{"id":5813,"date":"2022-12-20T15:07:44","date_gmt":"2022-12-20T14:07:44","guid":{"rendered":"https:\/\/pleograf.pl\/?p=5813"},"modified":"2023-01-03T09:41:13","modified_gmt":"2023-01-03T08:41:13","slug":"od-kina-nowej-przygody-do-narracji-superbohaterskiej-na-podstawie-filmu-cudowne-dziecko-1986-waldemara-dzikiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/od-kina-nowej-przygody-do-narracji-superbohaterskiej-na-podstawie-filmu-cudowne-dziecko-1986-waldemara-dzikiego\/","title":{"rendered":"Od Kina Nowej Przygody do narracji superbohaterskiej na podstawie filmu \u201eCudowne Dziecko\u201d\u00a0Waldemara Dzikiego"},"content":{"rendered":"\n

DOI: 10.56351\/PLEOGRAF.2022.4.04<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Rusty Jedwab, Cudowne dziecko, <\/em>Autor: Krzysztof Wellman, Prawa: WFDIF \/po Studiu Filmowym ,,Tor”\/<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Od pocz\u0105tku lat 80. XX w. nast\u0119powa\u0142 pog\u0142\u0119biaj\u0105cy si\u0119 kryzys polskiej kinematografii. Z\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119 na to kilka czynnik\u00f3w. Stan wojenny, zast\u00f3j polityczny i gospodarczy wp\u0142yn\u0105\u0142 znacz\u0105co na apati\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa, nie omijaj\u0105c tak\u017ce filmowego widza. Jednocze\u015bnie  \u017ar\u00f3de\u0142 narastaj\u0105cych problem\u00f3w, doszukiwano si\u0119 w og\u00f3lno\u015bwiatowych trendach. Wskazywano na szereg czynnik\u00f3w, pocz\u0105wszy od post\u0119puj\u0105cej merkantylizacji przemys\u0142u dystrybucyjnego, przez coraz bardziej widoczn\u0105 inwazj\u0119 no\u015bnika video, by wreszcie na obni\u017conych aspiracjach widowni sko\u0144czy\u0107. Na szcz\u0119\u015bcie kryzys kina nie oznacza\u0142 tw\u00f3rczej niemocy[1]<\/sup><\/a>. Tam gdzie nie trzeba by\u0142o porusza\u0107 niewygodnych temat\u00f3w czy zmaga\u0107 si\u0119 z cenzur\u0105, du\u017c\u0105 publiczno\u015b\u0107 zdobywa\u0142y filmy akcji, produkcje przygodowe oraz te adresowane w du\u017cej mierze do dzieci i m\u0142odzie\u017cy. Komercyjny sukces oczywi\u015bcie by\u0142 zarezerwowany dla produkcji zagranicznych, jednak\u017ce ponad 14 milion\u00f3w sprzedanych bilet\u00f3w na Akademi\u0119 Pana Kleksa (1983)<\/em> i Podr\u00f3\u017ce Pana Kleksa (1985)<\/em> w re\u017c. Krzysztofa Gradowskiego[2]<\/sup><\/a> wydawa\u0142o si\u0119 otwiera\u0107 zupe\u0142nie nowe mo\u017cliwo\u015bci dla rodzimych artyst\u00f3w, zw\u0142aszcza tych, kt\u00f3rzy odgadli oczekiwania \u00f3wczesnej m\u0142odej widowni, byli kreatywni i zarazem odwa\u017cni w swoich przedsi\u0119wzi\u0119ciach. Kolejne filmy takie jak Przyjaciel Weso\u0142ego Diab\u0142a (1986), Pan Samochodzik <\/em>i Niesamowity Dw\u00f3r (1986) czy Pier\u015bcie\u0144 i R\u00f3\u017ca (1986)<\/em> nie uzyska\u0142y podobnej frekwencji, tym niemniej drzwi dzieci\u0119cej wyobra\u017ani zosta\u0142y ponownie otwarte.<\/p>\n\n\n\n

