{"id":6319,"date":"2023-04-02T13:48:53","date_gmt":"2023-04-02T12:48:53","guid":{"rendered":"https:\/\/pleograf.pl\/?p=6319"},"modified":"2023-04-20T14:41:59","modified_gmt":"2023-04-20T13:41:59","slug":"z-rozpadu-cesarstwa-tez-mozna-sie-smiac-komentarz-do-kolaudacji-filmu-c-k-dezerterzy-janusza-majewskiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/z-rozpadu-cesarstwa-tez-mozna-sie-smiac-komentarz-do-kolaudacji-filmu-c-k-dezerterzy-janusza-majewskiego\/","title":{"rendered":"Z rozpadu cesarstwa te\u017c mo\u017cna si\u0119 \u015bmia\u0107. Komentarz do kolaudacji filmu „C.K. Dezerterzy” Janusza Majewskiego"},"content":{"rendered":"\n

\n Komedia historyczna okaza\u0142a si\u0119 nowym wyzwaniem artystycznym dla re\u017cysera, kojarzonego z takimi filmami jak Zakl\u0119te rewiry<\/em> (1975) i Epitafium dla Barbary Radziwi\u0142\u0142\u00f3wny <\/em>(1982). Opieraj\u0105c si\u0119 na ksi\u0105\u017cce Kazimierza Sejdy[1]<\/a><\/sup><\/sup>, pod tym samym tytu\u0142em, Janusz Majewski z du\u017cym dystansem potraktowa\u0142 tragedi\u0119 I wojny \u015bwiatowej, ko\u0144cz\u0105cej definitywnie okres Belle Epoque<\/em>.[2]<\/a><\/sup><\/sup> Okoliczno\u015bci decyzji o adaptacji tej powie\u015bci by\u0142y dosy\u0107 przypadkowe. Na to przedsi\u0119wzi\u0119cie nam\u00f3wi\u0142 re\u017cysera Leszek Bajer, wyk\u0142adowca Studium Scenariuszowego w \u0142\u00f3dzkiej Szkole Filmowej. Jeden z jego student\u00f3w zaproponowa\u0142 mu w ramach \u0107wicze\u0144 adaptacj\u0119 tekstu Kazimierza Sejdy. Wyk\u0142adowca doszed\u0142 do wniosku, \u017ce b\u0119dzie to odpowiedni materia\u0142 na scenariusz dla Janusza Majewskiego.[3]<\/a><\/sup><\/sup> Czy adaptacja spe\u0142ni\u0142a jednak oczekiwania krytyk\u00f3w? \n<\/p>\n\n\n\n

\n Posiedzenie Komisji Kolaudacyjnej Film\u00f3w Fabularnych odby\u0142o si\u0119 w dniu 18 listopada 1985 r. Co wa\u017cne, gremium obradowa\u0142o w poszerzonym sk\u0142adzie, gdy\u017c opr\u00f3cz polskich filmowc\u00f3w i krytyk\u00f3w, zasiadali w nim tak\u017ce przedstawiciele w\u0119gierskiego koproducenta. \n<\/p>\n\n\n\n

\n Dyskusja nad filmem koncentrowa\u0142a si\u0119 g\u0142\u00f3wnie wok\u00f3\u0142 kwestii technicznych filmu i jako\u015bci poszczeg\u00f3lnych scen wyst\u0119puj\u0105cych w fabule. Cz\u0142onkowie komisji generalnie zaakceptowali komediow\u0105 form\u0119 opowie\u015bci o przygodach dezerteruj\u0105cych \u017co\u0142nierzy w chyl\u0105cej si\u0119 ku upadkowi c. k. monarchii. Tylko na Kazimierzu Ko\u017aniewskim film nie wywo\u0142a\u0142 wra\u017cenia, kt\u00f3ry generalnie uzna\u0142 produkcj\u0119 za ma\u0142o warto\u015bciow\u0105. Akceptacja konwencji gatunkowej tego dzie\u0142a nie oznacza\u0142a jednak, \u017ce kolaudanci nie zalecali wprowadzenia korekt do fabu\u0142y. \n<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wojciech Pokora, C. K. Dezerterzy <\/em>(1985), Autor: Henryk Jedynak, Prawa: Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny. <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

