{"id":6848,"date":"2023-09-13T19:57:51","date_gmt":"2023-09-13T18:57:51","guid":{"rendered":"https:\/\/pleograf.pl\/?p=6848"},"modified":"2023-10-31T17:21:43","modified_gmt":"2023-10-31T16:21:43","slug":"emigracja_kolaudacja_skolimowski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/emigracja_kolaudacja_skolimowski\/","title":{"rendered":"Stenogram posiedzenia Komisji Kolaudacyjnej z 24.VII.1967 – dyskusja nad filmem Jerzego Skolimowskiego \u201eR\u0119ce do g\u00f3ry\u201d"},"content":{"rendered":"

pobierz pdf<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

Temat posiedzenia: dyskusja nad filmem Jerzego Skolimowskiego pt. ,,R\u0119ce do g\u00f3ry\u201d, zrealizowanego w zespole ,,Syrena\u201d[1]<\/sup><\/a><\/strong>.<\/p>\n

Przewodniczy \u2013 Min. Zaorski<\/p>\n

 <\/p>\n

Obecni:<\/p>\n

Min. Zaorski[2]<\/sup><\/a><\/p>\n

Tow. Kra\u015bko[3]<\/sup><\/a><\/p>\n

Re\u017c. Bossak[4]<\/sup><\/a><\/p>\n

Ob. Baumanowa[5]<\/sup><\/a><\/p>\n

Ob. Bryll[6]<\/sup><\/a><\/p>\n

Dyr. Cho\u0144ski[7]<\/a><\/p>\n

Przedst. Cenzury<\/p>\n

Ob. Goldberg[8]<\/sup><\/a><\/p>\n

Re\u017c. Jakubowska[9]<\/sup><\/a><\/p>\n

Ob. Jarochowska[10]<\/sup><\/a><\/p>\n

Ob. Karpowski[11]<\/sup><\/a><\/p>\n

Ob. Nitecki[12]<\/sup><\/a><\/p>\n

Ob. Pomianowski[13]<\/sup><\/a><\/p>\n

Re\u017c. Skolimowski<\/p>\n

Dyr. Sikorski[14]<\/sup><\/a><\/p>\n

Ob. Starski[15]<\/sup><\/a><\/p>\n

Ob. Sytnerowa<\/p>\n

Red. Szczepa\u0144ski[16]<\/sup><\/a><\/p>\n

Ob. Wasilewski[17]<\/sup><\/a><\/p>\n

Prof. Wohl[18]<\/sup><\/a><\/p>\n

Ob. Zalewski[19]<\/sup><\/a><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Il. 1 Pierwsza karta protoko\u0142u kolaudacji z 24 lipca 1967 r. \u0179r\u00f3d\u0142o: zbiory FINA<\/h6>\n

Ob. Bryll:<\/u><\/p>\n

Film mi si\u0119 bardzo podoba\u0142. To jest na pewno bardzo dobry film.<\/p>\n

Ob. Zalewski:<\/u><\/p>\n

Jestem pod wra\u017ceniem filmu, lecz trudno by\u0142oby mi w tej chwili sformu\u0142owa\u0107 jakie\u015b uwagi. Film jest znakomity, ale jednocze\u015bnie irytuj\u0105cy. Irytuje mnie osobi\u015bcie to, co w tw\u00f3rczo\u015bci Skolimowskiego jest konsekwentne, a mianowicie ten w\u0105tek pokoleniowy i to jakie\u015b przeciwstawienie sobie pokole\u0144, nazwa\u0142bym to pokolenia ZNP-owskiego, jego do\u015bwiadcze\u0144 oraz pokolenia wojennego. To jest po prostu jak\u0105\u015b obsesj\u0105 re\u017cysera, wyst\u0119puje ten w\u0105tek we wszystkich jego filmach i chocia\u017c jest to niew\u0105tpliwie tw\u00f3rcze, to jednocze\u015bnie wydaje mi si\u0119 chwilami zbyt natr\u0119tne. To natr\u0119ctwo wyst\u0119puje na przyk\u0142ad w tym filmie w scenie wizji obozowej. Na mnie zrobi\u0142o to jakie\u015b wra\u017cenie nie tylko dosy\u0107 przykre, ale przepraszam, \u017ce u\u017cyj\u0119 takiego sformu\u0142owania, ale to jest jakim\u015b artystycznym nadu\u017cyciem, ta scena wyskakuje poza ca\u0142\u0105 stylistyk\u0119 tego filmu.<\/p>\n

Podkre\u015blam jeszcze raz, \u017ce film jest dla mnie znakomicie zrobiony i je\u017celi zastanowimy si\u0119 nad tymi partiami rozrachunkowymi, kiedy widzimy grup\u0119 pokolenia ZMP-owskiego, kiedy w gr\u0119 zaczyna wchodzi\u0107 sprawa portretu Stalina, to niew\u0105tpliwie ta partia jest doskona\u0142a. Oczywi\u015bcie jest tu du\u017co element\u00f3w ironii, humoru, chocia\u017c wola\u0142bym, \u017ceby tego by\u0142o jeszcze wi\u0119cej, by\u0142bym za jakim\u015b wi\u0119kszym przymru\u017ceniem oka, bo w tej chwili dla mnie te partie s\u0105 za patetyczne, za ma\u0142o jest element\u00f3w groteski, ironii. Je\u017celi por\u00f3wnamy ten film z Barier\u0105<\/em>, to stwierdzimy, \u017ce niew\u0105tpliwie jest to film lepszy w sumie, chocia\u017c Barier\u0119<\/em> ceni\u0119 bardzo wysoko. Ten film jest skomponowany doskonale, jest w nim zaskakuj\u0105ca pointa, s\u0105 w nim znakomicie zagrane role i to mo\u017cna powiedzie\u0107 o wszystkich kreacjach, pocz\u0105wszy od Skolimowskiego, a sko\u0144czywszy na Kobieli, wszyscy aktorzy s\u0105 \u015bwietni.<\/p>\n

Je\u015bli odczu\u0142em jaki\u015b niedosyt, ogl\u0105daj\u0105c ten film, to dlatego, \u017ce wola\u0142bym w nim widzie\u0107 wi\u0119cej element\u00f3w lekko\u015bci, a mniej element\u00f3w makabrycznych, bo jednak to jest wyra\u017aniej widoczne w tych sekwencjach wizji obozowych. Wszystko to, co widzimy w negatywach mnie nie odpowiada, ale w sumie powtarzam jeszcze raz \u2013 film jest wydarzeniem artystycznym i wydaje mi si\u0119, \u017ce to jest naprawd\u0119 du\u017ca rzecz.<\/p>\n

Red. Szczepa\u0144ski: <\/u><\/p>\n

Je\u015bli chodzi o m\u00f3j odbi\u00f3r, to po jednym obejrzeniu tego filmu nie czu\u0142bym si\u0119 na si\u0142ach napisa\u0107 recenzji, czy nawet poda\u0107 pewnego pog\u0142\u0119bionego szkicu. To co powiem b\u0119dzie jakimi\u015b moimi dorywczymi wra\u017ceniami. Mnie si\u0119 wydaje, \u017ce ten film jest wydarzeniem, \u017ce jest filmem wybitnym i dobrze, \u017ce taka pozycja pokaza\u0142a si\u0119 w tym trudnym okresie dla naszej kinematografii, bo reprezentuje ona wysoki poziom, ale mimo tych uwag\u00a0 niew\u0105tpliwie pozytywnych, du\u017co rzeczy mnie tutaj denerwowa\u0142o i s\u0105 to sprawy do om\u00f3wienia.<\/p>\n

Jestem przekonany, \u017ce ten film spotka si\u0119 z szerok\u0105 skal\u0105 oceny krytycznej i niezupe\u0142nie by\u0142bym tego zdania, co m\u00f3j przedm\u00f3wca. To sceny z cyklonem, te sceny \u015bmierci jako obraz robi\u0105 szalone wra\u017cenie i nie widzia\u0142em takiego przeniesienia tego rodzaju zjawisk z epoki hitleryzmu na ekran. Natomiast te sceny realizmu, a wi\u0119c ca\u0142a ta historia ZMP-owska, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna opowiedzie\u0107 od strony fabularnej, kt\u00f3ra w oczach widza b\u0119dzie sprawia\u0142a wra\u017cenie na pewno bardzo silne, kt\u00f3ra b\u0119dzie dzia\u0142a\u0142a z pewno\u015bci\u0105 najsilniej i my\u015bl\u0119 tu przede wszystkim o tej scenie \u015bledztwa, kt\u00f3ra jest gwo\u017adziem tego filmu \u2013 jest dowodem na to, \u017ce gdyby Skolimowski szed\u0142 mniej po linii ekspresjonizmu, a bardziej po linii realizmu, to mnie osobi\u015bcie takie podej\u015bcie bardziej by odpowiada\u0142o, ale od tego jest tw\u00f3rca, kt\u00f3ry ma prawo dra\u017cni\u0107, czy denerwowa\u0107, czy te\u017c w widzu budzi\u0107 sprzeciw.<\/p>\n