W stron\u0119 kina Nowej Przygody<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W takiej oto scenerii powstaje Cudowne dziecko (1987)<\/em> wg. scenariusza i w re\u017cyserii Waldemara Dzikiego, o kt\u00f3rym autor opowiada\u0142: \u201e(…) Cudowne Dziecko zrealizowano we wsp\u00f3\u0142produkcji z Kanad\u0105 to rodzaj tzw. kina familijnego. Bardzo popularny w Kanadzie i Stanach Zjednoczonych. Ten film jest zupe\u0142nie inny od poprzedniego\u201d <\/em>(…)[3]<\/sup><\/a>.<\/em> Waldemar Dziki zadebiutowa\u0142 w 1984 roku wojenno-psychologicznym dramatem Kartka z Podr\u00f3\u017cy (1984)<\/em> na podstawie opowiadania Ladislava Fuksa. Ta niezwykle kameralna, powa\u017cna opowie\u015b\u0107 dziej\u0105ca si\u0119 w getcie podczas II wojny \u015bwiatowej – chocia\u017c nagrodzona za debiut re\u017cyserski na IX Festiwalu Polskich Film\u00f3w Fabularnych w Gda\u0144sku – nie wydawa\u0142a si\u0119 zaspokaja\u0107 zar\u00f3wno ambicji artystycznych jak i komercyjnych m\u0142odego tw\u00f3rcy. Scenariuszowa fachowo\u015b\u0107, re\u017cyserska wirtuozeria czy ol\u015bniewaj\u0105ca technika tak bardzo charakterystyczna dla \u00f3wczesnego hollywoodzkiego kina przygodowego spod znaku George’a Lucasa czy Stevena Spielberga, by\u0142a w oczywisty spos\u00f3b nieosi\u0105galna dla artyst\u00f3w nad Wis\u0142\u0105. Waldemar Dziki podj\u0105\u0142 jednak wyzwanie t\u0142umacz\u0105c kr\u00f3tko po premierze: \u201e (…) Cudowne dziecko  jest tylko pewnym etapem, progiem przez kt\u00f3ry chcia\u0142em przej\u015b\u0107. Musia\u0142em co\u015b zmieni\u0107, przyjrze\u0107 si\u0119, jak robi\u0105 dzi\u015b filmy na \u015bwiecie i spr\u00f3bowa\u0107 sam tego j\u0119zyka\u201d <\/em>(…).[4]<\/sup><\/a> Paradoksalnie wyb\u00f3r tematyki nie musia\u0142 by\u0107 dla widz\u00f3w zaskakuj\u0105cy, poniewa\u017c to w\u0142a\u015bnie w telewizyjnych spektaklach teatralnych dla dzieci autor Kartki z Podr\u00f3\u017cy <\/em>zdobywa\u0142 swoje pierwsze do\u015bwiadczenie. Czym innym jednak by\u0142a zastosowana formu\u0142a i jako\u015b\u0107 realizacji. W swoim drugim filmie re\u017cyser \u2013 jako baczny obserwator sukces\u00f3w produkcji zagranicznych, w tym g\u0142\u00f3wnie ameryka\u0144skich \u2013 si\u0119gn\u0105\u0142 ju\u017c po bardziej sprawdzon\u0105 stylistyk\u0119, kt\u00f3ra w wielu przypadkach ka\u017ce przywo\u0142ywa\u0107 na my\u015bl polskie okre\u015blenie po raz pierwszy u\u017cyte przez Jerzego P\u0142a\u017cewskiego w 1986 roku, a mianowicie Kina Nowej Przygody<\/em>[5]<\/sup><\/a>.  Gatunek ten zazwyczaj odnosi\u0142 si\u0119 do obliczonej na zdobycie jak najwi\u0119kszej widowni, pe\u0142nej nieskr\u0119powanej wyobra\u017ani i humoru eskapistycznej propozycji rozrywkowego widowiska, gdzie rozmach inscenizacyjny by\u0142 r\u00f3wnie wa\u017cny jak perypetie g\u0142\u00f3wnej postaci. Przedstawicielami tej estetyki by\u0142y m.in. takie filmy jak Gwiezdne Wojny (1977)<\/em>, Bliskie Spotkania Trzeciego Stopnia (1977)<\/em> czy Nieko\u0144cz\u0105ca si\u0119 opowie\u015b\u0107 (1984)<\/em>, filmowe kreacje cz\u0119sto tworzy\u0142y tam dzieci lub ludzie m\u0142odzi wykazuj\u0105cy si\u0119 odwag\u0105, determinacj\u0105 i ciekawo\u015bci\u0105 wobec zastanej rzeczywisto\u015bci. W przypadku polskich odpowiednik\u00f3w takiego kina rodzime produkcje stosowa\u0142y cz\u0119sto albo zbyt powierzchowne stylizacje niewystarczaj\u0105co eksploatuj\u0105c sw\u00f3j potencja\u0142 albo nawi\u0105zywa\u0142y do wspomnianej konwencji – g\u0142\u00f3wnie z powod\u00f3w finansowych \u2013 w spos\u00f3b nieporadny[6]<\/sup><\/a>. Przypadek dzie\u0142a Waldemara Dzikiego jest tymczasem przyk\u0142adem du\u017co sprawniejszego podej\u015bcia i przezwyci\u0119\u017cenia tych\u017ce s\u0142abo\u015bci. Akcja filmu toczy si\u0119 wok\u00f3\u0142 nastoletniego ch\u0142opca Piotra Mellera \u2013 w tej roli Rusty Jedwab – nieoczekiwanie obdarzonego psychokinetycznymi zdolno\u015bciami. Wpierw s\u0105 one \u017ar\u00f3d\u0142em wielu przyg\u00f3d i niebezpiecze\u0144stw, by w ko\u0144cu rozwa\u017cnie u\u017cyte mog\u0142y pos\u0142u\u017cy\u0107 szlachetnej sprawie, czyni\u0105c z postaci prawdziwego superbohatera. Je\u017celi we\u017amie si\u0119 pod uwag\u0119, \u017ce cechami tej nowej odmiany filmu jest komercyjno\u015b\u0107, widowiskowo\u015b\u0107, zwrot ku gatunkom popularnym opartym na fabularnych stereotypach umo\u017cliwiaj\u0105cym szybkie i \u0142atwe rozpoznanie charakteru ekranowej postaci[7]<\/sup><\/a>, to Cudowne dziecko <\/em> wydaje si\u0119 by\u0107 nie tylko kolejn\u0105 pr\u00f3b\u0105 zaw\u0142adni\u0119cia dzieci\u0119c\u0105 wra\u017cliwo\u015bci\u0105, ale jak na warunki rodzimej kinematografii niezwykle udan\u0105.  Umiej\u0119tnie zarysowany scenariusz pozwala umie\u015bci\u0107 m\u0142odego widza naprzeciw doskonale powi\u0105zanych ze sob\u0105 zdarze\u0144, anga\u017cuj\u0105c i w\u0142\u0105czaj\u0105c w sam \u015brodek akcji. Nastoletni Piotr zmaga si\u0119 z podobnymi problemami wieku dorastania jak jego r\u00f3wie\u015bnicy. Bohater bardzo prze\u017cywa swoje niepowodzenia, czy to b\u0119d\u0105c skazany na rol\u0119 rezerwowego zawodnika szkolnej dru\u017cyny hokeja, czy to usi\u0142uj\u0105c zwr\u00f3ci\u0107 na siebie uwag\u0119 szkolnej sympatii. Nagle nast\u0119puje pierwszy zwrot akcji, kiedy w niezrozumia\u0142y dla siebie spos\u00f3b odkrywa w sobie niezwyk\u0142e zdolno\u015bci. Niezmierna ciekawo\u015b\u0107 wobec zdarze\u0144 niewyt\u0142umaczalnych, odkrywanie pierwszych pasji czy b\u0142ahe szkolne nieporozumienia podpowiadaj\u0105 m\u0142odemu audytorium, \u017ce oto maj\u0105 przed sob\u0105 bohatera z ich wsp\u00f3lnoty, pr\u00f3buj\u0105cego okie\u0142zna\u0107 nie do ko\u0144ca jeszcze rozumiany \u015bwiat doros\u0142ych. Wspomniana komercyjno\u015b\u0107 to dynamiczno\u015b\u0107 akcji lub nasycenie jej siln\u0105 emocjonalno\u015bci\u0105 \u2013 dostarczenie widzom mocnych wra\u017ce\u0144 i zmuszenie ich do emocjonalnego uczestnictwa w filmie[8]<\/sup><\/a>. Szkolny outsider w przeci\u0105gu kilkunastu minut przeistacza si\u0119 w posta\u0107 sprowadzaj\u0105c\u0105 na otoczenie – i na siebie samego – coraz wi\u0119ksze problemy. Z korzy\u015bci\u0105 dla widza nast\u0119puje efekt kuli \u015bniegowej, bo pojawiaj\u0105ce si\u0119 przeszkody generuj\u0105 nast\u0119pne wypadki umiej\u0119tnie balansuj\u0105c na granicy tego co przewidywalne, a nieoczekiwane. \u201e<\/em>(…) Dzia\u0142ali\u015bmy w my\u015bl zasady, \u017ce im wi\u0119cej wybuch\u00f3w, tym b\u0119dzie \u015bmieszniej <\/em>(…)\u201d \u2013 <\/em>wspomina w jednym z wywiad\u00f3w swoje produkcje prekursor \u201enowoprzygodowej\u201d formu\u0142y Steven Spielberg[9]<\/sup><\/a>.<\/em> I tak samo w polsko-kanadyjskim filmie \u201eelektryczne\u201d incydenty w mie\u015bcie, pobyt w zamkni\u0119tym zak\u0142adzie medycznym czy efektowna ucieczka nie s\u0105 dramaturgiczn\u0105 nowo\u015bci\u0105, bowiem Waldemar Dziki si\u0119ga do wt\u00f3rnego, ale sprawdzonego kanonu, kt\u00f3ry inspirowa\u0142 i wci\u0105\u017c inspiruje filmowc\u00f3w na ca\u0142ym \u015bwiecie. Chocia\u017c podobnie udane schematy fabularne mo\u017cna odnale\u017a\u0107 w innych polskich filmach tamtego czasu jak Kingsajz <\/em>(1988) czy Ga, ga. Chwa\u0142a bohaterom<\/em> (1986) to tylko w widowiskowym aspekcie przypominaj\u0105 one omawian\u0105 ameryka\u0144sk\u0105 stylistyk\u0119. Tak naprawd\u0119 wspomniane produkcje s\u0105 bardziej intelektualn\u0105 alegori\u0105 czy antyutopijn\u0105 grotesk\u0105[10]<\/sup><\/a> dla doros\u0142ych ani\u017celi eskapistyczn\u0105 form\u0105 magicznej opowie\u015bci jak w przypadku  przyg\u00f3d Piotra.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Natasza Maraszek, Rusty Jedwab, Cudowne dziecko, <\/em>Autor: Krzysztof Wellman, Prawa: WFDIF \/po Studiu Filmowym ,,Tor”\/<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Nie b\u0119dzie jednak ciekawej struktury dramaturgicznej, je\u015bli nie wzbogaci si\u0119 opowie\u015bci o dodatkowe w\u0105tki jak przyja\u017a\u0144, odwaga, wiara we w\u0142asne mo\u017cliwo\u015bci. G\u0142\u00f3wny bohater przypadkowo zyskuje wi\u0119c wsparcie ze strony przyjaciela Aleksandra \u2013 w tej roli kolejna m\u0142odociana posta\u0107 Eduard Garson. Tutaj mamy do czynienia z nast\u0119pnym \u201ecudownym dzieckiem\u201d cho\u0107 dla jego zdolno\u015bci re\u017cyser ma ju\u017c bardziej racjonalne wyt\u0142umaczenie. Aleksander jest – tylko albo a\u017c – niezrozumianym genialnym muzykiem szukaj\u0105cym, podobnie jak Piotr, zrozumienia i akceptacji. Nagle postacie wzajemnie przyci\u0105gaj\u0105 si\u0119. Jeden drugiego to gani, to motywuje, dzieli si\u0119 sw\u0105 si\u0142\u0105, jednocze\u015bnie daj\u0105c ogromne wsparcie. \u201e(\u2026) Geniusze musz\u0105  trzyma\u0107 si\u0119 razem <\/em>(…)\u201d \u2013 m\u00f3wi w jednej ze scen Aleksander, a ogl\u0105daj\u0105cy film m\u0142ody widz mo\u017ce tylko westchn\u0105\u0107 z wra\u017cenia wobec tak podanej przez re\u017cysera emocjonalnej mikstury. Dynamiczno\u015b\u0107 akcji jest ponadto \u2013 dodajmy od samego pocz\u0105tku \u2013 umiej\u0119tnie podsycana przez tw\u00f3rc\u00f3w o tajemniczy w\u0105tek pojawiaj\u0105cego si\u0119 wojskowego \u015bmig\u0142owca z tajemniczym \u0142adunkiem. To zwiastun kolejnej niespodzianki, jednak nie zaburzaj\u0105cy g\u0142\u00f3wnego w\u0105tku, ale umiej\u0119tnie przemycony element tajemniczo\u015bci tak charakterystyczny dla Kina Nowej Przygody<\/em>.  Jak pisze Jerzy Szy\u0142ak: \u201e<\/em>(…) warsztat podobnych produkcji przejawia\u0142 si\u0119 przez sprawno\u015b\u0107 i jednoznaczno\u015b\u0107 narracji, kt\u00f3rej towarzyszy\u0142o d\u0105\u017cenie do uzyskania przezroczysto\u015bci przekazu filmowego <\/em>(…)\u201d<\/em>[11]<\/sup><\/a>. W tym wypadku zastosowana delikatna dwutorowo\u015b\u0107 opowie\u015bci to ponownie przyk\u0142ad wykorzystania sprawdzonych pomys\u0142\u00f3w (budowanie napi\u0119cia, pogonie, ucieczki, rozmaite incydenty), by na ko\u0144cu porazi\u0107 publik\u0119 ekscytuj\u0105cym fina\u0142em. Nie bez znaczenia s\u0105 te\u017c w Cudownym dziecku<\/em> zastosowane stereotypy fabularne umo\u017cliwiaj\u0105ce widowni szybkie rozpoznanie filmowych postaci \u2013 dodajmy bardzo charakterystyczne dla omawianego gatunku. Przeciwstawienie Piotra i jego otoczenia w opozycji do doros\u0142ej filmowej wi\u0119kszo\u015bci jest tu celowym zamys\u0142em re\u017cysera. Po kolei rodzice koleg\u00f3w Piotra, Dyrektor szko\u0142y (Andrzej Szczepkowski), Inspektor policji (Wac\u0142aw Kowalski), Pu\u0142kownik (Jan Machulski) s\u0105 bardziej ironiczni i \u015bmieszni ani\u017celi telekinetyczne zdolno\u015bci g\u0142\u00f3wnego protagonisty. Doro\u015bli nagle gubi\u0105 atrybuty tak charakterystyczne dla swojego stanu i jakby zamieniaj\u0105 si\u0119 miejscami z dzie\u0107mi. Sceptyczny na pocz\u0105tku Inspektor zdaje si\u0119 reagowa\u0107 du\u017co powa\u017cniej w stosunku do okoliczno\u015bci, szkolni rodzice – ow\u0142adni\u0119ci strachem wobec tajemniczych dla nich zdarze\u0144 – nagle trac\u0105 spok\u00f3j i opanowanie, a Pu\u0142kownik sw\u00f3j autorytet wykazuj\u0105c si\u0119 ca\u0142kowit\u0105 bezradno\u015bci\u0105 wobec zbli\u017caj\u0105cej si\u0119 katastrofy. Ubrana w kostium codzienno\u015bci pryncypialno\u015b\u0107 doros\u0142ych zostaje tu wi\u0119c w komediowy spos\u00f3b oswojona. Je\u017celi Waldemar Dziki chcia\u0142 na\u015bladowa\u0107 kino ameryka\u0144skie to w tym przypadku uciek\u0142 si\u0119 do tak wa\u017cnego dla Kina Nowej Przygody<\/em> \u201epostaciowego\u201d pastiszu i inwencji.  \u201eNiemo\u017cliwe!\u201d krzyczy w pewnym momencie pompatyczny Dyrektor, ale to w\u0142a\u015bnie Waldemar Dziki jego zachowaniem puszcza oko do widza i zdaje si\u0119 m\u00f3wi\u0107 to samo co tw\u00f3rcy E.T. (1982)<\/em> kilka lat wcze\u015bniej, \u017ce wszystko jest mo\u017cliwe bo fantazja jest niezwykle inspiruj\u0105ca. Kpi\u0105cy z Piotra nauczyciel fizyki (Andrzej Blumenfeld) – cho\u0107 swoim zachowaniem niepodobny do prawdziwych belfr\u00f3w – jest potrzebn\u0105 egzemplifikacj\u0105 niedowiarka potwierdzaj\u0105c\u0105, \u017ce nawet je\u015bli to bajka, to taki filmowy oniryzm jest marzeniem wcale nie tak odleg\u0142ym dla innych jak by si\u0119 mog\u0142o wydawa\u0107. Pod tym wzgl\u0119dem zastosowana na pocz\u0105tku filmu formu\u0142a niemal\u017ce rodzinnego dramatu zaskakuje widz\u00f3w swoj\u0105 – dos\u0142own\u0105 i w przeno\u015bni \u2013 iluzj\u0105, nie ka\u017c\u0105c wstydzi\u0107 si\u0119 za ucieczk\u0119 od rzeczywisto\u015bci empirycznej. W opowie\u015bci Waldemara Dzikiego nie ma wi\u0119c bezpo\u015bredniej walki ze z\u0142em, co by\u0142o tak cz\u0119sto udzia\u0142em wielu innych \u201enowoprzygodowych\u201d produkcji tamtych lat jak Akademia Pana Kleksa<\/em> czy Synteza<\/em> (1984). Ale nawet je\u015bli wsp\u00f3lnym mianownikiem podobnych obraz\u00f3w jest wartka dramaturgia lub motyw pokonywania swoich s\u0142abo\u015bci, uprzedze\u0144, mniej lub bardziej realnych zagro\u017ce\u0144, to polsko-kanadyjski film unika nadmiernej infantylno\u015bci i uproszcze\u0144 jakie mo\u017cna dostrzec chocia\u017cby w przygodach Pana Samochodzika. Postacie Kina Nowej Przygody \u2013 jak w\u0142a\u015bnie Piotr \u2013 wiarygodnie, a przez to zauwa\u017calnie dziel\u0105 si\u0119 z widowni\u0105 sw\u0105 pot\u0119g\u0105 i moc\u0105. Atrybut\u00f3w tych jest du\u017co mniej w podobnych stylistycznych przedsi\u0119wzi\u0119ciach np. Marka Piestraka (Kl\u0105twa Doliny W\u0119\u017cy<\/em>, 1987) czy Kazimierza Tarnasa (Pan Samochodzik i praskie tajemnice<\/em>, 1988). Odwo\u0142anie si\u0119 Waldemara Dzikiego do do\u015bwiadcze\u0144 powszechnych, jak najbardziej realnych (kto nie prze\u017cywa uczucia w wieku dojrzewania, \u017ce jest genialny?)[12]<\/sup><\/a> nie rezygnuj\u0105c jednocze\u015bnie z zamierzonej ba\u015bniowo\u015bci to g\u0142\u00f3wna si\u0142a Cudownego dziecka<\/em> wyr\u00f3\u017cniaj\u0105ca go na tle omawianego nurtu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wojciech Mann, Cudowne dziecko, <\/em>Autor: Krzysztof Wellman, Prawa: WFDIF \/po Studiu Filmowym ,,Tor”\/<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Waga komercyjnego charakteru Kina Nowej Przygody<\/em> to tak\u017ce fakt, \u017ce owo kino zaoferowa\u0142o \u201e<\/em>(…) rozrywk\u0119 dost\u0119pn\u0105 dla bardzo szerokiego kr\u0119gu widz\u00f3w, przeznaczon\u0105 do rodzinnego ogl\u0105dania, woln\u0105 od nadmiaru drastyczno\u015bci, przemocy, rozlewu krwi czy rozbuchanej erotyki <\/em>(…)\u201d<\/em>[13]<\/sup><\/a>. Jednym s\u0142owem film ten cho\u0107 skierowany w du\u017cej mierze do dzieci i m\u0142odzie\u017cy jest konstruktem wielogatunkowym, tematyczn\u0105 mieszanin\u0105 pe\u0142n\u0105 zapo\u017cycze\u0144. Dzie\u0142o Waldemara Dzikiego jest wi\u0119c po trosze dramatem familijnym, thrillerem, kinem akcji, sensacj\u0105, dzieci\u0119c\u0105 komedi\u0105 i wreszcie histori\u0105 SF. Pocz\u0105tek g\u0142\u00f3wnego w\u0105tku to problemy Piotra, kt\u00f3re dotycz\u0105 w du\u017cej mierze tak\u017ce jego rodzic\u00f3w (w tej roli Mariusz Benoit i Daria Trafankowska). Ich wsp\u00f3lne troski opieraj\u0105 si\u0119 na szcz\u0119\u015bcie na partnerstwie i zrozumieniu (a wi\u0119c jest i element wychowawczy). Zastosowana forma rodzinno-obyczajowa jest tu jednak tylko przyczynkiem do dalszej historii. Wraz ze zmian\u0105 tempa filmu, wspomniane wcze\u015bniej efektowne sytuacje jak policyjne pogonie, ucieczka z zamkni\u0119tego zak\u0142adu czy incydent w barze, podkre\u015blaj\u0105 awanturniczo-sensacyjny charakter produkcji Waldemara Dzikiego. Oczywi\u015bcie wiele scen \u2013 na przyk\u0142ad demolka komisariatu, starcie hokejowej dru\u017cyny z kordonem funkcjonariuszy pod fabryk\u0105 \u2013 traktowa\u0107 mo\u017cna z przymru\u017ceniem oka maj\u0105c na wzgl\u0119dzie potrzeb\u0119 zastosowanej konwencji. Podobny dystans jest tu niezb\u0119dny, gdy\u017c efektowno\u015b\u0107 wymaga ma\u0142o realistycznego uzasadnienia. Wariackie przygody Piotra i jego przyjaci\u00f3\u0142 zatem tylko potwierdzaj\u0105 przynale\u017cno\u015b\u0107 gatunkow\u0105 omawianej produkcji. Granice mi\u0119dzy sztuk\u0105 i zabaw\u0105 – czyli r\u00f3\u017cnice cz\u0119sto wyra\u017anie uwypuklone w filmach np. dla doros\u0142ych – w podobnych schematach trac\u0105 swoj\u0105 ostro\u015b\u0107[14]<\/sup><\/a>. St\u0105d ju\u017c blisko do potencja\u0142u komediowego Cudownego dziecka<\/em>. M\u0142ody widz ma prawo \u015bmia\u0107 si\u0119 zar\u00f3wno z groteskowej postawy doros\u0142ych – np. mdlej\u0105cy piel\u0119gniarz w szpitalu (Piotr Polk), zadufany dyrektor filharmonii (Wojciech Mann) – jak i popis\u00f3w g\u0142\u00f3wnych postaci. Owa komediowo\u015b\u0107 w Kinie Nowej Przygody<\/em> jest niezb\u0119dna, je\u015bli we\u017amie si\u0119 pod uwag\u0119, \u017ce to nie jakikolwiek artyzm czy dydaktyzm, ale w\u0142a\u015bnie nieskr\u0119powana rozrywka jest tutaj najwa\u017cniejsza. \u201e<\/em>(…) W przeciwie\u0144stwie do wielu film\u00f3w stricte gatunkowych dla doros\u0142ych u podstaw aksjologii dzieci\u0119cej le\u017cy bowiem zupe\u0142nie inna optyka, a mianowicie opozycja \u201eciekawe\u201d \u2013 \u201enieciekawe <\/em>(…)\u201d<\/em>[15]<\/sup><\/a> i biada filmowcowi, kt\u00f3ry zlekcewa\u017cy tak istotny element. Re\u017cyser Kartek z podr\u00f3\u017cy<\/em> wzorem swoich poprzednik\u00f3w nie musia\u0142 wywa\u017ca\u0107 raz ju\u017c otwartych drzwi. Pos\u0142ugiwanie si\u0119 (oczywi\u015bcie sprawne!) gatunkowymi kliszami w oparciu o dialogi pe\u0142ne humoru i autoironii by\u0142y wszak znakiem rozpoznawczym i innych tw\u00f3rc\u00f3w dla m\u0142odej widowni, jak George Lucas czy Jim Henson. Nie bez znaczenia jest tak\u017ce fakt zastosowania udanej \u015bcie\u017cki d\u017awi\u0119kowej. Melodyjne kompozycje Krzesimira D\u0119bskiego (np. piosenki \u201ePrzyjaciel Wie\u201d, \u201eZa ma\u0142y\u201d) podkre\u015bla\u0142y jednocze\u015bnie i stylistyk\u0119 filmu, sta\u0142y si\u0119 niezb\u0119dnym formatem reinterpretacyjnym opisywanego dzie\u0142a zaznaczaj\u0105c w formie i tre\u015bci jego \u201enowoprzygodowy\u201d charakter. Jak\u017ce ci\u0119\u017cko by\u0142oby sobie dzisiaj przypomnie\u0107 seri\u0119 przyg\u00f3d Indiany Jonesa rozpocz\u0119t\u0105 filmem Poszukiwacze Zaginionej Arki (1981)<\/em> czy kolejne cz\u0119\u015bci Nie\u015bmiertelnego (1986)<\/em> bez wpadaj\u0105cego w ucho brzmieniowego lejtmotywu. W tym konkretnym przypadku w kwestii polskich obraz\u00f3w por\u00f3wnywalna jako\u015bciowo do filmu Waldemara Dzikiego mo\u017ce by\u0107 tylko Akademia Pana Kleksa<\/em>. Cudowne dziecko<\/em> jest wreszcie doskona\u0142ym przyk\u0142adem polskiej fantastyki bez kt\u00f3rej i dzisiaj nie spos\u00f3b wyobrazi\u0107 sobie Kina Nowej Przygody<\/em>. W opinii Andrzeja Ko\u0142ody\u0144skiego filmy stosuj\u0105ce w\u0105tek sci-fi \u201e<\/em>(…) maj\u0105 zdolno\u015b\u0107 do kszta\u0142towania obraz\u00f3w, kt\u00f3re przekraczaj\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107\u201d, <\/em>mo\u017cna je zaliczy\u0107 do \u201ekina poetyckiego o nieostrym obszarze, nie posiadaj\u0105cego wyra\u017anych granic poniewa\u017c stykaj\u0105 si\u0119 z horrorem i ba\u015bni\u0105. Ich si\u0142\u0105 jest element niespodzianki, zdolno\u015b\u0107 ci\u0105g\u0142ej przemiany\u2026<\/em>(…)\u201d[16]<\/sup><\/a>. Je\u015bli jest wi\u0119c tu miejsce na podr\u00f3\u017ce Guliwera, diab\u0142y Michai\u0142a Bu\u0142hakowa, mistyczne utopie i dystopie znajdzie si\u0119 tak\u017ce zapewne przestrze\u0144 dla utalentowanego, przesyconego nieziemsk\u0105 energi\u0105 troch\u0119 zagubionego dziecka indygo.  Waldemar Dziki nie sili\u0142 si\u0119 wi\u0119c na zb\u0119dne niedopowiedzenia czy wyszukane symbole, ale bardziej intertekstualn\u0105 wersj\u0119 opowie\u015bci \u2013 jak w przypadku The Goonies (1985)<\/em> czy Powrotu do Przysz\u0142o\u015bci (1985)<\/em> \u2013 jak osi\u0105gn\u0105\u0107 niemo\u017cliwe gdy zdrowy rozs\u0105dek zdaje si\u0119 przeczy\u0107 faktom. Filmow\u0105 fantastyczno\u015b\u0107 re\u017cyser opar\u0142 na \u201e<\/em>(…) czynniku pseudonaukowej ekstrapolacji <\/em>(…)[17]<\/sup><\/a> stawiaj\u0105c bardziej na obraz ni\u017c s\u0142owo i buduj\u0105c w ten spos\u00f3b napi\u0119cie. Cudowno\u015b\u0107 g\u0142\u00f3wnej postaci to te cechy nadprzyrodzone, kt\u00f3re s\u0105 przecie\u017c przedmiotem nieustannej fascynacji tym co nieoczywiste i tajemnicze. Kt\u00f3re dziecko nie chcia\u0142oby przenosi\u0107 przedmiot\u00f3w na odleg\u0142o\u015b\u0107 czy niszczy\u0107 je wzrokiem? Dla nich re\u017cyser daje dow\u00f3d na wzgl\u0119dno\u015b\u0107 naszej wiedzy o \u015bwiecie. Fantastyka cz\u0119sto – nawet je\u015bli w infantylny spos\u00f3b – porusza kwestie granic ludzkich mo\u017cliwo\u015bci czy potencja\u0142u nieograniczono\u015bci. Tutaj takim spojrzeniem poza horyzont i aktualn\u0105 perspektyw\u0119, poch\u0142oni\u0119ta perypetiami naszego bohatera  publiczno\u015b\u0107 do\u015bwiadcza zapewne podobnej konstatacji. Jak\u017ce du\u017co bardziej umiej\u0119tny by\u0142 to spos\u00f3b realizacji we\u017amie si\u0119 pod uwag\u0119, je\u015bli ponownie dzisiaj przeanalizuje si\u0119 trylogie przyg\u00f3d Ambro\u017cego Kleksa czy opowie\u015b\u0107 o diable Piszcza\u0142ce. W por\u00f3wnaniu do wspomnianych film\u00f3w wydaje si\u0119, \u017ce Waldemar Dziki \u2013 pomimo posiadanych \u015brodk\u00f3w finansowych – ograniczy\u0142  techniczne mo\u017cliwo\u015bci do minimum nie chc\u0105c jednocze\u015bnie narazi\u0107 warstwy wizualnej na zarzut \u201etandetnej imitacji\u201d. Gorzej w tej kwestii posz\u0142o \u2013 zw\u0142aszcza z perspektywy minionego czasu – Krzysztofowi Gradowskiemu czy Jerzemu \u0141ukaszewiczowi.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Rusty Jedwab, Cudowne dziecko, <\/em>Autor: Krzysztof Wellman, Prawa: WFDIF \/po Studiu Filmowym ,,Tor”\/<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