\n W pierwszej kolejno\u015bci mia\u0142y one dotyczy\u0107 d\u0142ugo\u015bci filmu. Jerzy Hoffman zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119, \u017ce dyskusja powinna dotyczy\u0107 g\u0142\u00f3wnie problemu czy C.K. Dezerterzy <\/em>s\u0105 <\/em>filmem pojedynczym czy z\u0142o\u017conym z dw\u00f3ch cz\u0119\u015bci. Dominowa\u0142a bowiem opinia, \u017ce przemontowanie filmu, jego skr\u00f3cenie mog\u0142o poprawi\u0107 dramaturgi\u0119 akcji. Cz\u0142onkowie komisji nie potrafili jednak w tej kwestii podj\u0105\u0107 jednoznacznej decyzji. Redaktor Lech Wielu\u0144ski optowa\u0142 za dwoma cz\u0119\u015bciami filmu. Z kolei prof. Janusz Go\u0142\u0119biowski proponowa\u0142, aby zastanowi\u0107 si\u0119 nad nakr\u0119ceniem serialu na kanwie filmu. Do dyskusji nad d\u0142ugo\u015bci\u0105 fabu\u0142y w\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c przedstawiciel kinematografii w\u0119gierskiej Ondras, kt\u00f3ry wskazywa\u0142, \u017ce w warunkach jego kraju nie jest przes\u0105dzone czy po obejrzeniu pierwszej cz\u0119\u015bci widzowie przyjd\u0105 na drug\u0105. Dlatego niezale\u017cnie od kwestii podzia\u0142u tego filmu, idealnym rozwi\u0105zaniem by\u0142oby \u017ceby publiczno\u015b\u0107 mog\u0142a zobaczy\u0107 fabu\u0142\u0119 podczas jednego seansu. W\u0105tek ten podsumowa\u0142 dyrektor Jerzy Schonborn, przewodnicz\u0105cy posiedzenia komisji kolaudacyjnej konkluduj\u0105c, \u017ce faktycznie zagadnienie d\u0142ugo\u015bci filmu zdominowa\u0142o dyskusj\u0119 nad fabu\u0142\u0105. Jego zdaniem pomimo, \u017ce film wyprodukowano w dw\u00f3ch cz\u0119\u015bciach powinien on zosta\u0107 skr\u00f3cony i zintegrowany pod k\u0105tem dramaturgii. Decyzj\u0119 co do skr\u00f3t\u00f3w przewodnicz\u0105cy pozostawia\u0142 re\u017cyserowi. Podj\u0105\u0142 tak\u017ce decyzj\u0119, \u017ceby nie skazywa\u0107 filmu podczas aktualnego posiedzenia na ni\u017csze noty, powinien zosta\u0107 pod dokonanych poprawkach ponownie pokazany komisji kolaudacyjnej. Do kolejnego posiedzenia komisji jednak nie dosz\u0142o.\n<\/p>\n\n\n\n