Niezale\u017cnie od tego co w tej chwili powiedzia\u0142em stwierdzam, \u017ce Skolimowski jest wybitnym tw\u00f3rc\u0105 i nale\u017cy si\u0119 pogodzi\u0107 z takim jego sposobem widzenia. Oczywi\u015bcie uwag kolaudacyjnych nie mam \u017cadnych. To jest film wybitny, z kt\u00f3rym mo\u017cemy wyst\u0119powa\u0107 do naszych widz\u00f3w i na zewn\u0105trz, ale b\u0119dzie on budzi\u0107 wiele uwag krytycznych i dyskusji, ale to s\u0105 ju\u017c sprawy p\u00f3\u017aniejsze.<\/p>\n

Red. Bossak:<\/u><\/p>\n

Ja te\u017c nale\u017c\u0119 do tych, na kt\u00f3rych film zrobi\u0142 bardzo du\u017ce wra\u017cenie i do tych, kt\u00f3rzy wszystkie filmy Skolimowskiego odbieraj\u0105 z r\u00f3\u017cnymi uczuciami. Co mnie w filmach Skolimowskiego dra\u017cni? A mianowicie, \u017ce usi\u0142uje on wyt\u0142umaczy\u0107 okre\u015blony temat, pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 aktorami na zasadzie kukie\u0142ek, natomiast ca\u0142a warstwa fabularna, ca\u0142a metafora, stylistyka filmu ma w sobie wiele naiwno\u015bci, ale takiego Skolimowskiego trzeba przyj\u0105\u0107 i tak\u0105 te\u017c trzeba przyj\u0105\u0107 jego stylistyk\u0119. Wola\u0142bym, \u017ceby Skolimowski si\u0119ga\u0142 g\u0142\u0119biej, \u017ceby cechowa\u0142a go wi\u0119ksza znajomo\u015b\u0107 silnych zjawisk, a tymczasem Skolimowski epatuje pewnym motywem plastycznym i nim podporz\u0105dkowuje wiele sekwencji filmowych, a nawet do tych motyw\u00f3w plastycznych podci\u0105ga stron\u0119 fabularn\u0105 i to wyst\u0119puje we wszystkich jego filmach. Zjawisko to widz\u0119 wyra\u017anie we wszystkich jego filmach, nic bardzo si\u0119 z nim godz\u0119, ale my\u015bl\u0119, \u017ce z tego z czasem wyro\u015bnie.<\/p>\n

Trzeba przyzna\u0107, \u017ce film dzisiaj przez nas obejrzany jest najwybitniejszym filmem naszego ostatniego sezonu, potwierdza on, \u017ce mamy do czynienia z artyst\u0105 filmowym, od kt\u00f3rego mo\u017cemy si\u0119 coraz wi\u0119cej spodziewa\u0107, kt\u00f3ry rozwija si\u0119 na naszych oczach, ale na razie jeszcze od strony intelektualnej jego utwor\u00f3w mam najwi\u0119ksze zastrze\u017cenia i jak powiedzia\u0142em, albo do tej strony w swej tw\u00f3rczo\u015bci Skolimowski nas przekona, albo sam z tego wyro\u015bnie.<\/p>\n

Ob. Karpowski:<\/u><\/p>\n

Mog\u0119 przy\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 do wszystkich pochwa\u0142. Wydaje mi si\u0119, \u017ce Skolimowski nadal lansuje sw\u00f3j w\u0142asny spos\u00f3b widzenia \u015bwiata, cho\u0107 moim zdaniem by\u0142oby lepiej, gdyby w tym filmie by\u0142o mniej metaforyki, a wi\u0119cej realizmu, ale wszystko to odbywa si\u0119 w tak dojrza\u0142ych kategoriach artystycznych, \u017ce powinni\u015bmy pozostawi\u0107 spraw\u0119 artystycznego sposobu widzenia \u015bwiata samemu arty\u015bcie, kt\u00f3ry niew\u0105tpliwie dalej kszta\u0142towa\u0107 b\u0119dzie swoj\u0105 drog\u0119 tw\u00f3rcz\u0105. To jest film wybitny i jeszcze jedno \u2013 to jest film pod kt\u00f3rym nikt inny poza Skolimowskim podpisa\u0107 si\u0119 nie mo\u017ce, jest w tym jaka\u015b trudna do na\u015bladowania przez kogo innego charakterystyczna tylko dla Skolimowskiego identyfikacja stylu. Nic wi\u0119cej do filmu doda\u0107 nie mog\u0119 i tylko mog\u0119 \u017cyczy\u0107 Skolimowskiemu dalszego rozkwitu jego talentu.<\/p>\n

Tow. Kra\u015bko:<\/u><\/p>\n

Film odebra\u0142em z bardzo mieszanymi uczuciami. Nie b\u0119d\u0119 m\u00f3wi\u0142 o stronie artystycznej filmu, bo na pewno jest to utw\u00f3r niezwykle interesuj\u0105cy, jaki\u015b najbardziej zaskakuj\u0105cy je\u017celi chodzi o polsk\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 filmow\u0105 i ta strona zaskakuj\u0105ca jest szczeg\u00f3lnie widoczna w tych reminiscencjach. Cho\u0107 wida\u0107 tu echa tw\u00f3rczo\u015bci r\u00f3\u017cnych mistrz\u00f3w, to na pewno nie ma tutaj na\u015bladownictwa, a s\u0105 sceny, do kt\u00f3rych ma prawo tw\u00f3rca. Mamy tu do czynienia z pr\u00f3bami niezwykle \u015bmia\u0142ymi i do takich pr\u00f3b nale\u017cy pokazanie sceny z u\u017cyciem cyklonu. Nie by\u0142o jeszcze takiego wypadku, aby o tak drastycznych sprawach m\u00f3wi\u0142 film, ale prawdziwy artysta ma prawo dania wizji polskiej Guernicy. A wi\u0119c w ca\u0142ym filmie mamy wiele rzeczy niezwyk\u0142ych, zaskakuj\u0105cych i to r\u00f3wnie\u017c je\u017celi chodzi o warstw\u0119 polityczn\u0105.<\/p>\n

To jest na pewno niezwykle ostre oskar\u017cenie i nawet nie mo\u017cna tutaj m\u00f3wi\u0107 o kwestii rozrachunku z okresem stalinowskim, bo nie tylko o to tutaj chodzi, ale nie by\u0142o dot\u0105d u nas filmu, kt\u00f3ry by tak ostro pot\u0119pia\u0142, konformizm. To jest po prostu film odcz\u0142owieczony i w ten spos\u00f3b przedstawi\u0142 Skolimowski wszystkich bohater\u00f3w swego dzie\u0142a i to w\u0142\u0105cznie z rol\u0105 bohatera, zagran\u0105 przez Skolimowskiego, cho\u0107 on jeden reprezentuje pozycje pozytywne, on jeden z ca\u0142ej grupy widzi jaskrawo te wszystkie zjawiska, ale to jest jednoznaczna ocena pokolenia, jako pokolenia straconego i nawet nie jest wa\u017cne to, \u017ce te \u017ar\u00f3d\u0142a si\u0119gaj\u0105 do okresu stalinowskiego, ale je\u017celi rzeczywi\u015bcie m\u0142ode pokolenie jest takie, jak je widzi Skolimowski, to mamy do czynienia ze zjawiskiem straszliwie gro\u017anym i ten gro\u017any obraz jest przedstawiony w ca\u0142ym filmie.<\/p>\n

