{"id":6494,"date":"2023-04-18T14:48:32","date_gmt":"2023-04-18T13:48:32","guid":{"rendered":"https:\/\/pleograf.pl\/?p=6494"},"modified":"2023-12-15T22:14:28","modified_gmt":"2023-12-15T21:14:28","slug":"dochodzenie-do-prawdy-metody-pracy-sledczej-w-narracji-filmu-sprawa-gorgonowej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/dochodzenie-do-prawdy-metody-pracy-sledczej-w-narracji-filmu-sprawa-gorgonowej\/","title":{"rendered":"Dochodzenie do prawdy – metody pracy \u015bledczej w narracji filmu „Sprawa Gorgonowej”"},"content":{"rendered":"\r\n

\u201eSprawa Gorgonowej\u201d w re\u017c. Janusza Majewskiego od pocz\u0105tku zwraca uwag\u0119 jako produkcja, kt\u00f3ra koncentruje si\u0119 nie tyle na zbrodni, co na prezentacji sposob\u00f3w jej rozpracowania \u2013 tj. na analizie \u015blad\u00f3w i zebranych danych oraz na wskazaniu motyw\u00f3w dzia\u0142ania przest\u0119pcy. To tak\u017ce fabu\u0142a oparta na faktach. Tym film ten odr\u00f3\u017cnia si\u0119 od wielu innych \u00f3wczesnych, utrwalonych w kinematografii historii kryminalnych[1]<\/a><\/sup><\/sup>. Dzi\u0119ki przyj\u0119ciu perspektywy \u015bledczej, aspekt dokumentalny sprawy Gorgonowej zostaje poszerzony o prezentacj\u0119 technik i metod kryminalistycznych, kt\u00f3rych u\u017cywano niespe\u0142na sto lat temu. Zamys\u0142 ten re\u017cyser nazwa\u0142 \u201erefleksj\u0105 nad procesem dochodzenia do prawdy\u201d[2]<\/a><\/sup><\/sup>.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\"\"\r\n
Ewa Dalkowska, Sprawa Gorgonowej <\/em> (1977), Autor: Renata Pajchel, Prawa: WFDiF po Studiu Filmowym „Zebra”.<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Spraw\u0105 Rity Gorgonowej \u017cy\u0142o ca\u0142e spo\u0142ecze\u0144stwo. \u015awiadcz\u0105 o tym doniesienia z prasy, kt\u00f3ra nie tylko szeroko omawia\u0142a temat, ale z ogromnym zaanga\u017cowaniem relacjonowa\u0142a najdrobniejsze szczeg\u00f3\u0142y. W \u201eDzienniku Ilustrowanym\u201d z dn. 7 marca 1933 roku napisano: \u201eNa d\u0142ugo przed godzin\u0105 9 zjawili si\u0119 liczni dziennikarze, reprezentuj\u0105cy pras\u0119 krakowsk\u0105, lwowsk\u0105, warszawsk\u0105 i inne prasy Rzplitej. Wszystkie wej\u015bcia, tak do gmachu s\u0105du, jak i do sali rozpraw pilnie strze\u017cono przez policjant\u00f3w i wo\u017anych s\u0105dowych. Wo\u017ani skrupulatnie badali bilety wst\u0119pu. Tu\u017c przed godzin\u0105 9 posterunkowy p. p. wprowadza Gorgonow\u0105, kt\u00f3ra ubrana jest w czarne futro i czarn\u0105 sukni\u0119. Jest to kobieta, lat 32, wysoka, przystojna. Fotografie na og\u00f3\u0142 kiepsko oddaj\u0105 jej rysy. Podchodz\u0105 do niej adwokaci, witaj\u0105 si\u0119. Gorgonowa rozmawia z nimi z u\u015bmiechem\u201d[3]<\/a><\/sup><\/sup>. Trudno na podstawie takiego wst\u0119pu do artyku\u0142u domy\u015bli\u0107 si\u0119, czego dotyczy sprawa, ale dla opinii publicznej nie by\u0142a to \u017cadna niespodzianka. Ma\u0142o kto w II Rzeczpospolitej nie s\u0142ysza\u0142, \u017ce Gorgonow\u0105 oskar\u017cono o to, \u017ce noc\u0105 z 30 na 31 grudnia 1931 roku zabi\u0142a El\u017cbiet\u0119 (Lusi\u0119) Zarembiank\u0119, c\u00f3rk\u0119 swojego kochanka, Henryka Zaremby. Dziewczynka zosta\u0142a zamordowana d\u017caganem, tj. narz\u0119dziem do kruszenia lodu, kt\u00f3re znaleziono w przydomowym basenie. Proces od razu sta\u0142 si\u0119 g\u0142o\u015bny z uwagi na towarzysz\u0105cy mu skandal obyczajowy. Wszak Zaremba by\u0142 \u017conatym, powa\u017canym m\u0119\u017cczyzn\u0105, samotnie wychowuj\u0105cym dwoje dzieci. Jego \u017cona od kilku lat przebywa\u0142a w zak\u0142adzie dla chorych umys\u0142owo w Kulparkowie. Z tego powodu Zaremba przyj\u0105\u0142 pod sw\u00f3j dach Chorwatk\u0119, kt\u00f3r\u0105 \u201em\u0105\u017c Erwin Gorgon, by\u0142y oficer austriacki wyje\u017cd\u017caj\u0105c do Ameryki \u2013 pozostawi\u0142 we Lwowie bez \u015brodk\u00f3w do \u017cycia\u201d[4]<\/a><\/sup><\/sup>. Ze zwi\u0105zku Gorgonowej i 20 lat starszego od niej Zaremby narodzi\u0142a si\u0119 dziewczynka, nazywana przez cz\u0142onk\u00f3w rodziny \u2013 Romusi\u0105[5]<\/a><\/sup><\/sup>. Fakty te, jak na \u00f3wczesne standardy moralne, by\u0142y ju\u017c wystarczaj\u0105co oburzaj\u0105ce dla lokalnej spo\u0142eczno\u015bci, st\u0105d nietrudno sobie wyobrazi\u0107, \u017ce brutalna zbrodnia w domu przedstawiciela elit i to dokonana na dziecku, sta\u0142y si\u0119 przyczyn\u0105 wielkiej sensacji.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Sprawa, komentowana przez wszystkich, by\u0142a \u017cywa niczym odcinkowa historia dla mas. Interesowa\u0142a si\u0119 ni\u0105 ca\u0142a Polska r\u00f3wnie\u017c dlatego, \u017ce podzieli\u0142a ona spo\u0142ecze\u0144stwo \u2013 jedni twierdzili, \u017ce Gorgonowa to zimna, bezwzgl\u0119dna morderczyni, inni \u2013 \u017ce jest ona ofiar\u0105 poszlakowego \u015bledztwa. Wymiar sprawiedliwo\u015bci r\u00f3wnie\u017c zdawa\u0142 si\u0119 nie mie\u0107 jasnego przekonania, co do jednoznacznej winy czy niewinno\u015bci oskar\u017conej. \u201e14 maja 1932 roku S\u0105d Okr\u0119gowy we Lwowie skaza\u0142 Gorgonow\u0105 na kar\u0119 \u015bmierci, lecz S\u0105d Najwy\u017cszy uchyli\u0142 wyrok po kasacji. Ponownie rozpozna\u0142 spraw\u0119 S\u0105d Okr\u0119gowy w Krakowie, kt\u00f3ry na podstawie przepis\u00f3w nowego kodeksu karnego zmieni\u0142 wyrok na kar\u0119 o\u015bmiu lat pozbawienia wolno\u015bci. Emilia Margarita Gorgonowa z domu Ili\u0107 wysz\u0142a z wi\u0119zienia w Fordonie (obecnie Bydgoszcz) 3 wrze\u015bnia 1939 roku na mocy amnestii z powodu wybuchu II wojny \u015bwiatowej<\/a>\u201d[6]<\/a><\/sup><\/sup>. Niezale\u017cnie jednak od tego, jak s\u0105d i ostatecznie los, okaza\u0142y si\u0119 \u0142askawe dla Gorgonowej, opinia publiczna uzna\u0142a j\u0105 za winn\u0105 \u2013 za cyniczn\u0105 i zaburzon\u0105 morderczyni\u0119.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Scenariusz filmu (autorstwa Janusza Majewskiego i Boles\u0142awa Micha\u0142ka) opisuje s\u0142ynny, cho\u0107 jednak poszlakowy proces, kt\u00f3ry powsta\u0142 w oparciu o siedem tom\u00f3w dokument\u00f3w sprawy, zgromadzonych w Archiwum Akt Dawnych w Krakowie. Akcja filmu obejmuje czas od pope\u0142nienia zbrodni do og\u0142oszenia wyroku przez krakowski wymiar sprawiedliwo\u015bci. Wyb\u00f3r tematu re\u017cyser wyja\u015bnia\u0142 w nast\u0119puj\u0105cych s\u0142owach: \u201ew \u017cyciu zbyt cz\u0119sto pope\u0142nianym b\u0142\u0119dem jest przedwczesne wyrokowanie o kim\u015b bez sprawdzenia fakt\u00f3w. Film jest tak\u017ce analiz\u0105 przyczyn rozg\u0142osu procesu oraz mechanizm\u00f3w spo\u0142ecznych, kt\u00f3re mu towarzyszy\u0142y\u201d[7]<\/a><\/sup><\/sup>. Mimo to, stanowisko tw\u00f3rc\u00f3w filmu zdaje si\u0119 podziela\u0107 to wyra\u017cone przez opini\u0119 publiczn\u0105, wskazuj\u0105ce na Gorgonow\u0105 jako winowajczyni\u0119.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\u015awiadectwem tego jest ju\u017c pierwsza scena. Je\u015bli chodzi o dokumentalny czas akcji, znajdujemy si\u0119 w wiecz\u00f3r przed zbrodni\u0105. Gorgonowa (Ewa Da\u0142kowska) z lamp\u0105 naftow\u0105 porusza si\u0119 po miejscach, kt\u00f3re stanowi\u0107 b\u0119d\u0105 przysz\u0142\u0105 map\u0119 zbrodni. Sytuacja rodzinnej kolacji zdradza nastroje emocjonalne w rodzinie. Rita manifestuje swoj\u0105 osch\u0142o\u015b\u0107 wobec Zaremby i dzieci, prosi s\u0142u\u017cb\u0119 o po\u015bcielenie jej w salonie, odmawia posi\u0142ku, a gdy Lusia otrzymuje od ojca prezent, wychodzi ura\u017cona. Ogrodnik informuje, \u017ce dorobi\u0142 klucz do furtki. Wszak \u201epani m\u00f3wi\u0142a, \u017ce zgin\u0105\u0142\u201d. \u015awiat przysz\u0142ych dowod\u00f3w i poszlak widz od pocz\u0105tku otrzymuje niejako na tacy. Posta\u0107 Gorgonowej od pierwszych scen budowana jest jako czarny charakter. Zatem dylemat \u201ewinna-niewinna\u201d, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by stanowi\u0107 zagadnienie czy temat filmu, zostaje w punkcie wyj\u015bcia odrzucony, podobnie jak aspekt obyczajowej sensacji. To nowoczesne spojrzenie, a jednak niewystarczaj\u0105co docenione. Wszak film okre\u015bla si\u0119 najcz\u0119\u015bciej jako \u201edramat s\u0105dowy\u201d, czyli gatunek filmowy, kt\u00f3rego akcja umieszczona jest przede wszystkim na sali s\u0105dowej. Tymczasem ta jest tylko fragmentem \u015bwiata przedstawionego w \u201eSprawie Gorgonowej\u201d[8]<\/a><\/sup><\/sup>.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\"\"\r\n
Edmund Fetting, Sprawa Gorgonowej <\/em>(1977), Autor: Jerzy Troszczy\u0144ski, Prawa: Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny.<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Joanna Wojnicka, analizuj\u0105c tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Janusza Majewskiego, podkre\u015bla, \u017ce z uwagi na jego artystyczne wybory, wsp\u00f3\u0142cze\u015bni uwa\u017cali go za re\u017cysera, kt\u00f3ry ucieka od niewygodnych temat\u00f3w i jest niech\u0119tny eskapistycznemu nurtowi kina polskiego lat 70. XX wieku. Pisze: \u201eJe\u015bli przyjmiemy kryterium warto\u015bciuj\u0105ce, tzn. uznaj\u0105ce taki rodzaj kina za mniej po\u017c\u0105dany, musimy przyj\u0105\u0107, \u017ce i tw\u00f3rczo\u015b\u0107 re\u017cyser\u00f3w, takich jak Majewski, sytuuje si\u0119 poza obszarem godnym zainteresowania. Abstrahuj\u0105c od stwierdzenia, czy to s\u0142uszne podej\u015bcie, przyzna\u0107 trzeba, \u017ce jest do\u015b\u0107 powszechne, a przede wszystkim utrwalone\u201d[9]<\/a><\/sup><\/sup>.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Z perspektywy czasu taka ocena wydaje si\u0119 niesprawiedliwa, a kino Majewskiego na tle produkcji lat 70. XX wieku, pe\u0142nych aluzji i politycznych gier w podteksty, wr\u0119cz od\u015bwie\u017caj\u0105ce i podejmuj\u0105ce niecodzienn\u0105 w\u00f3wczas w polskim kinie tematyk\u0119, bazuj\u0105c\u0105 na prawdziwej historii z przesz\u0142o\u015bci. Spraw\u0105 Gorgonowej<\/em> Majewski udowodni\u0142 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce podejmowanie zagadnienia zaczerpni\u0119tego z pitawalu nie musi kojarzy\u0107 si\u0119 z sensacyjnym kinem rozrywkowym. Dowi\u00f3d\u0142, \u017ce kryminalny materia\u0142 \u015bwietnie nadaje si\u0119 do pokazania natury przest\u0119pstwa, a tak\u017ce tego, co robi ono z ca\u0142ym otoczeniem. Taka interpretacja ka\u017ce spojrze\u0107 na film Majewskiego nie tylko jak na fabularyzacj\u0119 autentycznej sprawy kryminalnej, wyci\u0105gaj\u0105cej psychologiczne aspekty zbrodni, ale r\u00f3wnie\u017c jak na zbi\u00f3r wiedzy o kryminalistycznych dzia\u0142aniach procesowych, towarzysz\u0105cych ustaleniu przyczyn, przebiegu i ca\u0142ej \u017cmudnej, technicznej drogi do ustalenia winnych dokonanej zbrodni. Z tak\u0105 w\u0142a\u015bnie intencj\u0105 budowana jest ca\u0142a filmowa narracja. Widz, posiadaj\u0105cy smyka\u0142k\u0119 do rozwi\u0105zywania zagadek, od pierwszych scen dostaje wskaz\u00f3wki, kt\u00f3re potem staj\u0105 si\u0119 przydatne nie tyle do rozwi\u0105zywania tajemnicy zbrodni, co do opracowania najbardziej prawdopodobnej kryminalistycznej wersji zdarze\u0144[10]<\/a><\/sup><\/sup>.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Morderstwo<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