O ile mo\u017cna si\u0119 spiera\u0107 czy Kino Nowej Przygody<\/em> jest wynikiem post\u0119puj\u0105cej infantylizacji czy juwenalizacji ameryka\u0144skiej kinematografii, o tyle filmy z superbohaterami w rolach g\u0142\u00f3wnych wynikaj\u0105 w du\u017cej mierze z antecedencji popularnych wydawnictw komiksowych. Zasadniczym wzorcem dla klasycznej narracji tego typu jest \u015bci\u015ble okre\u015blona estetyka i diegeza takiego dzie\u0142a. G\u0142\u00f3wnie jednak kino takie jest tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 metagatunkow\u0105, gdzie tw\u00f3rcy prezentuj\u0105 okre\u015blony zestaw postaci w odmianie adventure fiction<\/em>[18]<\/sup><\/a>. Podobnie jak Kino Nowej Przygody<\/em> ma te\u017c struktur\u0119 kombinacyjn\u0105 lub hybrydow\u0105 \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 r\u00f3\u017cne filmowe jako\u015bci i znajome motywy. Z jednej strony takich \u201e<\/em>(…) superbohater\u00f3w nie da si\u0119 opisa\u0107 za pomoc\u0105 zestawu definitywnie okre\u015blonych cech czy wzor\u00f3w zachowa\u0144, a ich esencja kryje si\u0119 w dalece uplastycznionym zabiegu adaptowania wybranego herosa do ka\u017cdego mo\u017cliwego przekazu\u2026<\/em>(…)\u201d<\/em>[19]<\/sup><\/a> z drugiej jednak posiadanie okre\u015blonej to\u017csamo\u015bci, mocy i misji mo\u017ce by\u0107 wyr\u00f3\u017cniaj\u0105ca kategori\u0105 na tle innych gatunkowych charakter\u00f3w[20]<\/sup><\/a>. W przypadku Cudownego dziecka <\/em>tytu\u0142owy protagonista jest do\u015b\u0107 czytelnie zaznaczony. Piotr jest zwyk\u0142ym nastolatkiem prowadz\u0105cym spokojne – wyznaczone przez obowi\u0105zki szkolne z jednej strony oraz rodzicielskie wymagania z drugiej – \u017cycie. Jego perypetie orbituj\u0105 wok\u00f3\u0142 wydarze\u0144 w\u0142a\u015bciwych dla m\u0142odzie\u017cy w tym wieku jak nieporozumienia z m\u0142odszym rodze\u0144stwem czy utarczki z przyjaci\u00f3\u0142mi. W kwestii to\u017csamo\u015bci nasz bohater jest zatem \u2013 cho\u0107 w tym wypadku dzieckiem \u2013 takim samym niewyszukanym indywiduum jakim by\u0142 przed uk\u0105szeniem paj\u0105ka Pete Parker (Spider Man) czy nieobj\u0119ty wojskowym eksperymentem Steve Rogers (Kapitan Ameryka). Wspomniany m\u0142odzie\u0144czy wiek Piotra wydaje si\u0119 by\u0107 \u015bwiadomym scenariuszowym wybiegiem Waldemara Dzikiego, bo odwo\u0142uj\u0105cym si\u0119 do tradycji mitotw\u00f3rczej tak cz\u0119sto definiuj\u0105cej innych superheros\u00f3w. Najbardziej rzucaj\u0105cym si\u0119 w oczy przyk\u0142adem jest chocia\u017cby geneza Supermana jako opowie\u015bci o dziecku obdarzonym nadnaturalnymi zdolno\u015bciami. Dalsze analogie do takich religijnych przekaz\u00f3w jak historia Moj\u017cesza czy wzbogacenie galerii obecnej kultury filmowej o postacie Aquamana (kojarzony z Posejdonem lub Neptunem), Wonder Woman (Diana z Themysciry), Thora tylko potwierdzaj\u0105 form\u0119 zastosowanego schematu. To co tworzy ciekaw\u0105 opowie\u015b\u0107,  to funkcje okre\u015blaj\u0105ce elementy na jakich oparty jest rozw\u00f3j akcji[21]<\/sup><\/a>. Tutaj bez w\u0105tpienia takim elementem s\u0105 nadprzyrodzone atrybuty naszego bohatera, bez kt\u00f3rych ci\u0119\u017cko wyobrazi\u0107 sobie podobn\u0105 dobrze skrojon\u0105 histori\u0119. Oczywi\u015bcie owe moce jak pokazuj\u0105 inne kinowe czy komiksowe opowie\u015bci nie musz\u0105 od razu oznacza\u0107 podobnych zdolno\u015bci co tytu\u0142owe Cudowne dziecko<\/em>, jednak tak czy inaczej jako \u201e<\/em>(…) element przesady zakorzeniony w samej idei gatunku <\/em>(…)\u201d<\/em>[22]<\/sup><\/a> s\u0105 czynnikiem definiuj\u0105cym i rozwijaj\u0105cym fabu\u0142\u0119. Ich przyswojenie jest sum\u0105 wielu dziwnych wydarze\u0144 i okoliczno\u015bci. Cz\u0142onkowie Fantastycznej Czw\u00f3rki jako astronauci ulegaj\u0105 niezaplanowanemu napromieniowaniu, przez co zyskuj\u0105 nadnaturalne sprawno\u015bci[23]<\/sup><\/a>. Podobne sytuacje s\u0105 udzia\u0142em Roberta Bruce’a Bannera (alter ego Hulka) czy Deadpoola. W przeciwie\u0144stwie do wspomnianych heros\u00f3w bohater Waldemara Dzikiego nie jest jednak ofiar\u0105 swojego przeznaczenia. Po wizycie na magicznym przedstawieniu zaczyna fascynowa\u0107 si\u0119 telekinez\u0105. Zatraca si\u0119 w tematycznej literaturze, \u0107wiczy i usilnie stara si\u0119 zyska\u0107 moce. Te spadaj\u0105 na niego zgodnie z \u017cyczeniem, cho\u0107 niezgodnie ze \u015bwiadomo\u015bci\u0105 nieuchronnych konsekwencji. Kiedy je otrzymuje jest \u2013 co zrozumia\u0142e \u2013 przestraszony i zaskoczony. Otrzymany \u201edar\u201d nie idzie jednak w parze z samokontrol\u0105. W tym wypadku bli\u017cej mu ju\u017c do wspomnianego Spider-Mana, bowiem podobnie jak posta\u0107 Marvela[24]<\/sup><\/a> Piotr wykorzystuje swoje umiej\u0119tno\u015bci na kontrowersyjne przedsi\u0119wzi\u0119cia (zdemolowanie salonu gier, zniszczenia w domu handlowym). Wart odnotowania jest fakt, \u017ce cz\u0119sto filmowi superbohaterowie paradoksalnie sprawiaj\u0105 wra\u017cenie os\u00f3b posiadaj\u0105cych niewystarczaj\u0105c\u0105 samoocen\u0119, w tym rozmaite kompleksy i s\u0142abo\u015bci[25]<\/sup><\/a>. Taka osobowo\u015bciowa konstrukcja ma g\u0142\u00f3wnie na celu u\u0142atwienie identyfikacji widza z postaci\u0105 spoza realistycznego wymiaru. Podobny zabieg pozwoli\u0142 oswoi\u0107 to co niezrozumia\u0142e i tajemnicze w przypadku Supermana czy Catwoman i sta\u0142 si\u0119 podobn\u0105 metod\u0105 tw\u00f3rc\u00f3w Cudownego dziecka <\/em>przy sportretowaniu Piotra. Inteligentny, ale b\u0119d\u0105cy poza centrum zainteresowa\u0144 swojej grupy r\u00f3wie\u015bniczej dzieli los bardziej outsidera ni\u017c kogo\u015b towarzyskiego. M\u0142odemu widzowi, do kt\u00f3rego w du\u017cej mierze adresowana jest opowie\u015b\u0107 z jednej strony mog\u0105 wyda\u0107 si\u0119 atrakcyjne obyczajowe w\u0105tki zwi\u0105zane z \u201eproblemami wieku dorastania\u201d, z drugiej jednak scenariusz akcentuje wyra\u017anie powtarzalny paradoks. W my\u015bl podobnych intertekstualnych topos\u00f3w oto b\u0119d\u0105cy poza sfer\u0105 jakichkolwiek podejrze\u0144 bohater nagle przeistacza si\u0119 w niezwyk\u0142\u0105 osobowo\u015b\u0107 dokonuj\u0105c swoistej inicjacji w mroczniejsze strony \u201erzeczywisto\u015bci\u201d. Podobna pr\u00f3ba odpowiedzi na zbiorow\u0105 t\u0119sknot\u0119 publiki za czym\u015b tak odleg\u0142ym, \u017ce a\u017c nieoczywistym wpisuj\u0105ca si\u0119 tak\u017ce w d\u0142ug\u0105 tradycj\u0119 mitologiczno-religijn\u0105 opart\u0105 na kultywowaniu historii o nadludzkich herosach mo\u017ce by\u0107 wynikiem konkretnego spo\u0142eczno-psychologicznego zapotrzebowania[26]<\/sup><\/a>, z kt\u00f3rego korzysta wielu autor\u00f3w film\u00f3w omawianej kategorii.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Rusty Jedwab, Mariusz Benoit, Cudowne dziecko<\/em>, Autor: Krzysztof Wellman, Prawa: WFDIF \/po Studiu Filmowym ,,Tor”\/<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Przygoda w cieniu Zimnej Wojny<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Niebagatelne znaczenie ma tak\u017ce inny w\u0105tek charakterystyczny zar\u00f3wno dla produkcji Waldemara Dzikiego, jak i innych tego typu opowie\u015bci, a mianowicie podr\u00f3\u017cy[27]<\/sup><\/a>. Czasem ma ona wymiar pielgrzymki, magicznego wezwania lub wyprawy w najdziwniejsze rejony ludzkiej \u015bwiadomo\u015bci, jednak stanowi niezb\u0119dny element dookre\u015blaj\u0105cy posta\u0107 i wzbogacaj\u0105cy proponowan\u0105 narracj\u0119. W przypadku takiego superbohatera jak Hulk, \u00f3w motyw zaczyna si\u0119 w\u0142a\u015bnie od ucieczki jak\u0105 podejmuje ameryka\u0144ski heros. Nierozumiany i przera\u017cony sw\u0105 si\u0142\u0105 podejmuje wyjazd za granic\u0119 w nadziei na znalezienie bezpiecznego schronienia[28]<\/sup><\/a>. Tak\u017ce tytu\u0142owe Cudowne dziecko<\/em> obdarowane nierealn\u0105 moc\u0105 zaczyna z niej korzysta\u0107 nad wyraz lekkomy\u015blnie, co z kolei sprowadza coraz wi\u0119ksze k\u0142opoty. Okazuje si\u0119 bowiem, \u017ce to nagle nie dzieci\u0119ca arkadia jest zagro\u017cona, ale to ona sama stanowi niebezpiecze\u0144stwo. Kulminacyjnymi scenami s\u0105 oczywi\u015bcie \u201ewypadki\u201d na komisariacie, po kt\u00f3rych Piotr zostaje uznany za osob\u0119 niebezpieczn\u0105. Fakt potraktowania go jako niemal\u017ce wroga publicznego czy umieszczenie w o\u015brodku medycznym na przymusowych badaniach, podkre\u015bla tymczasem i fabularn\u0105 powag\u0119 zdarze\u0144 oraz wydaje si\u0119 by\u0107 niezb\u0119dnym elementem okre\u015blaj\u0105cym tragizm sytuacji superbohatera. Nieprzestrzeganie litery prawa i brak zgody (\u015bwiadomy lub nie) na normy spo\u0142eczne s\u0105 udzia\u0142em tak\u017ce takich osobliwo\u015bci jak Punisher czy Batman. Dopiero jednak wspomniana podr\u00f3\u017c, a w przypadku omawianego filmu ucieczka ze szpitala, daje szans\u0119 na wewn\u0119trzn\u0105 sanacj\u0119 i realizacj\u0119 przemiany. Piotr tak samo jak Niesamowity Hulk musi nauczy\u0107 si\u0119 panowa\u0107 nad emocjami i jednocze\u015bnie pokona\u0107 przeciwno\u015bci aby odzyska\u0107 zaufanie i mo\u017cliwo\u015b\u0107 oswojenia wsp\u00f3lnoty ze swoj\u0105 obecno\u015bci\u0105. Jak pisze Joseph Campbell \u201e<\/em>(…) ci, kt\u00f3rzy nie odrzucili wezwania i podj\u0119li wypraw\u0119, spotykaj\u0105 na swej drodze kogo\u015b kto przychodzi im z pomoc\u0105 <\/em>(…)\u201d<\/em>[29]<\/sup><\/a>. Elementem wzbogacaj\u0105cym scenariusz Cudownego dziecka<\/em> jest wi\u0119c posta\u0107 wiolonczelisty Aleksandra (Eduard Garson), kt\u00f3ra znacz\u0105co wp\u0142ywa na dalszy rozw\u00f3j wypadk\u00f3w. To w\u0142a\u015bnie on \u2013 niczym Stick mistrz ninja szkol\u0105cy niewidomego Matta Murdocka – Daredevila[30]<\/sup><\/a> \u2013 motywuje i u\u015bwiadamia naszego herosa, dodaj\u0105c mu inspiracji tak potrzebnej w oczekiwanym zako\u0144czeniu. Bohater cz\u0119sto nie jest w stanie samodzielnie stawi\u0107 czo\u0142a przeciwnikowi, dlatego w podobnych opowie\u015bciach na og\u00f3\u0142 funkcjonuj\u0105 pomocnicy \u2013 \u201edonatorzy\u201d[31]<\/sup><\/a>. Takim przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 w\u0142a\u015bnie uzdolniony muzyk. Jako bardziej panuj\u0105cy nad swoim talentem bywa nauczycielem i doradc\u0105, co wida\u0107 w scenach treningu mocy czy rozbrajania uszkodzonej bomby. Je\u015bli zatem Batman mia\u0142 sw\u00f3j \u201ecie\u0144\u201d w osobie Robina, a Kapitan Ameryka alianta Falcona, to Aleksander jest koniecznym alter ego Piotra, uzupe\u0142niaj\u0105cym i rozwijaj\u0105cym proponowan\u0105 formu\u0142\u0119. Krytycy superbohaterskich narracji cz\u0119sto deprecjonuj\u0105 takie kino zarzucaj\u0105c mu mia\u0142ko\u015b\u0107 i brak g\u0142\u0119bszego przes\u0142ania[32]<\/sup><\/a>. Por\u00f3wnuj\u0105 je bardziej do park\u00f3w rozrywki abstrahuj\u0105cych od emocjonalnych i psychologicznych do\u015bwiadcze\u0144 innych ludzi[33]<\/sup><\/a>. Tymczasem to cz\u0119sto co stoi za popularno\u015bci\u0105 podobnych film\u00f3w to w\u0142a\u015bnie nawi\u0105zanie kontaktu z odbiorc\u0105 poprzez odwo\u0142anie si\u0119 do jego spo\u0142eczno-kulturowego baga\u017cu podpartego strachem, nostalgi\u0105 czy my\u015bleniem magicznym. W przypadku obrazu Waldemara Dzikiego, niezwykle istotnym elementem scenariusza by\u0142 w\u0105tek po\u015bwi\u0119cony zagro\u017ceniu jaki stanowi\u0142 \u201ewypadek\u201d z tajemniczym \u0142adunkiem wojskowego \u015bmig\u0142owca. I ponownie zaskoczenie bowiem nagle okazuje si\u0119, \u017ce jest to nic innego jak \u015bmierciono\u015bna bomba (bomba M) o du\u017cej sile ra\u017cenia. \u201e<\/em>(…) Efekty eksplozji s\u0105 niepor\u00f3wnywalne z innymi rodzajami broni <\/em>(…)\u201d<\/em> m\u00f3wi w jednej ze scen w przyp\u0142ywie szczero\u015bci Pu\u0142kownik. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Jan Machulski, Marek Wudkowski, Cudowne dziecko<\/em>, Autor: Krzysztof Wellman, Prawa: WFDIF \/po Studiu Filmowym ,,Tor”\/<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Tutaj trzeba przypomnie\u0107, \u017ce Cudowne dziecko<\/em> jest filmem zrealizowanym w czasie szczeg\u00f3lnym. Lata osiemdziesi\u0105te to okres ci\u0105gle trwaj\u0105cej \u201ezimnej wojny\u201d mi\u0119dzy USA i ZSRR. Pierwsze strony gazet na ca\u0142ym \u015bwiecie informowa\u0142y o wy\u015bcigu zbroje\u0144 czy anihilacyjnych mo\u017cliwo\u015bciach broni nuklearnej, a \u00f3wczesna uwaga szczeg\u00f3lnie skupiona jest wok\u00f3\u0142 rozmieszczenia ameryka\u0144skich rakiet w RFN[34]<\/sup><\/a>. W\u0105tki zwi\u0105zane z militarnym zagro\u017ceniem by\u0142y r\u00f3wnie\u017c wykorzystywane w kinie o superbohaterach, zw\u0142aszcza tam gdzie mog\u0142y by\u0107 odbiciem najgorszych l\u0119k\u00f3w zwi\u0105zanych np. z potencjalno\u015bci\u0105 atomowego konfliktu[35]<\/sup><\/a>. Kto zatem jest w stanie pom\u00f3c kiedy pojawia si\u0119 niebezpiecze\u0144stwo i zawodzi tzw. \u201eczynnik ludzki\u201d?  