{"id":5259,"date":"2022-09-07T12:19:15","date_gmt":"2022-09-07T11:19:15","guid":{"rendered":"https:\/\/pleograf.pl\/?p=5259"},"modified":"2022-09-27T14:43:31","modified_gmt":"2022-09-27T13:43:31","slug":"danton-stenogram-z-posiedzenia-komisji-kolaudacyjnej-filmow-fabularnych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/danton-stenogram-z-posiedzenia-komisji-kolaudacyjnej-filmow-fabularnych\/","title":{"rendered":"„Danton”. Stenogram z posiedzenia Komisji Kolaudacyjnej Film\u00f3w Fabularnych"},"content":{"rendered":"\n

DOI: 10.56351\/PLEOGRAF.2022.3.15<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Strona tytu\u0142owa z kolaudacji filmu Danton , <\/em>\u0179r\u00f3d\u0142o: Archiwum FINA<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

\n STENOGRAM\n<\/p>\n\n\n\n

\n z posiedzenia Komisji Kolaudacyjnej Film\u00f3w Fabularnych odbytego w dniu 6 grudnia 1982 r.[1]<\/a><\/sup><\/sup>.\n<\/p>\n\n\n\n

\n 0 b e c n i:\n<\/p>\n\n\n\n

\n Dyr. Kuszewski[2]<\/a><\/sup><\/sup> \n<\/p>\n\n\n\n

\n Red. Bajer[3]<\/a><\/sup><\/sup> \n<\/p>\n\n\n\n

\n Ob. Bryll[4]<\/a><\/sup><\/sup> \n<\/p>\n\n\n\n

\n Re\u017c. Bossak[5]<\/a><\/sup><\/sup> \n<\/p>\n\n\n\n

\n Red. Gazda[6]<\/a><\/sup><\/sup> \n<\/p>\n\n\n\n

\n Re\u017c. Kawalerowicz[7]<\/a><\/sup><\/sup> \n<\/p>\n\n\n\n

\n Red. Klaczy\u0144ski[8]<\/a><\/sup><\/sup> \n<\/p>\n\n\n\n

\n Re\u017c. Hoffman[9]<\/a><\/sup><\/sup> \n<\/p>\n\n\n\n

\n Re\u017c. Morgenstern[10]<\/a><\/sup><\/sup> \n<\/p>\n\n\n\n

\n Prof. Jackiewicz[11]<\/a><\/sup><\/sup> \n<\/p>\n\n\n\n

\n Prof. Jankowski[12]<\/a><\/sup><\/sup> \n<\/p>\n\n\n\n

\n Ob. Jesionowski[13]<\/a><\/sup><\/sup> \n<\/p>\n\n\n\n

\n P\u0142k Lang[14]<\/a><\/sup><\/sup> \n<\/p>\n\n\n\n

\n Red. Mularczyk[15]<\/a><\/sup><\/sup> \n<\/p>\n\n\n\n

\n Red. Micha\u0142ek[16]<\/a><\/sup><\/sup> \n<\/p>\n\n\n\n

\n Red. Lenart[17]<\/a><\/sup><\/sup> \n<\/p>\n\n\n\n

\n Ob. Pec-Slesicka[18]<\/a><\/sup><\/sup> \n<\/p>\n\n\n\n

\n Re\u017c. Por\u0119ba[19]<\/a><\/sup><\/sup> \n<\/p>\n\n\n\n

\n Ob. Trepczy\u0144ski[20]<\/a><\/sup><\/sup> \n<\/p>\n\n\n\n

\n Re\u017c. Wajda[21]<\/a><\/sup><\/sup> \n<\/p>\n\n\n\n

\n Re\u017c. Wa\u015bkowski[22]<\/a><\/sup><\/sup>\n<\/p>\n\n\n\n

\n Na porz\u0105dku dziennym: om\u00f3wienie filmu pt. \u201cSprawa Dantona” zrealizowanego przez re\u017c. Andrzeja Wajd\u0119. \n<\/p>\n\n\n\n