R\u00f3wno o p\u00f3\u0142nocy radio budzi Stasia (Maciej Godlewski), kt\u00f3ry znajduje siostr\u0119, le\u017c\u0105c\u0105 w ka\u0142u\u017cy w\u0142asnej krwi. Krzyk ch\u0142opca staje si\u0119 momentem filmowego zawi\u0105zania akcji. Po nim widzimy rozpacz i nieracjonalne pr\u00f3by o\u017cywienia Lusi przez ojca i brata oraz niepokoj\u0105cy, milcz\u0105cy stupor Rity, kt\u00f3ra przybiega do pokoju dziewczynki wcale nie zbudzona przera\u017caj\u0105cymi krzykami domownik\u00f3w, tylko wezwana po imieniu.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Rozpoczyna to seri\u0119 zdarze\u0144, kt\u00f3rych naturaln\u0105 konsekwencj\u0105 jest zawiadomienie lekarza. Ten stwierdza zgon, ale jest te\u017c pierwszym, kt\u00f3ry zdaje si\u0119 racjonalnie my\u015ble\u0107 w zaistnia\u0142ych okoliczno\u015bciach. Na pomys\u0142 Zaremby, \u017ce to bandyci, doktor Csala (Janusz Zakrze\u0144ski), zaprzecza takiej mo\u017cliwo\u015bci i na stronie daje Zarembie wyraz swoich emocji. Gdy pojawia si\u0119 \u017candarm Trela (Bogdan Ejmont), rozpoczynaj\u0105 si\u0119 czynno\u015bci kryminalistyczne.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Ogl\u0119dziny miejsca zdarzenia <\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Badanie miejsca zdarzenia rozpoczyna si\u0119 zwykle od ogl\u0119dzin[11]<\/a><\/sup><\/sup>. Nale\u017cy zaznaczy\u0107, \u017ce poj\u0119cie \u201emiejsca zdarzenia\u201d jest szersze w stosunku do \u201emiejsca przest\u0119pstwa\u201d (gdzie dosz\u0142o do niego) i obejmuje ca\u0142y teren, na kt\u00f3rym sprawca m\u00f3g\u0142 pozostawi\u0107 \u015blady swojego dzia\u0142ania\u201d[12]<\/a><\/sup><\/sup>. Tym tropem idzie fabu\u0142a \u201eSprawy Gorgonowej\u201d. Trela w towarzystwie drugiego \u017candarma oraz Zaremby dokonuj\u0105 najpierw badania przestrzeni wok\u00f3\u0142 domu i w piwnicy, szukaj\u0105c \u015blad\u00f3w, jakie mogliby pozostawi\u0107 bandyci przybywaj\u0105cy z zewn\u0105trz. Niestety, przy obu furtkach nie znaleziono niczego, co mog\u0142oby wskazywa\u0107 na wtargni\u0119cie na posesj\u0119 os\u00f3b trzecich. Jest zima. \u015alady pozostawione na \u015bniegu nie s\u0105 \u0142atwe do zatarcia. Badanie przestrzeni domowej tak\u017ce nie wskazuje na napad. Okazuje si\u0119, \u017ce nic nie zgin\u0119\u0142o. Doktor Csala, ewidentnie znaj\u0105cy si\u0119 na zagadnieniach ludzkiej psychiki, sugeruje, \u017ce takiego czynu m\u00f3g\u0142by si\u0119 dopu\u015bci\u0107 tylko kto\u015b w\u015bciek\u0142y, pa\u0142aj\u0105cy nienawi\u015bci\u0105. Intuicja go nie myli. Zgodnie z zasadami kryminalistycznego profilowania sprawca na miejscu zdarzenia, obok \u015blad\u00f3w materialnych, pozostawia r\u00f3wnie\u017c, \u015blady niematerialne (psychologiczne, behawioralne)[13]<\/a><\/sup><\/sup>. Te daj\u0105 o sobie zna\u0107 przy ogl\u0119dzinach zw\u0142ok Lusi, co nast\u0119puje ju\u017c o \u015bwicie, pod nadzorem policji, a potem prokuratora. Zanim to jednak nast\u0105pi, policjanci zabezpieczaj\u0105 \u015blady na miejscu zbrodni. Aspirant Respond (Jan Englert) znajduje obok \u0142\u00f3\u017cka ludzki ka\u0142, kt\u00f3ry jako \u015blad r\u00f3wnie\u017c zyska swoje wyt\u0142umaczenie \u2013 to pozosta\u0142o\u015b\u0107 po kim\u015b, kto nie wytrzyma\u0142 presji zdarzenia[14]<\/a><\/sup><\/sup>. Przeszukanie terenu wok\u00f3\u0142 domu, przynosi skutek w postaci znalezienia d\u017caganu, \u015blad\u00f3w krwi na klamkach, st\u0142uczonej szyby i innych dowod\u00f3w, kt\u00f3re poszlakowo od pocz\u0105tku wskazuj\u0105 na Gorgonow\u0105 (filmowa narracja jest prowadzona tak stronniczo, \u017ce widz nie ma co do tego w\u0105tpliwo\u015bci). \u015aledczy jednak doskonale zdaj\u0105 sobie spraw\u0119, \u017ce nie mog\u0105 jej aresztowa\u0107, dop\u00f3ki nie zbior\u0105 dowod\u00f3w, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 mie\u0107 warto\u015b\u0107 dla s\u0105du. Czynno\u015bci procesowe trwaj\u0105 r\u00f3wnolegle z przes\u0142uchiwaniem \u015bwiadk\u00f3w i obserwowaniem zachowania domownik\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\"\"\r\n
Jan Englert, Ewa Dalkowska, Sprawa Gorgonowej <\/em>(1977), Autor: Roman Sumik, Prawa: Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny.<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Przes\u0142uchanie \u015bwiadk\u00f3w<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Kluczowym \u015bwiadkiem okazuje si\u0119 Sta\u015b \u2013 nie tylko dlatego, \u017ce to on znalaz\u0142 cia\u0142o Lusi, ale r\u00f3wnie\u017c z uwagi na to, \u017ce du\u017co widzia\u0142. Od pocz\u0105tku kierowany instynktownym uczuciem niepokoju, dzia\u0142aj\u0105c pod wp\u0142ywem adrenaliny, mia\u0142 wyostrzon\u0105 czu\u0142o\u015b\u0107 na szczeg\u00f3\u0142y \u2013 mimo i\u017c w domu panowa\u0142a ciemno\u015b\u0107. Widzia\u0142 kobiec\u0105 posta\u0107 przesuwaj\u0105c\u0105 si\u0119 za choink\u0105. Emocje i wielo\u015b\u0107 zdarze\u0144 sprawi\u0142y jednak, \u017ce wszystkie poszlaki wskazuj\u0105ce na Gorgonow\u0105, dopiero p\u00f3\u017aniej objawi\u0142y mu si\u0119 w ca\u0142ej swojej jaskrawo\u015bci. Zgodnie z faktami opisanymi przez Cezarego \u0141azarewicza w jego \u201eKoronkowej robocie\u201d, Sta\u015b od razu podejrzewa\u0142 guwernantk\u0119. Zezna\u0142 to nawet aspirantowi Respondowi: \u201eMi\u0119dzy pianinem a choink\u0105 ujrza\u0142em sylwetk\u0119 kobiety w futrze, stoj\u0105c\u0105 twarz\u0105 w twarz do mnie, w kt\u00f3rej rozpozna\u0142em pani\u0105 Gorgonow\u0105\u201d[15]<\/a><\/sup><\/sup>. Ten szczeg\u00f3\u0142 Majewski tak\u017ce wykorzysta\u0142 w filmie. Scena z choink\u0105 jest pr\u00f3b\u0105 odtworzenia ruchu i zachowania postaci, kt\u00f3r\u0105 widzia\u0142 Sta\u015b. Przy czym ma\u0142o realistyczny wydaje si\u0119 filmowy zabieg, w kt\u00f3rym ch\u0142opiec niemal od razu po znalezieniu brutalnie zamordowanej siostry, ze spokojem, krok po kroku, inscenizuje wszystko, co zobaczy\u0142. Zgodnie z przekazem dokumentalnym, dopiero w s\u0105dzie Sta\u015b wyja\u015bni, \u017ce dopiero w kilka godzin po odkryciu Lusi zw\u0142ok, w jego g\u0142owie zacz\u0119\u0142a \u015bwita\u0107 my\u015bl, \u017ce wszystko wskazuje na to, \u017ce w nocy w pokoju z choink\u0105 widzia\u0142 z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 Rit\u0119. Zastanawia\u0142 si\u0119, w jaki spos\u00f3b powiedzie\u0107 o tym ojcu. Du\u017co czasu jednak min\u0119\u0142o, zanim uda\u0142o mu przywr\u00f3ci\u0107 stan jasnego i racjonalnego my\u015blenia[16]<\/a><\/sup><\/sup>. Zw\u0142aszcza, \u017ce on pierwszy trafnie okre\u015bli\u0142 motyw.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Motyw <\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Motyw to poj\u0119cie z\u0142o\u017cone i definiowane na wiele rozmaitych sposob\u00f3w. Najbardziej podstawow\u0105 jego definicj\u0119 formu\u0142uje Kazimierz Obuchowski, podaj\u0105c, \u017ce jest to \u201ezwerbalizowanie celu i programu, umo\u017cliwiaj\u0105ce danej osobie podj\u0119cie okre\u015blonej czynno\u015bci\u201d[17]<\/a><\/sup><\/sup>. Zagadnienie motywu zbrodni pojawia si\u0119 w filmie Majewskiego od pocz\u0105tku i funkcjonuje jako pewnego rodzaju nieoczywisty leitmotiv<\/em>. Oczy wielu os\u00f3b skierowane s\u0105 dzi\u0119ki temu w\u0142a\u015bnie na Rit\u0119. To na ni\u0105 wskazuje Csala, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce sprawc\u0105 musia\u0142 by\u0107 kto\u015b kierowany z\u0142o\u015bci\u0105. To jej przygl\u0105daj\u0105 si\u0119 prokurator i policja, wiedz\u0105c, \u017ce nie dosz\u0142o do zbrodni na tle rabunkowym i \u017ce prawdopodobnie mamy do czynienia z morderstwem dokonanym przez osob\u0119 z najbli\u017cszego kr\u0119gu ofiary. Wreszcie w\u0105tpliwo\u015bci Zaremby i zeznania Stasia, a nawet samej Gorgonowej, pogr\u0105\u017caj\u0105 j\u0105. Z rzeczywistego przebiegu \u015bledztwa, wiadomo, \u017ce bezpo\u015brednim \u015bwiadkiem wskazuj\u0105cym na win\u0119 Rity, by\u0142 m\u0142ody Zar\u0119ba, kt\u00f3ry zezna\u0142, \u201e\u017ce gdy pani straci\u0142a \u0142aski ojca, ten pieni\u0105dze na utrzymanie domu zacz\u0105\u0142 przekazywa\u0107 Lusi. Pani, kt\u00f3ra nigdzie nie pracowa\u0142a, zosta\u0142a wtedy bez \u015brodk\u00f3w do \u017cycia. Nawet o kupno rzeczy osobistych musia\u0142a prosi\u0107 dziewczynk\u0119. Bardzo \u017ale to znosi\u0142a. Ch\u0142opak m\u00f3wi\u0142 o ci\u0105g\u0142ych awanturach i gro\u017abach \u015bmierci, kt\u00f3re pani kierowa\u0142a do jego siostry\u201d[18]<\/a><\/sup><\/sup>. Innych motyw\u00f3w nie znaleziono, cho\u0107 sprawdzano r\u00f3wnie\u017c \u2013 rabunkowy i seksualny.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Profil przest\u0119pcy <\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Profilowanie jest standardow\u0105 metod\u0105 kryminalistyczn\u0105, kt\u00f3ra pozwala lepiej zrozumie\u0107 i pozna\u0107 sprawc\u0119 przest\u0119pstwa. Metoda ta koncentruje si\u0119 na okre\u015bleniu jego sylwetki, cech oraz przejaw\u00f3w zachowania. Analiza tego typu odbywa si\u0119 na podstawie danych dotycz\u0105cych dokonanego przest\u0119pstwa, a w nast\u0119pstwie dalszych czynno\u015bci na wyodr\u0119bnieniu os\u00f3b o cechach zbli\u017conych do opracowanego profilu. Wiele o przest\u0119pcy mo\u017cna dowiedzie\u0107 si\u0119 z jego sposobu dzia\u0142ania (modus operandi<\/em>) i z analizy miejsca zdarzenia. W filmie Majewskiego tw\u00f3rcy postawili na rodzaj gry z widzem, kt\u00f3ry ma przewag\u0119 wobec bohater\u00f3w rozpracowuj\u0105cych \u015bledztwo. Widz wie, kto zostanie oskar\u017cony o zab\u00f3jstwo Lusi. To pozwala mu uwa\u017cniej \u015bledzi\u0107 sam proces za pomoc\u0105 metodycznie prowadzonego dochodzenia. A tak\u017ce dostrzec jego specyfik\u0119, opart\u0105 na strategicznych dzia\u0142aniach operacyjnych, wykorzystuj\u0105cych metod\u0119 dedukcji[19]<\/a><\/sup><\/sup> i szereg innych sposob\u00f3w, pozwalaj\u0105cych dotrze\u0107 do prawdy. Tw\u00f3rcy zadbali o wiele psychologicznych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w, kieruj\u0105c uwag\u0119 na Gorgonow\u0105. Nie tylko to, co ona m\u00f3wi, ale jak to robi, w po\u0142\u0105czeniu z jej mow\u0105 cia\u0142a i ukrywan\u0105 b\u0105d\u017a eksponowan\u0105 emocjonalno\u015bci\u0105, sprawia, \u017ce za spraw\u0105 sztuki filmowej odbiorca mo\u017ce uchwyci\u0107 realizm sytuacji przygl\u0105dania si\u0119 zbrodniarce. Tak zbudowana posta\u0107 pozwala widzie\u0107 Gorgonow\u0105 w pe\u0142nym spektrum cech i zachowa\u0144, typowych dla osoby, kt\u00f3ra dokona\u0142a zaplanowanego przest\u0119pstwa.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\"\"\r\n
Roman Wilhelmi, Sprawa Gorgonowej <\/em>(1977), Autor: Jerzy Troszczy\u0144ski, Prawa: Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny.<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n