Oczywi\u015bcie ten, kt\u00f3ry jeszcze chwil\u0119 temu sam by\u0142 uznany za kogo\u015b niepo\u017c\u0105danego czyli\u2026 superbohater, w tym wypadku Piotr. \u201e<\/em>(…) To wszystko co jest w \u015brodku, wystarczy na ca\u0142e miasto<\/em> (…)\u201d<\/em> m\u00f3wi o bombie w pewnym momencie oficer pretenduj\u0105cy do roli fabularnego autorytetu. Miasto tymczasem ma swojego obro\u0144c\u0119, mo\u017ce jeszcze nie tak oczywistego i przewidywalnego jak mia\u0142o Gotham czy Metropolis, ale na pewno r\u00f3wnie szlachetnego i skutecznego. Cudowne dziecko <\/em>przede wszystkim jednak doskonale portretuje charakterystyczny dla opisywanego gatunku kryzysowy stan elit, chocia\u017cby na przyk\u0142adzie personelu wojskowego najpierw zapewniaj\u0105cego o braku zagro\u017cenia \u2013 w zwi\u0105zku z przewozem broni \u2013 by p\u00f3\u017aniej ponie\u015b\u0107 spektakularn\u0105 pora\u017ck\u0119. Profesjonalizm Pu\u0142kownika okazuje si\u0119 fa\u0142szywym tropem, jest on kolejn\u0105 w filmie doros\u0142\u0105 postaci\u0105, kt\u00f3ra si\u0119 kompromituje. Inspektor natomiast \u2013 podobnie jak komisarz James Gordon wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cy z Batmanem \u2013 wykazuje si\u0119 bezradno\u015bci\u0105 wobec zbli\u017caj\u0105cego si\u0119 niebezpiecze\u0144stwa i musi wezwa\u0107 na pomoc kogo\u015b od siebie skuteczniejszego. Jest wi\u0119c widoczny kryzys zaufania do instytucji demokratycznych w tym samej policji i wojska jako stra\u017cnik\u00f3w stabilno\u015bci. Gdy zawodz\u0105 pragmatyczne mechanizmy i regulaminy to w\u0142a\u015bnie \u201e(…) abstrakcyjne istoty staraj\u0105 si\u0119 uporz\u0105dkowa\u0107 coraz bardziej chaotyczn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 oraz nada\u0107 jej sens <\/em>(…)\u201d[36]<\/sup><\/a>. Tutaj trzeba zaznaczy\u0107, \u017ce o ile film jest pozbawiony ideologicznego zaanga\u017cowania, to w tym wypadku podejmuje w\u0105tek jak najbardziej prawdopodobny \u2013 brak wyobra\u017ani skutkuj\u0105cy \u201ezagubieniem\u201d rozmaitych arsena\u0142\u00f3w zdarza\u0142 si\u0119 bowiem autentycznie ju\u017c w przesz\u0142o\u015bci[37]<\/sup><\/a>.  I zn\u00f3w jak w wi\u0119kszo\u015bci tego typu narracji mamy do czynienia z motywem ratowania wsp\u00f3lnoty przez jednostk\u0119, zgodnie z dewiz\u0105, i\u017c je\u015bli wyst\u0119puj\u0105 jakiekolwiek spo\u0142eczne sprzeczno\u015bci, to musz\u0105 by\u0107 te\u017c si\u0142y zdolne do ich usuni\u0119cia[38]<\/sup><\/a>. W filmie Batman zbawia \u015bwiat (1966)<\/em> Cz\u0142owiek Nietoperz musi stawi\u0107 czo\u0142o przest\u0119pcom, kt\u00f3rzy chc\u0105 przej\u0105\u0107 w\u0142adz\u0119 za pomoc\u0105 dehylatora \u2013 broni zamieniaj\u0105cej ludzi w popi\u00f3\u0142[39]<\/sup><\/a>. Podobne obowi\u0105zki bywaj\u0105 w kinie udzia\u0142em chocia\u017cby Tony\u2019ego Starka – Iron Mana. Kapitan Ameryka natomiast zmaga si\u0119 zar\u00f3wno na ekranie jak i stronach komiks\u00f3w ze \u015bwiatowym terroryzmem, kt\u00f3rego egzemplifikacj\u0105 jest Red Skull[40]<\/sup><\/a>. Piotr na szcz\u0119\u015bcie nie musi stawia\u0107 czo\u0142a z\u0142owrogim syndykatom czy wszechmocnym przest\u0119pcom, bo w tym wypadku podejmuje walk\u0119 zar\u00f3wno z zewn\u0119trznymi przeciwno\u015bciami (awaria bomby) jak i z samym sob\u0105 (wiara w swoje mo\u017cliwo\u015bci). Oczywi\u015bcie jak w wielu opowie\u015bciach o podobnych herosach odnosi sukces, ratuje miasto, zdobywa przyjaci\u00f3\u0142 i mo\u017ce powr\u00f3ci\u0107 do lokalnej spo\u0142eczno\u015bci. Jest tu wi\u0119c potwierdzenie opisywanej gatunkowej zasady, i\u017c \u201e<\/em>(…) superbohaterowie odpowiadali na narodowe nieszcz\u0119\u015bcia od zawsze, od czas\u00f3w Wielkiego Kryzysu do zagro\u017cenia wojna nuklearn\u0105 <\/em>(…)\u201d<\/em>[41]<\/sup><\/a>. Je\u015bli zatem w prawdziwym \u017cyciu ludziom nie udaje si\u0119 czasem stan\u0105\u0107 na wysoko\u015bci zadania to z pomoc\u0105 mo\u017ce przyj\u015b\u0107 zawsze superbohaterska narracja. Ona mo\u017ce dawa\u0107 nadziej\u0119, by\u0107 odpowiedzi\u0105 na bezsilno\u015b\u0107 czy stanowi\u0107 panaceum na zbiorowa traum\u0119. Nawet je\u015bli wydaje si\u0119 nieskomplikowan\u0105 rozrywk\u0105 czy nostalgicznym wspomnieniem dzieci\u0119cej beztroski bywa elementem niezb\u0119dnym aby zadzia\u0142a\u0142 mechanizm pocieszenia pozwalaj\u0105cy szybko, i skutecznie rozwi\u0105za\u0107 nieoczekiwane dramaty[42]<\/sup><\/a>.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Andrzej Blumenfeld, Rusty Jedwab, Cudowne dziecko, <\/em>Autor: Krzysztof Wellman, Prawa: WFDIF \/po Studiu Filmowym ,,Tor”\/<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Podsumowanie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kino popularne – w tym tak\u017ce te skierowane do dzieci i m\u0142odzie\u017cy – w Polsce cz\u0119sto mia\u0142o ogromny problem w zaistnieniu w kszta\u0142cie typowym dla zachodniego rozumienia tego zjawiska. Produkcje, kt\u00f3rych g\u0142\u00f3wn\u0105 funkcj\u0105 by\u0142o dostarczenie rozrywki, nie by\u0142y traktowane powa\u017cnie, mog\u0142y najwy\u017cej liczy\u0107 na niezbyt dotkliwe razy i po\u0142ajanki[43]<\/sup><\/a>. Waldemar Dziki zachowuj\u0105c dystans do swojego artystycznego poprzedniego wyboru (Kartki z Podr\u00f3\u017cy 1984<\/em>) \u015bwiadomie i z premedytacj\u0105 podj\u0105\u0142 si\u0119 tym razem mo\u017ce masowego, komercyjnego, ale nie mniej \u0142atwego zadania. Oczywi\u015bcie Cudownego dziecka <\/em>nie trzeba rozpatrywa\u0107 jako wzorcowego przedstawiciela Kina Nowej Przygody, co jest zrozumia\u0142e bior\u0105c pod uwag\u0119 miejsce powstania, bud\u017cet, potencja\u0142 produkcyjny czy wreszcie mo\u017cliwo\u015bci promocyjne. Re\u017cyser na szcz\u0119\u015bcie nie chcia\u0142 i nie musia\u0142 porywa\u0107 si\u0119 na imitacj\u0119 wieloekranowych blockbuster\u00f3w w rodzaju Gwiezdnych wojen <\/em> czy kolejnych cz\u0119\u015bci przyg\u00f3d Indiany Jonesa <\/em>. Obraz ten wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 jednak nie tylko na tle klasycznych superbohaterskich pop-opowie\u015bci, jakie s\u0105 dzisiaj w kinie udzia\u0142em pot\u0119\u017cnych hollywoodzkich wytw\u00f3rni, ale tak\u017ce jego \u00f3wczesnych polskich odpowiednik\u00f3w.  \u015awiadomy ogranicze\u0144, lecz nie chc\u0105c unikn\u0105\u0107 grzechu wt\u00f3rno\u015bci o wiele bardziej zapewne ba\u0142 si\u0119 wt\u00f3rno\u015bci nieudolnej, tak reprezentatywnej dla polskich produkcji tamtego okresu. Je\u015bli we\u017amiemy pod uwag\u0119 czynniki ekonomiczne zapewniaj\u0105ce chocia\u017cby poprawne zaplecze techniczne, efekty specjalne itd. oraz w\u0142a\u015bciw\u0105 – nawet je\u015bli wzoruj\u0105ca si\u0119 na zachodnich dzie\u0142ach – tw\u00f3rcz\u0105 inwencj\u0119 to Cudowne dziecko<\/em> stanowi przyk\u0142ad niezwykle udanego przedsi\u0119wzi\u0119cia. Dzie\u0142o to nie jest ba\u015bni\u0105 dla doros\u0142ych jak Seksmisja <\/em>(1984), nie razi \u201echa\u0142upniczymi\u201d efektami specjalnymi jak w trylogii Kleksa czy zwyczajnym brakiem pomys\u0142owo\u015bci jak w Kl\u0105twie Doliny W\u0119\u017cy<\/em>. Odzwierciedla za to w polskim wydaniu najbli\u017cej istot\u0119 Kina Nowej Przygody stanowi\u0105c wiarygodn\u0105 i dobrze zrealizowan\u0105 \u201eopowie\u015b\u0107 dla wszystkich\u201d. \u201e(\u2026) Historia ch\u0142opca, kt\u00f3ry odkrywa u siebie zdolno\u015bci kinetyczne mog\u0142aby si\u0119 rozgrywa\u0107 wsz\u0119dzie. Miejsce akcji, takie jak dom, szko\u0142a, hala sportowa, teatr wygl\u0105daj\u0105 na ca\u0142ym \u015bwiecie podobnie. I u nas mo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107, \u017ce wojskowy samolot przez omy\u0142k\u0119 upu\u015bci\u0142 bomb\u0119. I u nas policja ma kaski z pleksiglasu<\/em> (\u2026)\u201d[44]<\/sup><\/a> pisa\u0142  w 1990 r. Tadeusz Sobolewski. Sam re\u017cyser nie czu\u0142 potrzeby inspiracji rodzimym kontekstem jak wcze\u015bniej Krzysztof Gradowski (\u201eAkademia Pana Kleksa<\/em>\u201d na podstawie Jana Brzechwy), Jerzy \u0141ukaszewicz (\u201ePrzyjaciel Weso\u0142ego Diab\u0142a<\/em>\u201d \u2013 adaptacja powie\u015bci Kornela Makuszy\u0144skiego) czy Janusz Kidawa (\u201ePan Samochodzik i niesamowity dw\u00f3r<\/em>\u201d \u2013 proza Zbigniewa Nienackiego). Zaproponowa\u0142 za to swoj\u0105 autorsk\u0105 wizj\u0119 czego efektem by\u0142a \u201eba\u015b\u0144 w nowoczesnym kostiumie\u201d<\/em>[45]<\/sup><\/a>. Opinie niekt\u00f3rych krytyk\u00f3w, i\u017c omawiany film m\u00f3g\u0142 by\u0107 uznany za udany, bo by\u0142 zrealizowany we wsp\u00f3\u0142pracy z zachodnim producentem nie by\u0142y trafne. W podobnym czasie Jerzy Domaradzki i Janusz Morgenstern podj\u0119li si\u0119 tak\u017ce \u201enowoprzygodowego\u201d wyzwania przenosz\u0105c na ekran razem z producentami i aktorami z USA swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 histori\u0119. Propozycja pod tytu\u0142em Bia\u0142y Smok (1986) <\/em>nie dor\u00f3wna\u0142a jednak polsko-kanadyjskiemu dzie\u0142u[46]<\/sup><\/a>. Dobrze skonstruowany scenariusz gwarantuj\u0105cy poprawny ci\u0105g fabularny, perfekcyjnie inscenizacja oraz uniwersalny partycypacyjno-anga\u017cuj\u0105cy spos\u00f3b narracji to zdaje si\u0119 najlepsze atuty obrazu Waldemara Dzikiego. No i last but not least<\/em> r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 tak istotna dla najwa\u017cniejszego odbiorcy czyli dzieci i m\u0142odzie\u017cy (cho\u0107 przecie\u017c nie tylko) bowiem to w\u0142a\u015bnie oni winni mie\u0107 prawo wyboru do w\u0142asnej odpowiadaj\u0105cej im estetyki. Nie bez zaskoczenia zdobywaj\u0105c liczne pochwa\u0142y i nagrody zar\u00f3wno w kraju jak i za granic\u0105 film ten by\u0142 uznany za produkcj\u0119 w stylu wyra\u017anie ameryka\u0144skim[47]<\/sup><\/a>. Tytu\u0142owa posta\u0107 nie jest jednak przyk\u0142adem zinfantylizowanego superbohatera ubranego w obcis\u0142y trykot z charakterystycznym logotypem na piersi i podw\u00f3jn\u0105 to\u017csamo\u015bci\u0105. Podobnie jak w propozycjach DC czy Marvela zastosowana tu internacjonalna formu\u0142a opowiadaj\u0105ca w spos\u00f3b zrozumia\u0142y i atrakcyjny dla ka\u017cdego jest g\u0142\u00f3wn\u0105 si\u0142\u0105 polsko-kanadyjskiej produkcji. \u201e<\/em>(…) Jak skonstruowa\u0107 obraz, kt\u00f3ry jest czytelny dla Japo\u0144czyk\u00f3w, Amerykan\u00f3w, Afrykan\u00f3w ludzi o odmiennych tradycjach?<\/em> Czy to jest mo\u017cliwe i jakie to powinno by\u0107 kino? <\/em>(…)\u201d<\/em> – pyta\u0142 w jednym z wywiad\u00f3w Waldemar Dziki[48]<\/sup><\/a>. To ka\u017ce sugerowa\u0107, i\u017c polskiego re\u017cysera nie interesowa\u0142y tradycyjne podzia\u0142y, ale przedsi\u0119wzi\u0119cia bardziej powszechnie czytelne i uniwersalne. Na przyk\u0142adzie Cudownego dziecka (1986)<\/em> jego  \u201enowoprzygodowy\u201d lub \u201esuperbohaterski\u201d charakter to w\u0142a\u015bnie kino globalne, komercyjne bo odwo\u0142uj\u0105ce si\u0119 do emocji, robione dla m\u0142odej widowni i z my\u015bl\u0105 o niej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Daria Trafankowska, Cudowne dziecko<\/em>, Autor: Krzysztof Wellman, Prawa: WFDIF \/po Studiu Filmowym ,,Tor”\/<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Streszczenie:<\/strong> Kino nowej przygody to kategoria film\u00f3w powsta\u0142a na prze\u0142omie lat 70\/80  w USA proponuj\u0105ce wz\u00f3r nowego widowiska, kina stricte rozrywkowego, eskapistycznego, \u0142\u0105cz\u0105cego inne gatunki filmowe, przeznaczonego dla wszystkich grup wiekowych, a opartego na archetypicznej fabule i barwnych postaciach z domieszk\u0105 pastiszu i humoru. Filmy superbohaterskie to natomiast cz\u0119sto oparte na komiksowych wydawnictwach pe\u0142ne rozmachu opowie\u015bci o herosach posiadaj\u0105cych okre\u015blon\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107, misj\u0119 i ponadnaturalne zdolno\u015bci. Cudowne dziecko to przyk\u0142ad zr\u0119cznej polsko-kanadyjskiej koprodukcji gdzie dzi\u0119ki hybrydowemu po\u0142\u0105czeniu okre\u015blonych formu\u0142 uda\u0142o si\u0119 stworzy\u0107 zar\u00f3wno ciekawego bohatera akcji jak i udan\u0105 reinterpretacj\u0119 ww. gatunk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

