{"id":7209,"date":"2023-11-24T18:54:52","date_gmt":"2023-11-24T17:54:52","guid":{"rendered":"https:\/\/pleograf.pl\/?p=7209"},"modified":"2024-01-04T17:01:26","modified_gmt":"2024-01-04T16:01:26","slug":"cenzura_gukppiw","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/cenzura_gukppiw\/","title":{"rendered":"Notatka o pracy Departamentu Widowisk w G\u0142\u00f3wnym Urz\u0119dzie Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk w Warszawie, przed\u0142o\u017cona Wydzia\u0142owi Kultury Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej z 1966 roku (fragment)\u00a0"},"content":{"rendered":"

 <\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Archiwum Akt Nowych, zesp\u00f3\u0142: Komitet Centralny PZPR, Wydzia\u0142 Kultury, sygn. 237-XVIII-285.<\/p>\n

Opracowanie: Konrad Klejsa<\/p>\n

 <\/p>\n

doi.org\/10.56351\/PLEOGRAF.2023.3.08<\/strong><\/h6>\n

_____<\/p>\n

 <\/p>\n

G\u0141\u00d3WNY URZ\u0104D KONTROLI PRASY,<\/p>\n

PUBLIKACJI I WIDOWISK<\/p>\n

w Warszawie<\/p>\n

Notatka o pracy Departamentu Widowisk[1]<\/a><\/sup><\/p>\n

Stale wzrasta zasi\u0119g oddzia\u0142ywania filmu, programu artystycz\u00adnego Radia i Telewizji, teatru i innych instytucji artystycznych oraz stale rozwijaj\u0105cego si\u0119 amatorskiego ruchu artystycznego na nasze spo\u0142ecze\u0144stwo. Widowiska nie tylko dostarczaj\u0105 wzrusze\u0144 i prze\u017cy\u0107 artystycznych, ale w du\u017cej mierze kszta\u0142tuj\u0105 pogl\u0105dy i postawy, zar\u00f3wno doros\u0142ych, jak m\u0142odzie\u017cy i dzieci.<\/p>\n

I<\/p>\n

Filmy<\/p>\n

W roku 1965 wy\u015bwietlono w Polsce og\u00f3\u0142em 1366 film\u00f3w, obejrza\u00adnych przez 168,5 milion\u00f3w widz\u00f3w. Nast\u0105pi\u0142 powa\u017cny wzrost ilo\u015bci widz\u00f3w na filmach polskich (1964 r. \u2013 34,2 mln widz\u00f3w \u2013 19,7%), og\u00f3lnej ilo\u015bci widz\u00f3w w 1965 r. \u2013 38 mln \u2013 22,5%.<\/p>\n

Zmniejszy\u0142a si\u0119 natomiast powa\u017cnie liczba widz\u00f3w na filmach radzieckich \/1964 r. 21,0 mln \u2013 16,3%, 1965 r. \u2013 12,6 mln \u2013 9,7%. Og\u00f3lna liczba widz\u00f3w w 1965 r. zmniejszy\u0142a si\u0119 o 5,5 mln w por\u00f3wnaniu z 1964 r.<\/p>\n

Z kraj\u00f3w kapitalistycznych na pierwszym miejscu znalaz\u0142y si\u0119 filmy USA, kt\u00f3re w 1965 r, obejrza\u0142o 36,2 mln widz\u00f3w, tj. 21,5% og\u00f3lnej liczby widz\u00f3w. Widzowie na filmach USA, Francji, Anglii, W\u0142och i NRF stanowili 54,8%. Dok\u0142adn\u0105 ilustracj\u0119 ilo\u015bci film\u00f3w i widz\u00f3w wg poszczeg\u00f3lnych kraj\u00f3w ilustruje specjalna tabela (za\u0142\u0105cznik nr 1)[2]<\/a><\/sup>.<\/p>\n

W 1965 r. zakupiono filmy fabularne w 18 krajach. Ilo\u015b\u0107 film\u00f3w zakupionych w poszczeg\u00f3lnych krajach ilustruje za\u0142. nr 2[3]<\/a><\/sup>.<\/p>\n

    \n
  1. Dane dot. ilo\u015bci film\u00f3w obejrzanych przez Wydzia\u0142 Film\u00f3w w trzech kwarta\u0142ach br.<\/li>\n<\/ol>\n

    Od 1 stycznia do 10.X.1966 r. obejrzano og\u00f3\u0142em 660 film\u00f3w, w tym:<\/p>\n

      \n
    1. Filmy zagraniczne w Centrali Wynajmu Film\u00f3w (fabularne, dokumentalne i inne) \u2013406.<\/li>\n<\/ol>\n

      Z tej liczby Filmowa Rada Repertuarowa (FRR)[4]<\/a><\/sup> przy CWF:<\/p>\n

      zakwalifikowa\u0142a do zakupu \u2013 188 film\u00f3w<\/p>\n

      odrzuci\u0142a \u2013 218 [film\u00f3w]<\/p>\n

        \n
      1. Filmy polskie (fabularne, dokumentalne i inne) \u2013 79 film\u00f3w<\/li>\n
      2. Filmy telewizyjne (zagraniczne i polskie) \u2013 91 film\u00f3w<\/li>\n
      3. Polska Kronika Filmowa \u2013 84 wydania<\/li>\n
      4. Bez przegl\u0105du na podstawie komentarza zwolniono \u2013 149 film\u00f3w o\u015bwiatowych<\/li>\n<\/ol>\n