\n Z tematem d\u0142ugo\u015bci produkcji \u0142\u0105czy\u0142o si\u0119 zagadnienie selekcji scen oraz co za tym idzie, oceny ich jako\u015bci i warto\u015bci dla ca\u0142o\u015bci fabu\u0142y. Wskazywano, \u017ce sekwencje scen powinny by\u0107 bardziej sp\u00f3jne, zw\u0142aszcza w drugiej cz\u0119\u015bci filmu. W tym kontek\u015bcie, ciekaw\u0105 propozycj\u0119 wysun\u0105\u0142 Jerzy Kawalerowicz, skupiaj\u0105c si\u0119 na kwestiach technicznych scenariusza i monta\u017cu. Wychodz\u0105c z za\u0142o\u017cenia, \u017ce w filmie opr\u00f3cz scen zasadnych z udzia\u0142em g\u0142\u00f3wnych bohater\u00f3w, wyst\u0119puj\u0105 tzw. sceny anonimowe, kt\u00f3re niepotrzebnie wyd\u0142u\u017caj\u0105 fabu\u0142\u0119. Anonimowe epizody pojawiaj\u0105 si\u0119 w drugiej cz\u0119\u015bci filmu, dotycz\u0105 scen z nieznanym m\u0119\u017cczyzn\u0105 w basenie i b\u00f3jki w kinie z powodu damy przeszkadzaj\u0105cej w seansie filmowym zbyt du\u017cym kapeluszem. Rezygnacja z tych scen mia\u0142a by\u0107 korzystna dla filmu. Dokumentalista Jerzy Bossak zgadzaj\u0105c si\u0119 z tw\u00f3rc\u0105 Austerii<\/em>, okaza\u0142 si\u0119 jeszcze bardziej precyzyjny w eliminacji scen, kt\u00f3re jego zdaniem mog\u0142yby widza nudzi\u0107. W zwi\u0105zku z tym kolaudant radzi\u0142 ca\u0142kowicie zrezygnowa\u0107 z postaci granej przez Leona Niemczyka. Podobnie postulowa\u0142 skr\u00f3ci\u0107 o 1\/3 scen\u0119 igraszek krawca Habera z prostytutkami. Wskazywa\u0142 tak\u017ce, \u017ce postaci grane przez Wojciecha Pokor\u0119 i Leona Niemczyka s\u0105 nazbyt przesadzone. Wi\u0105za\u0142y si\u0119 z nimi r\u00f3wnie\u017c nie\u015bcis\u0142o\u015bci scenariuszowe. Jerzy Bossak nie by\u0142 przekonany, czy grany przez Wojciecha Pokor\u0119 oficer Franz von Nogay w scenie procesu dezerter\u00f3w nie domy\u015bla\u0142 si\u0119 kto go z zemsty umie\u015bci\u0142 latrynie i nie pragn\u0105\u0142 wykorzysta\u0107 tej wiedzy przeciwko g\u0142\u00f3wnym bohaterom. Prosi\u0142, \u017ceby jeszcze raz przeanalizowa\u0107 scenariusz tak, aby publiczno\u015b\u0107 mog\u0142a zrozumie\u0107, \u017ce ucieczka dezerter\u00f3w definitywnie zako\u0144czy si\u0119 ich schwytaniem. W podobnym duchu wypowiadali si\u0119 przedstawiciele kinematografii w\u0119gierskiej z Zespo\u0142u Filmowego ,,Hunnia\u201d. Informowali, \u017ce chc\u0105c zadba\u0107 o zbli\u017cenie publiczno\u015bci polskiej i w\u0119gierskiej wybrano przyst\u0119pn\u0105 i zrozumia\u0142\u0105 stylistyk\u0119, czyli komedi\u0119. Dlatego te\u017c, chc\u0105c ,,wyszlifowa\u0107\u201d fabu\u0142\u0119 filmu dyskutanci chcieli \u017ceby by\u0142a ona logiczna. S\u0142usznie zauwa\u017cyli, \u017ce \u017co\u0142nierze uciekaj\u0105cy z koszar powinni si\u0119 raczej ukrywa\u0107, ni\u017c ostentacyjnie porusza\u0107 si\u0119 po c. k. monarchii. Koniecznie ich zdaniem nale\u017ca\u0142o poprawi\u0107 zako\u0144czenie filmu, gdzie jego zdaniem zabrak\u0142o scen uzasadniaj\u0105cych koniec fabu\u0142y. Popierali jednocze\u015bnie g\u0142os Jerzego Kawalerowicza, o usuni\u0119ciu scen anonimowych. Wed\u0142ug w\u0119gierskiego konsultanta cz\u0119\u015bci scen z udzia\u0142em g\u0142\u00f3wnych bohater\u00f3w po prostu nie doko\u0144czono. Kolaudant domaga\u0142 si\u0119 podsumowania epizod\u00f3w w drugiej cz\u0119\u015bci, takich jak b\u00f3jka na stacji, scena w restauracji z opowie\u015bci\u0105 dziewczyny o \u015brodkach odurzaj\u0105cych oraz podr\u00f3\u017cy dezerter\u00f3w z siostrami Czerwonego Krzy\u017ca. Radzi\u0142 tak\u017ce ograniczy\u0107 sceny mog\u0105ce razi\u0107 gusta w\u0119gierskiej publiczno\u015bci. Skr\u00f3cona powinna zosta\u0107 scena z profesorem w domu publicznym (wi\u0119cej uwagi re\u017cyser powinien po\u015bwi\u0119ci\u0107 m\u0142odej prostytutce w tej scenie). W taki sam spos\u00f3b powinno si\u0119 potraktowa\u0107 scen\u0119 zemsty na Franzu von Nogayu w latrynie, w\u0119gierskiemu filmowcowi kompletnie nie podoba\u0142a si\u0119 tak\u017ce scena wymiotuj\u0105cych na stacji \u017co\u0142nierzy. Oczekiwa\u0142 bowiem, \u017ce film powinien by\u0107 pogodny, a nie wulgarny. \n<\/p>\n\n\n\n