W moim przekonania to jest film, kt\u00f3ry w ca\u0142ym pokoleniu Skolimowskiego i mo\u017ce nie tylko w jego pokoleniu nie b\u0119dzie budzi\u0107 aprobaty, a wr\u0119cz odwrotnie \u2014 b\u0119dzie powodowa\u0107 jakie\u015b ostre wyst\u0105pienia. Na pewno do tak jednostronnej oceny tw\u00f3rca ma prawo, tak jak tw\u00f3rca ma prawo wyolbrzymiania pewnych rzeczy w swych wierszach. Je\u017celi przy okazji naszych kolaudacji zastanawiamy si\u0119 nad tym, czy obejrzany przez nas film odniesie sukcesy w kraju i za granic\u0105, to tutaj \u015bmia\u0142o m\u00f3g\u0142bym powiedzie\u0107, \u017ce film ten odniesie murowany sukces za granic\u0105, gdyby\u015bmy go tam wys\u0142ali, sprawi\u0142 on by niew\u0105tpliwie ogromn\u0105 rado\u015b\u0107 przeciwnikom naszej polityki i naszego ustroju, kt\u00f3rzy mogliby powiedzie\u0107: oto co komuni\u015bci potrafili zrobi\u0107 z m\u0142odego pokolenia, kt\u00f3re jest pokoleniem ludzi straconych, pokoleniem \u017ca\u0142osnym, ci ludzie s\u0105 figurami, a nie lud\u017ami w pe\u0142nym znaczeniu tego s\u0142owa. Jedynie z tej grupy protestuje ten g\u0142\u00f3wny bohater i to ma jako\u015b uratowa\u0107 spraw\u0119, to daje nadziej\u0119, ale czy posta\u0107 jednego cz\u0142owieka jest jakim\u015b miernikiem nadziei w tak wielkim morzu beznadziejno\u015bci? Mo\u017ce zbyt ostro odebra\u0142em ten film, ale wed\u0142ug mnie jest on nies\u0142ychanie silny w swej wymowie, nie mieli\u015bmy takiego filmu do tej pory i mo\u017ce w\u0142a\u015bnie ten film ma na celu wstrz\u0105\u015bni\u0119cie tym m\u0142odym pokoleniem i pokazanie mu, jakie ono jest w rzeczywisto\u015bci. W tej chwili m\u00f3wi\u0119 zupe\u0142nie szczerze, \u017ce mam powa\u017cne obawy, co nale\u017ca\u0142oby zrobi\u0107, bo nie by\u0142o w naszej Komisji jeszcze nigdy tak ostrego filmu i nie zapowiada\u0142 tego przedstawiony nam scenariusz. Ju\u017c w Barierze<\/em> orientowali\u015bmy si\u0119, \u017ce tw\u00f3rca walczy z postawami swojego pokolenia, \u017ce warto\u015bci\u0105 jego tw\u00f3rczo\u015bci jest ta postawa cz\u0142owieka, kt\u00f3ry nie godzi si\u0119 ze stanem, jaki widzi wok\u00f3\u0142 siebie i t\u0119 walk\u0119 mamy w tym filmie r\u00f3wnie\u017c, pozytywny bohater reprezentuje niew\u0105tpliwie warto\u015bci, ale je\u017celi chodzi o scen\u0119 z portretem Stalina, to wydawa\u0142a mi si\u0119 ona zbyt ostra, bo nie tylko o okres stalinowski tutaj chodzi. Je\u017celi chodzi o stron\u0119 aktorsk\u0105, to zar\u00f3wno rola zagrana przez \u0141omnickiego, jak i przez samego Skolimowskiego s\u0105 godne pochwa\u0142y, w \u017cadnym filmie nie widzia\u0142em, \u017ceby Skolimowski tak dobrze zagra\u0142. A wi\u0119c jestem pe\u0142en uznania dla ambicji tw\u00f3rczych, dla jego szczero\u015bci, kt\u00f3r\u0105 wyczuwa si\u0119 na ka\u017cdym kroku, ale ten film, to nawet nie jest walka \u2013 to jest krzyk protestu, pokazuje on te wszystkie sprawy w niezwykle ostrym \u015bwietle, ale je\u017celi zadamy sobie pytanie, co mamy robi\u0107 z tym filmem nie u nas, ale na zewn\u0105trz, to nie potrafi\u0119 odpowiedzie\u0107. Niew\u0105tpliwie w kraju film ten ma za zadanie spe\u0142nienie roli oczyszczaj\u0105cej, d\u0105\u017cy on do zwalczania postaw konsumpcyjnych, kt\u00f3re s\u0105 tak bardzo charakterystyczne dla r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w Skolimowskiego, ale je\u017celi chodzi o okres ZMP-owski, to jest on niew\u0105tpliwie pokazany jednostronnie. Dziel\u0119 si\u0119 tutaj z Towarzyszami swoimi uwagami i wra\u017ceniami i chc\u0119 stwierdzi\u0107, \u017ce jestem zatroskany, bo to jest film zrobiony z niezwyk\u0142\u0105 pasj\u0105, a z drugiej strony \u2013 co mamy z nim robi\u0107 dalej?<\/p>\n

Ob. Zalewski:<\/u><\/p>\n

W swojej pierwszej wypowiedzi na gor\u0105co poda\u0142em kilka uwag odnosz\u0105cych si\u0119 do strony artystycznej. Tutaj tow. Kra\u015bko zdopingowa\u0142 mnie do tego, \u017ceby powiedzie\u0107 par\u0119 s\u0142\u00f3w o stronie ideowo-politycznej tego filmu. Mnie si\u0119 wydaje i takie jest moje g\u0142\u0119bokie przekonanie, \u017ce ten film ma zadanie spe\u0142nienia roli oczyszczaj\u0105cej i \u017ce w\u0142a\u015bnie tak\u0105 rol\u0119 on spe\u0142ni. Oczywi\u015bcie to jest film bardzo ostry, powiedzia\u0142bym nawet, \u017ce to jest film utrzymany w jakiej\u015b konwencji makabry, ale mnie si\u0119 wydaje, \u017ce nasz\u0105 trosk\u0105 powinno by\u0107 to, aby film jako sztuka werystyczna dawa\u0142 obraz \u017cycia takiego, jakim ono jest. Nie widz\u0119 jakiego\u015b niebezpiecze\u0144stwa w oddzia\u0142ywaniu spo\u0142ecznym tego filmu, chocia\u017c jest w nim bardzo specyficzna stylistyka. Wed\u0142ug mnie to nie jest obraz realistyczny naszego spo\u0142ecze\u0144stwa, bo nawet ci bohaterowie wyst\u0119puj\u0105 umazani wapnem w strojach wieczorowych, a wi\u0119c nic mo\u017cna tego m\u00f3wi\u0107 o ca\u0142ym naszym spo\u0142ecze\u0144stwie i takie te\u017c odnios\u0142em wra\u017cenie, \u017ce Skolimowski przekazuje prawd\u0119 odnosz\u0105c\u0105 si\u0119 nie do ca\u0142ego m\u0142odego pokolenia, ale prawd\u0119 dotycz\u0105c\u0105 pewnej grupy ludzkiej.<\/p>\n

W dodatku odnios\u0142em wra\u017cenie, \u017ce ci ludzie nie zostali potraktowani w spos\u00f3b tak bardzo okrutny, oni nie s\u0105 odra\u017caj\u0105cy, cho\u0107 niew\u0105tpliwie eksponuj\u0105 oni tez\u0119 o upadku, ale nie robi\u0105 tego wszyscy, a przeciwnikiem tej tezy jest g\u0142\u00f3wny bohater, kt\u00f3ry jest grany przez Skolimowskiego. On reprezentuje jakie\u015b elementy buntu przeciwko konformizmowi i o takich te\u017c elementach, mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 u tej, dziewczyny, a nawet s\u0105 przeb\u0142yski tego u jej m\u0119\u017ca i te elementy s\u0105 widoczne, ta ca\u0142a grupa ludzi nie godzi si\u0119 z konformizmem \u017cycia, jakie do tej pory prowadzi. Oczywi\u015bcie jest to film ostry, ale nie mo\u017cna te\u017c powiedzie\u0107, \u017ce je\u017celi chodzi o stron\u0119 polityczn\u0105, ideow\u0105 jest on w taki spos\u00f3b skonstruowany, \u017ce ideowo\u015b\u0107 jest jego s\u0142abo\u015bci\u0105. Na pewno dosy\u0107 naiwna jest ta propozycja, kt\u00f3r\u0105 podejmuje g\u0142\u00f3wny bohater filmu, a kt\u00f3ra odnosi si\u0119 do wyjazdu ca\u0142ej grupy na wie\u015b. To w\u0142a\u015bnie w stosunku do nagromadzenia tych obraz\u00f3w przesz\u0142o\u015bci, zag\u0142ady, wojny nie stoi w \u017cadnym stosunku i nie jest \u017cadn\u0105 replik\u0105 warto\u015bci ideowych. Jest to co prawda postawa ideowo-romantyczna, kt\u00f3ra tkwi w tym naszym bohaterze, bo on jeden jest w\u0142a\u015bciwie tak bardzo zaniepokojony ca\u0142ym swym otoczeniem, a w tym grup\u0105, z kt\u00f3r\u0105 odbywa t\u0119 podr\u00f3\u017c. Poniewa\u017c nie jest to film realistyczny, wi\u0119c nie daje on obrazu spo\u0142ecze\u0144stwa, a m\u00f3wi o pewnej grupie ludzi i o ich postawach, a nie o ca\u0142ym spo\u0142ecze\u0144stwie. Mnie si\u0119 wydaje, \u017ce to jest film oczyszczaj\u0105cy, kt\u00f3ry szarpie widzem i kt\u00f3ry da mu wiele do my\u015blenia.<\/p>\n

