{"id":5729,"date":"2022-12-19T18:50:12","date_gmt":"2022-12-19T17:50:12","guid":{"rendered":"https:\/\/pleograf.pl\/?p=5729"},"modified":"2023-01-03T09:48:25","modified_gmt":"2023-01-03T08:48:25","slug":"hator-hator-hator","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/hator-hator-hator\/","title":{"rendered":"„Hator, hator, hator” \u2013 rola mitu w procesie wychowawczym na podstawie serialu „Siedem \u017cycze\u0144”"},"content":{"rendered":"\n

DOI: 10.56351\/PLEOGRAF.2022.4.10<\/strong><\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Daniel Kozakiewicz, Siedem \u017cycze\u0144<\/em>, Materia\u0142y promocyjne TVP<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

We wst\u0119pie do polskiego t\u0142umaczenia ksi\u0105\u017cki Gregora Ziemera o kontrowersyjnym tytule Jak wychowa\u0107 nazist\u0119<\/em>, Bogdan de Barbaro pisze: \u201eW zale\u017cno\u015bci od tego, jaki styl pedagogiczny przyjmuj\u0105 wychowawcy, tacy b\u0119d\u0105 ich wychowankowie: otwarci, tw\u00f3rczy, \u017cyczliwie zaciekawieni tym, co Inne, lub fanatycznie zamkni\u0119ci we w\u0142asnych wyobra\u017ceniach i sk\u0142onni do agresywnego ataku na to, co pozostaje w niezgodzie z ich wizj\u0105 \u015bwiata\u201d[1]<\/a><\/sup><\/sup>. <\/p>\n\n\n\n

Na wychowanie m\u0142odych wp\u0142ywa wiele czynnik\u00f3w, ale jednym z najwa\u017cniejszych (obok rodziny i szko\u0142y) s\u0105 zewn\u0119trzne oddzia\u0142ywania spo\u0142eczne, jak: rodzima i obca kultura, kraj pochodzenia, czas historyczny i polityczny, rozw\u00f3j cywilizacji i nowych technologii. W r\u00f3\u017cnych aspektach wp\u0142ywaj\u0105 one na normy spo\u0142ecznego post\u0119powania. O tym, jak istotne jest kszta\u0142towanie cz\u0142owieka w duchu pozytywnych warto\u015bci, z nastawieniem na kreowanie jego w\u0142asnej indywidualno\u015bci i nauk\u0119 tolerancyjnej postawy wobec innych, przekonuj\u0105 chlubne i niechlubne okresy w historii ludzko\u015bci. A tak\u017ce ich przejawy, utrwalone w my\u015bli filozoficznej i w szeroko poj\u0119tej kulturze. Ich cech\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 jest to, \u017ce niezale\u017cnie od momentu dziejowego, po\u015bwi\u0119caj\u0105 uwag\u0119 wychowaniu m\u0142odych pokole\u0144. <\/p>\n\n\n\n

Siedem \u017cycze\u0144 jak we \u015bnie albo w bajce, kt\u00f3r\u0105 znasz[2]<\/a><\/sup><\/sup><\/em><\/strong> \n<\/p>\n\n\n\n

Wychowanie[3]<\/a><\/sup><\/sup>, cho\u0107 z definicji i w intencji wychowawc\u00f3w zak\u0142ada nastawienie na dzia\u0142ania pozytywne, mo\u017ce by\u0107 oparte na fanatyzmie, a w swoim zwulgaryzowanym wydaniu przejawia\u0107 si\u0119 stosowaniem wobec m\u0142odych umys\u0142\u00f3w systemowej manipulacji i propagandy[4]<\/a><\/sup><\/sup>, kt\u00f3re dzia\u0142aj\u0105 tym bardziej, gdy cz\u0142owiek odsuni\u0119ty zostaje od kultury, rozumianej jako dziedzina \u017cycia, kt\u00f3ra emocjonalnie kszta\u0142tuje jednostk\u0119[5]<\/a><\/sup><\/sup>. Jaskrawy przyk\u0142ad wychowania nazisty<\/em> z reporta\u017cu Gregora Ziemera, wedle ideologii hitlerowskiej o\u015bwiaty, zak\u0142ada przede wszystkim, \u017ce \u201eedukacja duchowa jest definitywnie nieistotna\u201d[6]<\/a><\/sup><\/sup>. <\/p>\n\n\n\n

Znane powszechnie, historyczne skutki edukacji celowo pozbawionej dost\u0119pu do kultury \u2013 szerszej ni\u017c w\u0142asna i jednostronnie wykreowanej \u2013 powinny stanowi\u0107 przestrog\u0119 dla nast\u0119pnych pokole\u0144. Wszak przyk\u0142ady efekt\u00f3w kszta\u0142towania spo\u0142ecze\u0144stwa w re\u017cimie trenowania systemowego pos\u0142usze\u0144stwa obserwujemy aktualnie na przyk\u0142adzie wielu Rosjan w wojnie z Ukrain\u0105. Postawa i morale znacz\u0105cej cz\u0119\u015bci naje\u017ad\u017ac\u00f3w to efekt mi\u0119dzy innymi jednowymiarowej edukacji kulturalnej. W interesuj\u0105cy spos\u00f3b pisze o tym Marcin Zwiercan, analizuj\u0105c wp\u0142yw odpowiednio zaprojektowanych tre\u015bciowo medi\u00f3w na wsp\u00f3\u0142czesnego rosyjskiego odbiorc\u0119[7]<\/a><\/sup><\/sup>. Przywo\u0142uje on proz\u0119 Wiktora Pielewina[8]<\/a><\/sup><\/sup>, opisuj\u0105cego zaczynaj\u0105cy si\u0119 od lat 90. XX wieku w spo\u0142ecze\u0144stwie rosyjskim bezprecedensowy proces kulturowy, w kt\u00f3rym rzeczywisto\u015b\u0107 istnieje obok sposobu m\u00f3wienia o niej[9]<\/a><\/sup><\/sup>. Autor w wielu miejscach swojej tw\u00f3rczo\u015bci u\u015bwiadamia, jak bardzo wirtualna rzeczywisto\u015b\u0107, zaprojektowana do kontroli umys\u0142u ludzkiego i docieraj\u0105ca do odbiorc\u00f3w za spraw\u0105 medi\u00f3w, w szczeg\u00f3lno\u015bci telewizji, jest zupe\u0142nie r\u00f3\u017cna od rzeczywisto\u015bci materii i prawdziwej realno\u015bci[10]<\/a><\/sup><\/sup>. Przyjmuj\u0105c tak\u0105 perspektyw\u0119, odbiorc\u00f3w medi\u00f3w w Rosji musi cechowa\u0107 co\u015b w rodzaju systemowo narzuconego rozdwojenia ja\u017ani; poczucie spo\u0142ecznej schizofrenii, a przez behawioralne wychowanie spo\u0142ecze\u0144stwa przez w\u0142adz\u0119 \u2013 tak\u017ce i systemowy syndrom sztokholmski. \u201eTen nowy cz\u0142owiek to w\u0142a\u015bnie Pielewinowski homo zapiens<\/em> \u2013 niewolnik wirtualnej iluzji, kt\u00f3ry, przenosz\u0105c si\u0119 w \u015bwiat medialny, zyskuje now\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 \u2013 wirtualne \u201eja\u201d \u2013 kreowane przez grup\u0119 zdj\u0119ciow\u0105, narzucaj\u0105c\u0105 mu za po\u015brednictwem odbiornika okre\u015blone pogl\u0105dy i preferencje. Wolna wola oraz przywilej dokonywania wyboru ca\u0142kowicie zanikaj\u0105, widz staje si\u0119 pozbawion\u0105 \u015bwiadomo\u015bci marionetk\u0105, kt\u00f3rej m\u00f3zg, niczym g\u0105bka, bezkrytycznie ch\u0142onie telewizyjny przekaz\u201d[11]<\/a><\/sup><\/sup>. Tymczasem badacze wsp\u00f3\u0142czesnych trend\u00f3w w wychowaniu pisz\u0105, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesny cz\u0142owiek sam i jeszcze silniej, ni\u017c wcze\u015bniej, skazuje si\u0119 na funkcjonowanie w rzeczywisto\u015bci opartej na technice, planowaniu i wykonywaniu mechanicznych czynno\u015bci. Dzi\u0119ki wynalazkom i odkryciom techniki jego praca i \u017cycie osobiste uleg\u0142y procesom automatyzacji. Tym samym dzia\u0142ania nie wymagaj\u0105 tak du\u017cego wysi\u0142ku fizycznego i umys\u0142owego, jak mia\u0142o to miejsce w przesz\u0142o\u015bci[12]<\/a><\/sup><\/sup>. Wsp\u00f3\u0142czesny m\u0142ody cz\u0142owiek staje si\u0119 wi\u0119c podatny na technologi\u0119, kt\u00f3ra jest specyfik\u0105 jego czas\u00f3w. Media by\u0142y i b\u0119d\u0105 niezwykle silnym narz\u0119dziem komunikacji z odbiorc\u0105. Jak wnioskuje w swoich badaniach Aldona Skudrzyk, zajmuj\u0105ca si\u0119 analiz\u0105 oddzia\u0142ywania medi\u00f3w na m\u0142ode pokolenia: \u201eproces socjalizacji spe\u0142nia dwie niezwykle wa\u017cne spo\u0142ecznie funkcje: buduje pewien porz\u0105dek i \u0142ad spo\u0142eczny oraz stanowi mechanizm transmisji kultury. Podstawowym \u015brodowiskiem socjalizuj\u0105cym dzieci staj\u0105 si\u0119 coraz cz\u0119\u015bciej media: telewizja oraz Internet. Niekt\u00f3rzy badacze s\u0105 nawet zdania, \u017ce w dzisiejszych czasach wr\u0119cz pierwszym j\u0119zykiem, jakiego uczy si\u0119 dziecko, jest j\u0119zyk ojczysty przekaz\u00f3w medialnych, gdy\u017c to w\u0142a\u015bnie z nim ma ono najwi\u0119ksz\u0105 styczno\u015b\u0107 dzi\u0119ki telewizji\u201d[13]<\/a><\/sup><\/sup>. Emitowane przez nie tre\u015bci kreuj\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107, kt\u00f3ra znajdzie swoje sta\u0142e miejsce w umys\u0142ach m\u0142odego pokolenia. Pomijaj\u0105c kwestie dotycz\u0105ce medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych, kt\u00f3re \u201eprzestaj\u0105 by\u0107 jedynie cz\u0119\u015bci\u0105 nieinwazyjnego \u015brodowiska, staj\u0105 si\u0119 przed\u0142u\u017ceniem naszych zmys\u0142\u00f3w\u201d[14]<\/a><\/sup><\/sup>, du\u017c\u0105 si\u0142\u0119 oddzia\u0142ywania na m\u0142odzie\u017c ma telewizja. Od czas\u00f3w jej popularyzacji wiele si\u0119 zmieni\u0142o. Od lat 60. XX wieku telewizja odgrywa w \u017cyciu spo\u0142ecznym du\u017ce znaczenie, a przekazywane w niej tre\u015bci staj\u0105 si\u0119 bod\u017acem do pozytywnego kszta\u0142towania wyobra\u017ani mitycznej m\u0142odego pokolenia. Szcz\u0119\u015bliwie, nie zawsze by\u0142y one budowane na negatywnych wzorcach ideowych. Polskie seriale m\u0142odzie\u017cowe lat 70. i 90. XX wieku do dzi\u015b maj\u0105 swoich entuzjast\u00f3w, a wiele z nich uwa\u017ca si\u0119 za kultowe. Nale\u017c\u0105 do nich m.in. Podr\u00f3\u017c za jeden u\u015bmiech <\/em>(1971), Samochodzik i templariusze <\/em>(1971), Siedem \u017cycze\u0144 <\/em>(1984), Plecak pe\u0142en przyg\u00f3d <\/em>(1993), Panna z mokr\u0105 g\u0142ow\u0105 <\/em>(1994), Maszyna zmian <\/em>(1995), Wow<\/em> (1993), Janka <\/em>(1989), Tajemnica Sagali<\/em> (1996). Elementem wsp\u00f3lnym dla tych opowie\u015bci jest struktura narracji oparta na wzorcu pozytywnego mitu motywuj\u0105cego, gdzie w centrum \u015bwiata ustawiony jest bohater, poddany procesowi nauki, samopoznania i kszta\u0142towania swojego charakteru. <\/p>\n\n\n\n