\n Opr\u00f3cz oceny formy i poziomu artystycznego filmu, w trakcie posiedzenia komisji dosz\u0142o do interesuj\u0105cej dyskusji na temat kontekstu historycznego fabu\u0142y. Wszak akcja C. K. Dezerter\u00f3w <\/em>toczy\u0142a si\u0119 w ko\u0144cowej fazie I wojny \u015bwiatowej. Bior\u0105c pod uwag\u0119 temat filmu cz\u0142onkowie komisji dostrzegali w scenariuszu zar\u00f3wno skojarzenia z tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 Jaroslava Haska, jak i metafor\u0119 rodz\u0105cych na gruzach c. k. monarchii ruch\u00f3w narodowowyzwole\u0144czych. Dla redaktora Czes\u0142awa Dondzi\u0142\u0142y dzie\u0142o Janusza Majewskiego ukazywa\u0142o koniec pewnej historycznej epoki. Docenia\u0142 te\u017c komediow\u0105 poetyk\u0119 filmu, gdy\u017c jego zdaniem, tylko w spos\u00f3b parodystyczny mo\u017cna opisywa\u0107 rozpad zmursza\u0142ych imperi\u00f3w. Przestrzega\u0142 jednak przez zbyt swobodnym potraktowaniem scen historycznych. Podr\u00f3\u017c uciekaj\u0105cych z koszar dezerter\u00f3w, kt\u00f3ra dobrze pokazuje atrofi\u0119 Cesarstwa Austro-W\u0119gier przeradza si\u0119 bowiem w kabaret, co os\u0142abia\u0142o wymow\u0119 filmu. Z argumentami polskiego dziennikarza korespondowa\u0142y opinie przedstawicieli w\u0119gierskiej strony koproducenckiej. Z C. K. Dezerter\u00f3w <\/em>zapami\u0119tali w trakcie monta\u017cu poszczeg\u00f3lne sceny, kt\u00f3re jednak po obejrzeniu filmu wywo\u0142a\u0142y w nich mieszane uczucia. Wysoko oceniono scen\u0119, w kt\u00f3rej na wie\u015b\u0107 o zako\u0144czeniu wojny podekscytowani \u017co\u0142nierze uciekali z koszar. Jednak\u017ce ze wzgl\u0119du na lepszy jej odbi\u00f3r przez w\u0119giersk\u0105 publiczno\u015b\u0107 zalecano wzmocni\u0107 jej przekaz. Proponowano Januszowi Majewskiemu po\u0142o\u017cy\u0107 wi\u0119kszy nacisk na napi\u0119cie emocjonalne, na wi\u0119ksze poczucie zagro\u017cenia wybiegaj\u0105cych \u017co\u0142nierzy. Dla W\u0119gr\u00f3w fabu\u0142a mia\u0142a by\u0107 tak\u017ce sp\u00f3jna z prawd\u0105 historyczn\u0105. W tym wypadku przytoczono kontrowersyjn\u0105 ich zdaniem scen\u0119 w drugiej cz\u0119\u015bci filmu, kiedy to niemieccy \u017co\u0142nierze mieli wkroczy\u0107 do koszar. Nie by\u0142o to wed\u0142ug nich mo\u017cliwe, gdy\u017c w 1918 r. wybuch\u0142a na terenach w\u0119gierskich komunistyczna Rewolucja Astr\u00f3w,<\/em> wi\u0119c o obecno\u015bci wojsk niemieckich nie mog\u0142o by\u0107 mowy. Na tle tego epizodu, wywi\u0105za\u0142a si\u0119 o\u017cywiona dyskusja odno\u015bnie sk\u0142adu etnicznego tego oddzia\u0142u. Problemu tego nie uda\u0142o si\u0119 jednoznacznie rozwi\u0105za\u0107. Warto zaznaczy\u0107, \u017ce nie wszystkim cz\u0142onkom posiedzenia spodoba\u0142a si\u0119 perspektywa poprawek proponowanych przez stron\u0119 w\u0119giersk\u0105. Jerzy Hoffman stwierdzi\u0142 wprost, \u017ce skoro uwagi do zanegowanej przez W\u0119gr\u00f3w sceny z niemieckimi \u017candarmami nie zosta\u0142y wcze\u015bniej uwzgl\u0119dnione w scenopisie, strona polska nie jest zobowi\u0105zana do ich uwzgl\u0119dnienia.\n<\/p>\n\n\n\n