Ob. Bryll:<\/u><\/p>\n

Mnie si\u0119 film bardzo podoba\u0142 i wa\u017cna jest przede wszystkim ta pasja tw\u00f3rcy. Rozumiem \u017ce ten film mo\u017ce budzi\u0107 pewnego rodzaju opozycje, ale jest to potwierdzeniem gorzkiego stosunku do \u017cycia wsp\u00f3\u0142czesnego i jedyn\u0105 szans\u0105 jest spojrzenie na to \u017cycie z pozycji obiektywnych i w\u0142a\u015bnie tak\u0105 obiektywn\u0105 pozycj\u0119 reprezentuje tutaj tw\u00f3rca. Rozwi\u0105zanie my\u015blowe z tym udaniem si\u0119 na wie\u015b jest \u2013 wed\u0142ug mnie \u2013 dosy\u0107 banalne, ale musimy to przyj\u0105\u0107 tak, jak wygl\u0105da\u0142o zamierzenie re\u017cysera. Ka\u017cdy re\u017cyser pragnie zrobi\u0107 jaki\u015b bardzo swoisty film, kt\u00f3ry by\u0142by charakterystyczny tylko dla niego i niew\u0105tpliwie mamy tutaj do czynienia z cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry potrafi taki film zrobi\u0107 i widzi on te sprawy swego pokolenia w\u0142a\u015bnie w takich kategoriach.<\/p>\n

By\u0142a mowa o tym, jakie wra\u017cenie w Polsce wywo\u0142a ten film. Na pewno b\u0119dzie to jaki\u015b moment szoku, ale z tym szokiem nie przesadzajmy, bo jak nam wiadomo \u2013 filmy Skolimowskiego trafiaj\u0105 tylko do pewnej cz\u0119\u015bci widowni, a wi\u0119kszo\u015b\u0107 widz\u00f3w przechodzi nad nimi do porz\u0105dku dziennego. Je\u017celi natomiast film trafi do tej widowni, kt\u00f3ra go w pe\u0142ni zrozumie, to wed\u0142ug mnie spe\u0142ni on zadanie od\u015bwie\u017caj\u0105ce. Trudno w tej chwili podawa\u0107 uwagi krytyczne o tym utworze filmowym i m\u00f3wi\u0107, \u017ce m\u00f3g\u0142by on by\u0107 zrobiony lepiej, ale wydaje mi si\u0119, \u017ce troszeczk\u0119 w trakcie tych scen w wagonie film osiada, a to nie powinno mie\u0107 miejsca.<\/p>\n

Je\u017celi chodzi o pokolenie ZMP-owskie, kt\u00f3re jest r\u00f3wnie\u017c moim pokoleniem, to rzeczywi\u015bcie ten problem zosta\u0142 tutaj bardzo ostro postawiony i jest mowa o tym, \u017ce w Polsce mo\u017cna si\u0119 te\u017c urz\u0105dzi\u0107 i \u017cy\u0107 na zasadach ma\u0142ego kapitalizmu, ale ten film za tak\u0105 postaw\u0105 nie wypowiada si\u0119, on optuje za walk\u0105 z t\u0105 postaw\u0105 i to walk\u0105 prowadzon\u0105 z pasj\u0105, a nawet w spos\u00f3b denerwuj\u0105cy. Nawet mo\u017cna zrozumie\u0107, \u017ce w tym pozytywnym bohaterze od dawna tkwi\u0142a my\u015bl, aby to ja\u0142owe pokolenie swoich r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w wsadzi\u0107 w poci\u0105g i wywie\u017a\u0107. To jest my\u015bl, kt\u00f3ra tkwi w tym tek\u015bcie niezwykle mocno i g\u0142\u0119boko. Je\u017celi cz\u0119sto stawiamy problem w ten spos\u00f3b, \u017ce w Polsce mamy do czynienia z opozycj\u0105, ale to jest opozycja ja\u0142owa, to w danym wypadku nie mo\u017cemy tego powiedzie\u0107, bo tutaj mamy do czynienia z opozycj\u0105 tw\u00f3rcz\u0105, kt\u00f3ra czego\u015b wynika i mo\u017cemy mie\u0107 nadziej\u0119, \u017ce ta opozycja do czego\u015b doprowadzi.<\/p>\n

\"\"

Il. 2 Jerzy Skolimowski, Tadeusz \u0141omnicki i Bogumi\u0142 Kobiela na planie filmu R\u0119ce do g\u00f3ry<\/em>. Prawa: WFDiF, \u017ar\u00f3d\u0142o: Fototeka FINA.<\/p><\/div>\n

Re\u017c. Bossak:<\/u><\/p>\n

W gruncie rzeczy nasza dyskusja schodzi na nieco inne tory, na tory ogromnie wa\u017cne, o kt\u00f3rych tutaj wspomnia\u0142 tow. Kra\u015bko. Musimy sobie powiedzie\u0107 wyra\u017anie, czego po tym filmie oczekujemy, a mianowicie \u2013 czy prawdy artystycznej o danym \u015brodowisku, czy prawdy realistycznej, bo jak wiemy, prawda artystyczna nigdy nie jest ca\u0142\u0105 prawd\u0105. Oczywi\u015bcie gdyby to mia\u0142 by\u0107 obraz spo\u0142ecze\u0144stwa, obraz m\u0142odego pokolenia, to \u015bmia\u0142o mo\u017cemy stwierdzi\u0107, \u017ce jest on przerysowany, ale tw\u00f3rca ma prawo do przerysowa\u0144. Mnie si\u0119 wydaje, \u017ce nie mo\u017cemy \u017c\u0105da\u0107 od filmu, \u017ceby pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 prawd\u0105 socjologiczn\u0105, a jedynie mo\u017cemy domaga\u0107 si\u0119 prawdy artystycznej i tu niew\u0105tpliwie ta prawda artystyczna wywo\u0142uje szok. Ale teraz jest kwestia, czy ten szok posuwa spraw\u0119 naprz\u00f3d, czy jest on oczyszczaj\u0105cy, czy z niego wynika co\u015b pozytywnego, czy te\u017c mo\u017cemy oceni\u0107 te wszystkie zjawiska ukazane w filmie jako negatywne i niebezpieczne. Jestem za tym, \u017ceby\u015bmy mieli najwi\u0119cej takich szok\u00f3w, jak ten.<\/p>\n