        \u0141\u0105cznie 809 film\u00f3w<\/p>\n

        Charakter dokonanych interwencji<\/p>\n

        W omawianym okresie ingerencje n\/Urz\u0119du nie by\u0142y zbyt liczne. Wi\u0105\u017ce si\u0119 to z faktem, \u017ce FRR, organ doradczy dyrekto\u00adra CWF, odrzucaj\u0105c r\u00f3wnie\u017c filmy politycznie w\u0105tpliwe, wyr\u0119cza cz\u0119sto nasz Wydzia\u0142 Film\u00f3w. Wydaje si\u0119 jednak, \u017ce obecno\u015b\u0107 cenzora podczas przegl\u0105du film\u00f3w ma wp\u0142yw na podejmowanie przez FRR s\u0142usznych decyzji w sprawach film\u00f3w politycznie szkodliwych. Obecno\u015b\u0107 cenzora jest tym bardziej uzasad\u00adniona, poniewa\u017c w pracy[5]<\/a><\/sup> FRR mo\u017cna zaobserwowa\u0107 znu\u017cenie oraz niezbyt przejrzyste kryteria, zar\u00f3wno z punktu widzenia walor\u00f3w artystycznych, jak i wychowawczych, kt\u00f3rymi kieruje si\u0119 w kwalifikowaniu film\u00f3w[6]<\/a><\/sup>.<\/p>\n

        Dla przyk\u0142adu film produkcji w\u0142oskiej El Greco<\/em>[7]<\/a><\/sup>, posiada\u00adj\u0105cy du\u017ce walory poznawcze (dzia\u0142anie \u015bwi\u0119tej inkwizycji w Toledo) oraz reprezentuj\u0105cy niez\u0142y poziom artystyczny, z trudem zosta\u0142 zakwalifikowany. Natomiast takie filmy, jak Galia<\/em>[8]<\/a><\/sup> i Pu\u0142apka na kopciuszka<\/em>[9]<\/a><\/sup>,<\/em> gdzie og\u00f3lny klimat moralny film\u00f3w jest dyskusyjny, zosta\u0142y przyj\u0119te jednomy\u015blnie. Dyskusje w FRR s\u0105 rzadko, najcz\u0119\u015bciej odbywa si\u0119 samo g\u0142oso\u00adwanie. Jedn\u0105 z przyczyn takiego stylu pracy FRR jest prawdopodobnie[10]<\/a><\/sup>brak rotacji w jej sk\u0142adzie[11]<\/a><\/sup>. Dlatego wydaje si\u0119 po\u017c\u0105danym wprowadzenie kadencji (np. 2-letniej) dla cz\u0142onk\u00f3w Filmowej Rady Repertuarowej. W\u0105tpliwym wydaje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c pozostawienie decyduj\u0105cego g\u0142osu[12]<\/a><\/sup>recenzentom i krytykom filmowym w kwalifikowaniu film\u00f3w[13]<\/a><\/sup>, kt\u00f3rzy cz\u0119sto kieruj\u0105 si\u0119 w\u0142asnymi upodobaniami, zwracaj\u0105c uwag\u0119 g\u0142\u00f3wnie na form\u0119, a nie na tre\u015b\u0107 filmu.<\/p>\n

          \n
        1. Prezydium CWF zakwalifikowa\u0142o np. film pt. Marie Chantal contra dr Kha<\/em>[14]<\/a><\/sup>. Film ten reprezentuje gatunek filmu sensacyjno-szpiegowskiego, jednak w spos\u00f3b karykaturalny przedstawia posta\u0107 radzieckiego szpiega. Film ten zosta\u0142 przez nas odrzucony w ca\u0142o\u015bci.<\/li>\n<\/ol>\n

          Ostatnio dokonali\u015bmy r\u00f3wnie\u017c do\u015b\u0107 istotnych ingerencji cz\u0119\u015bciowych w czechos\u0142owackim filmie pt. Bohater si\u0119 boi<\/em>[15]<\/a><\/sup>, b\u0119d\u0105cym ostr\u0105 satyr\u0105 na „scentralizowan\u0105 biurokracj\u0119\u201d w pa\u0144stwie socjalistycznym. W polu krytycznego obstrza\u0142u tw\u00f3rc\u00f3w filmu znajdowa\u0142y si\u0119[16]<\/a><\/sup>do\u015b\u0107 eksponowane osobisto\u015bci (pe\u0142nomocnik rz\u0105du, wiceminister)[17]<\/a><\/sup> oraz ca\u0142y system odg\u00f3rnego decydowania i jego konsekwencje.<\/p>\n

          W fabularnym filmie francuskim pt. Gniew bo\u017cy<\/em>[18]<\/a><\/sup> zosta\u0142 skre\u015blony fragment dialogu, w kt\u00f3rym postawiono znak r\u00f3wnania mi\u0119dzy faszyzmem, stalinizmem, Chinami, Kub\u0105 i NRD.<\/p>\n

          W zwiastunie do bardzo dyskusyjnego, rozrachunkowego filmu w\u0119gierskiego Dialog<\/em>[19]<\/a><\/sup> usuni\u0119to fragment komentarza, w kt\u00f3rym na pierwszym miejscu wybija si\u0119 to, \u017ce film ukazuje na tle powstania w\u0119gierskiego w pa\u017adzierniku 1956 r. autentyczne zdj\u0119cia walk w Budapeszcie.<\/p>\n

          W [tym] samym filmie polecono usun\u0105\u0107 sekwencj\u0119 ukazuj\u0105c\u0105 moment wkraczania radzieckich czo\u0142g\u00f3w do Budapesztu w cza\u00adsie wydarze\u0144 1956 r. Scena ta jest pe\u0142nym goryczy dope\u0142nieniem cz\u0119\u015bci wst\u0119pnej filmu, kiedy to czo\u0142gi radzieckie wyzwalaj\u0105 jeden z oboz\u00f3w koncentracyjnych w 1945 r.<\/p>\n

          W przeznaczonym dla telewizji czechos\u0142owackim filmie kryminalnym pt. Panie przyjd\u0105 p\u00f3\u017aniej<\/em>[20]<\/a><\/sup> usun\u0119li\u015bmy frag\u00adment dialogu, w kt\u00f3rym stoj\u0105cy na czele kuplerskiego gangu dyrektor reprezentacyjnego hotelu w Pradze dekla\u00adruje si\u0119 dwukrotnie jako cz\u0142onek partii.<\/p>\n

            \n
          1. Przedmiotem dyskusji by\u0142 film re\u017c. Lesiewicza Miejsce dla jednego<\/em>[21]<\/a><\/sup>, z kt\u00f3rego ostatecznie usuni\u0119to ma\u0142y fragment ukazuj\u0105cy w niezbyt pozytywnym \u015bwietle morale dzia\u0142acza KW.<\/li>\n<\/ol>\n