Mity konstytuuj\u0105 si\u0119 w sferze prze\u017cyciowo-emocjonalnej jednostki, oddalaj\u0105c j\u0105 od rozumu i fakt\u00f3w, i tworz\u0105c now\u0105, fikcyjn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107, kt\u00f3ra nadaje znaczenia zdobywanym do\u015bwiadczeniom. Wed\u0142ug Josepha Campbella[15]<\/a><\/sup><\/sup>, mity ucz\u0105 jak zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do w\u0142asnego \u201ewn\u0119trza\u201d, pozwalaj\u0105 zrozumie\u0107 \u015bwiat symboli, a tak\u017ce \u201ewej\u015b\u0107 w bezpo\u015bredni, do\u015bwiadczalny kontakt z \u017cyciem jako takim\u201d[16]<\/a><\/sup><\/sup>. <\/p>\n\n\n\n

Id\u0105c za my\u015bl\u0105 o micie, docieramy do sedna niniejszych rozwa\u017ca\u0144, tj. do podj\u0119cia analizy takiego przekazu medialnego dla m\u0142odzie\u017cy, kt\u00f3ry stanowi pozytywny przyk\u0142ad narracji. Jej moc\u0105 jest pobudzanie widza do refleksji, nauka warto\u015bci, troski, odr\u00f3\u017cniania dobra od z\u0142a, bezinteresownych gest\u00f3w wobec innych. Jednocze\u015bnie spe\u0142nia ona funkcj\u0119 rozrywkow\u0105, czyli \u2013 jak m\u00f3g\u0142by powiedzie\u0107 Ignacy Krasicki \u2013 „uczy, bawi\u0105c”. Na takich zasadach by\u0142y konstruowane wymienione wy\u017cej polskie seriale z lat 70-90. XX wieku, tj. z czas\u00f3w, kt\u00f3re dla tw\u00f3rc\u00f3w polskiej kinematografii, ale i dla ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa, nie by\u0142y wygodne politycznie. Pobudzana do \u017cycia fantastyka w niskobud\u017cetowych sceneriach, opowiadaj\u0105cych zwykle o dzielnym bohaterze, podr\u00f3\u017cuj\u0105cym po \u015bwiecie z pogranicza jawy i snu, sprawi\u0142a, \u017ce serie te zyska\u0142y swoj\u0105 autonomi\u0119 i odegra\u0142y wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w kszta\u0142towaniu \u00f3wczesnych m\u0142odych odbiorc\u00f3w telewizji publicznej. <\/p>\n\n\n\n

Siedem \u017cycze\u0144<\/em>, czyli serialowa ba\u015b\u0144 o kocie spe\u0142niaj\u0105cym \u017cyczenia przeci\u0119tnego nastolatka, to nie tylko edukacyjno-rozrywkowy film dla m\u0142odzie\u017cy, ale przede wszystkim fantastyczno-obyczajowa opowie\u015b\u0107 o dorastaniu w latach 80. w Polsce, w kt\u00f3r\u0105 tw\u00f3rcy wpletli sporo wiedzy, poezji i niebanalnej muzyki. Przede wszystkim za\u015b pos\u0142u\u017cyli si\u0119 j\u0119zykiem i strukturami mitu na wielu planach wykreowanej narracji. <\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Daniel Kozakiewicz, Siedem \u017cycze\u0144<\/em>, Materia\u0142y promocyjne TVP<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

To jest egipski rock, staroegipski rock<\/em><\/strong>[17]<\/a><\/sup><\/sup> <\/p>\n\n\n\n

G\u0142\u00f3wnym bohaterem siedmioodcinkowego serialu opartego na scenariuszu Andrzeja Kotkowskiego i Macieja Zembatego, jest Darek (grany przez Daniela Kozakiewicza), trzynastoletni jedynak, kt\u00f3rego widz ma szanse obserwowa\u0107 w r\u00f3\u017cnych okoliczno\u015bciach \u2013 w domu, w szkole, w relacjach z przedstawicielami r\u00f3\u017cnych pokole\u0144, w sytuacjach spo\u0142ecznych, wreszcie \u2013 w kontakcie z magicznym czarnym kotem, kt\u00f3ry, pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 ludzk\u0105 mow\u0105, przedstawia si\u0119 w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b: \u201eJestem trzysta osiemdziesi\u0105tym pierwszym wcieleniem Rademenesa, pierwszego kap\u0142ana egipskiej bogini Bast[18]<\/a><\/sup><\/sup>. (\u2026) I zamiast, jak zwykli ludzie, znale\u017a\u0107 w \u015bmierci wieczny spok\u00f3j i ukojenie, ju\u017c 381 razy odradzam si\u0119 pod postaci\u0105 czarnego kota. (\u2026) To kara za pewien czyn, kt\u00f3ry pope\u0142ni\u0142em przed laty, gdy by\u0142em pierwszym kap\u0142anem bogini Bast, w Memfis nad Nilem, w kr\u00f3lestwie \u015bwi\u0119tego Egiptu. (\u2026) Ci\u0105\u017cy na mnie kl\u0105twa. Prze\u017cy\u0142em 3827 lat. (\u2026) M\u0119kom mym nie b\u0119dzie ko\u0144ca, p\u00f3ki kto\u015b nie zdejmie ze mnie przekle\u0144stwa\u201d[19]<\/a><\/sup><\/sup>. <\/p>\n\n\n\n

Ten nieskomplikowany zabieg fabularny z gadaj\u0105cym kotem \u201enie z tego \u015bwiata\u201d, sprawia, \u017ce oto tajemniczy, staro\u017cytny Egipt w naturalny spos\u00f3b staje si\u0119 r\u00f3wnoleg\u0142ym planem dla warszawskiego osiedla Goc\u0142aw-Orlik, gdzie mie\u015bci si\u0119 mieszkanie rodziny Tarkowskich. Mit staje si\u0119 tu wi\u0119c j\u0119zykiem narracji (autoprezentacja Rademenesa) oraz dos\u0142own\u0105 form\u0105 podawcz\u0105, kt\u00f3r\u0105 wykorzystali tw\u00f3rcy serialu (za spraw\u0105 okre\u015blonej kreacji \u015bwiata przedstawionego b\u0119dziemy przenosi\u0107 si\u0119 do \u015bwiata staro\u017cytnego Egiptu). Odbiorca zostaje wci\u0105gni\u0119ty w sid\u0142a konstrukcji typowej dla ba\u015bni i zaczyna pod\u0105\u017ca\u0107 za seri\u0105 zdarze\u0144, skoncentrowanych wok\u00f3\u0142 siedmiu \u017cycze\u0144, wypowiedzianych przez Darka. Odsy\u0142a to do koncepcji monomitu Josepha Campbella, kt\u00f3r\u0105 autor przedstawi\u0142 w ksi\u0105\u017cce Bohater o tysi\u0105cu twarzy. <\/em>M\u00f3wi w niej m.in. o procesach inicjacyjnych typowych dla g\u0142\u00f3wnej postaci Siedmiu \u017cycze\u0144<\/em> \u2013 tj. dorastaj\u0105cego ch\u0142opca, kt\u00f3rego proces samopoznania Campbell opisuje jako drog\u0119 bohatera[20]<\/a><\/sup><\/sup>. Autor, kt\u00f3ry ca\u0142e swoje \u017cycie po\u015bwi\u0119ci\u0142 interpretowaniu mit\u00f3w z wszystkich mo\u017cliwych kultur i czas\u00f3w, stawia tez\u0119, \u017ce owe fascynuj\u0105ce historie opowiadaj\u0105 zawsze o jednym \u2014 o g\u0142\u0119bokiej potrzebie zrozumienia \u015bwiata w wymiarze symbolicznym\u201d[21]<\/a><\/sup><\/sup>. <\/p>\n\n\n\n

Nikt nie ka\u017ce im pi\u0107 mleka, mog\u0105 szale\u0107 w dyskotekach
Nikt nie sprawdza czy si\u0119 myj\u0105, mog\u0105 chodzi\u0107 z brudn\u0105 szyj\u0105<\/em><\/strong>\n<\/p>\n\n\n\n

Chc\u0119 by\u0107 doros\u0142y…[22]<\/a><\/sup><\/sup><\/em><\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Niezale\u017cnie od intencji tw\u00f3rc\u00f3w serialu, taki sam okazuje si\u0119 cel podr\u00f3\u017cy Darka, dla kt\u00f3rego uratowanie magicznego kota przed \u015bmierci\u0105 z r\u0105k osiedlowych opryszk\u00f3w staje si\u0119 pocz\u0105tkiem w\u0119dr\u00f3wki po nowy, niedost\u0119pny wcze\u015bniej rodzaj poznania. Do\u015bwiadczenia te pod wieloma wzgl\u0119dami zmieni\u0105 bohatera, gdy\u017c przygod\u0119 t\u0119 musi odby\u0107 sam, decyduj\u0105c si\u0119 na odwag\u0119 konfrontacji z niewiadomym. W teorii Campbella monomit ma charakter uniwersalny, gdy\u017c odnosi si\u0119 do samej podr\u00f3\u017cy bohatera, niezale\u017cnie od kultury. \u201eKlasyczny schemat mitologicznej wyprawy bohatera jest powi\u0119kszeniem wzoru spotykanego w obrz\u0119dach przej\u015bcia: oddzielenie \u2014 inicjacja \u2014 powr\u00f3t, kt\u00f3ry mo\u017cna nazwa\u0107 j\u0105drem monomitu. Bohater ryzykuje wypraw\u0119 ze \u015bwiata powszednio\u015bci do krainy nadnaturalnych dziw\u00f3w (…); spotyka tam fantastyczne si\u0142y i odnosi rozstrzygaj\u0105ce zwyci\u0119stwo (…), po czym powraca z tej tajemniczej wyprawy obdarzony moc\u0105 czynienia dobra ku po\u017cytkowi swoich bli\u017anich\u201d[23]<\/a><\/sup><\/sup>. Niezale\u017cnie od kontekst\u00f3w towarzysz\u0105cych, tak w\u0142a\u015bnie dzieje si\u0119 w przypadku Darka. <\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Zesp\u00f3\u0142 Wanda i Banda, Siedem \u017cycze\u0144<\/em>, Materia\u0142y promocyjne TVP<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

W osobistej podr\u00f3\u017cy po \u015bwiecie warto\u015bci przedstawianym w formule ba\u015bni wt\u00f3ruje mu muzyka zespo\u0142u Wanda i Banda, z piosenkami autorstwa Johna Portera i Macieja Zembatego. Tre\u015bci r\u00f3\u017cnych utwor\u00f3w zespo\u0142u, przywo\u0142ywanych w odpowiednich momentach, nak\u0142adaj\u0105 na \u015bwiat przedstawiony poetycki metaj\u0119zyk. <\/p>\n\n\n\n