\n Przewodniczy – Dyr. Kuszewski\n<\/p>\n\n\n\n

\n Przewodnicz\u0105cy;\n<\/p>\n\n\n\n

\n Prosz\u0119 Pa\u0144stwa! Zaczynamy dyskusj\u0119 nad filmem, kt\u00f3ry ogl\u0105dali\u015bmy przed chwil\u0105. Prosz\u0119 bardzo o zg\u0142aszanie si\u0119 do g\u0142osu.\n<\/p>\n\n\n\n

\n Ob. Jesionowski\n<\/p>\n\n\n\n

\n Dyskusja – przynajmniej dla mnie – nie mo\u017ce wiele wnie\u015b\u0107, bo film jest artystycznie znakomity,\u015bwietnie obsadzony aktorsko i tylko mo\u017cna re\u017cyserowi pogratulowa\u0107 i trudno jest dyskutowa\u0107 o takim dziele, bo w dyskusji mogliby wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 historycy, kt\u00f3rzy maj\u0105 w pami\u0119ci posta\u0107 Dantona, kt\u00f3ra mo\u017ce jest zbyt uproszczona, bo z tego co pami\u0119tam, to by\u0142a posta\u0107 bardziej skomplikowana, ale nie m\u00f3g\u0142bym na ten temat podejmowa\u0107 dyskusji. Gratuluj\u0119 i uwa\u017cam, \u017ce film jest du\u017cym osi\u0105gni\u0119ciem kinematografii.\n<\/p>\n\n\n\n

\n Re\u017c. Morgenstern\n<\/p>\n\n\n\n

\n Je\u017celi te\u017c zabieram g\u0142os, to jest on wynikiem k\u0142opotliwego milczenia, bo przyzwyczaili\u015bmy si\u0119 do milczenia w przypadku film\u00f3w nieudanych, a w danym wypadku zetkn\u0119li\u015bmy si\u0119 z filmem wspania\u0142ym, bo nawet trudno jest wyliczy\u0107 jego wszystkie zalety, ale na pewno s\u0105 tam wybitne kreacje aktorskie, znakomite zdj\u0119cia, poszczeg\u00f3lne sekwencje s\u0105 \u015bwietnie zainscenizowane i w\u0142a\u015bciwie trudno jest w tym filmie dopatrze\u0107 si\u0119 jakiejkolwiek wady,\n<\/p>\n\n\n\n

\n Wydaje mi si\u0119, \u017ce w stosunku do sztuki teatralnej ten film jest jej bardzo bliski, aczkolwiek autorka sztuki w spos\u00f3b jednoznaczny wyst\u0119powa\u0142a po stronie Robespierra, natomiast tutaj ma miejsce obrona Dantona i to mi szalenie odpowiada. Przyj\u0105\u0142em ten film, jako dzie\u0142o wspania\u0142e i bardzo dobrze, \u017ce taki film uka\u017ce si\u0119 na ekranach. Oczywi\u015bcie du\u017ce gratulacje dla Andrzeja i dla wszystkich, kt\u00f3rzy przy tym filmie pracowali.\n<\/p>\n\n\n\n