            Po obejrzeniu kilkunastu film\u00f3w polskich z okresu mi\u0119dzywojennego wyrazili\u015bmy sprzeciw co do mo\u017cliwo\u015bci rozpowszechniania dw\u00f3ch film\u00f3w, a mianowicie: 10 procent dla mnie<\/em>[22]<\/a><\/sup> oraz Ka\u017cdemu wolno kocha\u0107<\/em>[23]<\/a><\/sup>.<\/em> W obu filmach s\u0105 liczne sceny dot. \u017byd\u00f3w, pos\u0142uguj\u0105cych si\u0119 \u017cargonem.<\/p>\n

              \n
            1. Kilku ingerencji dokonano w Kronice Filmowej oraz w filmie dokumentalnym Wyszogr\u00f3d 66<\/em>[24]<\/a><\/sup>. W PKF nr 25 usuni\u0119to po konsultacjach z URM nazbyt humorystycznie potraktowany temat po\u015bwi\u0119cony wizycie premiera Cyrankiewicza w pawilonie ameryka\u0144skim na Targach Pozna\u0144skich.<\/li>\n<\/ol>\n

              W PKF Nnr 38, w temacie Nasz klient, nasz pan<\/em> wyeliminowano zbyt kra\u0144cowe, szokuj\u0105ce por\u00f3wnanie form obs\u0142ugi i zaopatrzenia sklep\u00f3w w Polsce i NRD. Znani z poczucia humoru redaktorzy Kroniki tym razem nieco przeholowali, ukazuj\u0105c z jednej strony wielk\u0105 kolejk\u0119 za wekami, w niezbyt atrakcyjnym punkcie centrum Warszawy, a jednocze\u015bnie nowoczesny, \u015bwietnie zaopatrzony w mi\u0119so i inne artyku\u0142y supersam w NRD, gdzie eleganckie panie dokonuj\u0105 zakup\u00f3w, korzystaj\u0105c przy tym z r\u00f3\u017cnych automatycznych udogodnie\u0144[25]<\/a><\/sup>.<\/p>\n

                \n
              1. Nie udzielono zezwolenia na rozpowszechnienie filmu dokumentalnego pt. Frombork 66<\/em>[26]<\/a><\/sup>, re\u017cyserii Janusza Kidawy, zg\u0142oszonego przez WFD w Warszawie. Film ten ukazuje dewastacje i zaniedbanie miasteczka ton\u0105cego \u201ew \u015bmieciach i gruzach\u201d, pozbawionego kanalizacji, dostatecznej liczby plac\u00f3wek handlowych i us\u0142ugowych, mo\u017cliwo\u015bci zatrudnienia jego mieszka\u0144c\u00f3w \u2013 wszystko \u0142\u0105cznie ze skandalicznym muzeum kopernikowskim jest antyreklam\u0105 dla turystyki. Odpowiedzialni za ten stan s\u0105, zdaniem jego mieszka\u0144c\u00f3w, zmieniaj\u0105cy si\u0119 gospodarze miasta, a wa\u017cne osobisto\u015bci \/Bierut, Cyrankiewicz\/ nie dotrzyma\u0142y obiet\u00adnic wobec miasta i jego mieszka\u0144c\u00f3w. Film po gruntownym prze\u00adpracowaniu zosta\u0142 dopuszczony do rozpowszechnienia.<\/li>\n
              2. Ilo\u015b\u0107 przeczytanych czasopism i ingerencji w trzech kw. br.<\/li>\n
              3. Czasopism<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n\n\n\n\n
                Film<\/td>\n42 n-r\u00f3w<\/td>\n672 str.; inger. w 11 numerach<\/td>\n<\/tr>\n
                Ekran<\/td>\n42 \u201d<\/td>\n672 \u201d \u201d w 15 \u201d<\/td>\n<\/tr>\n
                Kamera<\/td>\n10 \u201d<\/td>\n230 \u201d \u201d w 3 \u201d<\/td>\n<\/tr>\n
                Kino<\/td>\n10 \u201d<\/td>\n650 \u201d \u201d w 7 \u201d<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n
                Kwartalnik Filmowy<\/td>\nostatni<\/td>\n76 str.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n
                  \n
                1. Biuletyny<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n\n\n\n
                  Film Polski<\/td>\n5 n-r\u00f3w<\/td>\n153 str.; inger. w 1 n-rze<\/td>\n<\/tr>\n
                  CWF<\/td>\n<\/td>\n49 \u201d<\/td>\n<\/tr>\n
                  DKF<\/td>\n10 n-r\u00f3w<\/td>\n792 \u201d<\/td>\n<\/tr>\n
                  Filmos<\/td>\n<\/td>\n164 \u201d<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n
                    \n
                  1. Informatory<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
                    NZK CAF[27]<\/a><\/sup><\/td>\n<\/td>\n462 str.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n\n\n\n
                    \n
                      \n
                    1. Scenariusze<\/li>\n<\/ol>\n<\/td>\n
                    		6 tytu\u0142\u00f3w<\/td>\n768 str.; inger. w 1 filmie<\/td>\n<\/tr>\n
                    Koment. filmu<\/td>\n149 \u201d<\/td>\n1645 \u201d \u201d w 1 komentarzu<\/td>\n<\/tr>\n
                    Telewizja<\/td>\nr\u00f3\u017cne zagadnienia filmowe<\/td>\n50 str.<\/td>\n<\/tr>\n
                    Fotoplastikon<\/td>\n2 programy<\/td>\n2 ingerencje<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

                     <\/p>\n

                    \u0141\u0105cznie przeczytano 6333 strony<\/p>\n

                    Razem dokonano ingerencji 41<\/p>\n

                      \n
                    1. Charakter ingerencji<\/li>\n<\/ol>\n

                      Sytuacja w filmie polskim jest problemem podstawowym, na kt\u00f3ry zwr\u00f3cona jest uwaga czasopism, tote\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 ingerencji dotyczy w\u0142a\u015bnie tych zagadnie\u0144.<\/p>\n