Siedem \u017cycze\u0144, \u017cycze\u0144 twych
Jak m\u0105dro\u015bci siedem bram
Czy potrafisz przez nie przej\u015b\u0107
B\u0119d\u0105c sob\u0105[24]<\/a><\/sup><\/sup> \u2013<\/em>\n<\/p>\n\n\n\n

\u2013 to metafora przedstawionej wy\u017cej w\u0119dr\u00f3wki bohatera, kt\u00f3ry w osobistej przygodzie, poprzez tytu\u0142owe siedem \u017cycze\u0144 odkrywa drog\u0119 do w\u0142asnego systemu warto\u015bci. Towarzysz\u0105 temu historie b\u0105d\u017a pogl\u0105dy o kotach, mimochodem w r\u00f3\u017cnych sytuacjach wyra\u017cane przez Joann\u0119, mam\u0119 Darka (gran\u0105 przez Izabell\u0119 Olejnik) lub Witolda, ojca ch\u0142opaka (granego przez Witolda D\u0119bickiego); jak np. w rozmowie z pierwszego odcinka. Joanna, staj\u0105c w obronie honoru osiedlowych dachowc\u00f3w, opowiada m\u0119\u017cowi i synowi: \u201eA wiecie, \u017ce w staro\u017cytnym Egipcie oddawano kotom bosk\u0105 cze\u015b\u0107? R\u00f3wnie\u017c mahometanie traktuj\u0105 koty z najwy\u017cszym szacunkiem\u201d. Witold przerywa jej, m\u00f3wi\u0105c: \u201eS\u0142uchaj, koty s\u0105 wredne. Tatarczyk kiedy\u015b opowiada\u0142, \u017ce jego kolega zasn\u0105\u0142 na chwil\u0119 i kot skoczy\u0142 mu na grdyk\u0119. Ledwie go odratowali\u201d[25]<\/a><\/sup><\/sup>. Kot od pocz\u0105tku funkcjonuje zatem w \u015bwiadomo\u015bci widza jako dwojaka posta\u0107 \u2013 jako tajemnicze, niemal egzotyczne stworzenie o nadnaturalnych cechach albo jako zwiastun nieszcz\u0119\u015bcia. Tu tak\u017ce ujawnia si\u0119 si\u0142a mitu. W serialu staje si\u0119 obecny te\u017c w ustnym przekazie. Historie \u201enie z tego \u015bwiata\u201d s\u0105 przywo\u0142ywane naturalnie, staj\u0105c si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 komunikacji w rodzinie, swoist\u0105 lekcj\u0105 o r\u00f3\u017cnorodno\u015bci otoczenia, pe\u0142nego symboli i zr\u00f3\u017cnicowanych znacze\u0144. <\/p>\n\n\n\n

W teorii ba\u015bni i mitu wed\u0142ug Cambella, w indywidualnej podr\u00f3\u017cy bohatera nast\u0119puje wa\u017cny moment: \u201enasz bohater spotyka na drodze mentora, kogo\u015b, kto jest katalizatorem zmiany, kto wesprze, wspomo\u017ce, wyposa\u017cy w wiedz\u0119, w map\u0119 podr\u00f3\u017cy\u201d[26]<\/a><\/sup><\/sup>. <\/p>\n\n\n\n

Czy to szcz\u0119\u015bcie, czy nieszcz\u0119\u015bcie?<\/em>[27]<\/a><\/sup><\/sup><\/strong>\n<\/p>\n\n\n\n

Na sojusznika ch\u0142opca tw\u00f3rcy serialu wybieraj\u0105 czarnego kota, kt\u00f3ry zar\u00f3wno w kulturach, jak i w ca\u0142ych cywilizacjach, ma swoje utrwalone znaczenia. Zwinno\u015b\u0107, dziko\u015b\u0107, instynkt \u0142owcy, ale i wielka (cho\u0107 ukryta) m\u0105dro\u015b\u0107 \u2013 to tylko niekt\u00f3re cechy przypisywane kotom. Silna niezale\u017cno\u015b\u0107, skryto\u015b\u0107 i niecodzienna sprawno\u015b\u0107 sprawiaj\u0105, \u017ce blisko im do porz\u0105dku za\u015bwiat\u00f3w. Dwuznaczna kocia natura jest tematem wielu mit\u00f3w z ca\u0142ego \u015bwiata[28]<\/a><\/sup><\/sup>, dlatego fakt, \u017ce przewodnikiem Darka po jego procesie inicjacyjnym b\u0119dzie w\u0142a\u015bnie kot, musi by\u0107 znacz\u0105ca. Poniewa\u017c Rademenes wskazuje na swoje egipskie korzenie, tam nale\u017cy szuka\u0107 symbolicznych wskaz\u00f3wek do interpretacji tej postaci. Dla staro\u017cytnych kot to boski pos\u0142aniec o wielkiej mocy. Pierwsze wzmianki o tych czworonogach pochodz\u0105 z 1500 r. p.n.e. Odsy\u0142aj\u0105 one do Bastet, przedstawianej jako bogini z koci\u0105 g\u0142ow\u0105. Tadeusz Margul zauwa\u017ca, \u017ce religijna kultura Egipcjan w specyficzny spos\u00f3b podchodzi\u0142a do przedstawicieli fauny. Niemal ba\u0142wochwalczy stosunek do zwierz\u0105t wzbudza\u0142 zdumienie Grek\u00f3w, okrucie\u0144stwo Pers\u00f3w, drwiny Rzymian i \u00f3wczesnych chrze\u015bcijan[29]<\/a><\/sup><\/sup>. W spo\u0142ecze\u0144stwach wynosz\u0105cych zwierz\u0119ta do rangi istot wy\u017cszych istnia\u0142o bowiem przekonanie, \u017ce zwierz\u0119ta nosz\u0105 w sobie charyzmat \u015bwi\u0119to\u015bci[30]<\/a><\/sup><\/sup>. Wszystkie koty otaczano kultem, ale to, co mia\u0142o miejsce w \u015bwi\u0105tyni dolnoegipskiego miasta Bubastis, gdzie czczono wspomnian\u0105 bogink\u0119 Bastet, zakrawa\u0142o o uwielbienie. To w\u0142a\u015bnie stamt\u0105d, z krainy rz\u0105dzonej przez bogini\u0119 rado\u015bci i zabawy o kociej g\u0142owie, pochodzi Rademenes. Kolejne reinkarnacje przenosz\u0105 go do r\u00f3\u017cnych \u015bwiat\u00f3w. M\u00f3g\u0142 trafi\u0107 lepiej ni\u017c do PRL-owskiej Polski, ale np. w \u015bredniowiecznej Europie by\u0142o znacznie gorzej. Ko\u015bci\u00f3\u0142 chrze\u015bcija\u0144ski, t\u0119pi\u0105c poga\u0144stwo, czarne koty traktowa\u0142 jak insekty albo jak szczury. Traktowa\u0142 literalnie \u2013 jako zwierz\u0119 tajemnicze, ze \u015bwiata magii i diab\u0142a. Poniewa\u017c koty nie do ko\u0144ca podporz\u0105dkowywa\u0142y si\u0119 cz\u0142owiekowi, zosta\u0142y okrzykni\u0119te wys\u0142annikami szatana i poplecznikami wied\u017am. Czworonogi te s\u0105dzono na procesach, torturowano, palono na stosie \u2013 wszystko, by pokona\u0107 zakl\u0119te w nich demony. Dawne wierzenia rozdziela\u0142y bowiem duchy na dobre i z\u0142e. Pierwsze wywodzi\u0142y si\u0119 ze \u015bwiata religii, drugie \u2013 magii. Prawdziwie z\u0142y demon cz\u0119sto przybiera\u0142 posta\u0107 w\u0142a\u015bnie czarnego kota[31]<\/a><\/sup><\/sup>. Niezale\u017cnie od skali okrucie\u0144stwa, jakie ludzie zgotowali czworonogom z powodu swoich l\u0119k\u00f3w[32]<\/a><\/sup><\/sup>, konszachty z za\u015bwiatami czyni\u0142y z kot\u00f3w istoty, kt\u00f3re podejrzewano o tzw. zdolno\u015bci apotropeiczne, tj. polegaj\u0105ce na odp\u0119dzaniu, pokonywaniu z\u0142ych mocy (lub te\u017c \u015bci\u0105ganiu ich na siebie)[33]<\/a><\/sup><\/sup>. <\/p>\n\n\n\n

Pomys\u0142 tw\u00f3rc\u00f3w Siedmiu \u017cycze\u0144<\/em> okazuje si\u0119 zabawny \u2013 osadza si\u0119 bowiem na wyj\u0105tkowo\u015bci kota, kt\u00f3remu nadaje si\u0119 rol\u0119 z\u0142otej rybki. Z\u0142ota rybka to posta\u0107 ze s\u0142owia\u0144skiej mitologii, a jej cech\u0105 rozpoznawaln\u0105 jest to, \u017ce spe\u0142nia \u017cyczenia. Mieszanie plan\u00f3w i porz\u0105dk\u00f3w mitycznych to kolejny spos\u00f3b oddzia\u0142ywania serialu Siedem \u017cycze\u0144<\/em> na wyobra\u017ani\u0119 m\u0142odego odbiorcy. W ba\u015bni wszystko jest mo\u017cliwe. <\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Siedem \u017cycze\u0144<\/em>, Materia\u0142y promocyjne TVP<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Wypu\u015b\u0107 mnie, starcze, z powrotem w morze. Je\u015bli to zrobisz, nie po\u017ca\u0142ujesz: dam ci, co zechcesz\u2026[34]<\/a><\/sup><\/sup><\/em><\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Z\u0142ota rybka posiada wiele swoich literackich ods\u0142on, jednak z kultury ludowej do literatury przenie\u015bli j\u0105 Jakub i Wilhelm Grimmowie w ba\u015bni, pt. O rybaku i jego \u017conie[35]<\/a><\/sup><\/sup><\/em>. Jej funkcj\u0105 by\u0142o nie tylko spe\u0142nienie \u017cycze\u0144 bohater\u00f3w i wprowadzenie odbiorcy do \u015bwiata niecodziennych zdarze\u0144 fantastycznych, ale przede wszystkim mia\u0142a ona obna\u017ca\u0107 prawd\u0119 o ludziach w kontek\u015bcie mo\u017cno\u015bci posiadania czego\u015b poprzez wypowiedzenie \u017cyczenia. Rybak, kt\u00f3ry uratowa\u0142 jej \u017cycie, nie by\u0142 zach\u0142anny. Podobnie, jak Darek, kt\u00f3ry bezinteresownie staje w obronie kota (tak si\u0119 poznaj\u0105) oraz w finale opowie\u015bci \u2013 gdy swoje ostatnie \u017cyczenie ofiarowuje Rademenesowi. <\/p>\n\n\n\n

