy \u2013 coraz cz\u0119\u015bciej podejmowana w pi\u015bmiennictwie filmoznawczym \u2013 pojawia si\u0119 tak\u017ce w artykule Patrycji Chuszcz i Oliwii Nadarzyckej o edukacji filmowej z zakresu animacji<\/a>. Obszernie cytowane wypowiedzi m\u0142odych tw\u00f3rc\u00f3w pomagaj\u0105 zrozumie\u0107, jak wygl\u0105da animacja amatorska w \u015bwiecie internetowych tutoriali i cyfrowego mikrowarsztatu. I cho\u0107 z opowie\u015bci tych wy\u0142ania si\u0119 obraz szko\u0142y, kt\u00f3ra nie nad\u0105\u017ca za post\u0119pem technologicznym, zawieraj\u0105 one te\u017c krztyn\u0119 nadziei: utalentowana m\u0142odzie\u017c ca\u0142kiem dobrze radzi sobie poza systemem szkolnej dydaktyki.<\/p>\n

Autorami znacznej cz\u0119\u015bci artyku\u0142\u00f3w naukowych zawartych w tym zeszycie s\u0105 osoby zwi\u0105zane z dynamicznie dzia\u0142aj\u0105c\u0105 Grup\u0105 Badawcz\u0105 Polska Animacja, afiliowan\u0105 przy Uniwersytecie \u0141\u00f3dzkim, ch\u0119tnie wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c\u0105 z innymi o\u015brodkami. Warto te\u017c odnotowa\u0107, \u017ce na li\u015bcie obecno\u015bci niniejszego numeru odnotowuj\u0105 si\u0119 laureaci dw\u00f3ch \u015brodowiskowo wa\u017cnych laur\u00f3w filmoznawczych: Hanna Margolis w 2022 roku odebra\u0142a Nagrod\u0119 im. Alicji Helman za rozpraw\u0119 doktorsk\u0105, natomiast Patrycja Chuszcz oraz Szymon Szul otrzymali \u2013 odpowiednio, w 2021 oraz 2022 roku \u2013 Nagrod\u0119 im. Eweliny Nurczy\u0144skiej-Fidelskiej za prac\u0119 magistersk\u0105. Je\u015bli dodamy do tego, \u017ce cz\u0142onkiem redakcji jest Emil Sowi\u0144ski, kt\u00f3ry w swoim \u017cyciorysie mo\u017ce wskaza\u0107 obie wy\u017cej wymienione nagrody, mamy prawo uzna\u0107, \u017ce \u0142amy \u201ePleografu\u201d s\u0105 dobrym miejscem naukowych spotka\u0144.<\/p>\n

Mam przeczucie granicz\u0105ce z pewno\u015bci\u0105, \u017ce b\u0119d\u0105 o tym \u015bwiadczy\u0107 tak\u017ce kolejne numery kwartalnika.<\/p>\n

Konrad Klejsa<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Trudno nie dostrzec sukces\u00f3w, kt\u00f3re w ostatnich trzech latach sta\u0142y si\u0119 udzia\u0142em polskich film\u00f3w animowanych: oscarowego wy\u015bcigu Ch\u0142op\u00f3w Doroty Kobieli-Welchman i Hugh Welchmana, Z\u0142otych Lw\u00f3w gdy\u0144skiego festiwalu dla Zabij to i wyjed\u017a z tego miasta Mariusza Wilczy\u0144skiego, ale te\u017c \u2013 cho\u0107 inny to rejestr estetyczny \u2013 wysokiej frekwencji na kinowych Kiciach Kociach wed\u0142ug ksi\u0105\u017ceczek Anity… Czytaj wi\u0119cej »Film animowany – wprowadzenie<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"off","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[1918],"tags":[],"ppma_author":[161],"class_list":["post-7576","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pleograf-2023-nr-4"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t