[1]<\/sup><\/a> Na zachodzie w l. 80 zauwa\u017cono odwr\u00f3t od kina tzw. widza wymagaj\u0105cego, intelektualnego. Filmy Bergmana i Felliniego w tamtym okresie mia\u0142y b. ma\u0142\u0105 widowni\u0119. W Polsce natomiast opr\u00f3cz powy\u017cszych problem\u00f3w na\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 dodatkowo kwestie zwi\u0105zane ze sfer\u0105 tw\u00f3rcz\u0105, organizacj\u0105 produkcji, struktur\u0105 zarz\u0105dzania i  rentowno\u015bci\u0105 kinematografii. Cz\u0119\u015b\u0107 tw\u00f3rc\u00f3w jak np. Marek Koterski obwinia\u0142o po\u015brednio za taki stan istniej\u0105c\u0105 cenzur\u0119 (w kwestii sfery tw\u00f3rczej). Inni domagali si\u0119 g\u0142\u0119bokiej reformy czemu s\u0142u\u017cy\u0107 mia\u0142a nowa ustawa o kinematografii opracowywana przez Naczelny Zarz\u0105d Kinematografii (w roku 1987). Tym samym by\u0142y filmy nieudane jak \u201eKl\u0105twa Doliny W\u0119\u017cy\u201d, ciekawe ale ju\u017c \u00f3wcze\u015bnie archaicznie zrealizowane jak \u201eAkademia Pana Kleksa\u201d, i pomimo trudno\u015bci bud\u017cetowych do dzi\u015b broni\u0105ce si\u0119 jak \u201eKingsajz\u201d, natomiast odno\u015bnie kina m\u0142odzie\u017cowego \u201eCudowne Dziecko\u201d (przyp. autora). O tym m.in. m\u00f3wi polemika \u201eZawsze wi\u0119cej wiedz\u0105 na widowni\u201d<\/em> Marka Koterskiego, Czes\u0142awa Dondzi\u0142\u0142o, Waldemara Krzystka czy Janusza Zaorskiego na \u0142amach magazynu ,,Film\u201d 1987, nr 51, str. 3.<\/p>\n\n\n\n