Cho\u0107 w czasach, gdy dokonano zbrodni na Lusi Zarembie nie istnia\u0142o formalne okre\u015blenie dla profilowania przest\u0119pc\u00f3w (pocz\u0105tki tej dyscypliny kryminologicznej przypadaj\u0105 dopiero na lata 50. XX wieku), istnia\u0142y ju\u017c przes\u0142anki i pionierskie metody okre\u015blania cech sprawcy. Najstarsze pr\u00f3by budowania takiego profilu osobowo\u015bciowego to tzw. typologia Thomasa Bonda z 1888 r., wykorzystana do wskazania cech mordercy prostytutek z londy\u0144skiej dzielnicy Whitechapel (znanego jako Kuba Rozpruwacz)[20]<\/a><\/sup><\/sup>. Pomimo faktu, \u017ce zab\u00f3jcy wywodz\u0105 si\u0119 z r\u00f3\u017cnych \u015brodowisk i kieruj\u0105 r\u00f3\u017cnymi motywami, stanowi\u0105 oni do\u015b\u0107 heterogeniczn\u0105 grup\u0119. Wyst\u0119puj\u0105 bowiem czynniki i cechy, kt\u00f3re s\u0105 wsp\u00f3lne dla poszczeg\u00f3lnych typ\u00f3w sprawc\u00f3w. Predyktory dokonania zab\u00f3jstwa s\u0105 r\u00f3\u017cne w odniesieniu
do poszczeg\u00f3lnych ich cech. J\u00f3zef Krzysztof Gierowski, w zale\u017cno\u015bci od motywu, podzieli\u0142 sprawc\u00f3w na sze\u015b\u0107 typ\u00f3w \u2013 seksualnych, z zemsty, z poczucia krzywdy, z urojenia, z powod\u00f3w ekonomiczno-rabunkowych, z l\u0119ku i zagro\u017cenia lub braku motywu[21]<\/a><\/sup><\/sup>. Pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 nimi, warto prze\u015bledzi\u0107 posta\u0107, kt\u00f3r\u0105 tw\u00f3rcy Sprawy Gorgonowej <\/em>zbudowali nie tyle na wiedzy o typologii, co bazuj\u0105c na dokumentach i archiwaliach opisuj\u0105cych zbrodni\u0119 brzuchowick\u0105. By\u0107 mo\u017ce to \u015bmia\u0142e stwierdzenie, ale zgodno\u015b\u0107 kreacji postaci z cechami realnymi, kt\u00f3re poddaje pod uwag\u0119 typologia, jest czynnikiem, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by psychologicznie potwierdza\u0107 win\u0119 prawdziwej Gorgonowej, je\u015bli jej zachowanie w rzeczywisto\u015bci by\u0142oby podobne do tego, kt\u00f3re widzimy w Ricie Ewy Da\u0142kowskiej.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Posta\u0107, precyzyjnie uciele\u015bniona przez aktork\u0119, posiada cechy kilku przytoczonych przez Gierowskiego typ\u00f3w, cho\u0107 niekt\u00f3re z nich w spos\u00f3b dominuj\u0105cy. Pomimo, \u017ce w filmie podejmowany by\u0142 za faktami tak\u017ce w\u0105tek motywu seksualnego, od pocz\u0105tku wydawa\u0142 si\u0119 on nieprawdopodobny, a te\u017c \u2013 jak si\u0119 szybko okaza\u0142o \u2013 po\u015bmiertn\u0105 penetracj\u0119 dokonan\u0105 na Lusi zakwalifikowano jako pr\u00f3b\u0119 upozorowania zdarze\u0144, kt\u00f3re mia\u0142y zmyli\u0107 \u015bledczych. Takie post\u0119powanie te\u017c wiele m\u00f3wi o sprawcy[22]<\/a><\/sup><\/sup>. Dramaturgia roli Da\u0142kowskiej opiera si\u0119 na tworzeniu balansu mi\u0119dzy tym, co wyrachowane, sprytne i charakterystyczne dla zbrodniarki, a tym, co delikatne, kruche i przestraszone, st\u0105d widz z czasem doznaje ambiwalencji mi\u0119dzy sk\u0142onno\u015bci\u0105 do widzenia w Gorgonowej morderczyni i ofiary. To w\u0142a\u015bnie na tym opiera si\u0119 tragizm i realizm tej postaci. Jest z\u0142o\u017cona, co tw\u00f3rcom filmu uda\u0142o si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107 r\u00f3wnie\u017c dzi\u0119ki wyeksponowaniu tych cech, kt\u00f3re stanowi\u0105 obraz jej psychicznych zaburze\u0144. Gorgonowa Da\u0142kowskiej jak \u201etyp zab\u00f3jcy z zemsty\u201d jest introwertyczna, co wida\u0107 w wielu jej gestach i sposobach obecno\u015bci. Nie wykazuje cech do bezpo\u015brednich reakcji w obronie swoich racji czy warto\u015bci. Majewski pokazuje to w wielu miejscach filmu \u2013 od sytuacji kolacji rodzinnej, poprzez zeznania Rity i jej zachowanie wobec innych. Bohaterka w wi\u0119kszo\u015bci scen jest sama ze sob\u0105, nie widzimy jej w kontakcie osobistym z nikim \u2013 nie ma przyjaci\u00f3\u0142ki, powiernika. To kobieta samotna i skryta. W toku prezentowanego przez film Majewskiego \u015bledztwa, kt\u00f3ry \u2013 zgodnie z tym, co m\u00f3wi najwi\u0119kszy dokumentalista tematu, C. \u0141azarewicz \u2013 \u201ew 80 procentach odtwarza to, co\u00a0wydarzy\u0142o si\u0119 w\u00a0rzeczywisto\u015bci\u201d[23]<\/a><\/sup><\/sup>, Gorgonowa nie podejmuje zbyt wielu inicjatyw, kt\u00f3re mog\u0142yby powiedzie\u0107 o niej co\u015b innego. Jak sprawcy dzia\u0142aj\u0105cy z zemsty, wykazuje ona wysoki stopie\u0144 nieprzystosowania, popada w sytuacje konfliktowe, a samo dokonanie przest\u0119pstwa stanowi kumulacj\u0119 negatywnych emocji. Rola, stworzona przez Da\u0142kowsk\u0105, oddaje skumulowane w Gorgonowej napi\u0119cie. W sytuacjach zbrodni pope\u0142nionych z zemsty w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w ofiar\u0105 jest kto\u015b bliski, znany sprawcy, a po dokonaniu przest\u0119pstwa sprawca cz\u0119sto odczuwa skruch\u0119, \u017cal[24]<\/a><\/sup><\/sup>. Filmowa Rita cz\u0119sto zostaje \u201eprzy\u0142apana\u201d okiem kamery na p\u0142aczu, cichej zadumie i innych emocjach, kt\u00f3re mog\u0105 sugerowa\u0107 spotkanie bohaterki z naruszonym sumieniem.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Drugim typem sprawcy, kt\u00f3rego cechy przejawia wykreowana w filmie Gorgonowa, jest \u201ezab\u00f3jca z poczucia krzywdy\u201d. To bardzo popularny rodzaj zbrodniarza. Reprezentuje go \u015brednio 30% wszystkich zab\u00f3jc\u00f3w[25]<\/a><\/sup><\/sup>. Najcz\u0119stsz\u0105 przyczyn\u0105 dzia\u0142a\u0144 przest\u0119pczych w wypadku takich os\u00f3b jest \u201eintensywna, emocjonalna reakcja na now\u0105 sytuacj\u0119, wywo\u0142uj\u0105c\u0105 poczucie gniewu i krzywdy\u201d[26]<\/a><\/sup><\/sup>. Wa\u017cne motywy, kt\u00f3re tutaj wsp\u00f3\u0142wyst\u0119puj\u0105, to poczucie zagro\u017cenia oraz zaburzenia emocjonalno-afektywne. Sprawcy odpowiadaj\u0105cy temu typowi s\u0105 z natury introwertyczni, dra\u017cliwi, wybuchowi, chwiejni emocjonalnie, agresywni (r\u00f3wnie\u017c biernie). Czyn, kt\u00f3rego dokonuj\u0105, ma im pozwoli\u0107 utrzyma\u0107 status quo<\/em>, poczucie w\u0142asnej warto\u015bci, a tak\u017ce zahamowa\u0107 ogromn\u0105 frustracj\u0119[27]<\/a><\/sup><\/sup>. Na podobnych przes\u0142ankach dotycz\u0105cych zbrodniarki, a tak\u017ce przede wszystkim na zeznaniach Stasia, oparto akt oskar\u017cenia wobec Gorgonowej. Prokurator, wiedz\u0105c, \u017ce nie ma zbyt wielu dowod\u00f3w, przedstawi\u0142 w owym akcie rzewn\u0105 histori\u0119, kt\u00f3rej celem by\u0142o przejaskrawienie wszystkiego, co mog\u0142o pom\u00f3c skaza\u0107 kobiet\u0119. Pisze o tym \u0141azarewicz: \u201eNapisany przez \u0141aniewskiego akt oskar\u017cenia to kolorowa, ale malowana grub\u0105 kresk\u0105 opowie\u015b\u0107 o \u017cyciu Rity Gorgon, w kt\u00f3rej zagubiona emigrantka z Jugos\u0142awii, szukaj\u0105c ratunku, trafia w r\u0119ce dobrego, starszego pana z Brzuchowic. On przygarnia j\u0105 do swojego domu jako opiekunk\u0119 do dzieci, ale jest za s\u0142aby, by oprze\u0107 si\u0119 jej wdzi\u0119kowi. Ona owija sobie go wok\u00f3\u0142 palca i podporz\u0105dkowuje. C\u00f3rka, kt\u00f3ra chce wyrwa\u0107 ojca z r\u0105k uzurpatorki, staje si\u0119 jej najwi\u0119kszym wrogiem, przyczyn\u0105 jej nieszcz\u0119\u015b\u0107, przeszkod\u0105 w szcz\u0119\u015bliwym po\u017cyciu z panem z Brzuchowic. Dziewczyna jest na tyle skuteczna, \u017ce doprowadza do zerwania zwi\u0105zku ojca z konkubin\u0105, a to dla Rity upadek, pogorszenie sytuacji \u017cyciowej i utrata gruntu pod nogami\u201d[28]<\/a><\/sup><\/sup>.