\n Re\u017c. Wa\u015bkowski:\n<\/p>\n\n\n\n

Wszyscy zgadzamy si\u0119 co do tego, \u017ce jest to film znakomity, odznaczaj\u0105cy si\u0119 siln\u0105 wymow\u0105 polityczn\u0105, \u017ce s\u0105 w nim jakie\u015b odniesienia do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci i ten rodzaj argumentacji najbardziej mi odpowiada, bo te argumenty s\u0105 dla filmu znacz\u0105ce. Jest to film niew\u0105tpliwie do przyj\u0119cia za granic\u0105, na podkre\u015blenie zas\u0142uguje doskona\u0142a muzyka, jak zreszt\u0105 doskona\u0142e wszystkie elementy warsztatowe, kt\u00f3re sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na jedno\u015b\u0107 plastyczn\u0105 i dramatyczn\u0105 tego obrazu. Oczywi\u015bcie nie jest to film o Dantonie, ale podejmuje on dyskusj\u0119 na temat tej postaci. Re\u017cyser w spos\u00f3b niedwuznaczny wskazuje na to, \u017ce Danton nie jest postaci\u0105 uproszczon\u0105, a wr\u0119cz odwrotnie – jest on postaci\u0105 bardzo skomplikowan\u0105 i dlatego mo\u017cna nazwa\u0107 film „Spraw\u0105 Dantona”, jaka ma miejsce na tle burzliwych dziej\u00f3w Francji, kt\u00f3re musz\u0105 by\u0107 odniesione do burzliwych czas\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. My\u015bl\u0119, \u017ce nale\u017cy Andrzejowi Wajdzie z\u0142o\u017cy\u0107 gratulacje, pochwa\u0142y za ten film i \u017cyczy\u0107 Mu, a\u017ceby by\u0142 on szeroko odbierany przez widowni\u0119. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wojciech Pszoniak i Gerard Depardieu, Danton<\/em>, Prawa: Renata Pajchel, Prawa: WFDiF \/po Studiu Filmowym ,,Zebra”\/<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

\n Ob. Trepczy\u0144ski:\n<\/p>\n\n\n\n

\n Niew\u0105tpliwie jest to film znakomity zar\u00f3wno je\u017celi chodzi o gr\u0119 aktorsk\u0105, jak i o stron\u0119 zdj\u0119ciow\u0105 i inscenizacyjn\u0105. Do tak znakomitego warsztatu tego filmu nie mo\u017cna nic dorzuci\u0107, bo jest to pozycja wspaniale zrobiona, ale mam troszk\u0119 w\u0105tpliwo\u015bci co do komunikatywno\u015bci tego filmu, do jego za\u0142o\u017ce\u0144 tre\u015bciowych zar\u00f3wno politycznych, jak i ideowych, bo chodzi mi o komunikatywno\u015b\u0107 tego filmu w odniesieniu do tak zwanego przeci\u0119tnego widza, kt\u00f3ry nie zna ani historii Francji, ani historii francuskiej rewolucji, kt\u00f3ry wielu spraw mo\u017ce nie zrozumie\u0107. Rozumiem, \u017ce re\u017cyser nie postawi\u0142 sobie celu zilustrowania rewolucji, a pokaza\u0142 jeden z jej wielkich problem\u00f3w. Problem ten sprowadza si\u0119 do konfliktu pomi\u0119dzy dwoma rewolucjonistami, a mianowicie -pomi\u0119dzy Dantonem i Robespierrem. Ten konflikt jest zaprezentowany bardzo konsekwentnie, ma on miejsce na tle rozgrywaj\u0105cej si\u0119 rewolucji, ale nie wiem, na ile b\u0119dzie to czytelne dla widza nie znaj\u0105cego historii rewolucji francuskiej i nie wiem, czy ten widz odbierze ten konflikt jako wielki konflikt polityczny, czy jako konflikt postaw i pogl\u0105d\u00f3w. Mam te w\u0105tpliwo\u015bci, ale one absolutnie nie umniejszaj\u0105 walor\u00f3w tego filmu.\n<\/p>\n\n\n\n

\n Druga moja w\u0105tpliwo\u015b\u0107 jest tego rodzaju, \u017ce w pewnym momencie dla mnie ten konflikt sprowadza si\u0119 do patologii dw\u00f3ch os\u00f3b, kt\u00f3re znalaz\u0142y si\u0119 w sytuacji konfliktowej i one pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 tylko jako t\u0142em do tego konfliktu – rewolucj\u0105. Nie mamy w\u0105tpliwo\u015bci co do tego, \u017ce rewolucja znajduje si\u0119 <\/em>na etapie jej wynaturzenia i niestety, takie wynaturzenia maj\u0105 miejsce w przypadku rozmaitych rewolucji. Co dla mnie jest walorem tre\u015bciowym tego filmu? A wi\u0119c nie jakie\u015b deklaracje, ale te autentyczne wielkie spi\u0119cia, kt\u00f3re s\u0105 wywo\u0142ane dwoma postawami tych przyw\u00f3dc\u00f3w. Mo\u017cna by\u0142oby si\u0119 w tym doszukiwa\u0107 patologii, ale ma tutaj miejsce niew\u0105tpliwie obrona Dantona, a powiedzia\u0142bym nawet, \u017ce jest to obrona tego typu rewolucji, jak\u0105 g\u0142osi Danton.\n<\/p>\n\n\n\n