Red. Szczepa\u0144ski:<\/u><\/p>\n

Fakt, \u017ce dyskusja zesz\u0142a na tory czysto polityczne jest w gruncie rzeczy przy tym temacie zupe\u0142nie zrozumia\u0142y. Od samego pocz\u0105tku nurtowa\u0142y mnie te same my\u015bli, co tow. Kra\u015bko, ale nie m\u00f3wi\u0142em o tych sprawach, a ograniczy\u0142em si\u0119 jedynie do kilku uwag natury artystycznej. Nieraz pisa\u0142em o tym, \u017ce do filmu musz\u0105 by\u0107 stosowane inne kryteria, ni\u017c do poezji, czy do utwor\u00f3w literackich i to nawet utwor\u00f3w elitarnych. Ja bym broni\u0142 strony politycznej tego filmu z tych wzgl\u0119d\u00f3w, \u017ce to jest film, do kt\u00f3rego nie powinni\u015bmy podchodzi\u0107 jak do sztuki realistycznej, do sztuki masowej, jak do film\u00f3w, na kt\u00f3re chodzi par\u0119 milion\u00f3w widz\u00f3w. Gdyby ten film ogl\u0105da\u0142a du\u017ca grupa ludzi, to jestem przekonany, \u017ce ich reakcja by\u0142aby bardzo prosta, ale my\u015bmy ju\u017c do scenariusza nie podchodzili po linii realistycznej, cho\u0107 zdawali\u015bmy sobie spraw\u0119 z tego, \u017ce pewne rzeczy s\u0105 w nim nadmiernie przejaskrawione i uj\u0119te jednostronnie. Nie by\u0142bym pewien, czy film ten b\u0119dzie spe\u0142nia\u0107 rol\u0119 oczyszczaj\u0105c\u0105, ale nie wyobra\u017cam sobie, aby by\u0142 on filmem szkodliwym. Na pewno nie b\u0119dzie on ogl\u0105dany w kraju przez tak zwan\u0105 szerok\u0105 widowni\u0119, ale przez widz\u00f3w, kt\u00f3rych b\u0119dzie mo\u017cna liczy\u0107 na dziesi\u0105tki tysi\u0119cy. Jestem przekonany, \u017ce film Skolimowskiego spotka si\u0119 z uznaniem krytyki i z uznaniem pewnej grupy widz\u00f3w i mo\u017ce w\u0142a\u015bnie dla nich b\u0119dzie on pe\u0142ni\u0107 rol\u0119 oczyszczaj\u0105c\u0105<\/p>\n

Nie mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce mamy tu do czynienia z elementami bezpo\u015bredniej propagandy, czy nawet agitacji, ale to jest film zrobiony w pewnej okre\u015blonej konwencji i dla szerszego kr\u0119gu widowni b\u0119dzie on na pewno filmem trudnym i tak sobie go wyobra\u017ca\u0142em od pocz\u0105tku. Je\u015bli chodzi o zagranic\u0119, to niew\u0105tpliwie wchodz\u0105 tu w rachub\u0119 momenty, o kt\u00f3rych z tak\u0105 trosk\u0105 wspomina\u0142 tow. Kra\u015bko, ale nie mia\u0142bym tak daleko posuni\u0119tych obaw z tego wzgl\u0119du, \u017ce i zagranica nie odbierze tego filmu jako pozycji utrzymanej w konwencji realistycznej.<\/p>\n

Re\u017c. Jakubowska:<\/u><\/p>\n

Mnie si\u0119 wydaje, \u017ce film jest doskonale zrobiony, ale miejscami odebra\u0142am, \u017ce tam jest co\u015b wrednego, potem te niedobre miejsca roz\u0142adowuj\u0105 si\u0119 i je\u017celi zadajemy sobie pytanie, czy ten film mo\u017ce by\u0107 szkodliwy, czy te\u017c b\u0119dzie on pe\u0142ni\u0107 rol\u0119 oczyszczaj\u0105c\u0105, to nie umia\u0142abym sobie na te pytania odpowiedzie\u0107, bo w zasadzie filozofia tego filmu jest naiwna i prosta, nawet okre\u015bli\u0142abym, \u017ce jest ona infantylna, ale najbardziej uderzy\u0142y mnie w tym jakie\u015b elementy dehumanizacji. Niekt\u00f3re epizody s\u0105 zrobione znakomicie, jest w tym filmie ogromna ilo\u015b\u0107 inwencji, ale mimo tych plus\u00f3w, kt\u00f3re odbiera si\u0119 w spos\u00f3b zdumiewaj\u0105cy, jak wspomnia\u0142am, film odebra\u0142am z tak zwanymi mieszanymi uczuciami i mam bardzo wiele znak\u00f3w zapytania, na kt\u00f3re nie potrafi\u0142am sama znale\u017a\u0107 odpowiedzi. Dla mnie jest co\u015b w tym filmie upokarzaj\u0105cego i nie jestem pewna, czy ta ko\u0144cowa partia przewa\u017cy w odbiorze.<\/p>\n

Ob. Wasilewski:<\/u><\/p>\n

Przez ca\u0142y czas odbiera\u0142em film dwutorowo Je\u017celi chodzi o stron\u0119 realizacyjn\u0105, aktorsk\u0105, operatorsk\u0105, to wszystkie elementy te ch\u0142on\u0105\u0142em jako rzeczy \u015bwie\u017ce, zaskakuj\u0105ce, ale by\u0142y te\u017c dla mnie w tym filmie momenty irytuj\u0105ce i w\u0142a\u015bnie najbardziej irytuj\u0105ca by\u0142a dla mnie strona literacka tego filmu. Wszystkie w\u0105tki literatury, w\u0142\u0105cznie z symbolik\u0105, wydawa\u0142y mi si\u0119 bardzo s\u0142abe, wydawa\u0142y mi si\u0119 jakim\u015b powt\u00f3rzeniem, z kt\u00f3rym mieli\u015bmy do czynienia ju\u017c kilkadziesi\u0105t razy. To jest jaka\u015b bardzo s\u0142aba pr\u00f3ba nakre\u015blenia biografii duchowej pokolenia, jest w tym jakie\u015b si\u0119ganie do symboliki Kordiana<\/em>, Dziad\u00f3w<\/em>, Wesela<\/em>, od\u017cywaj\u0105 w tym wszystkim jakie\u015b tradycje bardzo polskie, bardzo znane w naszej literaturze, ale ta biografia duchowa pokolenia jest tutaj nadmiernie przerysowana, wydawa\u0142a mi si\u0119 wt\u00f3rna, ogromie prze\u017cyta, aczkolwiek osadzona w naszych tradycjach literackich. Jest to powt\u00f3rzeniem tych tradycyjnych element\u00f3w i tre\u015bci i przeniesieniem ich do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, s\u0105 tu elementy i tre\u015bci zar\u00f3wno okresu romantycznego, jak i pozytywistycznego i chwilami film oscyluje w kierunku romantyzmu, a chwilami w kierunku pozytywizmu i to wszystko jest dla mnie jak\u0105\u015b przeszkod\u0105 nie lada. Nie mog\u0142em dobrze odbiera\u0107 tej symboliki, kt\u00f3r\u0105 traktowa\u0142em na zasadzie symbolicznej konstatacji.<\/p>\n

Je\u017celi chodzi o to m\u0142ode pokolenie, to zosta\u0142o ono przedstawione jako pokolenie skorumpowane, ale zn\u00f3w mamy tu jakie\u015b wt\u00f3rne reminiscencje okresu wojennego. W gruncie rzeczy ta jazda poci\u0105giem do niczego nie prowadzi i o ile na pocz\u0105tku mo\u017cemy mie\u0107 nadziej\u0119, \u017ce ten poci\u0105g jedzie w jakim\u015b okre\u015blonym kierunku, to w partii ko\u0144cowej orientujemy si\u0119, \u017ce ten poci\u0105g jedzie donik\u0105d, \u017ce by\u0142 przetaczany z jednego toru na drugi, \u017ce w gruncie rzeczy nie i ruszy\u0142 z tej jednej stacji. A wi\u0119c trudno jest tutaj m\u00f3wi\u0107 o odwadze, kt\u00f3ra by cechowa\u0142a autora i \u2013 jak powiedzia\u0142em \u2013 uderzy\u0142a mnie tu strona literacka, jakie\u015b ogromne ogranie tych tre\u015bci, kt\u00f3re m\u00f3wi\u0105 o sprawach, kt\u00f3re ju\u017c widzia\u0142em setki razy i to nie tylko w naszej tradycyjnej literaturze, ale widzieli\u015bmy takie rzeczy dziesi\u0105tki razy w literaturze wsp\u00f3\u0142czesnej. W\u0142a\u015bciwie film konstatuje, \u017ce m\u0142ode pokolenie cechuje pr\u00f3\u017cnia duchowa, lekkomy\u015blno\u015b\u0107, konsumpcyjny stosunek do \u017cycia, ale nie znalaz\u0142em tu pr\u00f3by wyj\u015bcia z tej sytuacji, nie znalaz\u0142em jakiej\u015b drogi, kt\u00f3ra by\u0142aby wskazana temu m\u0142odemu pokoleniu. Osobi\u015bcie film oceniam jako znakomity, je\u017celi chodzi o jego stron\u0119 warsztatow\u0105 i aktorsk\u0105, natomiast stron\u0119 tre\u015bciow\u0105 i literack\u0105 odbieram jako bardzo banaln\u0105.<\/p>\n