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Warto por\u00f3wna\u0107 t\u0119 wypowied\u017a z filmowymi zeznaniami Rity, kt\u00f3ra odzieraj\u0105c opowie\u015b\u0107 o swoim \u017cyciu z sentymentalizmu, uwypuklonego w przytoczonym akcie oskar\u017cenia, przedstawia w\u0142asn\u0105 wersj\u0119 zdarze\u0144, kt\u00f3re brzmi\u0105 ca\u0142kiem prawdopodobnie i nie wskazuj\u0105 ju\u017c tak jednoznacznie na jej win\u0119. Rita nie zaprzecza konfliktowi z Lusi\u0105, wyja\u015bniaj\u0105c jednak, \u017ce przecie\u017c jasne jest, \u017ce niezale\u017cnie od aktualnych ich spor\u00f3w, m\u0142oda kobieta wcze\u015bniej czy p\u00f3\u017aniej, posz\u0142aby i tak na swoje, i nie mia\u0142aby ju\u017c wp\u0142ywu na relacj\u0119 Zaremby z Gorgonow\u0105. Tu\u017c przed jej przes\u0142uchaniem w s\u0105dzie, tw\u00f3rcy filmu pokazuj\u0105 odbiorcy scen\u0119 rozmowy prokuratora \u0141aniewskiego (Stanis\u0142aw Zaczyk) z s\u0119dzi\u0105 Kulczyckim (Andrzej \u0141apicki). Rozmowa ta jest literack\u0105 fikcj\u0105, opowiedzian\u0105 na podstawie zebranych dowod\u00f3w, jednak pokazuje, jak w toku \u015bledztwa za\u0142amuje si\u0119 teza o winie Gorgonowej. Jak m\u00f3wi s\u0119dzia, dowody procesowe nie pomagaj\u0105 przyj\u0105\u0107 ostatecznego stanowiska (\u201ena d\u017caganie nie znaleziono \u017cadnych \u015blad\u00f3w krwi\u201d[29]<\/a><\/sup><\/sup>), a przecie\u017c prawo musi si\u0119 opiera\u0107 na dowodach. Prokurator zdaje si\u0119 z tym nie zgadza\u0107. M\u00f3wi\u0105c \u201epowinni\u015bmy szuka\u0107 prawdy w ludziach, a nie w rzeczach\u201d[30]<\/a><\/sup><\/sup>, opowiada si\u0119 za motywem jako najwa\u017cniejsz\u0105 poszlak\u0105. Swoje dzia\u0142ania osadza jednak na pod\u0142o\u017cu moralnym, podkre\u015blaj\u0105c: [31]<\/a><\/sup><\/sup> \u201eJa b\u0119d\u0119 oskar\u017ca\u0142 Gorgonow\u0105, bo jestem przekonany, \u017ce to ona zrobi\u0142a. Ale b\u0119d\u0119 j\u0105 oskar\u017ca\u0142 r\u00f3wnie\u017c dlatego, \u017ce stworzy\u0142a sytuacj\u0119 moraln\u0105, kt\u00f3ra z punktu widzenia zdrowego spo\u0142ecze\u0144stwa domaga si\u0119 napi\u0119tnowania\u201d[32]<\/a><\/sup><\/sup>.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Do okre\u015blenia profilu sprawcy przydatne s\u0105 te\u017c statystyki, a tak\u017ce zbierane informacje na przestrzeni lat i weryfikowane przez rozmaite nauki. Jak wynika z bada\u0144, najcz\u0119stszym rodzajem zab\u00f3jstwa pope\u0142nianego przez kobiety jest zab\u00f3jstwo os\u00f3b najbli\u017cszych. Z. Majchrzyk wskazuje, i\u017c m\u0119\u017cczy\u017ani i kobiety zabijaj\u0105 zgodnie z rol\u0105 przypisan\u0105 w spo\u0142ecze\u0144stwie swojej p\u0142ci[33]<\/a><\/sup><\/sup>. \u201eM\u0119\u017cczy\u017ani co do zasady pozbawiaj\u0105 \u017cycia osoby obce, kobiety za\u015b dopuszczaj\u0105 si\u0119 zab\u00f3jstwa os\u00f3b bliskich: w 1\/3 przypadk\u00f3w s\u0105 to m\u0119\u017cowie lub partnerzy, drug\u0105 grup\u0119 stanowi\u0105 dzieci\u201d[34]<\/a><\/sup><\/sup>. Nauka upatruje przyczyn przemocy w r\u00f3\u017cnych obszarach. Najcz\u0119\u015bciej s\u0105 to: na\u0142ogi, brak komunikacji mi\u0119dzy partnerami, frustracja zwi\u0105zana z nisk\u0105 samoocen\u0105, problemy seksualne, do\u015bwiadczenie przemocy i in. Dzia\u0142anie agresora ma zapewni\u0107 nagrod\u0119, doprowadzi\u0107 do upragnionego celu. Mo\u017ce nim by\u0107 roz\u0142adowanie napi\u0119cia, zyskanie poczucia kontroli nad otoczeniem, zmuszenie drugiej osoby do po\u017c\u0105danego zachowania[35]<\/a><\/sup><\/sup>. Typologia jako prekursorka dzisiejszego profilowania szuka\u0142aby winy w Gorgonowej wykreowanej przez Da\u0142kowsk\u0105. To jednak nie wystarczy, by w \u015bwiecie realnym uzna\u0107 t\u0119 win\u0119 za pewnik. Samo profilowanie pozwala dostrzec prawid\u0142owo\u015bci, kt\u00f3re naprowadzaj\u0105 \u015bledczych na dzia\u0142anie zbrodniarza. Warto jednak zaznaczy\u0107, \u017ce towarzysz\u0105 temu zwykle inne przes\u0142anki. Jak w\u0105tpliwo\u015b\u0107 wyra\u017cona przez Csal\u0119: \u201eDlaczego pies nie szczeka\u0142 na obcego? Chyba \u017ce to nie by\u0142 obcy\u2026\u201d[36]<\/a><\/sup><\/sup>. Niezale\u017cnie jednak od poszlak, ka\u017cdy zas\u0142uguje na sprawiedliwy proces. Tymczasem w przypadku Gorgonowej bezstronno\u015b\u0107 wymkn\u0119\u0142a si\u0119 spod kontroli nie tylko opinii spo\u0142ecznej i osobom z otoczenia Rity, ale tak\u017ce \u015bledczym i innym przedstawicielom prawa. Tu ujawnia si\u0119 kunszt wykorzystanych w filmie zabieg\u00f3w. Bohaterka-Gorgonowa prowadzona od pocz\u0105tku jako podejrzana, a nawet z g\u00f3ry uznana za winn\u0105, w toku rozwoju akcji zaczyna wzbudza\u0107 wsp\u00f3\u0142czucie. Jej samotno\u015b\u0107 w obliczu nieko\u0144cz\u0105cej si\u0119 spo\u0142ecznej nagonki pog\u0142\u0119bia si\u0119 na oczach widza. Z ka\u017cdej strony czu\u0107 wobec Gorgonowej wrogo\u015b\u0107, co nie pozostaje bez wp\u0142ywu na bohaterk\u0119. Niech\u0119\u0107 do kobiety eskaluje tak dynamicznie, \u017ce odbiorca albo zaczyna albo jej ulega\u0107, staj\u0105c po stronie spo\u0142ecznej potrzeby ukarania winnej, albo empatyzowa\u0107 z ni\u0105 jako ofiar\u0105 systemowej bezwzgl\u0119dno\u015bci. Dzi\u0119ki linii narracyjnej filmu, kt\u00f3ra od pierwszej sceny stygmatyzuje Gorgonow\u0105 pi\u0119tnem zbrodniarki i tym samym manipuluje postrzeganie widza, tw\u00f3rcom filmu uda\u0142o si\u0119 podzieli\u0107 odbiorc\u00f3w na dwa typy. Na tych, kt\u00f3rzy uznaj\u0105c jej win\u0119, chc\u0105 dla niej okrutnej kary oraz na tych, kt\u00f3rzy uznaj\u0105c jej win\u0119, wsp\u00f3\u0142czuj\u0105 jej. W ten spos\u00f3b wykreowany \u015bwiat staje si\u0119 dla widza niewygodny, gdy\u017c tw\u00f3rcy filmu zr\u0119cznie przenosz\u0105 uwag\u0119 z zbrodniarki na spo\u0142ecze\u0144stwo. Jego bezduszno\u015b\u0107 i wszechobecna zajad\u0142o\u015b\u0107 nie sprzyjaj\u0105 temu, by chcie\u0107 si\u0119 z nim uto\u017csami\u0107. Gra re\u017cysera na \u017cywej materii zbrodni zaczyna obna\u017ca\u0107 mechanizm rozprzestrzeniania si\u0119 z\u0142a, pokazuj\u0105c jak jedna zbrodnia mo\u017ce przemieni\u0107 ca\u0142\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107. Zw\u0142aszcza, \u017ce nie znaleziono jednoznacznych dowod\u00f3w winy, a jednak s\u0105d pierwszej instancji skaza\u0142 Gorgonow\u0105 na \u015bmier\u0107 przez powieszenie.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Wznowienie post\u0119powania <\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Za spraw\u0105 kasacji sprawa trafi\u0142a do ponownego rozpoznania przed s\u0105dem w Krakowie. Zmarnia\u0142a i bardziej pokorna Gorgonowa, w czarnej sukience, ju\u017c bez futra na ramionach, nadal nie przyznaje si\u0119 do winy. Co wi\u0119cej, pojawiaj\u0105 si\u0119 nowe, znacz\u0105ce okoliczno\u015bci. Bieg\u0142y z medycyny s\u0105dowej podwa\u017ca u\u017cycie d\u017caganu jako narz\u0119dzia zbrodni: \u201eTen d\u017cagan jest bardzo ci\u0119\u017cki. Wa\u017cy przesz\u0142o cztery kilogramy. Je\u015bli takim narz\u0119dziem uderzy si\u0119 w g\u0142ow\u0119, zwykle dochodzi do z\u0142amania, a nawet pogruchotania czaszki. \u017badnego pogruchotania czaszki sekcja zw\u0142ok nie wykaza\u0142a\u201d[37]<\/a><\/sup><\/sup>. Na d\u017caganie nie znaleziono te\u017c krwi. S\u0105d dopytuje wi\u0119c o to, czy mog\u0142a by\u0107 zmyta. Jednak uzyskuje jednoznaczn\u0105 opini\u0119 eksperta: \u201eNawet po 40 godzinach le\u017cenia przedmiotu w wodzie mo\u017cna wykry\u0107 krew spektralnie\u201d[38]<\/a><\/sup><\/sup>. Prokurator wykazuje si\u0119 przygotowaniem specjalistycznym, dopytuj\u0105c o wp\u0142yw otoczenia na krzepliwo\u015b\u0107 krwi (wszak tylko niezakrzepni\u0119tej nie da si\u0119 usun\u0105\u0107). Okazuje si\u0119, \u017ce krew potrzebuje oko\u0142o 7-10 minut na zaschni\u0119cie, a czas ten jest d\u0142u\u017cszy przy niskich temperaturach[39]<\/a><\/sup><\/sup>. W kontek\u015bcie biologiczno-chemicznych ustale\u0144 prokurator przytacza zeznania \u015bwiadka, Henryka Zaremby, kt\u00f3ry przes\u0142uchiwany jeszcze we Lwowie, powiedzia\u0142: \u201eW pomieszczeniu by\u0142o zimno\u201d[40]<\/a><\/sup><\/sup>. Adwokat Gorgonowej nie daje za wygran\u0105, nazywaj\u0105c rzeczone zimno \u2013 \u201ezimnem z szoku\u201d[41]<\/a><\/sup><\/sup> oraz przywo\u0142uj\u0105c zeznania Csali, kt\u00f3ry m\u00f3wi\u0142, \u017ce by\u0142o ciep\u0142o i krew powinna zaschn\u0105\u0107. Tym samym obrona kwestionuje u\u017cycie d\u017caganu jako narz\u0119dzia zbrodni. Przytoczony fragment filmu Majewskiego oddaje rzeczywisty przebieg rozprawy, ujawniaj\u0105cy kryminalistyczne my\u015blenie procesowe.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