                      Szczeg\u00f3lnie dra\u017cliw\u0105, wielokrotnie poruszan\u0105 w dyskusjach spraw\u0105 jest stosowanie przez pa\u0144stwo pewnych ogranicze\u0144 w dziedzinie tw\u00f3rczo\u015bci filmowej.<\/p>\n

                      Problemy te szczeg\u00f3lnie ostro zarysowa\u0142y si\u0119 w okresie poprzedzaj\u0105cym Kongres Kultury[28]<\/a><\/sup>, a dyskusje, artyku\u0142y polemiczne dotyczy\u0142y g\u0142\u00f3wnie takich zagadnie\u0144, jak profil, rola i zadania zespo\u0142\u00f3w realizator\u00f3w filmowych, prawa do eksperymentu, roli komisji scenariuszowej, bazy technicznej kinematografii.<\/p>\n

                      G\u0142\u00f3wn\u0105 win\u0105 za s\u0142abo\u015bci, a nawet \u2013 jak to niekt\u00f3rzy okre\u015blaj\u0105 \u2013 \u201ekryzys filmu polskiego\u201d w ostatnich latach pr\u00f3buj\u0105 niekt\u00f3rzy krytycy i tw\u00f3rcy obarczy\u0107 Komisj\u0119 Scenariuszow\u0105 oraz wszelkie inne formy ograniczania samodzielno\u015bci tw\u00f3rc\u00f3w. Inni widz\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142a s\u0142abo\u015bci naszego filmu w \u201ekatastrofalnym stanie\u201d naszej bazy technicznej.<\/p>\n

                      I tak Jerzy Bossak w art. pt. Zespo\u0142y i co dalej<\/em> w nr. 9 \u201eKina\u201d wyst\u0119puje przeciw pr\u00f3bom dalszego ograniczania samodzielno\u015bci zespo\u0142\u00f3w filmowych, pisz\u0105c, \u017ce \u201eeksperyment maj\u0105cy poza sob\u0105 10 lat pozytywnych do\u015bwiadcze\u0144 skazany jest na nieustanne ataki ulepszaczy, dla kt\u00f3rych istota tw\u00f3rczo\u015bci filmowej jest i pozostanie abrakadabra\u201d oraz \u017ce istnieje \u201enacisk schematyst\u00f3w\u201d, \u201epragn\u0105cych dla \u015bwi\u0119tego spokoju stosowa\u0107 te same metody przy ocenie produkcji film\u00f3w, obrabiarek i skarpetek\u201d. W artykule tym dokonali\u015bmy cz\u0119\u015bciowych ingerencji.<\/p>\n

                      Natomiast zdj\u0119li\u015bmy w ca\u0142o\u015bci art. Jana Bohdziewicza w 39 nrze \u201eFilmu\u201d pt. Miejsce filmu w kulturze narod\u00f3w<\/em>, w kt\u00f3rym autor powtarza szereg argument\u00f3w z art. Bossaka, a jednocze\u015bnie pisze o \u201ecierniowej drodze wybitnych tw\u00f3rc\u00f3w filmowych, wymagaj\u0105cej wiele uporu i wytrwa\u0142o\u015bci, zanim przeforsuj\u0105 ambitniejsze propozycje\u201d. Dalej pisze on, \u017ce pomniejsi tw\u00f3rcy \u201epozostaj\u0105 w klatkach systemu i skacz\u0105 po ustawionych w klatce makietach drzew\u201d\u2026 \u201eciekawsze propozycje w\u0119druj\u0105 na p\u00f3\u0142ki filmowego archiwum, kt\u00f3re coraz bardziej przypomina biuro w\u00f3jta z Zamku<\/em> Kafki\u201d.<\/p>\n

                      Warto zaznaczy\u0107, \u017ce to ostro sformu\u0142owane artyku\u0142y by\u0142y raczej wyj\u0105tkami i przed Kongresem Kultury w \u201eFilmie\u201d i \u201eEkranie\u201d zamieszczono kilka artyku\u0142\u00f3w pozytywnie oceniaj\u0105cych bilans naszej kinematografii.<\/p>\n

                      W \u201eBiuletynie DKF\u201d nr 11\/101 usuni\u0119to w zapiskach Dow\u017cenki dra\u017cliwy fragment, dotycz\u0105cy stosunk\u00f3w w filmie i w kulturze w okresie kultu jednostki w ZSRR. W artykule znanego radzieckiego filmowca dokumentalisty Dzigi Wiertowa usun\u0119li\u015bmy fragment, w kt\u00f3rym autor z pasj\u0105 atakuje biurokratyczn\u0105 kontrol\u0119 scenariuszy filmowych.<\/p>\n

                      W 12 numerze \u201eKina\u201d, w artykule Jerzego P\u0142a\u017cewskiego Jak jest heroizm po czesku<\/em> ingerowali\u015bmy w ostre i obra\u017aliwe sformu\u0142owania dotycz\u0105ce postawy narodu czeskiego, w okresie okupacji hitlerowskiej i p\u00f3\u017aniejszych zafa\u0142szowa\u0144 tej postawy w filmach czechos\u0142owackich. Fa\u0142sz niekt\u00f3rych czeskich film\u00f3w jest zdaniem autora wynikiem \u201ekompleks\u00f3w\u201d i \u201eza\u017cenowania\u201d, \u017ce w okresie okupacji Czesi \u017cyli w warunkach \u201ebardziej komfortowych\u201d ni\u017c inne narody.<\/p>\n

                      W ostatnich n-rach „Kina\u201d ingerowali\u015bmy r\u00f3wnie\u017c, w kilka aforyzm\u00f3w dot. problem\u00f3w w\u0142adzy, wolno\u015bci itp., w rodzaju \u201ekonferencja o analfabetyzmie \u2013 jedna instytucja, gdzie analfabeci nie decyduj\u0105\u201d.<\/p>\n