\n Inn\u0105 perspektyw\u0119 prezentowa\u0142 prof. Janusz Go\u0142\u0119biowski, kt\u00f3ry zach\u0119ca\u0142, \u017ceby nie dorabia\u0107 do tego filmu przesadnie politycznej ideologii. Dopatrywa\u0142 si\u0119 w fabule opowie\u015bci wysoce humanistycznej, dok\u0142adnie o ludziach, kt\u00f3rzy pragn\u0105 ko\u0144ca wojny i powrotu do normalnej egzystencji. Wida\u0107 w\u015br\u00f3d nich solidarno\u015b\u0107 bez wzgl\u0119du na narodowo\u015b\u0107, charakterystyczn\u0105 dla Austro-W\u0119gierskiej armii. Pod tym wzgl\u0119dem film mo\u017ce s\u0142u\u017cy\u0107 publiczno\u015bci jako \u017ar\u00f3d\u0142o refleksji historycznej. \n<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Jan Tadeusz Stanis\u0142awski, Marek Bargie\u0142owski Marek, C. K. Dezerterzy <\/em> (1985), Autor: Henryk Jedynak, Prawa: Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny. <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

\n W odpowiedzi na g\u0142osy krytyczne i sugestie co do jako\u015bci technicznej i merytorycznej filmu, Janusz Majewski odpowiedzia\u0142, i\u017c jego g\u0142\u00f3wnym za\u0142o\u017ceniem by\u0142a produkcja dw\u00f3ch oddzielnych film\u00f3w, kt\u00f3re ukazywa\u0142yby perypetie tych samych bohater\u00f3w. W ten spos\u00f3b mo\u017cna by\u0142o wy\u015bwietla\u0107 je oddzielnie. Zgadza\u0142 si\u0119 jednocze\u015bnie si\u0119 z opini\u0105, \u017ce pierwsza cz\u0119\u015b\u0107 filmu jest lepiej zagrana, ni\u017c druga. Nie widzia\u0142 tak\u017ce przeszk\u00f3d \u017ceby dokr\u0119ci\u0107 kolejne sceny pod k\u0105tem produkcji serialu. Co do skracania fabu\u0142y, mia\u0142 jednak mieszane uczucia, gdy\u017c wp\u0142yn\u0119\u0142y by one znacz\u0105co na tre\u015b\u0107 obraz\u00f3w. Je\u017celi jednak nie b\u0119dzie innego wyj\u015bcia re\u017cyser dostosuje si\u0119 do decyzji gremium. Zgadza\u0142 si\u0119, \u017ce pewne sceny powinny otrzyma\u0107 podsumowanie, takie jak epizody z piel\u0119gniarkami Czerwonego Krzy\u017ca i ma\u0142omiasteczkowym wyst\u0119pem cz\u0142owieka-gumy. G\u0142os Jerzego Kawalerowicza okaza\u0142 si\u0119 dla niego przekonuj\u0105cy i rzeczywi\u015bcie z niekt\u00f3rych anonimowych scen b\u0119dzie musia\u0142 zrezygnowa\u0107. Podkre\u015bla\u0142 jednocze\u015bnie, \u017ce dob\u00f3r scen by\u0142 skomponowany pod szerok\u0105 publiczno\u015b\u0107 i rzecz\u0105 optymaln\u0105 by\u0142oby najpierw skonfrontowa\u0107 j\u0105 z tym filmem w obecnej postaci, aby zobaczy\u0107 jej reakcj\u0119 na fabu\u0142\u0119. Co do oceny kontrowersyjnych z punktu widzenia komisji scen, to Janusz Majewski uzasadnia\u0142 ich nakr\u0119cenie konwencj\u0105, kt\u00f3r\u0105 przyj\u0105\u0142 na potrzeby stworzenia komedii. \n<\/p>\n\n\n\n