\n Gdyby\u015bmy g\u0142\u0119biej przeanalizowali posta\u0107 Dantona, jego dzieje i jego poczynania, to przekonaliby\u015bmy si\u0119, \u017ce nie by\u0142 on bez winy, natomiast z tej walki wynika jakie\u015b zagro\u017cenie dla mechanizm\u00f3w, jakimi pos\u0142uguje si\u0119 rewolucja. Re\u017cyser w tym filmie skoncentrowa\u0142 si\u0119 na dw\u00f3ch osobowo\u015bciach i trzeba powiedzie\u0107, \u017ce jest to zrobione mistrzowsko, ale m\u00f3wi\u0105c o „Sprawie Dantona” nie mamy tutaj na my\u015bli jakiego\u015b problemu osobistego, ale obserwujemy zjawisko, jakie nazywa si\u0119 ewolucj\u0105 rewolucji, nazywa si\u0119 jej skrzywieniem, wynaturzeniem. Te sprawy zosta\u0142y zarysowane w warstwie deklaracyjnej ale orientujemy si\u0119, w jaki spos\u00f3b dzia\u0142a\u0142y w\u00f3wczas s\u0105dy, jakimi pos\u0142ugiwa\u0142y si\u0119 przepisami i patrz\u0105c na film z tego punktu widzenia mam pewne w\u0105tpliwo\u015bci – czy ten wielki konflikt, jaki mia\u0142 miejsce na etapie wynaturzenia rewolucji jest dostatecznie mocno pokazany, czy mo\u017cemy tutaj wkracza\u0107 w warstw\u0119 polityczn\u0105 tego filmu, kt\u00f3ry niew\u0105tpliwie jest wspaniale zagrany i kt\u00f3ry wyst\u0119puje w obronie najwi\u0119kszej warto\u015bci, jak\u0105 jest sprawiedliwo\u015b\u0107 na ka\u017cdym etapie rewolucji.\n<\/p>\n\n\n\n

\n Re\u017c. Por\u0119ba\n<\/p>\n\n\n\n

\n R\u00f3wnie\u017c uwa\u017cam ten film za znakomite dzie\u0142o i tym bardziej przyjemnie jest mi to powiedzie\u0107, \u017ce nie bardzo lubi\u0119 kilku ostatnich film\u00f3w Andrzeja Wajdy w\u0142\u0105cznie z „Ziemi\u0105 obiecan\u0105” i dlatego uwa\u017cam, \u017ce to jest powr\u00f3t do najznakomitszych dokona\u0144 tego re\u017cysera. Tak si\u0119 dziwnie sk\u0142ada, \u017ce akurat nie znam tej sztuki, a wi\u0119c film tym mocniej do mnie przem\u00f3wi\u0142, chocia\u017c jest w nim pewien fatalizm, kt\u00f3ry przebija z pewnych partii filmu i kt\u00f3ry sprowadza si\u0119 do tego, \u017ce rewolucja po\u017cera swoje dzieci. Mam co do tego pewne w\u0105tpliwo\u015bci, bo orientuj\u0119 si\u0119, \u017ce mog\u0105 tu by\u0107 odniesienia do dzisiejszej naszej sytuacji, a film b\u0119dzie oceniany przez wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 widowni\u0119, ale uwa\u017cam, \u017ce ten film wzbudzi du\u017ce zainteresowanie, \u017ce przyczyni si\u0119 do dyskusji na temat rewolucji w og\u00f3le. Chcia\u0142bym przy\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 do tych gratulacji dla re\u017c. Wajdy i tym ch\u0119tniej to robi\u0119, \u017ce poprzednie jego filmy w moim przekonaniu by\u0142y sporne.\n<\/p>\n\n\n\n