                      W 47\/48 (jubileuszowym) nrze \u201eFilmu\u201d dokonana zosta\u0142a ingerencja w recenzji A. Jackiewicza dotycz\u0105ca opublikowanej w \u201eTw\u00f3rczo\u015bci\u201d powie\u015bci Andrzejewskiego Miazga<\/em>. Autor recenzji zbyt jednostronnie dobra\u0142 cytaty, kt\u00f3re wyrwane z kontekstu powie\u015bci brzmi\u0105 bardzo pesymistycznie, wskazuj\u0105 na beznadziejno\u015b\u0107 naszej polskiej rzeczywisto\u015bci. Brali\u015bmy tu r\u00f3wnie\u017c pod uwag\u0119 profil pisma i masowy jego charakter.<\/p>\n

                      Szczeg\u00f3\u0142owe relacjonowanie wszystkich ingerencji cz\u0119\u015bcio\u00adwych w czasopismach filmowych nie by\u0142oby chyba celowe. Obejmo\u00adwa\u0142y one ca\u0142y wachlarz r\u00f3\u017cnorodnych spraw, pocz\u0105wszy od niewybrednej, z\u0142o\u015bliwej krytyki zawartej w felietonie S\u0142ojewskiego na temat filmu rumu\u0144skiego Pa\u0142ace w p\u0142omieniach<\/em>[29]<\/a><\/sup> (\u201eEkran\u201d nr 38), a\u017c po artyku\u0142y Domaniewskiego, w kt\u00f3rych m.in. krytycz\u00adnie ocenia on formy i poziom n\/propagandy na przyk\u0142adzie telewizji.<\/p>\n

                      Zasygnalizowania wymaga r\u00f3wnie\u017c sprawa zwiastun\u00f3w filmo\u00adwych. Zwiastun b\u0119d\u0105cy reklam\u0105 filmu si\u0142\u0105 rzeczy zawiera sce\u00adny najbardziej atrakcyjne, zach\u0119caj\u0105ce do obejrzenia filmu. W przypadku film\u00f3w kryminalnych b\u0105d\u017a film\u00f3w o pod\u0142o\u017cu erotycznym, dozwolonych od lat 18, \u201ezwiastuny\u201d pokazywane s\u0105 przy filmach dozwolonych dla m\u0142odzie\u017cy lub w programie TV w godzinach, kiedy program jest ogl\u0105dany przez m\u0142odzie\u017c i dzieci. Dlatego te\u017c wydaje si\u0119 celowym, aby \u201ezwiastuny filmo\u00adwe\u201d reklamuj\u0105ce filmy od lat 18 by\u0142y wy\u015bwietlane \u0142\u0105cznie z filmami dozwolonymi od tej samej granicy wieku, a w programie TV w p\u00f3\u017anych godzinach wieczornych.<\/p>\n

                      Cech\u0105 charakterystyczn\u0105 wypowiedzi tw\u00f3rc\u00f3w filmowych po\u015bwi\u0119conych tw\u00f3rczo\u015bci i upowszechnianiu film\u00f3w jest wskazy\u00adwanie na rzekome ograniczenia ze strony pa\u0144stwa w dziedzinie tw\u00f3rczo\u015bci oraz z\u0142y stan bazy technicznej, jako g\u0142\u00f3wne przyczyny niepowodze\u0144. Natomiast nie dostrzegaj\u0105, \u017ce film polski nie podejmuje wa\u017cnych, aktualnych problem\u00f3w naszego \u017cycia wsp\u00f3\u0142czesnego oraz \u017ce jego oddzia\u0142ywanie wychowawcze jest niedostateczne. Bardziej w\u0142a\u015bciwe stanowisko zajmuj\u0105 niekt\u00f3\u00adrzy socjolodzy oraz aktorzy. Np. znany aktor Tadeusz \u0141omnicki w nr. 9 \u201eKina\u201d[30]<\/a><\/sup> m\u00f3wi, \u017ce na ekranie brak jest miejsca dla naszych najistotniejszych, prawdziwych problem\u00f3w. I dalej \u201eto jest niepokoj\u0105ce, \u017ce wszystko, co w \u017cyciu i w naszej historii wielkie i tragiczne \u2013 jako\u015b im si\u0119 wymyka… To s\u0105 elementarne sprawy, ale widocznie trzeba o nich m\u00f3wi\u0107. Sztuka nie mo\u017ce by\u0107 oboj\u0119tna, poniewa\u017c jest g\u0142osem w publicznej sprawie\u201d.<\/p>\n