W toku krakowskiej sprawy ciekawa okazuje si\u0119 obserwacja reakcji spo\u0142ecznych, kt\u00f3re ju\u017c nie s\u0105 takie jak wcze\u015bniej. Czas i odleg\u0142o\u015b\u0107 od miejsca zbrodni maj\u0105 znaczenie. Tutejsi odbiorcy nie wykazuj\u0105 emocjonalnego stosunku do sprawy, kt\u00f3ry w przypadku ludno\u015bci lwowskiej wynika\u0142 z bliskiego s\u0105siedztwa zdarze\u0144. Pojawiaj\u0105 si\u0119 te\u017c g\u0142osy wsparcia dla Gorgonowej. Interesuj\u0105c\u0105 postaci\u0105, kt\u00f3rej znaczenie docenili te\u017c tw\u00f3rcy filmu, by\u0142a Irena Krzywicka \u2013 \u201efeministka, pogromczyni ko\u0142tu\u0144stwa i drobnomiesza\u0144stwa\u201d[42]<\/a><\/sup><\/sup>. Jej wypowiedzi, cytowane przez \u0141azarewicza, przypominaj\u0105 o wa\u017cnym aspekcie tamtych zdarze\u0144: \u201eDwunastu przysi\u0119g\u0142ych, trzech s\u0119dzi\u00f3w, dw\u00f3ch prokurator\u00f3w, trzech obro\u0144c\u00f3w, biegli, protokolanci, stenografowie. Po\u015br\u00f3d nich kobieta, zmartwia\u0142a i nieruchoma, bez krwi w twarzy, pocieraj\u0105ca czasem nerwowo dwa palce u d\u0142oni. Nie wchodz\u0119 w tej chwili w spraw\u0119 winy czy niewinno\u015bci Gorgonowej, ale musz\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce ta gromada triumfuj\u0105cych m\u0119\u017cczyzn, otaczaj\u0105cych koliskiem z\u0142aman\u0105 kobiet\u0119, jest widokiem niezmiernie przykrym, jest optycznie prawie nie do wytrzymania. Przywykli\u015bmy widzie\u0107 kobiety wsz\u0119dzie. Ich nieobecno\u015b\u0107 tutaj, gdzie chodzi o los kobiety, jest niew\u0142a\u015bciwa, jest niemal obra\u017caj\u0105ca\u201d[43]<\/a><\/sup><\/sup>. Ten aspekt r\u00f3wnie\u017c uwidoczniony zosta\u0142 w filmie Janusza Majewskiego. Od pocz\u0105tku widz obserwuje g\u0142\u00f3wnie m\u0119ski \u015bwiat, odpowiedzialny za ca\u0142\u0105 sprawiedliwo\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105. Wierne przeniesienie tego zagadnienia na ekran pog\u0142\u0119bia dokumentalny koloryt filmu. Wszak znajdujemy si\u0119 w latach 30. XX wieku i porz\u0105dek spo\u0142eczny zdominowany jest przez g\u0142\u0119boko jeszcze wtedy funkcjonuj\u0105cy patriarchat. Ciekawe w tym kontek\u015bcie wydaje si\u0119, \u017ce cho\u0107 od tamtego czasu tak bardzo zmieni\u0142y si\u0119 role kobiet w spo\u0142ecze\u0144stwie, przebieg dochodzenia i wi\u0119kszo\u015b\u0107 kryminalistycznych czynno\u015bci procesowych niespe\u0142na wiek p\u00f3\u017aniej wygl\u0105da tak samo, jak wtedy. Jak pokazuje film Majewskiego, dotyczy to tak\u017ce takich zagadnie\u0144 specjalistycznych, takich jak np. eksperyment rzeczoznawczy.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Eksperyment rzeczoznawczy<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Wykonuje go ekspert (bieg\u0142y) na wezwanie s\u0105du, prokuratury lub obrony. Stanowi on cz\u0119\u015b\u0107 przeprowadzanej ekspertyzy i ma charakter badawczy, a nie dowodowy[44]<\/a><\/sup><\/sup>. W sprawie Gorgonowej takim eksperymentem mog\u0142a si\u0119 sko\u0144czy\u0107 sprawa halki. Zgodnie z zeznaniami \u015bwiadk\u00f3w, Rita przebra\u0142a si\u0119, zmieniaj\u0105c po dokonaniu zbrodni halk\u0119 z seledynowej na bia\u0142\u0105. W\u0105tek ten wykorzystali tak\u017ce tw\u00f3rcy filmu, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na ch\u0119\u0107 przeprowadzenia takiego eksperymentu. Wszak \u2013 jak pyta Wo\u017aniakowski (Andrzej Szczepkowski), obro\u0144ca Gorgonowej podczas procesu w Krakowie \u2013 \u201eJak mo\u017cna twierdzi\u0107, m\u00f3wi\u0119 tu o zeznaniach \u015bwiadka Czajkowskiego (Marek Konrad), \u017ce rozpozna\u0142 seledynowy kolor koszuli i to w dodatku tylko r\u0105bka, je\u015bli noc by\u0142a ciemna, a w pokoju pali\u0142a si\u0119 tylko s\u0142abiutka lampa naftowa? Jak w takim o\u015bwietleniu mo\u017cna precyzyjnie rozpozna\u0107 kolor? I to w dodatku kolor tak nik\u0142y, blady jak seledynowy?\u201d[45]<\/a><\/sup><\/sup>. Na bieg\u0142ego obrona chcia\u0142a powo\u0142a\u0107 malarza \u2013 Zbigniewa Pronaszk\u0119, kt\u00f3rego zadaniem by\u0142o wypowiedzenie si\u0119 na temat \u015bwiat\u0142a i kolor\u00f3w. S\u0105d jednak nie wyrazi\u0142 zgody na przeprowadzenie eksperymentu rzeczoznawczego. Adwokat jednak wyja\u015bni\u0142 przyczyny swojej ch\u0119ci powo\u0142ania bieg\u0142ego: \u201eKolory, zw\u0142aszcza biel, przybiera r\u00f3\u017cne odcienie, w zale\u017cno\u015bci od o\u015bwietlenia. Bia\u0142y \u015bnieg w zachodz\u0105cym s\u0142o\u0144cu jest r\u00f3\u017cowy, czasem nawet czerwony, za\u015b w pe\u0142nym s\u0142o\u0144cu zawsze niebieski. Wystarczy spojrze\u0107 na jakikolwiek obraz Fa\u0142ata, cho\u0107by w krakowskim muzeum. \u015anieg ten jest zawsze niebieski\u201d[46]<\/a><\/sup><\/sup>.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 przedstawionych w s\u0105dzie lwowskim dowod\u00f3w podczas procesu krakowskiego zyska\u0142a inny wymiar, a wcze\u015bniej jednoznaczne poszlaki nagle okaza\u0142y si\u0119 w wielu miejscach podwa\u017calne. Z tego powodu s\u0119dzia zdecydowa\u0142 na przeprowadzenie wizji lokalnej.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Wizja lokalna <\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Wizja lokalna wykorzystuje wiele czynno\u015bci procesowych opisanych ju\u017c wcze\u015bniej. Organ przybywaj\u0105cy ponownie na miejsce zdarzenia, zapoznaje si\u0119 z topografi\u0105 terenu, warunkami panuj\u0105cymi na miejscu, mo\u017ce obejrze\u0107 je i skonfrontowa\u0107 w\u0142asne spostrze\u017cenia z zapisami z protoko\u0142\u00f3w ogl\u0119dzin \u015bledczych. Zdarza si\u0119, \u017ce czynno\u015b\u0107 ta umo\u017cliwia ujawnienie dodatkowych \u015blad\u00f3w, narz\u0119dzi, pozostawionych przedmiot\u00f3w. \u201eWizj\u0119 wykonuje si\u0119 na dalszym etapie post\u0119powania, cz\u0119sto ju\u017c w trakcie post\u0119powania jurysdykcyjnego, gdy organ dysponuje materia\u0142em dowodowym daj\u0105cym w miar\u0119 sp\u00f3jny i pe\u0142ny obraz zdarzenia\u201d[47]<\/a><\/sup><\/sup>. Wizja lokalna ko\u0144czy prezentacj\u0119 czynno\u015bci kryminalistycznych w filmie Majewskiego. S\u0119dzia wraz z \u0142aw\u0105 przysi\u0119g\u0142ych udaj\u0105 si\u0119 do Brzuchowic, by osobi\u015bcie rozpozna\u0107 miejsce zdarzenia. Przekonuj\u0105 si\u0119, \u017ce pies Luks jest rzeczywi\u015bcie (jak m\u00f3wi\u0142a Gorgonowa) przyjazny w\u0142a\u015bciwie dla ka\u017cdego, co podwa\u017ca wcze\u015bniejsze przekonanie o tym, \u017ce je\u015bli w noc zbrodni nie szczeka\u0142, to widocznie nikt obcy nie kr\u0119ci\u0142 si\u0119 wok\u00f3\u0142 domu.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Wizja pozwoli\u0142a obali\u0107 tak\u017ce wiele innych dowod\u00f3w i wcze\u015bniejszych zezna\u0144 \u015bwiadk\u00f3w \u2013 zw\u0142aszcza Stasia, kt\u00f3ry sw\u00f3j szok po odnalezieniu cia\u0142a siostry, wzmocni\u0142 dzieci\u0119c\u0105 wyobra\u017ani\u0105. W ten spos\u00f3b np. \u201ed\u017awi\u0119k t\u0142uczonej szyby\u201d zamieniono na \u201ed\u017awi\u0119k t\u0142uczonego szk\u0142a\u201d (Gorgonowa st\u0142uk\u0142a szklank\u0119, a nie pozorowa\u0142a w\u0142amanie, wybijaj\u0105c szyb\u0119). W ramach wizji lokalnej przeprowadzono tak\u017ce eksperyment dowodowy[48]<\/a><\/sup><\/sup>. Mia\u0142 da\u0107 odpowied\u017a na nast\u0119puj\u0105ce pytania: \u201ePo pierwsze, czy d\u017awi\u0119k t\u0142uczenia szklanki jest s\u0142yszalny w miejscu, gdzie znajdowa\u0142 si\u0119 \u015bwiadek, Stanis\u0142aw Zaremba? Po drugie \u2013 czy d\u017awi\u0119k t\u0142uczonej szklanki w zestawieniu z d\u017awi\u0119kiem t\u0142uczonej szyby mo\u017cna rozr\u00f3\u017cni\u0107?\u201d[49]<\/a><\/sup><\/sup>. Wizja lokalna posiada du\u017cy potencja\u0142 inscenizacyjny, co tw\u00f3rcy filmu wykorzystali, dopinaj\u0105c narracj\u0119 symboliczn\u0105 scen\u0105, w kt\u00f3rej nast\u0119puje obna\u017cenie niedoskona\u0142o\u015bci wcze\u015bniejszych dzia\u0142a\u0144 procesowych. Przedstawiciele wymiaru sprawiedliwo\u015bci i \u015bwiadkowie odtwarzaj\u0105 fragmenty zbrodni brzuchowickiej, pokazuj\u0105c, \u017ce trudno jednoznacznie stwierdzi\u0107 win\u0119 Gorgonowej, nawet w sytuacji opierania si\u0119 na poszlakach. Film ko\u0144czy si\u0119 wyrokiem podtrzymuj\u0105cym win\u0119. \u0141awa przysi\u0119g\u0142ych jednak, na podstawie zgromadzonego materia\u0142u dowodowego, skazuje j\u0105 na 8 lat wi\u0119zienia.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\u201eSprawa Gorgonowej\u201d w re\u017c. Janusza Majewskiego pokazuje, \u017ce proces kryminalistycznego dowodzenia winy cz\u0142owieka bywa niezwykle \u017cmudny i d\u0142ugotrwa\u0142y, a \u015bledcze procedury rozpracowywania zbrodni, cho\u0107 od niespe\u0142na stu lat podejmowane s\u0105 w identyczny lub podobny spos\u00f3b, okazuj\u0105 si\u0119 niewystarczaj\u0105ce. Zw\u0142aszcza, gdy ocen\u0105 czyjej\u015b winy kieruj\u0105 plotka, ch\u0119\u0107 sensacji i emocje lokalnej spo\u0142eczno\u015bci.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Z punktu widzenia budowania postaci, Rita okaza\u0142a si\u0119 postaci\u0105 dynamiczn\u0105. Widz, kt\u00f3ry pod\u0105\u017ca za jej rozwojem, sam doznaje przemiany. Rekonstrukcja przebiegu sprawy Gorgonowej j\u0119zykiem filmu, za spraw\u0105 g\u0142\u0119bokiej psychologizacji, zdj\u0119\u0142a z bohaterki odium spo\u0142ecznego pi\u0119tna. Ono za\u015b paradoksalnie sta\u0142o si\u0119 dla re\u017cysera, Janusza Majewskiego, bod\u017acem do nakr\u0119cenia tego filmu. Dla tw\u00f3rcy tego bowiem Lw\u00f3w by\u0142 miejscem dorastania. A nazwisko Gorgonowej zna\u0142 od dziecka, gdy\u017c od swojej niani cz\u0119sto s\u0142ysza\u0142 zdanie: \u201eJak nie zjesz kaszki, to przyjdzie Gorgonowa i ci\u0119 zabije\u201d[50]<\/a><\/sup><\/sup>.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