\n Prof. Baszkiewicz;\n<\/p>\n\n\n\n

\n Po pierwsze – trzeba powiedzie\u0107, \u017ce ten temat mo\u017cna potraktowa\u0107 jako po\u015bwi\u0119cony epoce rewolucji, ale to nie jest temat na\u015bwietlony tak jak u Pudowkina, czy Dow\u017cenki. Na pewno jest to temat, kt\u00f3ry traktuje o tym okresie, kiedy rewolucja zaczyna ju\u017c kostnie\u0107. Chcia\u0142em powiedzie\u0107, \u017ce w warstwie tre\u015bciowej film rozmija si\u0119 z prawd\u0105 historyczn\u0105 i takich mniejszych, czy wi\u0119kszych deformacji jest tu <\/strong>sporo, ale jest zachowany folklor, jest zachowana strona polityczna, obyczajowo\u015b\u0107, s\u0105 tu niew\u0105tpliwie rekwizyty zwi\u0105zane z dan\u0105 epok\u0105 i nie chcia\u0142bym wymienia\u0107 tutaj przyk\u0142ad\u00f3w tych deformacji, bo wydaje mi si\u0119, \u017ce <\/strong>film historyczny nie musi by\u0107 rekonstrukcj\u0105 wprost danego odcinka historii. Na ten temat wypowiada\u0142 si\u0119 Peter Brook, kt\u00f3ry powiedzia\u0142, \u017ce cztery pi\u0105te film\u00f3w historycznych, gdyby by\u0142y zrobione \u015bci\u015ble z <\/em>prawd\u0105 historyczn\u0105, by\u0142yby nie do ogl\u0105dania na ekranach.\n<\/p>\n\n\n\n

\n Pr\u00f3bowa\u0142em, autorom filmu zasugerowa\u0107 pewne korekty w scenopisie i rzeczywi\u015bcie niekt\u00f3re zosta\u0142y wprowadzone, a niekt\u00f3re nie, ale jest to prawem autor\u00f3w. Co do wymowy politycznej, czy ideowej filmu chcia\u0142bym opowiedzie\u0107 anegdot\u0119, kt\u00f3ra by\u0142a opowiedziana na sesji Instytutu Historii\n<\/p>\n\n\n\n

\n Powszechnej w Moskwie, gdzie przeprowadzano dyskusj\u0119 na\n<\/p>\n\n\n\n

\n temat historii jakobi\u0144skiej i w\u0142a\u015bnie wtedy zadano profesorowi Mirkindowi pytanie na temat postaci Dantona, kt\u00f3ry odpowiedzia\u0142, \u017ce problemy historyczne zosta\u0142y w taki spos\u00f3b zaprezentowane przez wsp\u00f3\u0142czesnych, \u017ce nie ma \u017cadnych mo\u017cliwo\u015bci, aby doj\u015b\u0107 do prawdy, bo s\u0105 to kwestie <\/strong>tak bardzo z\u0142o\u017cone, \u017ce nie mo\u017cna na te pytania odpowiedzie\u0107 wprost. Nie mo\u017cna i w tym wypadku m\u00f3wi\u0105c o postaci Dantona powiedzie\u0107, czy post\u0119powa\u0142 on \u017ale, czy dobrze, nie mo\u017cna rozstrzygn\u0105\u0107 pyta\u0144 pod jego adresem na zasadzie odpowiedzi: tak lub nie.\n<\/p>\n\n\n\n