                      [\u2026][31]<\/a><\/sup><\/p>\n

                      Dyrektor Departamentu Widowisk<\/p>\n

                      Henryk Olszewski[32]<\/a><\/sup><\/p>\n

                      Za\u0142\u0105cznik 1<\/p>\n

                      Tabela przedstawiaj\u0105ca ilo\u015b\u0107 film\u00f3w wg produkcji poszczeg\u00f3lnych kraj\u00f3w i ilo\u015bci widz\u00f3w w 1965 r.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
                      <\/td>\nTytu\u0142y<\/td>\nWidzowie<\/td>\n<\/tr>\n
                      <\/td>\nOg\u00f3\u0142em<\/td>\nw tym nowe<\/td>\nmln<\/td>\n%<\/td>\n<\/tr>\n
                      Polska<\/td>\n240<\/td>\n22<\/td>\n38<\/td>\n22,5<\/td>\n<\/tr>\n
                      Argentyna<\/td>\n4<\/td>\n\u2013<\/em><\/td>\n0,3<\/td>\n0,2<\/td>\n<\/tr>\n
                      Austria<\/td>\n5<\/td>\n\u2013<\/em><\/td>\n0,3<\/td>\n0,2<\/td>\n<\/tr>\n
                      Bu\u0142garia<\/td>\n13<\/td>\n2<\/td>\n1,1<\/td>\n0,7<\/td>\n<\/tr>\n
                      Chi\u0144ska R.L.<\/td>\n5<\/td>\n\u2013<\/td>\n0,3<\/td>\n0,2<\/td>\n<\/tr>\n
                      Czechos\u0142owacja<\/td>\n98<\/td>\n19<\/td>\n5,4<\/td>\n3,2<\/td>\n<\/tr>\n
                      Dania<\/td>\n6<\/td>\n1<\/td>\n0,4<\/td>\n0,2<\/td>\n<\/tr>\n
                      Francja<\/td>\n125<\/td>\n23<\/td>\n23,5<\/td>\n13,9<\/td>\n<\/tr>\n
                      Hiszpania<\/td>\n7<\/td>\n3<\/td>\n0,3<\/td>\n0,2<\/td>\n<\/tr>\n
                      Japonia<\/td>\n18<\/td>\n3<\/td>\n1<\/td>\n0,6<\/td>\n<\/tr>\n
                      Jugos\u0142awia<\/td>\n39<\/td>\n6<\/td>\n3,9<\/td>\n2,3<\/td>\n<\/tr>\n
                      Mexico<\/td>\n8<\/td>\n\u2013<\/td>\n0,7<\/td>\n0,4<\/td>\n<\/tr>\n
                      NRD<\/td>\n37<\/td>\n7<\/td>\n2,7<\/td>\n1,6<\/td>\n<\/tr>\n
                      NRF<\/td>\n25<\/td>\n3<\/td>\n5,5<\/td>\n3,3<\/td>\n<\/tr>\n
                      Rumunia<\/td>\n17<\/td>\n3<\/td>\n1,3<\/td>\n0,8<\/td>\n<\/tr>\n
                      USA<\/td>\n108<\/td>\n29<\/td>\n36,2<\/td>\n21,5<\/td>\n<\/tr>\n
                      Szwecja<\/td>\n17<\/td>\n3<\/td>\n0,4<\/td>\n0,2<\/td>\n<\/tr>\n
                      W\u0119gry<\/td>\n42<\/td>\n10<\/td>\n2,8<\/td>\n1,7<\/td>\n<\/tr>\n
                      Wielka Brytania<\/td>\n81<\/td>\n10<\/td>\n15,6<\/td>\n9,2<\/td>\n<\/tr>\n
                      W\u0142ochy<\/td>\n74<\/td>\n20<\/td>\n11,7<\/td>\n6,9<\/td>\n<\/tr>\n
                      ZSRR<\/td>\n376<\/td>\n35<\/td>\n16,3<\/td>\n9,7<\/td>\n<\/tr>\n
                      Inne<\/td>\n21<\/td>\n4<\/td>\n0,8<\/td>\n0,5<\/td>\n<\/tr>\n
                      RAZEM<\/td>\n1366<\/td>\n203<\/td>\n168,5<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n
                        \n
                      1. Notatka poprzedzona jest pismem przewodnim, datowanym na 20 grudnia 1966 r., podpisanym przez J\u00f3zefa Siemka, dyrektora GUKPPiW, i adresowanym do Wincentego Kra\u015bki, kierownika Wydzia\u0142u Kultury KC PZPR, tre\u015bci: \u201eW za\u0142\u0105czeniu przedk\u0142adam notatk\u0119 o pracy Departamentu Widowisk GUKPPiW do ewentualnego wykorzystania. R\u00f3wnocze\u015bnie pragn\u0119 poinformowa\u0107, \u017ce Notatka jest ju\u017c wynikiem szczeg\u00f3\u0142owego posiedzenia Rady GUKPPiW, po\u015bwi\u0119conego tym problemom (13. XI. b.r.)\u201d. W zwi\u0105zku z tym czas powstania notatki nale\u017cy datowa\u0107 na okres 14 listopada \u2013 19 grudnia 1966 r. Zob. Archiwum Akt Nowych, zesp. Komitet Centralny PZPR, Wydzia\u0142 Kultury, sygn. 237-XVIII-285. k. 144. \u2191<\/a><\/li>\n
                      2. Znamienny jest fakt, \u017ce GUKPPiW interesowa\u0142 si\u0119 danymi frekwencyjnymi. W zestawieniu dotycz\u0105cym liczby tytu\u0142\u00f3w w rozpowszechnianiu zwraca uwag\u0119 du\u017ca liczba tytu\u0142\u00f3w sowieckich (trzykrotnie wi\u0119ksza ni\u017c film\u00f3w ameryka\u0144skich), ogl\u0105danych jednak zaledwie przez niespe\u0142na 10 procent widowni (procent ten by\u0142 dwukrotnie wi\u0119kszy w odniesieniu do film\u00f3w ameryka\u0144skich). \u2191<\/a><\/li>\n
                      3. Rezygnujemy z publikacji tego za\u0142\u0105cznika, zawiera on bowiem myl\u0105ce i nieprecyzyjne dane. Wed\u0142ug tabeli do\u0142\u0105czonej do dokumentu w\u015br\u00f3d 161 zagranicznych film\u00f3w pe\u0142nometra\u017cowych zaimportowanych w 1965 r. do Polski (zapewne z przeznaczeniem dla kin, cho\u0107 nie jest to wyja\u015bnione) by\u0142o 30 film\u00f3w z USA, 28 z ZSRR, 21 z Francji, 17 z Czechos\u0142owacji, 13 z W\u0142och; z pozosta\u0142ych kraj\u00f3w sprowadzono mniej ni\u017c 10 tytu\u0142\u00f3w. Tymczasem wed\u0142ug wylicze\u0144 zespo\u0142u projektowego \u201eRozpowszechnianie film\u00f3w w Polsce Ludowej\u201d (zob. www.ogladanewprl.uni.lodz.pl, dost\u0119p: 13 listopada 2023) w 1965 r. (a tak\u017ce w roku kolejnym) na ekrany polskich kin wesz\u0142a zbli\u017cona liczba tytu\u0142\u00f3w zagranicznych (160), cho\u0107 ich uk\u0142ad geograficzny by\u0142 nieco inny (33 filmy z ZSRR i 22 z USA). Mo\u017cliwe, \u017ce przywo\u0142ane dane z za\u0142\u0105cznika dotycz\u0105 nie tyle zagranicznych premier, ile liczby zawartych kontrakt\u00f3w w roku kalendarzowym \u2191<\/a><\/li>\n
                      4. Filmowa Rada Repertuarowa (FRR) by\u0142a organem doradczym Centrali Wynajmu Film\u00f3w (oraz kolejnych powo\u0142ywanych w jej miejsce instytucji). Jej cz\u0142onk\u00f3w wskazywa\u0142 dyrektor Naczelnego Zarz\u0105du Kinematografii; dominowali w niej krytycy filmowi. W 1966 r. przewodnicz\u0105cym FRR by\u0142 najprawdopodobniej \u2013 w zespole aktowym NZK w AAN zachowa\u0142y si\u0119 identyczne dane jedynie za 1964 i 1968 rok \u2013 Boles\u0142aw Micha\u0142ek, a w Prezydium zasiadali ponadto: Witalis Jankowski (TVP), Ryszard Koniczek (KC PZPR), Lech Pijanowski i Jerzy P\u0142a\u017cewski (krytycy filmowi) oraz Witold Zalewski (pisarz, w\u00f3wczas dziennikarz krajowej \u201eKultury\u201d). FRR \u2013 licz\u0105ca 34 cz\u0142onk\u00f3w w 1964 r. i 53 w 1968 r. \u2013 dba\u0142a o poziom repertuaru w zakresie film\u00f3w zagranicznych, ale wsp\u00f3\u0142decyduj\u0105c o tym, kt\u00f3re z nich nie trafi\u0105 na polskie ekrany, pe\u0142ni\u0142a te\u017c niew\u0105tpliwie funkcje cenzorskie. W latach 60. kilkakrotnie dochodzi\u0142o do sytuacji konfliktowych pomi\u0119dzy GUKPPiW oraz FRR \u2013 w odniesieniu do film\u00f3w zakupionych za dewizy przez CWF na podstawie rekomendacji FRR podejmowanej podczas wyjazd\u00f3w zagranicznych. Gdy na pocz\u0105tku lat 70. do delegacji zagranicznych zacz\u0119to zaprasza\u0107 delegata GUKPPiW, problem przesta\u0142 istnie\u0107. \u2191<\/a><\/li>\n
                      5. Pocz\u0105tek odr\u0119cznego zaznaczenia.<\/em> \u2191<\/a><\/li>\n