[2]<\/sup><\/a> http:\/\/boxoffice-bozg.pl\/filmy-z-najwieksza-widownia-w-polskich-kinach-w-latach-80\/<\/a>, [dost\u0119p 30.10.2022].<\/p>\n\n\n\n

[3]<\/sup><\/a> W. Dziki, Kino kryzysu \u2013 znaki zapytania<\/em>, ,,Kino\u201d 1987, nr 240, s. 1.<\/p>\n\n\n\n

[4]<\/sup><\/a> B. Janicka, Jutro. Rozmowa z Waldemarem Dzikim<\/em>, ,,Film\u201d 1988, nr 06, s. 3.<\/p>\n\n\n\n

[5]<\/sup><\/a> J. P\u0142a\u017cewski Nowa Przygoda i co dalej?, ,,<\/em>Kino\u201d 1986, nr 05, str. 33.<\/p>\n\n\n\n

<\/a>[6]<\/sup><\/a> K. Kornacki, Polskie Kino Nowej Przygody <\/em>[w] Kino Nowej Przygody<\/em> wyd. s\u0142owo\/obraz terytoria Gda\u0144sk 2011, s. 84-97.<\/p>\n\n\n\n

[7]<\/sup><\/a> J. Szy\u0142ak, Kino<\/em> Nowej Przygody \u2013 jego cechy i granice<\/em> [w:] Kino Nowej Przygody<\/em> wyd. s\u0142owo\/obraz\/terytoria Gda\u0144sk 2011, s. 8-9.<\/p>\n\n\n\n

[8]<\/sup><\/a> Tam\u017ce.<\/p>\n\n\n\n

[9]<\/sup><\/a> M. Kube, Ewolucja Stevena Spielberga. Od Szcz\u0119k do Czwartej W\u0142adzy<\/em>, https:\/\/www.rp.pl\/film\/art9925791-ewolucja-stevena-spielberga-od-szczek-do-czwartej-wladzy<\/a><\/p>\n\n\n\n

Dost\u0119p [22.10.2022].<\/p>\n\n\n\n

[10]<\/sup><\/a> K. Kornacki, Polskie Kino Nowej Przygody, dz. cyt., <\/em>s. 87<\/p>\n\n\n\n

[11]<\/sup><\/a> J. Szy\u0142ak, Kino<\/em> Nowej Przygody \u2013 jego cechy i granice, <\/em>dz, cyt.,<\/em>s. 8-9.<\/p>\n\n\n\n

[12]<\/sup><\/a> T. Sobolewski, Nowa Przygoda, Nowa Ba\u015b\u0144<\/em>, ,,Kino\u201d 1990, nr 01, s. 33-37.<\/p>\n\n\n\n

[13]<\/sup><\/a> J. Szy\u0142ak Kino<\/em> Nowej Przygody \u2013 jego cechy i granice, <\/em>dz. cyt., <\/em>s. 9.<\/p>\n\n\n\n

[14]<\/sup><\/a> M. Hendrykowski, Polski film fabularny dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy<\/em>, wyd. Og\u00f3lnopolski o\u015brodek sztuki dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy w Poznaniu, Pozna\u0144 1994, s. 53.<\/p>\n\n\n\n

[15]<\/sup><\/a> E. Balcerzan, Kr\u0119gi wtajemniczenia<\/em>, wyd. Wydawnictwo Literackie, Krak\u00f3w 1982, s. 73.<\/p>\n\n\n\n

[16]<\/sup><\/a> A. Ko\u0142ody\u0144ski, Dziedzictwo wyobra\u017ani. Historia filmu SF, <\/em>wyd. Alfa, Warszawa 1989, s. 5,6.<\/p>\n\n\n\n

[17]<\/sup><\/a> R. Handke Wok\u00f3\u0142 to\u017csamo\u015bci SF<\/em> w: Sp\u00f3r o SF<\/em>, wyd. Wydawnictwo Pozna\u0144skie, Pozna\u0144 1989, s. 164.<\/p>\n\n\n\n

[18]<\/sup><\/a> T. \u017baglewski, Kinowe uniwersum superbohater\u00f3w<\/em>, wyd. PWN, Warszawa 2017, s. 80.<\/p>\n\n\n\n

[19]<\/sup><\/a> Ten\u017ce, Superkultura. Geneza fenomenu superbohater\u00f3w<\/em>, wyd. TAiPWN Universitas, Krak\u00f3w 2021, s. 24.<\/p>\n\n\n\n

<\/a>[20]<\/sup><\/a> Tam\u017ce, dz. cyt<\/em>., s. 19; Por. P. Coogan, Superhero. The secret origin of a genre<\/em>, https:\/\/www.desmet.org\/uploaded\/Academics\/English\/4_Coogan-Superhero.pdf<\/a> <\/p>\n\n\n\n

[21]<\/sup><\/a> W. Propp, Morfologia bajki<\/em>, dz. cyt., s. 131.<\/p>\n\n\n\n

[22]<\/sup><\/a> T. \u017baglewski, Superkultura. Geneza fenomenu superbohater\u00f3w,<\/em> dz. cyt., s. 20; Por. P. Coogan, Superhero. The secret origin of a genre<\/em>, https:\/\/www.desmet.org\/uploaded\/Academics\/English\/4_Coogan-Superhero.pdf<\/a><\/p>\n\n\n\n

[23]<\/sup><\/a> M. G\u00f3rna, Fantastyczna czw\u00f3rka<\/em>, https:\/\/wyborcza.pl\/7,101707,23719920,fantastyczna-czworka-film-tak-zly-ze-studio-skonfiskowalo.html<\/a> [dost\u0119p 01.11.2022]<\/p>\n\n\n\n

[24]<\/sup><\/a>  https:\/\/marvel.fandom.com\/pl\/wiki\/Peter_Parker_(Ziemia-616)<\/a> [dost\u0119p 31.10.2022]<\/p>\n\n\n\n

[25]<\/sup><\/a> J. Szy\u0142ak, Komiks \u015bwiat przerysowany<\/em>, wyd. s\u0142owo\/obraz terytoria, Gda\u0144sk 1998, s. 40.<\/p>\n\n\n\n

[26]<\/sup><\/a> T. \u017baglewski, Superkultura. Geneza fenomenu superbohater\u00f3w, dz, cyt.,<\/em> st 62.<\/p>\n\n\n\n

[27]<\/sup><\/a> Motyw podr\u00f3\u017cy jest cz\u0119\u015bci\u0105 mitotw\u00f3rczego schematu zaproponowanego przez J. Campbella w ramach modelu \u201eMonomitu\u201d. Zob. J. Campbell, Bohater o tysi\u0105cu twarzy<\/em>, wyd. Zysk i S-ka, Pozna\u0144 1997, s. 19.<\/p>\n\n\n\n

[28]<\/sup><\/a> M. Andrys, The Incredible Hulk-recenzja<\/em>, https:\/\/paradoks.net.pl\/read\/7248-the-incredible-hulk-recenzja<\/a>, [dost\u0119p 01.11.2022].<\/p>\n\n\n\n

[29]<\/sup><\/a> J. Campbell, Bohate<\/em>r\u2026<\/em>, dz. cyt., s. 61.<\/p>\n\n\n\n

[30]<\/sup><\/a> F. Miller, J. Romita, Daredevil. Man without a fear<\/em>, wyd. TM-Semic, Warszawa 1995, s. 11.<\/p>\n\n\n\n

[31]<\/sup><\/a> W. Propp, Morfologia bajki<\/em>, dz. cyt., s. 152.<\/p>\n\n\n\n

[32]<\/sup><\/a> Podobny pogl\u0105d paradoksalnie wyrazi\u0142 sam Waldemar Dziki w wywiadzie z Bo\u017cen\u0105 Janick\u0105 ubolewaj\u0105c nad s\u0142ab\u0105 przydatno\u015bci\u0105 takiego kina w przypadku ch\u0119ci opowiedzenia czego\u015b powa\u017cniejszego. B. Janicka, Jutro. Rozmowa z Waldemarem Dzikim<\/em> [w:] ,,Film\u201d 1988, nr 06, s. 3.<\/p>\n\n\n\n

[33]<\/sup><\/a> B. Bell, Martin Scorsese Compares Marvel Movies to Theme Parks: That\u2019s not Cinema<\/em>, https:\/\/variety.com\/2019\/film\/news\/martin-scorsese-marvel-theme-parks-1203360075\/<\/a>, [dost\u0119p 01.11.2022]<\/p>\n\n\n\n

[34]<\/sup><\/a> J. Dziedzina, Wy\u015bcig (do)zbroje\u0144<\/em>, https:\/\/www.gosc.pl\/doc\/5141164.Wyscig-do-zbrojen<\/a>, [dost\u0119p 01.11.2022]<\/p>\n\n\n\n

[35]<\/sup><\/a> T. \u017baglewski, Superkultura\u2026, dz. cyt., <\/em>s. 132.<\/p>\n\n\n\n

[36]<\/sup><\/a> Ten\u017ce, Kinowe uniwersum\u2026<\/em>, dz. cyt., s. 38.<\/p>\n\n\n\n

[37]<\/sup><\/a> P. Bo\u017cejewicz, Bomby J\u0105drowe: Zagubione puszki pandory<\/em>, https:\/\/www.rp.pl\/historia\/art2050151-bomby-jadrowe-zagubione-puszki-pandory<\/a>, [dost\u0119p 11.11.2022].<\/p>\n\n\n\n