 <\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Film Sprawa Gorgonowej<\/em> obejrzysz bezp\u0142atnie tutaj <\/strong><\/a>na portalu<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\"\"<\/a><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n
    \r\n
  1. \r\n

    W latach 70. XX wieku gatunek kina kryminalnego rozwija\u0142 si\u0119 doskonale. Z polskich produkcji warto wymieni\u0107 chocia\u017cby takie jak: Akcja Brutus<\/em> (1970), Ostatni \u015bwiadek<\/em> (1970), Brylanty pani Zuzy<\/em> (1972), Poszukiwany Poszukiwana<\/em> (1973), Brunet wieczorow\u0105 por\u0105<\/em> (1976), Hazardzi\u015bci<\/em> (1976), Przepraszam, czy tu bij\u0105?<\/em> (1976), Antyki<\/em> (1977) i in. \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  2. \r\n

    Powr\u00f3cone arcydzie\u0142a: Sprawa Gorgonowej<\/em>, https:\/\/goingapp.pl\/wydarzenie\/przywrocone-arcydziela-sprawa-gorgonowej\/kwiecien-2019<\/a> [dost\u0119p: 18.02.2023] \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  3. \r\n

    Proces Rity Gorgonowej. Zagadka brzuchowicka przed s\u0105dem krakowskim<\/em>, [w:] \u201eDziennik Ilustrowany\u201d z dn. 7. marca 1933, nr 6, s. 1. \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  4. \r\n

    <\/a> D. Miros\u0142aw, Legenda Gorgonowej<\/em>, [w:] \u201eKamena\u201d, nr 26\/ 1977, \u017ar\u00f3d\u0142o:<\/p>\r\n

    http:\/\/biblioteka.teatrnn.pl\/dlibra\/Content\/90211\/legenda%20gorgonowej.pdf<\/a> [dost\u0119p: 4.02.2023] \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  5. \r\n

    Tam\u017ce. \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  6. \r\n

    M. Teler, \u201eNazywam si\u0119 Ka\u0144ska, Emilia Ka\u0144ska\u201d \u2013 nowe dokumenty w sprawie Gorgonowej<\/em>, https:\/\/histmag.org\/Nazywam-sie-Kanska-Emilia-Kanska-nowe-dokumenty-w-sprawie-Gorgonowej-19559<\/a> [dost\u0119p: 09.02.2023] \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  7. \r\n

    Powr\u00f3cone arcydzie\u0142a: Sprawa Gorgonowej<\/em>, https:\/\/goingapp.pl\/wydarzenie\/przywrocone-arcydziela-sprawa-gorgonowej\/kwiecien-2019<\/a> [dost\u0119p: 18.02.2023] \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  8. \r\n

    <\/a> Pod wzgl\u0119dem budowania narracji film ten przypomina film \u201eDwunastu gniewnych ludzi\u201d Sidneya Lumeta, kt\u00f3ry jest filmem \u201ewyzwalaj\u0105cym u odbiorcy silne reakcje, a nawet prowadz\u0105cym z widzem swoist\u0105 gr\u0119 afektywn\u0105, kt\u00f3ra zdaje si\u0119 opiera\u0107 mi\u0119dzy innymi na konsekwentnym stosowaniu pewnych strategii narracyjnych i przedstawieniowych. Strategie te determinuj\u0105 doznania estetyczne oraz stany uczuciowe odbiorcy, a zatem, jak mo\u017cna s\u0105dzi\u0107, wp\u0142ywaj\u0105 \u2013 w spos\u00f3b niejawny \u2013 na jego oceny i pogl\u0105dy\u201d, por. B. Paw\u0142owska-J\u0105drzyk, Ci\u0119\u017cko\u015b\u0107 \u2013 lekko\u015b\u0107 \u2013 perswazyjno\u015b\u0107, czyli co wynika z organizacji estetycznej filmu \u201eDwunastu gniewnych ludzi\u201d Sidneya Lumeta<\/em>, [w:] \u201eZa\u0142\u0105cznik Kulturoznawczy\u201d, nr 5\/2018. \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  9. \r\n

    J. Wojnicka, Janusz Majewski \u2013 literatura i styl<\/em>, [w:] G. Stach\u00f3wna, J. Wojnicka i in. (red.), Autorzy kina polskiego<\/em>, Wydawnictwo Rabid, Krak\u00f3w 2004, s. 56. \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  10. \r\n