                      6. Koniec odr\u0119cznego zaznaczenia.<\/em> \u2191<\/a><\/li>\n
                      7. Chodzi o w\u0142oski film El Greco <\/em>(re\u017c. Luciano Salce, 1965), prem. polska w roku 1968. \u2191<\/a><\/li>\n
                      8. Galia<\/em>, re\u017c. Georges Lautner, Francja \u2013 W\u0142ochy 1965, prem. polska w roku 1967. \u2191<\/a><\/li>\n
                      9. Pu\u0142apka na kopciuszka<\/em> \u2013 film pod takim tytu\u0142em nie wszed\u0142 do rozpowszechniania w polskich kinach okresu PRL. \u2191<\/a><\/li>\n
                      10. Pocz\u0105tek odr\u0119cznego zaznaczenia.<\/em> \u2191<\/a><\/li>\n
                      11. Koniec odr\u0119cznego zaznaczenia.<\/em> \u2191<\/a><\/li>\n
                      12. Pocz\u0105tek odr\u0119cznego zaznaczenia.<\/em> \u2191<\/a><\/li>\n
                      13. Koniec odr\u0119cznego zaznaczenia.<\/em> \u2191<\/a><\/li>\n
                      14. Chodzi o film w re\u017cyserii Claude\u2019a Chabrola Marie-Chantal contre le docteur Kha<\/em> z 1965 r. (znany tak\u017ce pod angielskim tytu\u0142em Blue Panther<\/em>). Nie wszed\u0142 on do rozpowszechniania w polskich kinach. \u2191<\/a><\/li>\n
                      15. Chodzi o film Hrdina m\u00e1 strach <\/em>(re\u017c. Franti\u0161ek Filip<\/a>, 1965). Film nie wszed\u0142 do rozpowszechniania w polskich kinach. \u2191<\/a><\/li>\n
                      16. Pocz\u0105tek odr\u0119cznego zaznaczenia.<\/em> \u2191<\/a><\/li>\n
                      17. Koniec odr\u0119cznego zaznaczenia.<\/em> \u2191<\/a><\/li>\n
                      18. T\u0142umaczenie oryginalnego tytu\u0142u filmu (Le Tonnerre de Dieu<\/em>), kt\u00f3ry ostatecznie wszed\u0142 na polskie ekrany w 1967 r. pod tytu\u0142em W\u00f3zek dla wnuka<\/em>. \u2191<\/a><\/li>\n
                      19. Chodzi o film z 1963 r. (P\u00e1rbesz\u00e9d<\/em> re\u017c. J\u00e1nos Hersk\u00f3); wszed\u0142 na polskie ekrany w 1967 r. Jak wynika z dokument\u00f3w zachowanych w zespole archiwalnym KC PZPR, losy tego filmu by\u0142y przedmiotem zainteresowania kierownictwa Partii i mia\u0142y wymiar dyplomatyczny. W notatce z jesieni 1966 r. Ryszard Koniczek \u2013 w\u00f3wczas instruktor Wydzia\u0142u Kultury KC PZPR \u2013 pisa\u0142: \u201eCztery lata by\u0142 w dyskusji i strona w\u0119gierska wielokrotnie domaga\u0142a si\u0119 jego zakupu. Wreszcie dla poprawno\u015bci stosunk\u00f3w (przypominano nam histori\u0119 zakupu Popio\u0142u i diamentu<\/em> przez KDL-e [kraje demokracji ludowej [dop. m\u00f3j: KK] zdecydowali\u015bmy si\u0119 zakupi\u0107 t\u0119 pozycj\u0119 [\u2026] Film rozpowszechnia si\u0119 tylko w wielkich miastach i tylko w kilku kinach w kraju. Decyzj\u0119 o rozpowszechnianiu podj\u0119li\u015bmy po wsp\u00f3lnej naradzie z cenzur\u0105 (t. Rusinow [Maksymilian Russinow \u2013 zob. art. Piotra \u015amia\u0142owskiego w tym numerze \u201ePleografu\u201d \u2013 dop. m\u00f3j: KK]). Jest tak ma\u0142o atrakcyjny, \u017ce nie mo\u017ce w og\u00f3le liczy\u0107 na widza\u201d. [Notatka Ryszarda Koniczka w sprawie filmu Dialog<\/em> z 19 pa\u017adziernika 1966]. Archiwum Akt Nowych, zesp. KC PZPR, Wydzia\u0142 Kultury, sygn. XVIII-262, k. 45. \u2191<\/a><\/li>\n
                      20. Nie uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107, o jaki film lub odcinek serialu chodzi. \u2191<\/a><\/li>\n
                      21. Miejsce dla jednego, <\/em>re\u017c. Witold Lesiewicz, prem. 26 kwietnia 1965. \u2191<\/a><\/li>\n
                      22. 10 procent dla mnie, <\/em>re\u017c. Juliusz Gardan, 1933. \u2191<\/a><\/li>\n
                      23. Ka\u017cdemu wolno kocha\u0107, <\/em>re\u017c. Mieczys\u0142aw Krawicz, 1933. \u2191<\/a><\/li>\n
                      24. Wyszogr\u00f3d 66, <\/em>re\u017c. Krzysztof Szmagier, 1966. \u2191<\/a><\/li>\n
                      25. W podanej Kronice (zar\u00f3wno w wariancie A, jak i wariancie B) w og\u00f3le nie ma segmentu Nasz klient, nasz pan<\/em>. O szczeg\u00f3\u0142ach ingerencji w ten numer PKF mo\u017cna przeczyta\u0107 w innym dokumencie cenzury, przechowywanym w Archiwum Akt Nowych w zespole GUKPPiW. Dowiadujemy si\u0119 ze\u0144, \u017ce problemem by\u0142o zestawienie obok siebie dw\u00f3ch materia\u0142\u00f3w: Komu weki<\/em> (pokazano wielk\u0105 kolejk\u0119 za wekami, osobny ogonek po gumki do wek\u00f3w), oraz Klient, nasz pan<\/em> (w dokumencie umieszczono fragment komentarza: Nasi s\u0105siedzi z NRD trzymaj\u0105 si\u0119 w handlu metod staro\u015bwieckich i prymitywnych: po prostu ustawiaj\u0105 towar na p\u00f3\u0142kach i staraj\u0105 si\u0119 u\u0142atwi\u0107 kupowanie. \u015awietlny numer wzywa klientk\u0119, kt\u00f3ra uprzednio z\u0142o\u017cy\u0142a zam\u00f3wienie na mi\u0119so i w\u0119dliny<\/em>). Konkluzja dokumentu brzmi: \u201eKa\u017cdy z tych temat\u00f3w pokazany oddzielnie nie budzi\u0142by \u017cadnych zastrze\u017ce\u0144, ale ich zestawienie w jednej Kronice mia\u0142o posmak dosy\u0107 taniej demagogii\u201d (Przegl\u0105d wa\u017cniejszych ingerencji dokonanych w Departamencie Widowisk i Film\u00f3w w okresie od 1.VIII.1966 r. do 10.II.1967 r. z 13 lutego 1967 r., AAN, zesp. GUKPPiW, sygn. 3290, k. 7). \u2191<\/a><\/li>\n
                      26. Frombork 66, <\/em>re\u017c. Janusz Kidawa, 1966. \u2191<\/a><\/li>\n
                      27. Chodzi o dwie osobne instytucje wydaj\u0105ce nieregularnie swoje informatory: Naczelny Zarz\u0105d Kinematografii oraz Centraln\u0105 Agencj\u0119 Fotograficzn\u0105. \u2191<\/a><\/li>\n
                      28. Kongres Kultury Polskiej odby\u0142 si\u0119 w Warszawie w dniach 7-9 pa\u017adziernika 1966 r. \u2191<\/a><\/li>\n
                      29. Pa\u0142ace w p\u0142omieniach <\/em>(Rascoala<\/em>, re\u017c. Mircea Mure\u015fan, 1966). \u2191<\/a><\/li>\n
                      30. B. Janicka, M\u00f3wi Tadeusz \u0141omnicki<\/em>, \u201eKino\u201d 1966, nr 9, s. 16-23. \u2191<\/a><\/li>\n
                      31. Dalsza cz\u0119\u015b\u0107 dokumentu (k. 169-181) po\u015bwi\u0119cona jest spektaklom teatralnym i estradowym, kt\u00f3re tak\u017ce by\u0142y przedmiotem zainteresowania Departamentu Widowisk. \u2191<\/a><\/li>\n
                      32. Pod koniec 1973 r. Olszewski przeszed\u0142 z cenzury na stanowisko dyrektora Centrali Wynajmu Film\u00f3w. Swego rodzaju rotacyjno\u015b\u0107 personelu na obu stanowiskach da\u0142a si\u0119 zauwa\u017cy\u0107 ju\u017c wcze\u015bniej. W latach 1961-1964 dyrektorem CWF by\u0142 Witold Figlewski, kt\u00f3ry wcze\u015bniej przez sze\u015b\u0107 lat pracowa\u0142 na stanowiskach kierowniczych w Departamencie Widowisk GUKPPiW. \u2191<\/a><\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