Wypowiadane \u017cyczenia ucz\u0105 Darka pokory i odpowiedzialno\u015bci wobec w\u0142asnych pragnie\u0144. Okazuje si\u0119 bowiem, \u017ce wszyscy i wszystko dooko\u0142a pozostaje w relacjach. Darek ju\u017c w pierwszej pr\u00f3bie korzystania z mocy Rademenesa przekonuje si\u0119, \u017ce nieprzemy\u015blane urzeczywistnienie swojego \u017cyczenia mo\u017ce sprowadzi\u0107 k\u0142opoty na wiele os\u00f3b. Tak dzieje si\u0119, gdy ch\u0142opca zaczyna roznosi\u0107 energia podczas ogl\u0105dania telewizyjnego koncertu zespo\u0142u Wanda i Banda. Obraz i d\u017awi\u0119k z ekranu hipnotyzuj\u0105 go. Zaczyna wt\u00f3rowa\u0107 swoim \u015bpiewem: G\u0142owa do g\u00f3ry! G\u0142owa do g\u00f3ry! Zacznij \u017cy\u0107 od nowa![36]<\/a><\/sup><\/sup> <\/em>W pewnym momencie, rozochocony, m\u00f3wi, \u017ce chcia\u0142by mie\u0107 sprz\u0119t tego zespo\u0142u. Wtedy te\u017c Rademenes po raz pierwszy wypowiada tajemnicze zakl\u0119cie, kt\u00f3re zawsze ju\u017c b\u0119dzie kojarzone jako sprawcze, bowiem spe\u0142nia magiczn\u0105 funkcj\u0119 materializowania wyobra\u017conego. <\/p>\n\n\n\n

Hator hator hator[37]<\/a><\/sup><\/sup><\/em><\/strong>\n<\/p>\n\n\n\n

W tradycyjnej kulturze ludowej, w kt\u00f3rej mit i ba\u015b\u0144 maj\u0105 sw\u00f3j rodow\u00f3d, s\u0142owo zawsze odgrywa\u0142o istotn\u0105 rol\u0119; mia\u0142o znacznie wi\u0119ksz\u0105 moc ni\u017c standardowa mowa. Wykracza\u0142o poza komunikacyjn\u0105, informacyjn\u0105 i ekspresyjn\u0105 funkcj\u0119 j\u0119zyka. Posiada\u0142o potencja\u0142 kreacyjny, kt\u00f3ry mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 do boskiego aktu stwarzania. Wynika\u0142o to z zadania, jakim by\u0142o zmienianie zastanej rzeczywisto\u015bci w rzeczywisto\u015b\u0107 \u017cyczeniow\u0105 za spraw\u0105 wypowiedzi j\u0119zykowej[38]<\/a><\/sup><\/sup>. <\/p>\n\n\n\n

Zmaterializowane zakl\u0119ciem Rademenesa \u017cyczenie Darka natychmiast przynosi za sob\u0105 k\u0142opoty. Sprz\u0119t muzyczny znika bowiem ze sceny emitowanego na \u017cywo w telewizji koncertu i trafia do domu Darka, jednocze\u015bnie zagracaj\u0105c niemal ca\u0142\u0105 jego przestrze\u0144. Negatywne konsekwencje nieprzemy\u015blanego \u017cyczenia widz obserwuje symultanicznie w dw\u00f3ch planach \u2013 realnym, z mieszkania przera\u017conego sytuacj\u0105 Darka i ogl\u0105danym za po\u015brednictwem medium, jakim jest telewizja \u2013 gdzie obserwujemy panik\u0119 doros\u0142ych, jaka wybucha w studiu, gdy w niewyja\u015bnionych okoliczno\u015bciach znikaj\u0105 nagle wszystkie instrumenty zespo\u0142u. <\/p>\n\n\n\n

Na takich zestawieniach budowana jest w serialu wieloplanowa struktura mityczna, ale tak\u017ce komizm. Doro\u015bli w \u015bwiecie Siedmiu \u017cycze\u0144<\/em> zostali ukazani jako osoby powa\u017cne, kt\u00f3re przez swoje osadzenie w realizmie, nie maj\u0105 dost\u0119pu do magicznego \u015bwiata. Nie\u015bwiadomie zostaj\u0105 jednak poddawani jego mocy. To \u201eszturchanie\u201d przez nadprzyrodzone si\u0142y obna\u017ca ich \u015bmieszno\u015b\u0107 i krucho\u015b\u0107 jako ludzi, ulegaj\u0105cych swoim neurotyczno\u015bciom, wygodom i interesom, pr\u00f3\u017cno\u015bci, ma\u0142ostkowo\u015bci i wielu innym stereotypowym (i przez to jaskrawym) przywarom doros\u0142ego \u015bwiata. Na\u0142o\u017cenie na narracj\u0119 filmu zasady, \u017ce doros\u0142y pozostaje pod kontrol\u0105 \u015bwiata magicznego, sprawia, \u017ce jako widzowie do\u015bwiadczamy tej samej perspektywy, co g\u0142\u00f3wny bohater. Dzi\u0119ki temu jeste\u015bmy bli\u017cej jego postrzegania rzeczywisto\u015bci. Przy ca\u0142ej swojej sympatycznej ch\u0142opi\u0119cej nieudolno\u015bci, to Darek jest najwi\u0119kszym kreatorem tego \u015bwiata. To na przyk\u0142adzie jego postaci ogl\u0105damy przemian\u0119 bohatera. Dlatego widz chce za nim pod\u0105\u017ca\u0107. <\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Daniel Kozakiewicz, Siedem \u017cycze\u0144<\/em>, Materia\u0142y promocyjne TVP<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Jednoczesne pobudzanie do \u017cycia wielu plan\u00f3w, sprawia, \u017ce stajemy si\u0119 zar\u00f3wno odbiorcami, jak i uczestnikami historii opartej na wielowymiarowych strukturach mitycznych. Poprzez to, \u017ce s\u0105 one cz\u0119\u015bciowo znane z kultury, jako widzowie intuicyjnie je odbieramy i przetwarzamy. Jak pisa\u0142 W\u0142adimir Propp, bajka jest zbudowana wedle okre\u015blonych modeli narracyjnych, na bazie istniej\u0105cych fabularnych struktur. \u201eBajka, jak ka\u017cdy \u017cywy organizm, tworzy byty podobne do niej samej, szerzy przekonanie o istnieniu porz\u0105dku moralnego determinuj\u0105cego ludzk\u0105 egzystencj\u0119\u201d[39]<\/a><\/sup><\/sup>. <\/p>\n\n\n\n

Darek szybko orientuje si\u0119, \u017ce do \u017cycia konieczne s\u0105 dobre serce, honor i troch\u0119 m\u0142odzie\u0144czego sprytu, wszak los to co\u015b, z czym si\u0119 trzeba mierzy\u0107, zw\u0142aszcza, \u017ce w wielu momentach potrafi dzia\u0142a\u0107 magicznie \u2013 rozwi\u0105zuj\u0105c problem, b\u0105d\u017a komplikuj\u0105c dzia\u0142ania. W\u015br\u00f3d wypowiedzianych przez Darka \u017cycze\u0144 znajduje si\u0119 zar\u00f3wno \u017cyczenie z okazji imienin dla mamy, kt\u00f3re brzmi: \u201eRademenes, a m\u00f3g\u0142by\u015b tak zrobi\u0107, \u017ceby mama ca\u0142y dzie\u0144 jutro by\u0142a szcz\u0119\u015bliwa?\u201d[40]<\/a><\/sup><\/sup>, jak i pragnienie poznania historii Rademensa. Ostatnia pro\u015bba sprawia kotu przykro\u015b\u0107, jednak magiczne prawo jest tak skonstruowane, \u017ce niezale\u017cnie od w\u0142asnych preferencji, Rademenes musi spe\u0142ni\u0107 \u017cyczenie ch\u0142opca. Zanim Darek pozna t\u0119 histori\u0119, poczuje jednak, \u017ce przekroczy\u0142 granice swojej ciekawo\u015bci. <\/p>\n\n\n\n

Jak wa\u017cna jest moc zakl\u0119cia, dodatkowo pokazuje historia Rademenesa, kt\u00f3ry boryka si\u0119 kl\u0105tw\u0105. Kl\u0105twy powsta\u0142y w kulturze ludowej w opozycji do b\u0142ogos\u0142awie\u0144stw. W przekonaniu dawnych spo\u0142ecze\u0144stw (g\u0142\u00f3wnie ch\u0142opskich) istnia\u0142y s\u0142owa lub zdania, kt\u00f3re zawiera\u0142y w sobie z\u0142owrogi \u0142adunek emocjonalny i posiada\u0142y moc sprawcz\u0105. Dzia\u0142a\u0142y natychmiast, a ich si\u0142\u0119 trudno by\u0142o zmieni\u0107, b\u0105d\u017a by\u0142y ca\u0142kowicie nieodwracalne. Podobnie jak inne formy zaklinania, kl\u0105twy stanowi\u0142y rodzaj \u017cycze\u0144. Cz\u0119sto towarzyszy\u0142y im partyku\u0142y: niechaj, oby, niech, \u017ceby<\/em> i in., kt\u00f3re uaktywnia\u0142y negatywn\u0105 w skutkach si\u0142\u0119 sacrum[41]<\/a><\/sup><\/sup>. To Darka rol\u0105 jest zdj\u0119cie kl\u0105twy z Rademenesa, co czyni go spe\u0142nionym i absolutnie wyj\u0105tkowym. Tym gestem ch\u0142opiec osi\u0105gnie inicjacj\u0119, ale do tego konieczna jest odwaga. Wed\u0142ug Campbella, \u201egdy protagonista staje przed wyzwaniem, mo\u017ce otrzyma\u0107 \u201ewielki prezent\u201d (\u201eostateczn\u0105 nagrod\u0119\u201d), co cz\u0119sto prowadzi go na wy\u017cszy poziom \u015bwiadomo\u015bci\u201d[42]<\/a><\/sup><\/sup>. <\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Witold D\u0119bicki, Zbigniew Buczkowski, Siedem \u017cycze\u0144<\/em>, Materia\u0142y promocyjne TVP<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Sk\u0105d tutaj tyle tych czarnych chmur <\/em><\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Sk\u0105d ucisk w gardle i w sercu b\u00f3l[43]<\/a><\/sup><\/sup><\/em><\/strong> <\/p>\n\n\n\n

W przypadku Darka t\u0105 nagrod\u0105 przed ostatecznym etapem podr\u00f3\u017cy jest poznanie, kt\u00f3re ilustruje sen z odcinka 6. Kl\u0105twa Bogini Bast. <\/em>Swoj\u0105 form\u0105 wizualizowania stwarza interesuj\u0105ce wra\u017cenie estetyczne i staje si\u0119 zabiegiem \u201efilmu w filmie\u201d, cz\u0119stym w kinematografii, a zaczerpni\u0119tym ze \u015bwiata teatru.<\/a> Metateatr to poj\u0119cie zdefiniowane przez Patricka Pavisa jako \u201eprzedstawienie lub dramat o charakterze autorefleksyjnym, kt\u00f3rego tematyka skoncentrowana jest wok\u00f3\u0142 spraw teatru; sztuka dramatyczna, kt\u00f3ra m\u00f3wi o samej sobie czy te\u017c przedstawia si\u0119 sama\u201d[44]<\/a><\/sup><\/sup>. Oto bowiem, za spraw\u0105 magii snu, przenosimy si\u0119 do \u015bwiata staro\u017cytnego Egiptu. \u015awiat przedstawiony zosta\u0142 tu skonstruowany zgodnie z prawid\u0142ami marze\u0144 sennych. Pod\u0105\u017camy za pod\u015bwiadomo\u015bci\u0105 Darka, z kt\u00f3rej ujawniaj\u0105 si\u0119 \u2013 wiedza o \u015bwiecie Egiptu, nauki pobrane od Rademenesa, l\u0119ki, obawy. Jednocze\u015bnie obserwujemy dystans bohatera, kt\u00f3ry ogl\u0105da egipski \u015bwiat z perspektywy realnej \u015bwiadomo\u015bci Darka Tarkowskiego z warszawskiego osiedla. St\u0105d przedstawiane na ekranie obrazy s\u0105 skomponowane z rozmaitych estetyk, z kt\u00f3rych jedne zaskakuj\u0105 – jak wygl\u0105d tego \u015bwiata (zamaszysta, realistyczna egzotyka w \u015bwiecie niskobud\u017cetowej produkcji PRL-u), inne bawi\u0105 (jak widok szczerbatego przedstawiciela egipskiego ludu, kt\u00f3remu kto\u015b pr\u00f3buje patykiem usun\u0105\u0107 z\u0105b), a jeszcze inne \u2013 ujawniaj\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 uporczywej cz\u0119sto obecno\u015bci drugiego planu (wybuchy \u015bmiechu Darka, kt\u00f3ry widzi swoich prawdziwych nauczycieli jako staro\u017cytnych Egipcjan). <\/p>\n\n\n\n