Ob. Pomianowski:<\/u><\/p>\n

Ot\u00f3\u017c podzielam troski, o jakich tutaj dzisiaj wspomniano i o kt\u00f3rych te\u017c by\u0142a mowa w naszym Zespole, kt\u00f3ry mia\u0142 przyjemno\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 z re\u017c. Skolimowskim, podzielam troski tow. Kra\u015bki i musz\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce w dyskusji, odnosz\u0105cej si\u0119 do strony ideowo-politycznej nie zosta\u0142em przekonany, poniewa\u017c w filmie Skolimowskiego istnieje odpowied\u017a na te obawy, kt\u00f3re nurtuj\u0105 nasze\u00a0 \u015brodowisko. Na pewno to nie jest film, kt\u00f3ry m\u00f3wi tylko o sprawach negatywnych i o mieszcza\u0144skich perspektywach bytu m\u0142odego pokolenia, ale to jest film, kt\u00f3ry m\u00f3wi o perspektywach m\u0142odych ludzi w ustroju socjalistycznym, jest on filmem, wyst\u0119puj\u0105cym przeciwko reliktom drobnomieszcza\u0144skim, kt\u00f3re maj\u0105 sk\u0142onno\u015bci w naszym spo\u0142ecze\u0144stwie do odradzania si\u0119. O tych sprawach wszystkich jest mowa w tym filmie, chocia\u017c nie zosta\u0142y one ustawione mo\u017ce w kategoriach politycznych, ale s\u0105 one prosto i jasno pokazane. Po prostu film wskazuje na to, \u017ce je\u017celi ma si\u0119 przed sob\u0105 tylko perspektywy konsumpcyjnego stosunku do \u017cycia to dla takich ludzi nie ma miejsca w naszym ustroju. Dla mnie jest bardzo jasne, \u017ce to jest film, kt\u00f3ry wyst\u0119puje przeciwko bezideowo\u015bci i takie akcenty by\u0142y ju\u017c zawarte w scenariuszu Skolimowskiego. Wszyscy znamy rodzaj pracy Skolimowskiego i zawsze przy okazji omawiania jego film\u00f3w pada s\u0142owo: pasja i tutaj jest w\u0142a\u015bnie jaka\u015b pasja ZMP-owska, to jest scenariusz napisany i film zrobiony w imieniu ideowych ZMP-owc\u00f3w, kt\u00f3rzy przeciwstawiaj\u0105 si\u0119 tej bezideowej postawie swoich Koleg\u00f3w, kt\u00f3rzy widz\u0105, \u017ce ta postawa jest gro\u017ana i to widoczne jest przez ca\u0142y czas na ekranie. Ten pozytywny bohater jest oddalony duchowo od pozosta\u0142ych swych Koleg\u00f3w, ale w swoim czasie byli oni sobie nies\u0142ychanie bliscy. Je\u017celi m\u00f3wimy o scenie oskar\u017cenia, kt\u00f3ra jest niew\u0105tpliwie scen\u0105 dominuj\u0105c\u0105, to w tak drastycznych momentach wi\u0119kszo\u015b\u0107 tej grupy reprezentuje jednolite stanowisko, a tylko dw\u00f3ch z nich \u2013 stara si\u0119 z tej trudnej sytuacji wywik\u0142a\u0107.<\/p>\n

Dla mnie jest zupe\u0142nie jasno, \u017ce jest to film przeciwko bezideowo\u015bci i to jest dla mnie niezwykle cenne. Poza tym jest dla mnie zupe\u0142nie zrozumia\u0142e, \u017ce autor nie chcia\u0142 i nie mia\u0142\u00a0 na celu zrobienia filmu, kt\u00f3ry by\u0142by portretem naszej rzeczywisto\u015bci i s\u0142usznie podkre\u015blali Koledzy, \u017ce nie o to tutaj chodzi, \u017ce nie ma to by\u0107 dokument socjologiczny, ale nie spos\u00f3b jest o tych sprawach nie m\u00f3wi\u0107, nie wskazywa\u0107 na groz\u0119 sytuacji, bo jest to jednym z rodzaj\u00f3w terapii i w taki spos\u00f3b film mo\u017ce si\u0119 przeciwstawi\u0107 b\u0142\u0119dom, jakie s\u0105 pope\u0142niane przez to m\u0142ode ale ju\u017c doros\u0142e pokolenie. Dla mnie takie ustawienie tego wa\u017cnego problemu jest konstruktywne.<\/p>\n

Jeszcze chcia\u0142bym powiedzie\u0107 kilka s\u0142\u00f3w na temat naszej literatury i relikt\u00f3w literatury tradycyjnej, jakie s\u0105 w tym scenariuszu. Na pewno m\u00f3wi\u0105c o postawie naszego bohatera mo\u017cna by\u0142oby j\u0105 nazwa\u0107 pog\u0142osem romantyzmu, natomiast m\u00f3wi\u0105c o postawie pozosta\u0142ych mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o jakich\u015b pozosta\u0142o\u015bciach z epoki pozytywizmu, ale zar\u00f3wno jedne, jak i drugie pozosta\u0142o\u015bci nie uwa\u017cam, aby by\u0142y gro\u017ane, nie nale\u017cy z nimi przesadza\u0107 i traktowa\u0107 ich zbyt pesymistycznie. Je\u017celi chodzi o pozytywizm i jego tradycje, to zosta\u0142y one wykre\u015blone przez te narody, kt\u00f3re nie wypowiadaj\u0105 si\u0119 za ma\u0142\u0105 stabilizacj\u0105, za stagnacj\u0105 i w danym wypadku, je\u017celi mamy tak mocno zaznaczone momenty buntu nie mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 ani o godzeniu si\u0119 na ma\u0142\u0105 stabilizacj\u0119, ani te\u017c nie mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o stagnacji. Troch\u0119 zdziwi\u0142o mnie wyst\u0105pienie kol. Wasilewskiego, bo doskonale pami\u0119tam cykl jego doskona\u0142ych artyku\u0142\u00f3w, kiedy wyst\u0119powa\u0142 w nich w obronie ,,Kordiana\u201d, a wi\u0119c by\u0142em przekonany, \u017ce i tutaj kol. Wasilewski znajdzie wiele rzeczy, kt\u00f3re s\u0105 bliskie jego sercu.<\/p>\n

Prof. Wohl:<\/u><\/p>\n

Mnie si\u0119 wydaje, \u017ce niezale\u017cnie od tego, jak ten film zostanie przyj\u0119ty przez widz\u00f3w nie nale\u017cy s\u0105dzi\u0107, \u017ce on wywo\u0142a niedobre skutki, natomiast niew\u0105tpliwie wok\u00f3\u0142 filmu wywi\u0105\u017ce si\u0119 o\u017cywiona dyskusja z rozmaitych punkt\u00f3w widzenia i ju\u017c w tej dyskusji, kt\u00f3ra jest potrzebna widz\u0119 jakie\u015b pozytywne elementy i nawet \u015bmia\u0142bym si\u0119 w niej dopatrywa\u0107 sukcesu filmu. Film oczywi\u015bcie, w naszym mniemaniu ma jakie\u015b akcenty bardzo oczyszczaj\u0105ce, w tym jest niew\u0105tpliwie katharsis. Nie odczu\u0142em w tym obrazie, kt\u00f3ry w taki spos\u00f3b przedstawia bohater\u00f3w filmu jakiej\u015b og\u00f3lnej charakterystyki tego pokolenia, a to jest wed\u0142ug mnie sprawa dotycz\u0105ca do\u015b\u0107 zamkni\u0119tego kr\u0119gu, dotycz\u0105ca pewnej tylko grupy ludzi, nie chodzi tu o ca\u0142e pokolenie, bo wtedy konieczne by\u0142oby jakie\u015b silniejsze zr\u00f3\u017cnicowanie postaci bohater\u00f3w. Ten film jest skierowany przeciwko okre\u015blonej grupie i j\u0105 atakuje autor scenariusza i filmu. Niew\u0105tpliwie atakuje on to, co mo\u017cna by\u0142oby nazwa\u0107 bezideowo\u015bci\u0105, wyga\u015bni\u0119ciem idei, ale jednak w pewnym momencie nast\u0119puje to przebudzenie i ju\u017c chocia\u017cby sama pasja realizatora filmu ma w sobie co\u015b pozytywnego. W ka\u017cdym razie w taki spos\u00f3b odebra\u0142em ten film i to co powiedzia\u0142em przed chwil\u0105 jest moim subiektywnym pogl\u0105dem. Raczej wyobra\u017cam sobie, \u017ce dyskusje, kt\u00f3re rozp\u0119taj\u0105 si\u0119 nad tym filmem b\u0119d\u0105 mia\u0142y skutki pozytywne, bo w dyskusjach tych poruszone b\u0119d\u0105, pewne sprawy, kt\u00f3re cz\u0119sto le\u017c\u0105 u nas w zapomnieniu i wydobycie ich, na jaw jest niew\u0105tpliwie zjawiskiem korzystnym i dodatnim.<\/p>\n