                          \u0179r\u00f3d\u0142o: Archiwum Akt Nowych, zesp\u00f3\u0142: Komitet Centralny PZPR, Wydzia\u0142 Kultury, sygn. 237-XVIII-285. Opracowanie: Konrad Klejsa   doi.org\/10.56351\/PLEOGRAF.2023.3.08 _____   G\u0141\u00d3WNY URZ\u0104D KONTROLI PRASY, PUBLIKACJI I WIDOWISK w Warszawie Notatka o pracy Departamentu Widowisk[1] Stale wzrasta zasi\u0119g oddzia\u0142ywania filmu, programu artystycz\u00adnego Radia i Telewizji, teatru i innych instytucji artystycznych oraz stale rozwijaj\u0105cego si\u0119 amatorskiego ruchu… Czytaj wi\u0119cej »Notatka o pracy Departamentu Widowisk w G\u0142\u00f3wnym Urz\u0119dzie Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk w Warszawie, przed\u0142o\u017cona Wydzia\u0142owi Kultury Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej z 1966 roku (fragment)\u00a0<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"off","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[1878],"tags":[551,1916,1917],"ppma_author":[1894],"class_list":["post-7209","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pleograf-2023-nr-3","tag-cenzura","tag-filmowa-rada-repertuarowa","tag-gukppiw"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t