Zespolenie si\u0119 planu realnego i planu ba\u015bni pozwala spojrze\u0107 na narracj\u0119 Siedmiu \u017cycze\u0144<\/em> jak na urealnienie mitu i zastosowanie go zgodnie z jego za\u0142o\u017ceniami, o kt\u00f3rych nast\u0119puj\u0105co pisze J. Campbell: \u201eWsz\u0119dzie tam, gdzie \u017cyli ludzie, zawsze i w ka\u017cdych okoliczno\u015bciach kwit\u0142y mity. By\u0142y one nieustaj\u0105c\u0105 inspiracj\u0105 dla wszystkich ludzkich poczyna\u0144 w sferze materialnej i duchowej. Nie by\u0142oby zbytni\u0105 przesad\u0105 stwierdzenie, \u017ce mit jest tajemnym otworem, przez kt\u00f3ry wp\u0142ywa tajemna energia kosmosu, nape\u0142niaj\u0105c wytwory ludzkiej kultury. Religia, filozofia, sztuka, prehistoryczne i historyczne formy organizacji spo\u0142ecze\u0144stwa, szczytowe osi\u0105gni\u0119cia nauki i techniki, widzenia senne \u2013 wszystko to wywodzi si\u0119 z magicznego kr\u0119gu mitu\u201d[45]<\/a><\/sup><\/sup>. <\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Siedem \u017cycze\u0144<\/em>, Materia\u0142y promocyjne TVP<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

W \u015bwiecie egipskiej szko\u0142y widzimy m\u0142odzie\u017c siedz\u0105c\u0105 na upalnej pustyni, pisz\u0105c\u0105 na kamiennych tabliczkach, do\u015bwiadczaj\u0105c\u0105 dotkliwych kar cielesnych. Jednocze\u015bnie ci sami m\u0142odzi nagle staj\u0105 si\u0119 wynalazcami pisma czy gry w pi\u0142k\u0119 no\u017cn\u0105. Tak przekazywana wiedza zostaje w pami\u0119ci odbiorcy na d\u0142u\u017cej ni\u017c podana w formie informacji. Dodatkowo \u015bwiat przedstawiony serialu w czytelny spos\u00f3b obna\u017ca brutalne prawdy o \u015bwiecie, skonstruowanym na w\u0142adzy i r\u00f3\u017cnego rodzaju hierarchach. To nauka o mechanizmach, kt\u00f3rym poddawani s\u0105 przedstawiciele wszystkich pokole\u0144. Orientacja w tym \u015bwiecie jest niezwykle wa\u017cna w procesie dojrzewania. Historia Darka pozwala bada\u0107 r\u00f3wnie\u017c ten \u015bwiat, co jest cech\u0105 serialu, kt\u00f3ra sk\u0142ania do napisania na jego temat niemal panegiryku. <\/p>\n\n\n\n

Siedem \u017cycze\u0144<\/em>, skonstruowane na prawach ba\u015bni, zosta\u0142o tak zrealizowane, by przemyci\u0107 du\u017co wiedzy faktograficznej o \u015bwiecie staro\u017cytnego Egiptu, ale i wnikn\u0105\u0107 w niego, pod\u0105\u017caj\u0105c za bohaterem, niemal w namacalny spos\u00f3b. W swoim egipskim \u015bnie Darek jako posta\u0107 fantastyczna ma tak\u017ce moc zaburzania prawide\u0142 chronologii \u2013 staje si\u0119 nauczycielem przewrotu kopernika\u0144skiego przed dostojnikami ze staro\u017cytnych elit umys\u0142owych. Jest bohaterem, kt\u00f3ry w pe\u0142ni emocjonalnie do\u015bwiadczy\u0142 w\u0142asnego spotkania z mitem. <\/p>\n\n\n\n

Opowiedziana w ten spos\u00f3b historia dzia\u0142a na odbiorc\u0119 na prawach tradycji wyniesionej z funkcji bohatera dramatu antycznego, gdzie losy postaci uwik\u0142ane s\u0105 w szereg losowych i indywidualnych okoliczno\u015bci determinant\u00f3w. Zgodnie z definicj\u0105 Artystotelesa: \u201eTragedia jest to na\u015bladowcze przedstawienie akcji powa\u017cnej, sko\u0144czonej i posiadaj\u0105cej [odpowiedni\u0105] wielko\u015b\u0107, wyra\u017cone w j\u0119zyku ozdobnym, odmiennym w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach dzie\u0142a, przedstawienie w formie dramatycznej, a nie narracyjnej, kt\u00f3re przez wzbudzenie lito\u015bci i trwogi doprowadza do „oczyszczenia” (katharsis<\/em>) tych uczu\u0107\u201d[46]<\/a><\/sup><\/sup>. Ogl\u0105daj\u0105c losy bohatera, odczuwamy lito\u015b\u0107 z powodu trud\u00f3w, jakich do\u015bwiadcza bohater, a trwog\u0119 z powodu strachu przed tym, \u017ce istnieje prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce historia ta mog\u0142aby sta\u0107 si\u0119 naszym udzia\u0142em. W ten spos\u00f3b mit uciele\u015bnia si\u0119 poprzez form\u0119 obcowania z nim w spos\u00f3b zaanga\u017cowany. <\/p>\n\n\n\n

Wszystko przepad\u0142o, usi\u0105\u015b\u0107 i wy\u0107
Jest tylko jedno, poza tym nie ma ju\u017c nic[47]<\/a><\/sup><\/sup> <\/em><\/strong>\n<\/p>\n\n\n\n

Darek dowiaduje si\u0119, \u017ce Rademenes w swoim \u015bwiecie okazuje si\u0119 zdrajc\u0105 i to jest pow\u00f3d jego przekle\u0144stwa. W finale tej sceny Darek staje si\u0119 bohaterem dziwnego rytua\u0142u, gdzie zostaje przywi\u0105zany do s\u0142upa zwie\u0144czonego rze\u017ab\u0105 dumnie usadowionego kota i widzi nad sob\u0105 ustawionych w kole agresywnie wykrzykuj\u0105cych do niego ludzi. Po chwili orientuje si\u0119, \u017ce zosta\u0142 z\u0142o\u017cony w ofierze bogini Bast. Lud zaczyna coraz bardziej skandowa\u0107. Darek widzi kolejne twarze przedstawicieli gawiedzi na zbli\u017ceniach. S\u0105 przera\u017caj\u0105ce i z\u0142owrogie \u2013 jak spo\u0142eczno\u015b\u0107 zgromadzona wok\u00f3\u0142 Jezusa na obrazie \u201eNiesienie krzy\u017ca\u201d Hieronima Boscha; widzi twarze naprzemiennie wyst\u0119puj\u0105ce z \u0142bem miaucz\u0105cej, czarno-bia\u0142ej kotki, epifanii bogini Bast. Robi si\u0119 coraz mroczniej. Potworno\u015b\u0107 tej wizji, do\u015bwiadczanej z pozycji realnego, wywo\u0142uje w ch\u0142opcu halucynacje. Sen, z kt\u00f3rego Darek wkr\u00f3tce si\u0119 wybudzi, ma charakter inicjacyjny. Pod jego wp\u0142ywem ch\u0142opiec do\u015bwiadcza transformacji. Staje si\u0119 gotowy do starcia z trudniejszymi ni\u017c dot\u0105d sytuacjami w realnym \u015bwiecie. <\/p>\n\n\n\n

Tym w\u0142a\u015bnie na pocz\u0105tku staje si\u0119 dla Darka informacja, \u017ce Rademenes nie mo\u017ce towarzyszy\u0107 rodzinie w przeprowadzce do Maroka. Ale ch\u0142opiec, kt\u00f3ry wiele ju\u017c przeszed\u0142 i zrozumia\u0142, wie, jak nale\u017cy post\u0105pi\u0107 w tej sytuacji. Oddaje Rademenesowi swoje ostatnie \u017cyczenie, dzi\u0119ki czemu kot b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 z powrotem sta\u0107 si\u0119 cz\u0142owiekiem. Niezale\u017cnie od tego, Darek reaguje emocjonalnie. W gor\u0105czce \u015bni, \u017ce na \u015blubie swoich nauczycieli dostrzega nieznajom\u0105 dziewczynk\u0119. Nawi\u0105zuje z ni\u0105 rozmow\u0119. Ta prosi go, by odprowadzi\u0142 j\u0105 do taty. Po drodze zostaje jednak porwana. Rozpoczyna si\u0119 niespokojny senny bieg ch\u0142opca, pomi\u0119dzy pogoni\u0105 za z\u0142oczy\u0144c\u0105 nios\u0105cym na plecach porwan\u0105 kole\u017cank\u0119 i ucieczk\u0105 za demonicznymi postaciami ze zniekszta\u0142conymi twarzami, reprezentuj\u0105cymi \u015bwiat z\u0142a. W nast\u0119pnej ods\u0142onie Darek z koleg\u0105 podr\u00f3\u017cuj\u0105, by odnale\u017a\u0107 dziewczynk\u0119 ze sn\u00f3w, a potem s\u0142yszymy zwi\u0105zane z si\u00f3dmym, ostatnim \u017cyczeniem Hator hator hator<\/em>, kt\u00f3re dematerializuje Rademenesa. Jako zaczarowany pupil i koci przyjaciel Darka od tego momentu przestaje istnie\u0107. <\/p>\n\n\n\n

U ch\u0142opca wywo\u0142uje to rozpacz. Poczucie realnej utraty przyjaciela pot\u0119guje szybki monta\u017c kolejnych scen ostatniego odcinka serialu. Obecno\u015b\u0107 wielu plan\u00f3w narracji mitycznych w odcinku fina\u0142owym kumuluje si\u0119. Tu historia Darka dope\u0142nia si\u0119 i materializuje w postaci realnie do\u015bwiadczanej przemiany. <\/p>\n\n\n\n

Dope\u0142nia si\u0119 te\u017c historia kota. Rademenes przychodzi w odwiedziny do Tarkowskich w ludzkiej postaci. Okazuje si\u0119 d\u0142ugo wyczekiwanym przez ojca Darka in\u017cynierem z Maroka (granym przez Romana Bartosiewicza). Cho\u0107 Rademenes jest ju\u017c cz\u0142owiekiem, prosi na oficjalnym spotkaniu z rodzin\u0105 o mleko i surow\u0105 ryb\u0119, co poprzez sw\u00f3j komizm, roz\u0142adowuje napi\u0119cie sytuacyjne. Komitywa mi\u0119dzy ch\u0142opcem a ucz\u0142owieczonym kotem zostaje podtrzymana. Jest te\u017c happy end, gdy\u017c niczym deus ex machina<\/em> pojawia si\u0119 poszukiwana przez Darka dziewczynka ze snu. Wtajemniczenie jej w histori\u0119 kota i przestroga, by nie zdradza\u0107 jej doros\u0142ym, definitywnie ko\u0144czy serial. M\u0142odzi wpatrzeni w siebie, zadaj\u0105 Rademenesowi ostatnie pytanie: Co znaczy \u201ehator\u201d?<\/em> i dowiaduj\u0105 si\u0119, \u017ce to imi\u0119 bogini mi\u0142o\u015bci. <\/p>\n\n\n\n