Re\u017c. Skolimowski:<\/u><\/p>\n

Je\u017celi to jest mo\u017cliwe, to chcia\u0142bym nic nie m\u00f3wi\u0107.<\/p>\n

Min. Zaorski:<\/u><\/p>\n

Sprawa jest do\u015b\u0107 skomplikowana i z mego punktu widzenia tak\u017ce. Niew\u0105tpliwie jest tu przerost formy nad tre\u015bci\u0105 i to mnie najbardziej uderzy\u0142o. Na temat tre\u015bci prowadzili\u015bmy szereg rozm\u00f3w zanim przyst\u0105pili\u015bmy do produkcji. W tych rozmowach by\u0142y podkre\u015blone braki, kt\u00f3re wydawa\u0142y nam si\u0119 widoczne i by\u0142a te\u017c mowa o brakach w warstwie ideowej i wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce w trakcie tych naszych rozm\u00f3w doszli\u015bmy do porozumienia i do wsp\u00f3lnych twierdze\u0144. Dzisiaj m\u00f3wimy o ZMP-owcach, kt\u00f3rych przeciwstawiamy naszym bohaterom, ale przecie\u017c w trakcie dyskusji nad scenariuszem m\u00f3wili\u015bmy te\u017c o pasji, o ideowym zaanga\u017cowaniu i to s\u0105 sprawy w naszej historii ostatniego okresu znane, wiele rzeczy nie zosta\u0142o spe\u0142nionych do ko\u0144ca, ale nie jest powiedziane, \u017ce jest to przyczyn\u0105 kompletnego za\u0142amania bohater\u00f3w, a wr\u0119cz odwrotnie \u2013 to w\u0142a\u015bnie powoduje gor\u0105czk\u0119 niewykonania \u017cyciowego programu. Na mnie robi wra\u017cenie, \u017ce w tych sekwencjach nie znale\u017ali\u015bmy jakiego\u015b kontrapunktu dla ca\u0142o\u015bci obrazu, a nawet je\u015bli ten kontrapunkt istnieje, to jest za s\u0142aby w por\u00f3wnaniu z tym, o czym m\u00f3wi ca\u0142y film. Te sprawy nawet wed\u0142ug mnie zosta\u0142y okre\u015blone do\u015b\u0107 \u017cartobliwie, podczas kiedy pan Zalewski widzia\u0142by ten film w og\u00f3le innej tonacji, w\u0142a\u015bnie tonacji bardziej komediowej. Dla mnie nie jest to komedia i nie mo\u017ce by\u0107 komedi\u0105, ale mamy tu elementy groteski, kt\u00f3re znajduj\u0105 swe odpowiedniki w scenerii, w sposobie traktowania bohater\u00f3w. Nie wytworzono jednak jakiej\u015b przeciwwagi dla ich ideowego zaanga\u017cowania, jakie mia\u0142o miejsce w swoim czasie i odczu\u0142em osobi\u015bcie, \u017ce to si\u0119 sta\u0142o \u017ar\u00f3d\u0142em w przysz\u0142o\u015bci ich konsumpcyjnej postawy. Sprawy te nie zosta\u0142y dostatecznie mocno zarysowane. W sumie mam pewne niepokoje co do strony interpretacyjnej przez odbiorc\u00f3w ca\u0142ego filmu i niekoniecznie musi to by\u0107 odbiorca masowy.<\/p>\n

Jak wiadomo filmy Skolimowskiego nie nale\u017c\u0105 do film\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 ogl\u0105dane masowo i film ten w jeszcze mniejszym stopniu, ni\u017c jego filmy poprzednie, nadaje si\u0119 dla masowego widza. Natomiast widz\u0119 w nim wiele element\u00f3w do dyskusji i to szczeg\u00f3lnie \u2013 dyskusji na tematy ideowe. Zdaje mi si\u0119, \u017ce strona ideowa zosta\u0142a tutaj potraktowana nadmiernie jednostronnie i taki jest m\u00f3j punkt widzenia. A sam akcent ko\u0144cowy nie jest dostatecznie jasny i przekonywuj\u0105cy, a jedynie jest on jasny, je\u017celi chodzi o postaw\u0119 g\u0142\u00f3wnego, ale nic nie mo\u017cna powiedzie\u0107 o bohaterach pozosta\u0142ych, nie mo\u017cemy zorientowa\u0107 si\u0119 na podstawie ko\u0144cowego akcentu, jaka b\u0119dzie ich postawa w przysz\u0142o\u015bci i czy prze\u017cyte wsp\u00f3lnie te godziny naprowadz\u0105 ich na jakie\u015b kontemplowanie przesz\u0142o\u015bci co wp\u0142yn\u0119\u0142oby na zmian\u0119 ich pogl\u0105d\u00f3w obecnych i trybu \u017cycia.<\/p>\n

O ile do ko\u0144ca filmu nie tracimy kontaktu z g\u0142\u00f3wnym bohaterem, to tracimy kontakt z pozosta\u0142ymi bohaterami, kt\u00f3rzy pojawiaj\u0105 si\u0119 od czasu do czasu, ale nawet nie mamy chwili na to, aby spojrze\u0107 im w oczy i dowiedzie\u0107 si\u0119, jak wygl\u0105da ich prawda. Ci inni bohaterowie gdzie\u015b nam gin\u0105, w\u0142a\u015bciwie tracimy z nimi kontakt i w rezultacie dochodzimy do wniosku, \u017ce pozostaj\u0105 oni takimi samymi, jak weszli do wagonu. Orientujemy si\u0119 tylko, \u017ce zaczynaj\u0105 rozumowa\u0107, zastanawia\u0107 si\u0119, ale nie jest powiedziane, do czego te zastanowienia prowadz\u0105. W rezultacie odebra\u0142em film w ten spos\u00f3b, \u017ce problem postawy innych bohater\u00f3w jest problemem otwartym, \u017ce nie znajdujemy odpowiedzi, a z mego punktu widzenia w\u0142a\u015bnie tak\u0105 odpowied\u017a powinni\u015bmy da\u0107 szerszej widowni, bo naszym zdaniem jest takie ustawienie spraw, aby widzowie sami mogli wyci\u0105gn\u0105\u0107 wnioski, \u017ceby mogli domy\u015bla\u0107 si\u0119, \u017ce w psychice bohater\u00f3w zapocz\u0105tkowane zosta\u0142o co\u015b nowego. Poniewa\u017c o tych sprawach film nie m\u00f3wi otwarcie, wi\u0119c jest mi tego brak i wobec tego nie wiem, czy jest to sprawa mego osobistego stosunku do sztuki, ale zawsze chcia\u0142bym, aby filmy jako ca\u0142o\u015b\u0107 mia\u0142y jakie\u015b znaczenie, \u017ceby m\u00f3wi\u0142y o naszym stosunku do spraw, kt\u00f3re ukazuj\u0105 na ekranie, do tego wszystkiego, co si\u0119 w filmach dzieje.<\/p>\n

Trzeba przyzna\u0107, \u017ce film by\u0142 ogl\u0105dany z ogromnym napi\u0119ciem, bo na kolaudacji nie patrzymy na film, jak normalni odbiorcy, ale staramy si\u0119 wychwyci\u0107 najwi\u0119ksz\u0105 ilo\u015b\u0107 element\u00f3w, \u017ceby m\u00f3c jak najbardziej uczciwie sprecyzowa\u0107 sw\u00f3j stosunek do ogl\u0105danego dzie\u0142a. Trudno wi\u0119c m\u00f3wi\u0107 tutaj o naszym stosunku do tego dzie\u0142a, jak o stosunku normalnego odbiorcy, kt\u00f3ry siedzi na sali kinowej. Proponowa\u0142bym ten film przyj\u0105\u0107 w takiej postaci, w jakiej zosta\u0142 zaproponowany, natomiast je\u017celi chodzi o spos\u00f3b jego rozpowszechniania, to zastanawia\u0107 si\u0119 nad tym b\u0119dziemy p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n