    <\/a> Wersja kryminalistyczna<\/em> to wst\u0119pna wersja przebiegu zdarze\u0144, sformu\u0142owana na na podstawie informacji zgromadzonych podczas ogl\u0119dzin og\u00f3lnoorientacyjnych, por. P. Girdwoy\u0144, Wersja kryminalistyczna<\/em>, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2001, s. 222. \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  11. \r\n

    <\/a> Ogl\u0119dziny<\/em> to tzw. czynno\u015b\u0107 procesowo \u2013 kryminalistyczna, w trakcie kt\u00f3rej organ (policja, prokurator) zapoznaje si\u0119 z przedmiotem ogl\u0119dzin: miejscem, osob\u0105, rzecz\u0105 lub zw\u0142okami, podejmuje dzia\u0142ania, polegaj\u0105ce na wykryciu, zabezpieczeniu i wst\u0119pnym zbadaniu \u015blad\u00f3w kryminalistycznych w celu wyja\u015bnienia charakteru i okoliczno\u015bci badanego zdarzenia i ustalenia sprawcy., E. Gruza, Ogl\u0119dziny \u015bledcze miejsca zdarzenia w praktyce procesowe<\/em>j, [w:] Problemy Wsp\u00f3\u0142czesnej Kryminalistyki<\/em>, E. Gruza, T. Tomaszewski, M. Goc (red.), UW, Warszawa 1996, s. 117. \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  12. \r\n

    Por. K. Witkowska, Ogl\u0119dziny, Aspekty procesowe i kryminalistyczne<\/em>, Wolters Kluwer, Warszawa 2013, s. 19. \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  13. \r\n

    <\/a> Por. K. Olszak-H\u00e4u\u00dfler, Rozumienie poj\u0119cia \u201e\u015blad\u201d w uj\u0119ciu profilowania kryminalnego<\/em>, [w:] \u201eProblemy kryminalistyki, nr 291 (1)\/2016, s. 7-8. \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  14. \r\n

    M\u00f3wi o tym r\u00f3wnie\u017c Profesor i Bieg\u0142y s\u0105dowy grany przez Wojciecha Pszoniaka, por. Film Sprawa Gorgonowej<\/em> (1977), re\u017c. L. Majewski, 1:51:09 \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  15. \r\n

    <\/a> C. \u0141azarewicz, Koronkowa robota<\/em>, Wydawnictwo Czarne, Wo\u0142owiec 2019, s. 39. \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  16. \r\n

    Tam\u017ce, s. 39. \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  17. \r\n

    K. Obuchowski, Psychologia d\u0105\u017ce\u0144 ludzkich<\/em>, PWN, Warszawa 1972, s. 33. \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  18. \r\n

    C. \u0141azarewicz, Koronkowa robota<\/em>, dz. cyt., s. 40. \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  19. \r\n

    Dedukcja (od \u0142ac. deductio<\/em> \u2013 oznaczaj\u0105cego wprowadzenie<\/em>) \u2013 metoda rozumowania polegaj\u0105ca na wyprowadzeniu logicznych wniosk\u00f3w z fakt\u00f3w, przes\u0142anek i twierdze\u0144, por. M. Ta\u0142asiewicz, Poj\u0119cie racjonalno\u015bci nauk empirycznych<\/em>, Wydawnictwo WFiS UW, Warszawa 2000, s. 41. \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  20. \r\n

    M. Niewi\u0144ska, Profilowanie nieznanych sprawc\u00f3w zab\u00f3jstw na podstawie \u201emodus operandi\u201d<\/em>,<\/p>\r\n

    http:\/\/www.bibliotekacyfrowa.pl\/Content\/58889\/PDF\/12_Magdalena_Niewinska.pdf<\/a> [dost\u0119p: 12.03.2023] \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  21. \r\n

    J. K. Gierowski, Osobowo\u015b\u0107 i procesy motywacyjne sprawc\u00f3w zab\u00f3jstw seksualnych<\/em>, Studia Kryminologiczne, Kryminalistyczne i Penitencjarne, Warszawa 1979, t. 9, s. 23. \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  22. \r\n

    W 77% przypadk\u00f3w zbrodni ofiara i sprawca si\u0119 znaj\u0105. Relacje mi\u0119dzy nimi s\u0105 zr\u00f3\u017cnicowane, np. w przypadku zab\u00f3jstw ze z\u0142o\u015bci czy poczucia krzywdy ofiar\u0105 jest z regu\u0142y osoba spokrewniona lub znajoma, natomiast w przypadku zab\u00f3jstw seksualnych najcz\u0119\u015bciej jest to osoba przypadkowa, por. E. Ga\u0142ka, Typologia sprawc\u00f3w zab\u00f3jstw<\/em>, [w:] \u201eWroc\u0142awskie Studia Erazmia\u0144skie. Zeszyty Studenckie\u201d, nr 5\/2011. \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  23. \r\n

    Morderczyni bez imienia – w<\/em>ywiad B. Czartoryskiego z C. \u0141azarewiczem, [w:] \u201eWprost\u201d, nr 14\/2018 (1830). \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  24. \r\n

    Por. E. Ga\u0142ka, Typologia sprawc\u00f3w zab\u00f3jstw<\/em>, dz. cyt., s. 70. \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  25. \r\n

    Tam\u017ce, s. 71. \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  26. \r\n

    Tam\u017ce. \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  27. \r\n

    Tam\u017ce, s. 72. \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  28. \r\n

    C. \u0141azarewicz, Koronkowa robota<\/em>, dz. cyt., s. 62. \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  29. \r\n

    Film Sprawa Gorgonowej<\/em> (1977), re\u017c. L. Majewski , 1:14:55. \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  30. \r\n

    Tam\u017ce, 1:14:22. \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  31. \r\n

    Tam\u017ce, 1:14:27. \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  32. \r\n

    Tam\u017ce, 1:14:33. \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  33. \r\n

    Por. Z. Majchrzyk, Kiedy kobieta zabija. Motywy, osobowo\u015b\u0107, relacja sprawca-ofiara, strategie obronne<\/em>, Wydawnictwo Uniwersytetu Kardyna\u0142a Stefana Wyszy\u0144skiego, Warszawa 2009, s. 62. \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  34. \r\n

    Z. Majchrzyk, Motywacje zab\u00f3jczy\u0144. Alkohol i przemoc w rodzinie<\/em>, Pa\u0144stwowa Agencja Rozwi\u0105zywania Problem\u00f3w. Alkoholowych, Warszawa 1995, s. 11. \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  35. \r\n

    Por. I. Pospiszyl, Przemoc w rodzinie<\/em>, WSiP, Warszawa 1994, s. 152-153. \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  36. \r\n

    Film Sprawa Gorgonowej<\/em> (1977), re\u017c. L. Majewski , 21:18. \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  37. \r\n

    Tam\u017ce, 1:38:16. \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  38. \r\n

    Tam\u017ce, 1:39:47. \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  39. \r\n

    Tam\u017ce, 1:39:48 \u2013 1:40:18. \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  40. \r\n

    Tam\u017ce, 1:40:20. \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  41. \r\n

    Tam\u017ce, 1:40:24. \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  42. \r\n

    C. \u0141azarewicz, Sprawa Gorgonowej<\/em>, dz. cyt., s. 129. \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  43. \r\n

    Tam\u017ce, s. 130. \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  44. \r\n

    <\/a> E. Gruza, M. Goc, J. Moszczy\u0144ski, Kryminalistyka, czyli o wsp\u00f3\u0142czesnych metodach dowodzenia przest\u0119pstw<\/em>, Wolters Kluwer, Warszawa 2020, s. 250. \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  45. \r\n

    Film Sprawa Gorgonowej<\/em> (1977), re\u017c. L. Majewski, 1:47:07. \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  46. \r\n

    Tam\u017ce, 1:47:22. \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  47. \r\n

    E. Gruza, M. Goc, J. Moszczy\u0144ski, Kryminalistyka, czyli o wsp\u00f3\u0142czesnych metodach dowodzenia przest\u0119pstw<\/em>, dz. cyt., 249. \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  48. \r\n

    Eksperyment dowodowy mo\u017ce by\u0107 przeprowadzony w formie do\u015bwiadczenia. Polega na sprawdzeniu, czy okre\u015blone zdarzenie lub jego fragment mog\u0142o w og\u00f3le nast\u0105pi\u0107 lub mie\u0107 taki przebieg, jak zak\u0142ada organ procesowy w wersji kryminalistycznej lub jaki wynika z zebranego materia\u0142u dowodowego, np. zezna\u0144 \u015bwiadka lub wyja\u015bnie\u0144 podejrzanego, por. E. Gruza, M. Goc, J. Moszczy\u0144ski, Kryminalistyka, czyli o wsp\u00f3\u0142czesnych metodach dowodzenia przest\u0119pstw<\/em>, dz. cyt., 251. \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  49. \r\n

    Film Sprawa Gorgonowej<\/em> (1977), re\u017c. L. Majewski, 2:01:58. \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n\r\n\r\n\r\n

  50. \r\n

    <\/a> M. Miszewska, \u201eKoronkowa robota\u201d i najg\u0142o\u015bniejszy proces II RP,<\/p>\r\n

    https:\/\/audycjekulturalne.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/%E2%80%9EKoronkowa-robota%E2%80%9D-i-najg%C5%82o%C5%9Bniejszy-proces-II-RP-transkrypcja-podcastu.pdf<\/a> [dost\u0119p: 20.02.2023] \u2191<\/a><\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ol>\r\n\r\n\r\n

    \r\n

    Patrycja Babicka – <\/strong>Dramatur\u017cka i pisarka. Absolwentka Polonistyki i Teatrologii na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim; Laboratorium Dramatu Tadeusza S\u0142obodzianka; Public Relations w Wy\u017cszej Szkole Europejskiej; Kryminalistyki i Kryminologii na Uniwersytecie Pedagogicznym w Krakowie oraz Zarz\u0105dzania O\u015bwiat\u0105.<\/p>\r\n

    Jej praca magisterska pt. Striptiz jako widowisko<\/em> zosta\u0142a opublikowana w Lekturach dramatyczno\u015bci<\/em> pod red. Dariusza Kosi\u0144skiego. Debiutowa\u0142a na \u0142amach \u201eDialogu\u201d w 2008 roku Dramatem sensacyjnym<\/em>. Zwi\u0105zana ze scen\u0105 jako tek\u015bciarka w spektaklach muzycznych \u2013 Sprawca<\/em>, re\u017c. B. Porczyk (Teatr Polski we Wroc\u0142awiu); Pitawal. Historie kryminalne Krakowa w piosenkach<\/em>, re\u017c. A. Rokita (Teatr Bagatela); OZ. Remix<\/em>, re\u017c. D. \u017bakowski (Teatr Maska, Stowarzyszenie Sztuka Nowa). Wsp\u00f3\u0142autorka (razem z Magdalen\u0105 Zar\u0119bsk\u0105-W\u0119grzyn) dw\u00f3ch dramat\u00f3w o Wandzie Rutkiewicz: Pod stopami niebo i nad g\u0142ow\u0105 niebo<\/em>, re\u017c. J\u00f3zef Opalski (Teatr Polskiego Radia) oraz Ostatnie 300 metr\u00f3w. Historia inspirowana \u017cyciem Wandy Rutkiewicz<\/em>, re\u017c. Bartosz Kulas (nagrodzony w Konkursie Inicjatyw Teatralnych \u201eGie\u0142da Teatralna\u201d 2017). Wraz z kompozytorem Atanasem Valkovem zdoby\u0142a wyr\u00f3\u017cnienie w konkursie Stowarzyszenia Autor\u00f3w ZAiKS oraz Teatru Wielkiego \u2013 Opery Narodowej na libretto i muzyk\u0119 opery dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy, Zimne dzieci<\/em> (2019). Autorka s\u0142uchowisk (Teatr Polskiego Radia\/Rzesz\u00f3w) \u2013 Biuro Cytadela<\/em> (re\u017c. M. Wiktor), Polio <\/em>(re\u017c. M. Wiktor) oraz cyklu Pitawal rzeszowski<\/em> (re\u017c. M. Wiktor). Dramatur\u017cka w spektaklach: FeFerdydurke<\/em>, re\u017c. D. \u017bakowski (Stowarzyszenie Sztuka Nowa), IV RP Sn\u00f3w<\/em>, re\u017c. D. \u017bakowski (Stowarzyszenie Sztuka Nowa), Przestrzenie Kobro<\/em>, re\u017c. D. \u017bakowski, Jeste\u015bmy wspaniali<\/em>, re\u017c. D. \u017bakowski, (Teatr Maska, Stowarzyszenie Sztuka Nowa), Hamlet.motion<\/em>, re\u017c. D. \u017bakowski (Stowarzyszenie Sztuka Nowa, premiera na Festiwalu Szekspirowskim 2022). W sezonie 2021\/22 \u2013 rezydentka Talents Lab w Luksemburgu \u2013 dramatur\u017cka przy realizacji mini-opery komicznej Kitchen Symphony<\/em>, re\u017c. E. Ruci\u0144ska.<\/p>\r\n