Siedem \u017cycze\u0144,<\/em> poprzez swoj\u0105 konstrukcj\u0119, wielo\u015b\u0107 wbudowanych w scenariusz historii, legend, mit\u00f3w, ba\u015bni, nadal w pozytywny spos\u00f3b oddzia\u0142uje na m\u0142odych odbiorc\u00f3w. Si\u0142a tego serialu jest niesamowita. Mimo, \u017ce min\u0119\u0142y ponad trzy dekady od jego powstania, przyci\u0105ga uwag\u0119 m\u0142odych zaproszonych do emisji. Na potrzeby pisania niniejszego tekstu pozwoli\u0142am sobie przeprowadzi\u0107 ma\u0142e badanie recepcji serialu na wsp\u00f3\u0142czesnej m\u0142odzie\u017cy w wieku 8-12 lat. Nie by\u0142o to pog\u0142\u0119bione badanie. Opar\u0142am si\u0119 jedynie na obserwowaniu skali zainteresowania oraz na kr\u00f3tkiej rozmowie o wra\u017ceniach estetycznych. W\u015br\u00f3d populacji dziesi\u0119ciorga dzieci wszystkie uzna\u0142y, \u017ce jest to produkcja warta zobaczenia, a Rademenes jest wyj\u0105tkow\u0105 postaci\u0105. Z przytoczonych wypowiedzi, zanotowa\u0142am jednak nast\u0119puj\u0105ce: \u201eTo historia, kt\u00f3ra mnie wci\u0105gn\u0119\u0142a, bo lubi\u0119 nieprawdziwe \u015bwiaty\u201d, \u201eSiedem \u017cycze\u0144 <\/em>jest takie, \u017ce si\u0119 dobrze ko\u0144czy, a ja raczej ogl\u0105dam straszne rzeczy na Netflixie\u201d, \u201eGdybym mia\u0142 takiego kota, to bym sobie za\u017cyczy\u0142, \u017ceby mnie zrobi\u0142 najbogatszym influencerem na \u015bwiecie\u201d. <\/p>\n\n\n\n

Jak pokazuj\u0105 powy\u017csze wypowiedzi, niezale\u017cnie od spotkania z mitem przesz\u0142o\u015bci, na umys\u0142 i psychik\u0119 m\u0142odego cz\u0142owieka bardzo silnie oddzia\u0142uj\u0105 przede wszystkim te modele narracji i sposoby ich podania, kt\u00f3re s\u0105 aktualne w \u015bwiecie do\u015bwiadczanym \u201etu i teraz\u201d, st\u0105d naturalnym wydaje si\u0119 klamrowy powr\u00f3t i przypomnienie rozwini\u0119tej we wst\u0119pie szeroko tezy o odpowiedzialno\u015bci w kreowaniu i dostarczaniu tre\u015bci skierowanych do m\u0142odzie\u017cy, bo \u2013 jak pokazuj\u0105 namacalne dowody z wielu mrocznych moment\u00f3w historii \u2013 obcowanie z okre\u015blon\u0105 form\u0105 mitu zawsze ma swoje konsekwencje. <\/p>\n\n\n\n

    \n

  1. G. Ziemer, Jak wychowa\u0107 nazist\u0119<\/em>, Znak, Krak\u00f3w 2021, s. 8. \u2191<\/a> <\/p><\/li>\n\n\n\n

  2. Fragment z tytu\u0142owej piosenki z serialu Siedem \u017cycze\u0144<\/em> zespo\u0142u Wanda i Banda, https:\/\/www.tekstowo.pl\/piosenka,wanda_i_banda_1,siedem_zyczen.html<\/a> [dost\u0119p: 17.11.2022] <\/span>\u2191<\/a> <\/span><\/p><\/li>\n\n\n\n

  3. Jak pisze J. Lorenc: \u201eWyja\u015bnianie tego, czym jest wychowanie i co stanowi jego istot\u0119, nale\u017cy do podstawowych zada\u0144 pedagogiki jako nauki o wychowaniu. Jednak sama z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 tre\u015bci tego poj\u0119cia powoduje, i\u017c jest ono nie tylko trudne do jednoznacznego zdefiniowania, ale te\u017c nie pozwala na ustalenie jednego paradygmatu, wedle kt\u00f3rego mo\u017cna kszta\u0142towa\u0107 czy projektowa\u0107 za\u0142o\u017cenia zwi\u0105zane z wychowaniem\u201d; Mo\u017cna przyj\u0105\u0107, \u017ce wychowanie przedstawia si\u0119 nam jako fakt dany, a r\u00f3wnocze\u015bnie jako rzeczywisto\u015b\u0107 dynamiczna, wraz z d\u0105\u017ceniami oraz perspektyw\u0105 zmiany. Jest to dzia\u0142alno\u015b\u0107 ukierunkowana na rozw\u00f3j osoby i zwr\u00f3cona ku przysz\u0142o\u015bci jako \u201epraca dla jutra\u201d. J. Lorenc, Wychowanie cz\u0142owieka w uj\u0119ciu pedagogiki personalistycznej, <\/em>file:\/\/\/C:\/Users\/patry\/Downloads\/ZN_Ped_2015_10_Lorenc_Joanna.pdf<\/a> [dost\u0119p: 15.11.2022] \u2191<\/a> <\/p><\/li>\n\n\n\n

  4. Jak pisze A. Lepa: \u201ePropaganda to przeciwie\u0144stwo wychowania, wywiera negatywny wp\u0142yw na osobowo\u015b\u0107 jednostki. Mechanizmy propagandy s\u0105 bardzo rozbudowane i szkodliwe spo\u0142ecznie\u201d, A. Lepa, Pedagogika mass medi\u00f3w<\/em>, Wyd. Archidiecezjalne, \u0141\u00f3d\u017a 1999, s. 151. \u2191<\/a> <\/p><\/li>\n\n\n\n

  5. Por. I. Jazurkiewicz, Wra\u017cliwo\u015b\u0107 jako przedmiot refleksji pedagogicznej, <\/em>Uniwersytet Szczeci\u0144ski, Szczecin 2020, s. 160-180. \u2191<\/a> <\/p><\/li>\n\n\n\n

  6. Tam\u017ce, s. 35. \u2191<\/a> <\/p><\/li>\n\n\n\n

  7. M. Zwiercan, Idea nowego cz\u0142owieka w kulturze rosyjskiej<\/em>. Rozprawa doktorska napisana pod kierunkiem prof. dr hab. A. Ra\u017any w Instytucie Rosji i Europy Wschodniej Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego, Krak\u00f3w 2012. \u2191<\/a> <\/p><\/li>\n\n\n\n

  8. Wiktor Olegowicz Pielewin \u2013 wsp\u00f3\u0142czesny prozaik rosyjski, autor satyryczno-groteskowych utwor\u00f3w postmodernistycznych; M. Zwiercan, Idea nowego cz\u0142owieka\u2026<\/em> , s. 159; Por. W. Pielewin, Generation \u2018P\u2019<\/em>, Wydawnictwo W.A.B., Warszawa 2002 \u2191<\/a> <\/p><\/li>\n\n\n\n

  9. Por. G. Szymczak, Wiktor Pielewin: zabawa w postmodernizm<\/em>, [w:] W. Skrunda (red.) Literatura rosyjska na rozdro\u017cach dwudziestego wieku<\/em>, [w:] \u201eStudia Rossica\u201d, t. XII:, Warszawa 2003 s. 434. \u2191<\/a> <\/p><\/li>\n\n\n\n

  10. M. Zwiercan, Idea nowego cz\u0142owieka\u2026<\/em>, s. 159-160. <\/em> \u2191<\/a> <\/p><\/li>\n\n\n\n

  11. Tam\u017ce, dz. cyt., s, 160; Por. W. Pielewin, Generation \u2018P\u2019<\/em>, s. 108. \u2191<\/a> <\/p><\/li>\n\n\n\n

  12. N. Bojarska, Czas wolny dzieci i m\u0142odzie\u017cy we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie,<\/em> [w:] V. Tana\u015b, W. Welskop, Kultura czasu wolnego we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie<\/em>, Wydawnictwo Naukowe Wy\u017cszej Szko\u0142y Biznesu i Nauk o Zdrowiu, \u0141\u00f3d\u017a 2016, s. 11. \u2191<\/a> <\/p><\/li>\n\n\n\n

  13. A. Skudrzyk, Homo videns \u2013 nowe media a j\u0119zyk m\u0142odego pokolenia<\/em>, Uniwersytet \u015al\u0105ski, Katowice 2020, s. 158. \u2191<\/a> <\/p><\/li>\n\n\n\n

  14. Tam\u017ce, s. 160. \u2191<\/a> <\/p><\/li>\n\n\n\n

  15. Joseph Campbell (1904\u20131987) \u2013 jeden z najwybitniejszych mitograf\u00f3w XX wieku, antropolog, religioznawca i my\u015bliciel, kt\u00f3rego fundamentalne dzie\u0142a ,,Bohater o tysi\u0105cu twarzy\u201d i ,,Maski Boga\u201d zmieni\u0142y tradycyjne sposoby pojmowania mitologii i sta\u0142y si\u0119 natchnieniem naukowc\u00f3w, pisarzy i artyst\u00f3w drugiej po\u0142owy ubieg\u0142ego stulecia. \u2191<\/a> <\/p><\/li>\n\n\n\n

  16. J. Campbell, Pot\u0119ga mitu. Rozmowy Billa Moyersa z Josephem Campbellem<\/em>, t\u0142um. I. Kania, Znak, Krak\u00f3w 2013, s. 23. \u2191<\/a> <\/p><\/li>\n\n\n\n

  17. Fragment jednej z piosenek z serialu Siedem \u017cycze\u0144<\/em> zatytu\u0142owana Egipski rock <\/em>zespo\u0142u Wanda i Banda, https:\/\/www.tekstowo.pl\/piosenka,wanda_i_banda_1,egipski_rock.html<\/a> [dost\u0119p: 18.11.2022] \u2191<\/a> <\/p><\/li>\n\n\n\n

  18. Bogini Bastet, znana te\u017c pod nazw\u0105 Bast, Boubastis, Pasht, Ubasti, Ba en Aset \u2013 w mitologii egipskiej bogini mi\u0142o\u015bci, rado\u015bci, muzyki, ta\u0144ca, domowego ogniska, p\u0142odno\u015bci, a tak\u017ce kot\u00f3w. Przedstawiana jako kot lub kobieta z g\u0142ow\u0105 kota, cz\u0119sto ze skarabeuszem na g\u0142owie. W tek\u015bcie b\u0119d\u0119 u\u017cywa\u0107 zamiennie nazw Bast i Bastet. Zob. G. Pinch, Egyptian Mythology: A Guide to the Gods, Goddesses, and Traditions of Ancient Egypt<\/em>, Oxford University Press, 2004, s. 272 \u2191<\/a> <\/p><\/li>\n\n\n\n