Dzi\u0119kuj\u0119 uprzejmie za udzia\u0142 i zamykam nasze posiedzenie.<\/p>\n

___<\/p>\n

[1]<\/sup><\/a> Archiwum FINA, sygn. A-216, poz. 134. W publikowanym tek\u015bcie wprowadzono jedynie niewielkie zmiany interpunkcyjne i ortograficzne.<\/p>\n

[2]<\/sup><\/a> Tadeusz Zaorski (1917-1993). Wiceminister Kultury i Sztuki (1955-1968), w latach 1957-1960 oraz 1962-1968 kieruj\u0105cy polsk\u0105 kinematografi\u0105. Zdymisjonowany na fali represji po wydarzeniach marca 1968 r.<\/p>\n

[3]<\/sup><\/a> Wincenty Kra\u015bko (1916-1976) . Dzia\u0142acz polityczny i publicysta. Od 1959 r. cz\u0142onek Komitetu Centralnego PZPR. W latach 1960-1971 pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 kierownika Wydzia\u0142u Kultury KC PZPR. Wiceprezes Rady Ministr\u00f3w w rz\u0105dzie Piotra Jaroszewicza (1971-1972), a nast\u0119pnie cz\u0142onek Rady Pa\u0144stwa (1972-1976).<\/p>\n

[4]<\/sup><\/a> Jerzy Bossak (1910-1989). Krytyk filmowy, dokumentalista. Uznawany za jednego z tw\u00f3rc\u00f3w powojennej, polskiej kinematografii. Redaktor naczelny Polskiej Kroniki Filmowej i dyrektor \u201eFilmu Polskiego\u201d (1944-1949), za\u0142o\u017cyciel i pierwszy redaktor naczelny tygodnika \u201eFilm\u201d (1946), a tak\u017ce tw\u00f3rca i pierwszy dyrektor Wytw\u00f3rni Film\u00f3w Dokumentalnych w Warszawie (1949).<\/p>\n

[5]<\/sup><\/a> Janina Baumanowa (1926-2009). Pisarka, t\u0142umaczka i korektorka scenariuszy w powojennym polskim przemy\u015ble filmowym. \u017bona socjologa Zygmunta Baumana.<\/p>\n

[6]<\/sup><\/a> Ernest Bryll (ur. 1935). Pisarz, poeta, dziennikarz i autor tekst\u00f3w piosenek. Absolwent \u0142\u00f3dzkiej Szko\u0142y Filmowej. Dyplomata, by\u0142y ambasador polski w Irlandii.<\/p>\n

[7]<\/a> Wac\u0142aw Cho\u0144ski \u2013 pracownik Generalnej Dyrekcji Filmu Polskiego, potem Centralnego Urz\u0119du Kinematografii (1947-1954); generalny projektant Miastoprojekt i specjalista ds. budowy wytw\u00f3rni filmowej w Warszawie (1954-1958), dyrektor PP Zjednoczone Zespo\u0142y Realizator\u00f3w Filmowych (1964 \u2013 1967), szef produkcji ZF \u201cStart\u201d (1968), wicedyrektor Zespo\u0142u Ekonomicznego NZK (do 1970), dyrektor Studia Opracowa\u0144 Film\u00f3w (1970-1974), dyr. Zespo\u0142u Produkcji i Techniki Filmowej (1975-1976).<\/p>\n

[8]<\/sup><\/a> Jest ma\u0142o prawdopodobne, by by\u0142 to Zygmunt Goldberg (szef produkcji Zespo\u0142u Filmowego \u201eSyrena\u201d) lub Jakub Goldberg (re\u017cyser).<\/p>\n

[9]<\/sup><\/a> Wanda Jakubowska (1907-1998). Re\u017cyserka filmowa. W latach 1955-1968 kierowniczka artystyczna zespo\u0142u Filmowego ,,Start\u201d. Profesor PWSF w \u0141odzi (1949-1974).<\/p>\n

[10]<\/sup><\/a> Maria Jarochowska (1918-1975). Dziennikarka i pos\u0142anka na Sejm PRL w latach 1952-1956. Pracownica Naczelnego Zarz\u0105du Kinematografii.<\/p>\n

[11]<\/sup><\/a> Tadeusz Karpowski. W latach 1945-1946 naczelnik WUKPPiW w Radomiu, Bydgoszczy i Katowicach; nast\u0119pnie szef Biura Dyrekcji w GUKPPiW, w latach 1948-1949 wicedyrektor GUKPPiW; \u00a0p\u00f3\u017aniej szef Centralnego Zarz\u0105du Wytw\u00f3rni Filmowych, cz\u0142onek komitetu redakcyjnego ,,Kwartalnika Filmowego\u201d; w latach 1965-1968 kierownik literacki Zespo\u0142u Filmowego \u201eStudio\u201d.<\/p>\n

[12]<\/sup><\/a> Jerzy Nitecki (1923-2011). Kierownik produkcji filmowej. Cz\u0142onek Stowarzyszenia Filmowc\u00f3w Polskich.<\/p>\n

[13]<\/sup><\/a> Jerzy Pomianowski (1921-2016). Eseista, scenarzysta filmowy, krytyk teatralny i dziennikarz. W latach 1961-1968 kierownik literacki Zespo\u0142u Filmowego ,,Syrena\u201d.<\/p>\n

[14]<\/sup><\/a> Janusz Sikorski, dyrektor Zespo\u0142u Ekonomicznego Naczelnego Zarz\u0105du Kinematografii.<\/p>\n

[15]<\/sup><\/a> Ludwik Starski (1903-1984). Scenarzysta filmowy, autor tekst\u00f3w piosenek, literat. W latach 1948-1949 pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 kierownika Zespo\u0142u Filmowego ,,Warszawa\u201d, a od 1955 do 1963 r. w Zespole Filmowym ,,Iluzjon\u201d.<\/p>\n

[16]<\/sup><\/a> Jan Alfred Szczepa\u0144ski (1902-1991). Pisarz, dziennikarz, wieloletni krytyk teatralny i filmowy \u201eTrybuny Ludu\u201d.<\/p>\n

[17]<\/sup><\/a> Prawdopodobnie Andrzej Wasilewski (1928-2009). Redaktor literacki i wydawca. W latach 1971-1986 dyrektor Pa\u0144stwowego Instytutu Wydawniczego. Pe\u0142ni\u0142 tak\u017ce funkcj\u0119 sekretarza ds. kultury przy KC PZPR (1986-1988).<\/p>\n

[18]<\/sup><\/a> Stanis\u0142aw Wohl (1912-1985). Operator filmowy, re\u017cyser i scenarzysta. W latach 1946-1947 pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 dyrektora technicznego ,,Filmu Polskiego\u201d. D\u0142ugoletni wyk\u0142adowca akademicki w PWSF w \u0141odzi (1948-1981), pierwszy dziekan wydzia\u0142u operatorskiego (1948-1951, 1952-1958) oraz prorektor tej uczelni w okresie od 1959 do 1968 r.<\/p>\n

[19]<\/sup><\/a> Witold Zalewski (1921-2009). Scenarzysta, pisarz i publicysta. W latach 1963-1970 publicysta (sto\u0142ecznej) \u201eKultury\u201d. 1969-1989 kierownik literacki Zespo\u0142u Filmowego ,,Tor\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

pobierz pdf   Temat posiedzenia: dyskusja nad filmem Jerzego Skolimowskiego pt. ,,R\u0119ce do g\u00f3ry\u201d, zrealizowanego w zespole ,,Syrena\u201d[1]. Przewodniczy \u2013 Min. Zaorski   Obecni: Min. Zaorski[2] Tow. Kra\u015bko[3] Re\u017c. Bossak[4] Ob. Baumanowa[5] Ob. Bryll[6] Dyr. Cho\u0144ski[7] Przedst. Cenzury Ob. Goldberg[8] Re\u017c. Jakubowska[9] Ob. Jarochowska[10] Ob. Karpowski[11] Ob. Nitecki[12] Ob. Pomianowski[13] Re\u017c. Skolimowski Dyr. Sikorski[14] Ob.… Czytaj wi\u0119cej »Stenogram posiedzenia Komisji Kolaudacyjnej z 24.VII.1967 – dyskusja nad filmem Jerzego Skolimowskiego \u201eR\u0119ce do g\u00f3ry\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"off","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[1835],"tags":[471,1160,1850],"ppma_author":[1863],"class_list":["post-6848","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pleograf-2023-nr-2","tag-jerzy-skolimowski","tag-kolaudacja","tag-rece-do-gory"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t