[38]<\/sup><\/a> U. Eco, Superman w literaturze masowej<\/em>, PIW, Warszawa 1996, s. 112.<\/p>\n\n\n\n

[39]<\/sup><\/a> https:\/\/zjadaczfilmow.blogspot.com\/2014\/06\/batman-movie-batman-zbawia-swiat-1966.html<\/a>, [dost\u0119p 02.11.2022].<\/p>\n\n\n\n

[40]<\/sup><\/a> https:\/\/marvel.fandom.com\/pl\/wiki\/Steven_Rogers_(Ziemia-616)<\/a>, [dost\u0119p 04.11.2022].<\/p>\n\n\n\n

[41]<\/sup><\/a> B. Wright, Comic Book Nation. The transformation of youth culture in America<\/em>, The John Hopkins University Press, Baltimore 2003, s. 287.<\/p>\n\n\n\n

[42]<\/sup><\/a> U. Eco, Superman w literaturze masowej<\/em>, dz. cyt., s. 68.<\/p>\n\n\n\n

[43]<\/sup><\/a> B. Mruklik, Dlaczego by nie uwierzy\u0107<\/em>, ,,Kino\u201d 1987, nr 246, s. 11.<\/p>\n\n\n\n

[44]<\/sup><\/a> T. Sobolewski, Nowa Przygoda, Nowa Ba\u015b\u0144<\/em>, ,,Kino\u201d 1990, s. 33-37.<\/p>\n\n\n\n

[45]<\/sup><\/a> M. Miodek Ba\u015bnie i wa\u015bnie<\/em>, ,,Film\u201d 1988, nr 12, s. 4.<\/p>\n\n\n\n

[46]<\/sup><\/a> J. Armata Od wielkiej przygody do teoretycznie mo\u017cliwej katastrofy<\/em> [w:] J. Armata, A. Wr\u00f3blewska, Polski film dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy<\/em>, wyd. fundacja Kino, Warszawa 2014, s. 32.<\/p>\n\n\n\n

[47]<\/sup><\/a> S. Zawi\u015bla\u0144ski, Reflektor na m\u0142odego widza<\/em>, ,,Film\u201d 1987, nr 41, s. 17.<\/p>\n\n\n\n

[48]<\/sup><\/a> J. Wr\u00f3blewski, Rozmowa z W. Dzikim<\/em>, ,,Kino\u201d 1990, nr 1, s. 40.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Bibliografia<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n

Opracowania:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Andrys M., The Incredible Hulk-recenzja, https:\/\/paradoks.net.pl\/read\/7248-the-incredible-hulk-recenzja<\/a>, [dost\u0119p 01.11.2022].<\/p>\n\n\n\n

Armata J., Od wielkiej przygody do teoretycznie mo\u017cliwej katastrofy<\/em> [w] J.Armata, A.Wr\u00f3blewska, Polski film dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy<\/em>, wyd. fundacja Kino, Warszawa 2014.<\/p>\n\n\n\n

Balcerzan E., Kr\u0119gi wtajemniczenia<\/em>, wyd. Wydawnictwo Literackie, Krak\u00f3w 1982.<\/p>\n\n\n\n

Bell B., Martin Scorsese Compares Marvel Movies to Theme Parks: That\u2019s not Cinema<\/em>, https:\/\/variety.com\/2019\/film\/news\/martin-scorsese-marvel-theme-parks-1203360075\/<\/a>, [dost\u0119p 01.11.2022].<\/p>\n\n\n\n

Bo\u017cejewicz P., Bomby J\u0105drowe: Zagubione puszki pandory<\/em>, https:\/\/www.rp.pl\/historia\/art2050151-bomby-jadrowe-zagubione-puszki-pandory<\/a>, [dost\u0119p 11.11.2022].<\/p>\n\n\n\n

Campbell J., Bohater o tysi\u0105cu twarzy<\/em>, wyd. Zysk i S-ka, Pozna\u0144 1997.<\/p>\n\n\n\n

Dziedzina J., Wy\u015bcig (do)zbroje\u0144<\/em>, https:\/\/www.gosc.pl\/doc\/5141164.Wyscig-do-zbrojen<\/a>, [dost\u0119p 01.11.2022].<\/p>\n\n\n\n

Dziki W., Kino kryzysu \u2013 znaki zapytania<\/em>, ,,Kino\u201d 1987, nr 240.<\/p>\n\n\n\n

Eco U., Superman w literaturze masowej<\/em>, PIW, Warszawa 1996.<\/p>\n\n\n\n

G\u00f3rna M., Fantastyczna czw\u00f3rka<\/em>, https:\/\/wyborcza.pl\/7,101707,23719920,fantastyczna-czworka-film-tak-zly-ze-studio-skonfiskowalo.html<\/a> [dost\u0119p 01.11.2022]. <\/p>\n\n\n\n

Handke E., Wok\u00f3\u0142 to\u017csamo\u015bci SF<\/em> w: Sp\u00f3r o SF<\/em>, wyd. Wydawnictwo Pozna\u0144skie, Pozna\u0144 1989.<\/p>\n\n\n\n

Hendrykowski M., Polski film fabularny dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy<\/em>, wyd. Og\u00f3lnopolski o\u015brodek sztuki dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy w Poznaniu, Pozna\u0144 1994.<\/p>\n\n\n\n

Janicka B., Jutro. Rozmowa z Waldemarem Dzikim<\/em>, ,,Film\u201d 1988, nr 06.<\/p>\n\n\n\n

Ko\u0142ody\u0144ski A., Dziedzictwo wyobra\u017ani. Historia filmu SF, <\/em>wyd. Alfa, Warszawa 1989.<\/p>\n\n\n\n

Kornacki K., Polskie Kino Nowej Przygody <\/em>[w] Kino Nowej Przygody<\/em> wyd. s\u0142owo\/obraz terytoria Gda\u0144sk 2011.<\/p>\n\n\n\n

Koterski M.,Krzystek W., Zaorski J., Zawsze wi\u0119cej wiedz\u0105 na widowni<\/em>,  ,,Film\u201d 1987, nr 51.<\/p>\n\n\n\n

Kube M., Ewolucja Stevena Spielberga. Od Szcz\u0119k do Czwartej W\u0142adzy<\/em>, https:\/\/www.rp.pl\/film\/art9925791-ewolucja-stevena-spielberga-od-szczek-do-czwartej-wladzy<\/a><\/p>\n\n\n\n

Miller F., Romita J., Daredevil. Man without a fear<\/em>, wyd. TM-Semic, Warszawa 1995.<\/p>\n\n\n\n

Miodek M, Ba\u015bnie i wa\u015bnie<\/em>, ,,Film\u201d 1988, nr 12.<\/p>\n\n\n\n

Mruklik B., Dlaczego by nie uwierzy\u0107<\/em>, ,,Kino\u201d 1987, nr 246.<\/p>\n\n\n\n

P\u0142a\u017cewski J., Nowa Przygoda i co dalej?<\/em> ,,Kino\u201d 1986, nr 05.<\/p>\n\n\n\n

Propp W., Morfologia bajki<\/em>, wyd. Ksi\u0105\u017cka i Wiedza, Warszawa 1976.<\/p>\n\n\n\n

Sobolewski T., Nowa Przygoda, Nowa Ba\u015b\u0144<\/em>, ,,Kino\u201d 1990.<\/p>\n\n\n\n

Szy\u0142ak J., Komiks \u015bwiat przerysowany<\/em>, wyd. s\u0142owo\/obraz terytoria, Gda\u0144sk 1998.<\/p>\n\n\n\n

Szy\u0142ak J., Konefa\u0142 S., Kaczor K., Pstr\u0105gowski T., Kornacki K., Sitkiewicz P., Bokiniec M., Adamczak M.,  Kino Nowej Przygody<\/em> wyd. s\u0142owo\/obraz terytoria, Gda\u0144sk 2011.<\/p>\n\n\n\n

Wright B., Comic Book Nation. The transformation of youth culture in America<\/em>, The John Hopkins University Press, Baltimore 2003.<\/p>\n\n\n\n

Wr\u00f3blewski J., Rozmowa z W. Dzikim<\/em>, ,,Kino\u201d 1990, nr 1.<\/p>\n\n\n\n

Zawi\u015bla\u0144ski S., Reflektor na m\u0142odego widza<\/em>, ,,Film\u201d 1987, nr 41.<\/p>\n\n\n\n

\u017baglewski T., Kinowe uniwersum superbohater\u00f3w<\/em>, wyd. PWN, Warszawa 2017.<\/p>\n\n\n\n

\u017baglewski T., Superkultura,Geneza fenomenu superbohater\u00f3w<\/em>, wyd. TAiPWN Universitas, Krak\u00f3w 2021.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142a internetowe:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/strong>http:\/\/boxoffice-bozg.pl\/filmy-z-najwieksza-widownia-w-polskich-kinach-w-latach-80\/<\/a> <\/strong>[dost\u0119p 30.10.2022].<\/p>\n\n\n\n

https:\/\/marvel.fandom.com\/pl\/wiki\/Peter_Parker_(Ziemia-616)<\/a> [dost\u0119p 31.10.2022].<\/p>\n\n\n\n

https:\/\/marvel.fandom.com\/pl\/wiki\/Steven_Rogers_(Ziemia-616)<\/a>, [dost\u0119p 04.11.2022].<\/p>\n\n\n\n

https:\/\/zjadaczfilmow.blogspot.com\/2014\/06\/batman-movie-batman-zbawia-swiat-1966.html<\/a>, [dost\u0119p 02.11.2022].<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

DOI: 10.56351\/PLEOGRAF.2022.4.04 Od pocz\u0105tku lat 80. XX w. nast\u0119powa\u0142 pog\u0142\u0119biaj\u0105cy si\u0119 kryzys polskiej kinematografii. Z\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119 na to kilka czynnik\u00f3w. Stan wojenny, zast\u00f3j polityczny i gospodarczy wp\u0142yn\u0105\u0142 znacz\u0105co na apati\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa, nie omijaj\u0105c tak\u017ce filmowego widza. Jednocze\u015bnie  \u017ar\u00f3de\u0142 narastaj\u0105cych problem\u00f3w, doszukiwano si\u0119 w og\u00f3lno\u015bwiatowych trendach. Wskazywano na szereg czynnik\u00f3w, pocz\u0105wszy od post\u0119puj\u0105cej merkantylizacji przemys\u0142u dystrybucyjnego,… Czytaj wi\u0119cej »Od Kina Nowej Przygody do narracji superbohaterskiej na podstawie filmu \u201eCudowne Dziecko\u201d\u00a0Waldemara Dzikiego<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":5820,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[1534],"tags":[1282,1600,1603,878,1601,1599,1605,1275,1146,1598,1604,1608,1597,1596,1609,1606,1607,1602],"ppma_author":[1079],"class_list":["post-5813","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pleograf-historyczno-filmowy-kwartalnik-filmoteki-narodowej-nr-4-2022","tag-bohater","tag-dziecko","tag-film-przygodowy","tag-hollywood","tag-iluzja","tag-kino-adventure-fiction","tag-kino-akcji","tag-kino-amerykanskie","tag-kino-gatunku","tag-kino-nowej-przygody","tag-kino-sci-fi","tag-kino-superbohaterskie","tag-magia","tag-rozrywka","tag-superbohater","tag-superhero","tag-uniwersum","tag-zabawa"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t