  19. Siedem \u017cycze\u0144. Odcinek 1.<\/em>, re\u017c. J. Dymek, Centralna Wytw\u00f3rnia Program\u00f3w i Film\u00f3w Telewizyjnych \u201ePoltel\u201d, Warszawa 1986. \u2191<\/a> <\/p><\/li>\n\n\n\n

  20. Por. J. Campbell, Bohater o tysi\u0105cu twarzy<\/em>, t\u0142um. Andrzej Jankowski, Nomos, Krak\u00f3w 2013, s. 43. \u2191<\/a> <\/p><\/li>\n\n\n\n

  21. W. Burszta, Wst\u0119p<\/em>, [w:] Campbell J., Bohater o tysi\u0105cu twarzy<\/em>, dz. cyt., s. 10. \u2191<\/a> <\/p><\/li>\n\n\n\n

  22. Fragment jednej z piosenek serialu Siedem \u017cycze\u0144<\/em> zatytu\u0142owanej Chc\u0119 by\u0107 doros\u0142y <\/em>zespo\u0142u Wanda i Banda, https:\/\/www.tekstowo.pl\/piosenka,wanda_i_banda_1,chce_byc_dorosly.html<\/a> [dost\u0119p: 18.11.2022] \u2191<\/a> <\/p><\/li>\n\n\n\n

  23. J. Campbell, Bohater o tysi\u0105cu twarzy<\/em>, dz. cyt., s. 27. \u2191<\/a> <\/p><\/li>\n\n\n\n

  24. Fragment tytu\u0142owej piosenki serialu Siedem \u017cycze\u0144<\/em> zespo\u0142u Wanda i Banda, https:\/\/www.tekstowo.pl\/piosenka,wanda_i_banda_1,siedem_zyczen.html<\/a> [dost\u0119p: 12.11.2022] <\/span>\u2191<\/a> <\/span><\/p><\/li>\n\n\n\n

  25. Zob. Siedem \u017cycze\u0144<\/em>, odcinek 1: Rademenes<\/em> (4:52-5:12), https:\/\/vod.tvp.pl\/rekonstrukcja-filmowa,158\/siedem-zyczen-odcinki,314292\/odcinek-1,S01E01,314503<\/a> [dost\u0119p: 25.11.2022] <\/span>\u2191<\/a> <\/span> <\/span><\/p><\/li>\n\n\n\n

  26. I. Zyza\u0144ski, Bohater w podr\u00f3\u017cy spotyka mentora<\/em>, <\/a>https:\/\/www.coachwise.org\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/05-2021_5_PersonelPlus_HRM_Zyzan\u0301ski.pdf<\/a> [dost\u0119p: 17.11.2022] <\/span>\u2191<\/a> <\/span><\/p><\/li>\n\n\n\n

  27. Fragment jednej z piosenek serialu Siedem \u017cycze\u0144<\/em> zatytu\u0142owanej Czy to szcz\u0119\u015bcie, czy nieszcz\u0119\u015bcie<\/em>? zespo\u0142u Wanda i Banda, https:\/\/www.tekstowo.pl\/piosenka,wanda_i_banda_1,czy_to_szczescie_czy_nieszczescie.html<\/a> [dost\u0119p: 17.11.2022] \u2191<\/a> <\/p><\/li>\n\n\n\n

  28. Por. J. Clutton-Brock, A Natural History of Domesticated Mammals<\/em>, Cambridge University Press, London 1999, s. 112. \u2191<\/a> <\/p><\/li>\n\n\n\n

  29. T. Margul, Staroegipskie spo\u0142ecze\u0144stwo zoolatryczne<\/em>,[w:] \u201eAnnales Universitatis Mariae Curie-Sk\u0142odowska. Nauki Filozoficzne i Humanistyczne\u201d, UMCS, Lublin 1966, s. 89. \u2191<\/a> <\/p><\/li>\n\n\n\n

  30. Tam\u017ce, s. 87. \u2191<\/a> <\/p><\/li>\n\n\n\n

  31. D. Sztych, Kot \u2013 dobrotliwe b\u00f3stwo czy pomiot szatana?<\/em>, [w:] \u201ePrzegl\u0105d hodowlany\u201d, nr 11\/2011, s. 24. \u2191<\/a> <\/p><\/li>\n\n\n\n

  32. W procesach inkwizycyjnych s\u0105dzono nie tylko czarownice, ale tak\u017ce koty, obie istoty uznaj\u0105c za pos\u0142annik\u00f3w szatana. Tym sposobem w XVII wieku protestanci spalili na stosach tysi\u0105ce kot\u00f3w., por. N. J. Saunders, Dusze zwierz\u0105t<\/em>, Muza SA, Warszawa 1996, s. 98. \u2191<\/a> <\/p><\/li>\n\n\n\n

  33. D. Sztych, Kot \u2013 dobrotliwe b\u00f3stwo czy pomiot szatana?<\/em>, dz. cyt., s. 25. \u2191<\/a> <\/p><\/li>\n\n\n\n

  34. A. Puszkin, Bajka o rybaku i z\u0142otej rybce<\/em>, Fundacja Nowoczesna Polska, Warszawa 2020, s. 2. \u2191<\/a> <\/p><\/li>\n\n\n\n

  35. Por. E. Pieciul-Karmi\u0144ska, Znaczenie ba\u015bni \u201eVon dem Fischer un Syner fru (O rybaku i jego \u017conie)\u201d dla zbioru \u201eKinder und Hausmarchen\u201d braci Grimm i jej przek\u0142ady na j\u0119zyk polski<\/em>, [w:] \u201eRocznik przek\u0142adodawczy\u201d, nr 12\/2017, s. 294. \u2191<\/a> <\/p><\/li>\n\n\n\n

  36. Fragment jednej z piosenek serialu Siedem \u017cycze\u0144<\/em> zatytu\u0142owany G\u0142owa do g\u00f3ry<\/em> zespo\u0142u Wanda i Banda, https:\/\/www.tekstowo.pl\/piosenka,wanda_i_banda_1,glowa_do_gory.html<\/a> [dost\u0119p: 18.11.2022] \u2191<\/a> <\/p><\/li>\n\n\n\n

  37. Zakl\u0119cie kota Rademenesa. \u2191<\/a> <\/p><\/li>\n\n\n\n

  38. Por. Cf. F. Kotula, Znaki przesz\u0142o\u015bci<\/em>, [w:] tego\u017c: Usta i pi\u00f3ro. Studia o literaturze ustnej i pisane<\/em>, Warszawa 1976, s. 110. \u2191<\/a> <\/p><\/li>\n\n\n\n

  39. W. Propp, Morfologia bajki,<\/em> [w:] \u201ePami\u0119tnik Literacki\u201d, z. 4\/1968, s. 218. \u2191<\/a> <\/p><\/li>\n\n\n\n

  40. Zob. Siedem \u017cycze\u0144<\/em>, odcinek 4: Du\u017co szcz\u0119\u015bcia i s\u0142odyczy<\/em> (12:36), https:\/\/vod.tvp.pl\/rekonstrukcja-filmowa,158\/siedem-zyczen-odcinki,314292\/odcinek-4,S01E04,314957<\/a> [dost\u0119p: 25.11.2022] \u2191<\/a> <\/p><\/li>\n\n\n\n

  41. O. Wachci\u0144ska, O ludowym rytuale zamawiania<\/em>, Uniwersytet Miko\u0142aja Kopernika w Toruniu , Toru\u0144 2011, s. 72. \u2191<\/a> <\/p><\/li>\n\n\n\n

  42. S. Chraba\u0142owska, Podr\u00f3\u017c bohatera okiem Josepha Campbella, <\/em>25\/07\/2021, https:\/\/mocmedia.eu\/podroz-bohatera-okiem-josepha-campbella\/<\/a> [dost\u0119p: 17.11.2022] \u2191<\/a> <\/p><\/li>\n\n\n\n

  43. Jedna z piosenek serialu Siedem \u017cycze\u0144<\/em> zatytu\u0142owana Nie ma ju\u017c nic<\/em> zespo\u0142u Wanda i Banda, https:\/\/www.tekstowo.pl\/piosenka,wanda_i_banda_1,nie_ma_juz_nic.html<\/a> {dost\u0119p: 17.11.2022] \u2191<\/a> <\/p><\/li>\n\n\n\n

  44. <\/a>P. Pavis, S\u0142ownik termin\u00f3w teatralnych<\/em>, Ossolineum, Wroc\u0142aw 1998. \u2191<\/a> <\/p><\/li>\n\n\n\n

  45. J. Campbell, za: S. Chraba\u0142owska, Podr\u00f3\u017c bohatera okiem Josepha Campbella, <\/em>25\/07\/2021, <\/p>

    https:\/\/mocmedia.eu\/podroz-bohatera-okiem-josepha-campbella\/<\/a> [dost\u0119p: 17.11.2022] \u2191<\/a> <\/p><\/li>\n\n\n\n

  46. Arystoteles, Poetyka<\/em> , https:\/\/sady.up.krakow.pl\/fil.arystoteles.poetyka.htm<\/a> [dost\u0119p: 18.11.2022] \u2191<\/a> <\/p><\/li>\n\n\n\n

  47. Fragment jednej z piosenek serialu Siedem \u017cycze\u0144<\/em> zatytu\u0142owana Nie ma ju\u017c nic,<\/em> <\/p>https:\/\/www.tekstowo.pl\/piosenka,wanda_i_banda_1,nie_ma_juz_nic.html<\/a> [dost\u0119p 25.11.2022] <\/span> <\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

    \n\n\n\n

    Patrycja Babicka<\/strong> – dramatur\u017cka i dramatopisarka. Absolwentka Polonistyki i Teatrologii na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim; Laboratorium Dramatu Tadeusza S\u0142obodzianka; Public Relations w Wy\u017cszej Szkole Europejskiej; Kryminalistyki i Kryminologii na Uniwersytecie Pedagogicznym w Krakowie oraz Zarz\u0105dzania O\u015bwiat\u0105. Jej praca magisterska pt. Striptiz jako widowisko<\/em> zosta\u0142a opublikowana w Lekturach dramatyczno\u015bci<\/em> pod red. Dariusza Kosi\u0144skiego. Debiutowa\u0142a na \u0142amach \u201eDialogu\u201d w 2008 roku Dramatem sensacyjnym<\/em>. Zwi\u0105zana ze scen\u0105 jako tek\u015bciarka w spektaklach muzycznych \u2013 Sprawca<\/em>, re\u017c. B. Porczyk (Teatr Polski we Wroc\u0142awiu); Pitawal. Historie kryminalne Krakowa w piosenkach<\/em>, re\u017c. A. Rokita (Teatr Bagatela); OZ. Remix<\/em>, re\u017c. D. \u017bakowski (Teatr Maska, Stowarzyszenie Sztuka Nowa). Wsp\u00f3\u0142autorka (razem z Magdalen\u0105 Zar\u0119bsk\u0105-W\u0119grzyn) dw\u00f3ch dramat\u00f3w o Wandzie Rutkiewicz: Pod stopami niebo i nad g\u0142ow\u0105 niebo<\/em>, re\u017c. J\u00f3zef Opalski (Teatr Polskiego Radia) oraz Ostatnie 300 metr\u00f3w. Historia inspirowana \u017cyciem Wandy Rutkiewicz<\/em>, re\u017c. Bartosz Kulas (nagrodzonej w Konkursie Inicjatyw Teatralnych \u201eGie\u0142da Teatralna\u201d 2017). Wraz z kompozytorem Atanasem Valkovem zdoby\u0142a wyr\u00f3\u017cnienie w konkursie Stowarzyszenia Autor\u00f3w ZAiKS oraz Teatru Wielkiego \u2013 Opery Narodowej na libretto i muzyk\u0119 opery dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy, Zimne dzieci<\/em> (2019). Autorka s\u0142uchowisk (Teatr Polskiego Radia\/Rzesz\u00f3w) \u2013 Biuro Cytadela<\/em> (re\u017c. M. Wiktor), Polio <\/em>(re\u017c. M. Wiktor) oraz cyklu Pitawal rzeszowski<\/em> (re\u017c. M. Wiktor). Dramatur\u017cka w spektaklach: FeFerdydurke<\/em>, re\u017c. D. \u017bakowski (Stowarzyszenie Sztuka Nowa), IV RP Sn\u00f3w<\/em>, re\u017c. D. \u017bakowski (Stowarzyszenie Sztuka Nowa), Przestrzenie Kobro<\/em>, re\u017c. D. \u017bakowski, Jeste\u015bmy wspaniali<\/em>, re\u017c. D. \u017bakowski, (Teatr Maska, Stowarzyszenie Sztuka Nowa), Hamlet.motion<\/em>, re\u017c. D. \u017bakowski (Stowarzyszenie Sztuka Nowa, premiera na Festiwalu Szekspirowskim 2022). W sezonie 2021\/22 \u2013 rezydentka Talents Lab w Luksemburgu \u2013 dramatur\u017cka przy realizacji mini-opery komicznej Kitchen Symphony<\/em>, re\u017c. E. Ruci\u0144ska.<\/p>\n\n\n\n