\n Na og\u00f3\u0142 s\u0105 takie tendencje, \u017ce kiedy rozstrzygane s\u0105 konflikty personalne, to podchodzi si\u0119 do nich w spos\u00f3b zbyt powierzchowny, a tymczasem najcz\u0119\u015bciej za tym kryj\u0105 si\u0119 sprawy bardzo trudne, skomplikowane, konflikty warto\u015bci. To nie jest tak, \u017ce warto\u015bci reprezentowane przez Dantona, abstrahuj\u0105c od jego korupcyjnej dzia\u0142alno\u015bci i kontakt\u00f3w z Anglikami, to s\u0105 te warto\u015bci, kt\u00f3rych dawniej broni\u0142 r\u00f3wnie\u017c Robespierre. Chodzi o to, \u017ce Danton zmieni\u0142 swoje pogl\u0105dy na te warto\u015bci, \u017ce w inny spos\u00f3b my\u015bli on obecnie o rewolucji, \u017ce jest reprezentantem innego systemu my\u015blenia i dlatego tak bardzo ich drogi si\u0119 rozesz\u0142y. Nie b\u0119d\u0119 tego w\u0105tku rozwija\u0107, ale nikt nie kwestionuje, \u017ce ka\u017cdy ma prawo do g\u0142oszenia systemu swoich warto\u015bci, ale okazuje si\u0119 \u017ce koncepcja rewolucji Robespierra jest teraz inna, \u017ce nie jest on w stanie przekona\u0107 Dantona, kt\u00f3ry s\u0142u\u017cy\u0142by tym warto\u015bciom, jakie g\u0142osi Robespierre. W moim przekonaniu nie jest \u017ale, \u017ce autorzy filmu nadali okre\u015blon\u0105 wymow\u0119 polityczn\u0105 swemu dzie\u0142u, bo w przypadku Stanis\u0142awy Przybyszewskiej te sprawy zosta\u0142y potraktowane nieco inaczej, bo nast\u0105pi\u0142o jakie\u015b przechylenie sympatii w stron\u0119 Robespierra. Natomiast tutaj nast\u0105pi\u0142o pewne wyr\u00f3wnanie szans obydw\u00f3ch przeciwnik\u00f3w, W odbiorze nie mia\u0142em wra\u017cenia, \u017ce jest to ekranizowana sztuka, a by\u0142em przekonany, \u017ce jest to samoistne dzie\u0142o <\/strong>filmowe. Wed\u0142ug mnie z tego filmu wynika, \u017ce nale\u017cy dostrzega\u0107 walory tych problem\u00f3w, \u017ce nale\u017cy widzie\u0107 te wielkie dylematy.\n<\/p>\n\n\n\n

\n Je\u017celi chodzi o pr\u00f3b\u0119 uwsp\u00f3\u0142cze\u015bnienia po stronie w\u0142adzy i spo\u0142ecze\u0144stwa, to patrz\u0105c na ten film doszed\u0142em do wniosku, \u017ce w\u0142a\u015bnie dzieje si\u0119 niedobrze wtedy, kiedy zabraknie umiej\u0119tno\u015bci my\u015blenia dylematycznego i u w\u0142adzy, i u spo\u0142ecze\u0144stwa.Ten film wyra\u017anie pomaga w docenieniu wagi tego my\u015blenia dylematycznego.\n<\/p>\n\n\n\n

\n Ostatnia moja uwaga. <\/strong>Chcia\u0142em przypomnie\u0107, \u017ce film historyczny bardzo rzadko kiedy jest dzie\u0142em wybitnym. Bez wzgl\u0119du na jego kategori\u0119, na og\u00f3\u0142 przyzwyczaili\u015bmy si\u0119 do \u015bredniej warto\u015bci film\u00f3w historycznych, a nie do arcydzie\u0142, bo takich mogliby\u015bmy policzy\u0107 na palcach. To nie jest gatunek, gdzie mo\u017cna by\u0142oby znale\u017a\u0107 awangardowe poszukiwania, chocia\u017c znajduj\u0105 si\u0119 wyj\u0105tki, jak ma to miejsce\n<\/p>\n\n\n\n