\n Dyskusja Komisji Kolaudacyjnej uwidoczni\u0142a charakterystyczne dylematy \u00f3wczesnej polskiej produkcji filmowej. Janusz Majewski stworzy\u0142 film b\u0119d\u0105cy na tle jego dotychczasowej tw\u00f3rczo\u015bci swoistym eksperymentem stylistycznym \u2013 ubra\u0142 w komediowy kostium historyczne dzie\u0142o literackie. Gremium kolaudacyjne nie mia\u0142o wi\u0119kszego problemu z akceptacj\u0105 formu\u0142y dzie\u0142a, jednak\u017ce podczas obrad zarysowa\u0142y si\u0119 r\u00f3\u017cnice zda\u0144 co do wiarygodno\u015bci jego przekazu historycznego. Ten z kolei nie unikn\u0105\u0142 wp\u0142yw\u00f3w ideologicznych. Przodowali tych ocenach filmowcy z W\u0119gier, kt\u00f3rym ewidentnie zale\u017ca\u0142o aby koniec filmu by\u0142 zgodny z marksistowsk\u0105 wizj\u0105 dziej\u00f3w swojego kraju. Tym bardziej, \u017ce z zapis\u00f3w stenogramu wynika\u0142o, \u017ce byli zobowi\u0105zani pokaza\u0107 gotowy film swoim prze\u0142o\u017conym z w\u0119gierskiego ministerstwa kultury. Wspieraj\u0105c si\u0119 argumentem o udziale w koprodukcji pomimo problem\u00f3w finansowych sektora kultury, wida\u0107 by\u0142o pod jak\u0105 presj\u0105 dzia\u0142ali. St\u0105d mo\u017ce wynika\u0142y ich konserwatywne obyczajowo recenzje poszczeg\u00f3lnych, bardziej pikantnych scen erotycznych. Trudno bowiem orzec, czy gusta w\u0119gierskiej publiczno\u015bci pokrywa\u0142y si\u0119 z opiniami przedstawicieli ich kinematografii. Komediowa formu\u0142a dla koproducent\u00f3w z Budapesztu te\u017c mia\u0142a swoje granice. Zw\u0142aszcza, \u017ce ta produkcja mia\u0142a by\u0107 modelowym przyk\u0142adem mi\u0119dzynarodowej, wielop\u0142aszczyznowej wsp\u00f3\u0142pracy filmowej. Na ile Janusz Majewski uwzgl\u0119dni\u0142 zastrze\u017cenia Komisji Kolaudacyjnej? Z pewno\u015bci\u0105 nie usun\u0105\u0142 kontrowersyjnych scen wskazanych podczas posiedzenia komisji. Konsekwentnie zrealizowa\u0142 swoj\u0105 wizj\u0119 komedii historycznej osadzonej w wojennych dekoracjach. Filmowa opowie\u015b\u0107 o dezintegracji c. k. monarchii z perspektywy kilku dezerter\u00f3w r\u00f3\u017cnych narodowo\u015bci, przekona\u0142a polsk\u0105 publiczno\u015b\u0107. Frekwencja w kinach okaza\u0142a si\u0119 imponuj\u0105ca, film obejrza\u0142o 7,5 miliona widz\u00f3w.[4]<\/a><\/sup><\/sup> Zgodnie z przewidywaniami Janusza Majewskiego i gremium kolaudacyjnego, fabu\u0142a sta\u0142a si\u0119 kasowym hitem.\n<\/p>\n\n\n\n