    Streszczenie<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n

    Artyku\u0142 podejmuje analiz\u0119 Siedmiu \u017cycze\u0144 <\/em>jako serialu wiele czerpi\u0105cego z tradycji mitu. Jest to opowie\u015b\u0107 o nastolatku, Darku Tarkowskim, kt\u00f3ry staje si\u0119 opiekunem magicznego kota, Rademenesa. Bohater wsp\u00f3\u0142czesnej ba\u015bni ma do odbycia swoj\u0105 przygod\u0119, dzi\u0119ki kt\u00f3rej mo\u017cliwe jest przekroczenie magicznej bramy wy\u017cszego poznania. Konstrukcja postaci, zestawiona z teori\u0105 podr\u00f3\u017cy bohatera Josepha Campbella, pozwala widzie\u0107 w Darku przyk\u0142ad ch\u0142opca, pokonuj\u0105cego trudno\u015bci i przechodz\u0105cego inicjacj\u0119 w dojrza\u0142o\u015b\u0107. Obok mitologii dos\u0142ownie przytaczanej w serialu, widz zostaje wci\u0105gni\u0119ty w wielowymiarowe struktury mityczne, dzi\u0119ki czemu g\u0142\u0119biej ich do\u015bwiadcza. Analiza serialu dotyczy r\u00f3wnie\u017c zagadnienia oddzia\u0142ywania medi\u00f3w na m\u0142odych odbiorc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

    Summary<\/strong>: <\/p>\n\n\n\n

    The article undertakes the analysis of the Seven Wishes as a series that draws a lot from the myth tradition. It is a tale about a teenager, Darek Tarkowski, who becomes an owner of a magical cat Rademenes. Main character of this fairy tale has an adventure to undergo, because of which crossing the magical gate to higher knowledge becomes possible. The character construction, put together with the hero\u2019s journey theory by Joseph Campbell, allows us to see Darek as an example of a boy defeating difficulties and undergoing initiation into the maturity. Beside bringing up the mythology in a literal way, the series pulls the viewer in a multidimensional mythical structures, so he can experience them deeper.The analysis of the series also refers to the issue of the media influence on young viewers.<\/p>\n\n\n\n

    Bibliografia<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n

    Arystoteles, Poetyka<\/em> , https:\/\/sady.up.krakow.pl\/fil.arystoteles.poetyka.htm<\/a> [dost\u0119p: 18.11.2022]<\/p>\n\n\n\n

    Bojarska N., Czas wolny dzieci i m\u0142odzie\u017cy we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie,<\/em> [w:] V. Tana\u015b, W. Welskop, Kultura czasu wolnego we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie<\/em>, Wydawnictwo Naukowe Wy\u017cszej Szko\u0142y Biznesu i Nauk o Zdrowiu, \u0141\u00f3d\u017a 2016.<\/p>\n\n\n\n

    Campbell J., Bohater o tysi\u0105cu twarzy<\/em>, t\u0142um. Andrzej Jankowski, Nomos, Krak\u00f3w 2013.<\/p>\n\n\n\n

    Campbell J., Pot\u0119ga mitu. Rozmowy Billa Moyersa Josephem Campbellem<\/em>, t\u0142um. I. Kania, Znak, Krak\u00f3w 2013.<\/p>\n\n\n\n

    Chraba\u0142owska S.,  Podr\u00f3\u017c bohatera okiem Josepha Campbella, <\/em>25\/07\/2021, https:\/\/mocmedia.eu\/podroz-bohatera-okiem-josepha-campbella\/<\/a> [dost\u0119p: 17.11.2022]<\/p>\n\n\n\n

    Clutton-Brock J., A Natural History of Domesticated Mammals<\/em>, Cambridge University Press, London 1999.<\/p>\n\n\n\n

    Sztych D., Kot \u2013 dobrotliwe b\u00f3stwo czy pomiot szatana?<\/em>, [w:] \u201ePrzegl\u0105d hodowlany\u201d, nr 11\/2011.<\/p>\n\n\n\n

    Jazurkiewicz I., Wra\u017cliwo\u015b\u0107 jako przedmiot refleksji  pedagogicznej, <\/em>Uniwersytet Szczeci\u0144ski, Szczecin 2020.<\/p>\n\n\n\n

    Kotula Cf. F., Znaki przesz\u0142o\u015bci<\/em>, [w:] tego\u017c: Usta i pi\u00f3ro. Studia o literaturze ustnej i pisane<\/em>, Warszawa 1976.<\/p>\n\n\n\n

    Lepa A., Pedagogika mass medi\u00f3w<\/em>, Wyd. Archidiecezjalne, \u0141\u00f3d\u017a 1999.<\/p>\n\n\n\n

    Lorenc J., Wychowanie cz\u0142owieka w uj\u0119ciu pedagogiki personalistycznej,<\/em><\/p>\n\n\n\n

    file:\/\/\/C:\/Users\/patry\/Downloads\/ZN_Ped_2015_10_Lorenc_Joanna.pdf<\/a> [dost\u0119p: 15.11.2022]<\/p>\n\n\n\n

    Margul T., Staroegipskie spo\u0142ecze\u0144stwo zoolatryczne<\/em>,[w:] \u201eAnnales Universitatis Mariae Curie-Sk\u0142odowska. Nauki Filozoficzne i Humanistyczne\u201d, UMCS, Lublin 1966.<\/p>\n\n\n\n

    Pavis P., S\u0142ownik termin\u00f3w teatralnych<\/em>, Wroc\u0142aw 1998.<\/p>\n\n\n\n

    Pieciul-Karmi\u0144ska E., Znaczenie ba\u015bni \u201eVon dem Fischer un Syner fru (O rybaku i jego \u017conie)\u201d dla zbioru \u201eKinder und Hausmarchen\u201d braci Grimm i jej przek\u0142ady na j\u0119zyk polski<\/em>,  [w:] \u201eRocznik przek\u0142adodawczy\u201d, nr 12\/2017.<\/p>\n\n\n\n

    Pielewin W., Generation \u2018P\u2019<\/em>, Wydawnictwo W.A.B., Warszawa 2002.<\/p>\n\n\n\n

    Pinch G., Egyptian Mythology: A Guide to the Gods, Goddesses, and Traditions of Ancient Egypt<\/em>, Oxford University Press, 2004.<\/p>\n\n\n\n

    Propp W., Morfologia bajki,<\/em> [w:] \u201ePami\u0119tnik Literacki\u201d, z. 4\/1968.<\/p>\n\n\n\n

    Puszkin A., Bajka o rybaku i z\u0142otej rybce<\/em>, Fundacja Nowoczesna Polska, Warszawa 2020.<\/p>\n\n\n\n

    Saunders N. J., Dusze zwierz\u0105t<\/em>, Muza SA, Warszawa 1996.<\/p>\n\n\n\n

    Skudrzyk A., Homo videns \u2013 nowe media a j\u0119zyk m\u0142odego pokolenia<\/em>, Uniwersytet \u015al\u0105ski, Katowice 2020.<\/p>\n\n\n\n

    Szymczak G., Wiktor Pielewin: zabawa w postmodernizm<\/em>, [w:] W. Skrunda (red.) Literatura rosyjska na rozdro\u017cach dwudziestego wieku<\/em>, [w:] \u201eStudia Rossica\u201d, t. XII:, Warszawa 2003.<\/p>\n\n\n\n

    Wachci\u0144ska O., O ludowym rytuale zamawiania<\/em>, Uniwersytet Miko\u0142aja Kopernika w Toruniu , Toru\u0144 2011.<\/p>\n\n\n\n

    Ziemer G., Jak wychowa\u0107 nazist\u0119<\/em>, Znak, Krak\u00f3w 2021.<\/p>\n\n\n\n

    Zwiercan M., Idea nowego cz\u0142owieka w kulturze rosyjskiej<\/em>. Rozprawa doktorska napisana pod kierunkiem prof. dr hab. A. Ra\u017any w Instytucie Rosji i Europy Wschodniej Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego, Krak\u00f3w 2012.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Artyku\u0142 podejmuje analiz\u0119 Siedmiu \u017cycze\u0144 jako serialu wiele czerpi\u0105cego z tradycji mitu. Jest to opowie\u015b\u0107 o nastolatku, Darku Tarkowskim, kt\u00f3ry staje si\u0119 opiekunem magicznego kota, Rademenesa. Bohater wsp\u00f3\u0142czesnej ba\u015bni ma do odbycia swoj\u0105 przygod\u0119, dzi\u0119ki kt\u00f3rej mo\u017cliwe jest przekroczenie magicznej bramy wy\u017cszego poznania. Konstrukcja postaci, zestawiona z teori\u0105 podr\u00f3\u017cy bohatera Johna Campbella, pozwala widzie\u0107 w Darku przyk\u0142ad ch\u0142opca, pokonuj\u0105cego trudno\u015bci i przechodz\u0105cego inicjacj\u0119 w dojrza\u0142o\u015b\u0107. Obok mitologii dos\u0142ownie przytaczanej w serialu, widz zostaje wci\u0105gni\u0119ty w wielowymiarowe struktury mityczne, dzi\u0119ki czemu g\u0142\u0119biej ich do\u015bwiadcza. Analiza serialu dotyczy r\u00f3wnie\u017c zagadnienia oddzia\u0142ywania medi\u00f3w na m\u0142odych odbiorc\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":5913,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[1534],"tags":[1553,1626,1549,907,1548,1552,1554,1551,1547,1544,1557,1555,1545,1550],"ppma_author":[1046],"class_list":["post-5729","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pleograf-historyczno-filmowy-kwartalnik-filmoteki-narodowej-nr-4-2022","tag-education-in-culture","tag-heros-journey","tag-joseph-cambell","tag-mit","tag-mitologia","tag-myth","tag-mythology","tag-podroz-bohatera","tag-rademenes","tag-serial-dla-mlodziezy","tag-series-for-teenagers","tag-seven-wishes","tag-siedem-zyczen","tag-wychowanie-w-kulturze"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t