    Ponadto, autorka licznych, publikowanych w r\u00f3\u017cnych mediach, artyku\u0142\u00f3w krytycznych o filmie i teatrze, autorka wielu wywiad\u00f3w z lud\u017ami sztuki oraz pedago\u017cka teatru.<\/p>\r\n

    Streszczenie:<\/strong><\/p>\r\n

    Janusz Majewski, re\u017cyser Sprawy Gorgonowej<\/em> nazwa\u0142 proces powstawania \u201erefleksj\u0105 nad procesem dochodzenia do prawdy\u201d. Autorka tekstu \u0142\u0105czy rekonstrukcj\u0119 przebiegu ekranowego \u015bledztwa oraz uwagi, dotycz\u0105ce kontekstu spo\u0142ecznego autentycznej zbrodni z \u201ediagnoz\u0105\u201d dotycz\u0105c\u0105 swoisto\u015bci zastosowanej w filmie narracji, kt\u00f3ra wprowadza do filmu komponent ambiwalencji i znacz\u0105co oddzia\u0142uje na percepcj\u0119 potencjalnej zbrodniarki przez widz\u00f3w. Dramaturgia tekstu zbudowana zosta\u0142a w oparciu o analiz\u0119 kryminalistyczn\u0105 i realistyczny przebieg \u015bledztwa. \u0141\u0105czenie analizy kryminalistycznej z analiz\u0105 filmoznawcz\u0105 pog\u0142\u0119bia w znacz\u0105cy spos\u00f3b odbi\u00f3r dzie\u0142a Majewskiego, ukazuj\u0105c z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 i niejednoznaczno\u015b\u0107 procesu dochodzenia do prawdy.<\/p>\r\n

    Summary:<\/strong><\/p>\r\n

    The director of the Gorgonowa Case, <\/em>called the process of creation \u201creflection on the process of finding the truth\u201d. The author of this text combines the reconstruction of the on-screen investigation and the comments on the social context of a real crime with a „diagnosis” regarding the specificity of the narration used in the film, which introduces a component of ambivalence to the film and significantly affects the viewers’ perception of the potential criminal. The dramaturgy of the text was built on the basis of forensic analysis and a realistic course of the investigation. Combining forensic analysis with film analysis significantly deepens the reception of Majewski’s work, showing the complexity and ambiguity of the process of finding the truth.<\/p>\r\n

    Bibliografia\u00a0<\/strong><\/p>\r\n

    Ga\u0142ka E., Typologia sprawc\u00f3w zab\u00f3jstw<\/em>, [w:] \u201eWroc\u0142awskie Studia Erazmia\u0144skie. Zeszyty Studenckie\u201d, nr 5\/2011.<\/p>\r\n

    Gierowski J. K., Osobowo\u015b\u0107 i procesy motywacyjne sprawc\u00f3w zab\u00f3jstw seksualnych<\/em>, Studia Kryminologiczne, Kryminalistyczne i Penitencjarne, Warszawa 1979.<\/p>\r\n

    Girdwoy\u0144 P., Wersja kryminalistyczna<\/em>, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2001.<\/p>\r\n

    Gruza E., Ogl\u0119dziny \u015bledcze miejsca zdarzenia w praktyce procesowe<\/em>j, [w:] Problemy Wsp\u00f3\u0142czesnej Kryminalistyki<\/em>, E. Gruza, T. Tomaszewski, M. Goc (red.), UW, Warszawa 1996.<\/p>\r\n

    Gruza E., Goc M., Moszczy\u0144ski J., Kryminalistyka, czyli o wsp\u00f3\u0142czesnych metodach dowodzenia przest\u0119pstw<\/em>, Wolters Kluwer, Warszawa 2020.<\/p>\r\n

    Majchrzyk Z., Kiedy kobieta zabija. Motywy, osobowo\u015b\u0107, relacja sprawca-ofiara, strategie obronne<\/em>, Wydawnictwo Uniwersytetu Kardyna\u0142a Stefana Wyszy\u0144skiego, Warszawa 2009..<\/p>\r\n

    Majchrzyk Z., Motywacje zab\u00f3jczy\u0144. Alkohol i przemoc w rodzinie<\/em>, Pa\u0144stwowa Agencja Rozwi\u0105zywania Problem\u00f3w. Alkoholowych, Warszawa 1995.<\/p>\r\n

    Miszewska M., \u201eKoronkowa robota\u201d i najg\u0142o\u015bniejszy proces II RP<\/em>,<\/p>\r\n

    https:\/\/audycjekulturalne.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/%E2%80%9EKoronkowa-robota%E2%80%9D-i-najg%C5%82o%C5%9Bniejszy-proces-II-RP-transkrypcja-podcastu.pdf<\/a> [dost\u0119p: 20.02.2023]<\/p>\r\n

    Miros\u0142aw D., Legenda Gorgonowej<\/em>, [w:] \u201eKamena\u201d, nr 26\/ 1977,\u00a0<\/p>\r\n

    http:\/\/biblioteka.teatrnn.pl\/dlibra\/Content\/90211\/legenda%20gorgonowej.pdf<\/a>\u00a0\u00a0<\/p>\r\n

    [dost\u0119p: 4.02.2023]<\/p>\r\n

    Morderczyni bez imienia – w<\/em>ywiad B. Czartoryskiego z C. \u0141azarewiczem, [w:] \u201eWprost\u201d, nr 14\/2018 (1830).\u00a0<\/p>\r\n

    Niewi\u0144ska M., Profilowanie nieznanych sprawc\u00f3w zab\u00f3jstw na podstawie \u201emodus operandi\u201d<\/em>,\u00a0<\/p>\r\n

    http:\/\/www.bibliotekacyfrowa.pl\/Content\/58889\/PDF\/12_Magdalena_Niewinska.pdf<\/a> [dost\u0119p: 12.03.2023]<\/p>\r\n

    \u0141azarewicz C., Koronkowa robota<\/em>, Wydawnictwo Czarne, Wo\u0142owiec 2019.<\/p>\r\n

    Obuchowski K., Psychologia d\u0105\u017ce\u0144 ludzkich<\/em>, PWN, Warszawa 1972.<\/p>\r\n

    Olszak-H\u00e4u\u00dfler K., Rozumienie poj\u0119cia \u201e\u015blad\u201d w uj\u0119ciu profilowania kryminalnego<\/em>, [w:] \u201eProblemy kryminalistyki, nr 291 (1)\/2016.<\/p>\r\n

    Paw\u0142owska-J\u0105drzyk B., Ci\u0119\u017cko\u015b\u0107 \u2013 lekko\u015b\u0107 \u2013 perswazyjno\u015b\u0107, czyli co wynika z organizacji estetycznej filmu \u201eDwunastu gniewnych ludzi\u201d Sidneya Lumeta<\/em>, [w:] \u201eZa\u0142\u0105cznik Kulturoznawczy\u201d, nr 5\/2018.<\/p>\r\n

    Pospiszyl I., Przemoc w rodzinie<\/em>, WSiP, Warszawa 1994.<\/p>\r\n

    Powr\u00f3cone arcydzie\u0142a: Sprawa Gorgonowej<\/em>, https:\/\/goingapp.pl\/wydarzenie\/przywrocone-arcydziela-sprawa-gorgonowej\/kwiecien-2019<\/a> [dost\u0119p: 18.02.2023]<\/p>\r\n

    Proces Rity Gorgonowej. Zagadka brzuchowicka przed s\u0105dem krakowskim<\/em>, [w:] \u201eDziennik Ilustrowany\u201d z dn. 7. marca 1933, nr 6.\u00a0<\/p>\r\n

    Ta\u0142asiewicz M., Poj\u0119cie racjonalno\u015bci nauk empirycznych<\/em>, Wydawnictwo WFiS UW, Warszawa 2000.<\/p>\r\n

    Teler M., \u201eNazywam si\u0119 Ka\u0144ska, Emilia Ka\u0144ska\u201d \u2013 nowe dokumenty w sprawie Gorgonowej<\/em>, https:\/\/histmag.org\/Nazywam-sie-Kanska-Emilia-Kanska-nowe-dokumenty-w-sprawie-Gorgonowej-19559<\/a> [dost\u0119p: 09.02.2023]<\/p>\r\n

    Witkowska K., Ogl\u0119dziny, Aspekty procesowe i kryminalistyczne<\/em>, Wolters Kluwer, Warszawa 2013.<\/p>\r\n

    Wojnicka J., Janusz Majewski \u2013 literatura i styl<\/em>, [w:] G. Stach\u00f3wna, J. Wojnicka i in. (red.), Autorzy kina polskiego<\/em>, Wydawnictwo Rabid, Krak\u00f3w 2004.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    \u201eSprawa Gorgonowej\u201d w re\u017c. Janusza Majewskiego od pocz\u0105tku zwraca uwag\u0119 jako produkcja, kt\u00f3ra koncentruje si\u0119 nie tyle na zbrodni, co na prezentacji sposob\u00f3w jej rozpracowania \u2013 tj. na analizie \u015blad\u00f3w i zebranych danych oraz na wskazaniu motyw\u00f3w dzia\u0142ania przest\u0119pcy. To tak\u017ce fabu\u0142a oparta na faktach. Tym film ten odr\u00f3\u017cnia si\u0119 od wielu innych \u00f3wczesnych, utrwalonych… Czytaj wi\u0119cej »Dochodzenie do prawdy – metody pracy \u015bledczej w narracji filmu „Sprawa Gorgonowej”<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"off","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[1679],"tags":[1816,1810,1809,1813,1805,1817,1820,1818,1819,1811,1812,1814,1154,1821],"ppma_author":[1046],"class_list":["post-6494","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pleograf-historyczno-filmowy-kwartalnik-filmoteki-narodowej-nr-1-2023","tag-gorgonowa-case","tag-sprawa-gorgonowej","tag-courtroom-drama","tag-dochodzenie-do-prawdy","tag-dramat-sadowy","tag-forensics","tag-investigating-the-truth","tag-investigation","tag-investigative-methods-and-techniques","tag-kryminalistyka","tag-metody-i-techniki-sledcze","tag-najwieksza-sprawa-kryminalna-ii-rp","tag-sledztwo","tag-the-biggest-criminal-case-of-the-second-polish-republic"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t