    \n
  1. \n

    \n Kazimierz Sejda, C.K. Dezerterzy, <\/em>Ludowa Sp\u00f3\u0142dzielnia Wydawnicza, Warszawa 1988. \u2191<\/a>\n <\/p>\n<\/li>\n\n\n\n

  2. \n

    \n J. Wojnicka, Janusz Majewski \u2013 literatura i styl, <\/em>[w:] Autorzy kina polskiego, <\/em>pod red. Gra\u017cyny Stach\u00f3wny i Joanny Wojnickiej, RABID, Krak\u00f3w 2004, s. 59,61. \u2191<\/a>\n <\/p>\n<\/li>\n\n\n\n

  3. \n

    \n Z. Turowska, Janusz Majewski. Film-kobieta jego \u017cycia, <\/em>Wydawnictwo Marginesy, Warszawa 2017, s. 319. \u2191<\/a>\n <\/p>\n<\/li>\n\n\n\n

  4. \n

    \n B. Hollender, Od Wajdy do Komasy, <\/em>Wydawnictwo, Pr\u00f3szy\u0144ski Media i Sp. z o.o., t. 1, Warszawa 2014, s. 84-85. \u2191<\/a>\n <\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Komedia historyczna okaza\u0142a si\u0119 nowym wyzwaniem artystycznym dla re\u017cysera, kojarzonego z takimi filmami jak Zakl\u0119te rewiry (1975) i Epitafium dla Barbary Radziwi\u0142\u0142\u00f3wny (1982). Opieraj\u0105c si\u0119 na ksi\u0105\u017cce Kazimierza Sejdy[1], pod tym samym tytu\u0142em, Janusz Majewski z du\u017cym dystansem potraktowa\u0142 tragedi\u0119 I wojny \u015bwiatowej, ko\u0144cz\u0105cej definitywnie okres Belle Epoque.[2] Okoliczno\u015bci decyzji o adaptacji tej powie\u015bci by\u0142y… Czytaj wi\u0119cej »Z rozpadu cesarstwa te\u017c mo\u017cna si\u0119 \u015bmia\u0107. Komentarz do kolaudacji filmu „C.K. Dezerterzy” Janusza Majewskiego<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[1679,960],"tags":[1685,551,1113],"ppma_author":[1116],"class_list":["post-6319","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pleograf-historyczno-filmowy-kwartalnik-filmoteki-narodowej-nr-1-2023","category-z-archiwum","tag-c-k-dezerterzy","tag-cenzura","tag-cenzura-kina-w-prl"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t