\n w przypadku „Lancelota”. Ten film na pewno nie jest filmem awangardowym, ale jest filmem wybitnym. Tutaj do czynienia te\u017c mamy z przypadkiem wybitno\u015bci i dlatego m\u00f3wi\u0119 o tym z ogromn\u0105 satysfakcj\u0105, ale zarazem filmowcy i historycy rzadko spotykaj\u0105 si\u0119 w awangardzie, a obserwuj\u0119 od dawna co si\u0119 w tym gatunku filmu historycznego dzieje i dlatego z ca\u0142ym przekonaniem stwierdzam, \u017ce film\u00f3w wybitnych ogl\u0105da\u0142em niewiele.\n<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017cna si\u0119 zastanawia\u0107 nad tym, czy nie b\u0119dzie nieco inny odbi\u00f3r widza francuskiego. Tam w mniejszym stopniu bazuje si\u0119 na mitologii, a w wi\u0119kszym na w miar\u0119 zbli\u017conym do prawdy opisie historycznym i dlatego uwa\u017cam, \u017ce tamta publiczno\u015b\u0107 jest bardziej wprawiona w ogl\u0105danie takich film\u00f3w i dlatego nawet je\u017celi on w jakiej\u015b mierze rozmijaj\u0105 si\u0119 z prawd\u0105 historyczn\u0105, to nie os\u0142abia wra\u017cenia, jakie robi takie dzie\u0142o w\u015br\u00f3d publiczno\u015bci francuskiej. Widzia\u0142em wiele film\u00f3w francuskich b\u0119d\u0105c w Pary\u017cu, kt\u00f3re by\u0142y po\u015bwi\u0119cone historii Francji, ogl\u0105da\u0142em r\u00f3wnie\u017c sztuki teatralne historyczne i bacznie obserwowa\u0142em reakcj\u0119 publiczno\u015bci, i na tej podstawie mog\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce jest ona bardzo tolerancyjna, \u017ce nieco sceptycznie podchodzi do rekonstrukcji historycznych. S\u0105dz\u0119 wi\u0119c, \u017ce i te kwestie nie b\u0119d\u0105 r\u00f3wnie\u017c budzi\u0142y obaw w\u015br\u00f3d publiczno\u015bci francuskiej, \u017ce nie b\u0119dzie ona reagowa\u0142a na odst\u0119pstwa od historii i przyjmie ten film z du\u017cym zainteresowaniem. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Angela Winkler, Danton,<\/em> Autor: Renata Pajchel, Prawa: WFDiF \/po Studiu Filmowym ,,Zebra”\/ <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

\n Re\u017c. Bossak:\n<\/p>\n\n\n\n

\n Zaczn\u0119 od tego, \u017ce to nie jest historia rewolucji francuskiej. Jest przeniesieniem – moim zdaniem \u015bwietnym przeniesieniem – tekstu teatralnego do filmu i jest to zrobione w ten spos\u00f3b, \u017ce tego teatru zupe\u0142nie si\u0119 nie wyczuwa i odnosz\u0119 wra\u017cenie, \u017ce jest to samodzielne dzie\u0142o filmowe. Mamy tutaj rzeczywi\u015bcie konflikt dw\u00f3ch postaw, konflikt dw\u00f3ch racji, kt\u00f3re zosta\u0142y wyra\u017anie zr\u00f3wnowa\u017cone, ale film m\u00f3wi o sprawach psychologicznych i dlatego jego warto\u015b\u0107 zostaje pog\u0142\u0119biona. Je\u017celi m\u00f3wimy o tym, \u017ce jest to konflikt polityczny, to zosta\u0142 on bardzo subtelnie zinterpretowany przez re\u017cysera. Nie ma tutaj nic z tego, co mo\u017cemy nazwa\u0107, pseudoepicko\u015bci\u0105, a takie filmy ogl\u0105dali\u015bmy na szerokich ekranach, natomiast to jest film, kt\u00f3ry daje du\u017co widzowi do my\u015blenia i w dodatku szczeg\u00f3lnie jest on potrzebny w Polsce, bo niejako nakazuje on my\u015ble\u0107 w spos\u00f3b odpowiedzialny. W dodatku zawarta jest w nim interpretacja historii na u\u017cytek czas\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych, a to nie jest \u017ale i na pewno jest to rzecz\u0105 potrzebn\u0105.\n<\/p>\n\n\n\n

\n Je\u017celi chodzi o stwierdzenie, \u017ce rewolucja po\u017cera w\u0142asne dzieci, to nie jest nic nowego, a s\u0105 to my\u015bli pochodz\u0105ce od klasyk\u00f3w, kt\u00f3re zosta\u0142y niejako przeniesione na ekran. Uwa\u017cam, \u017ce ten film jest \u015bwietnym przyk\u0142adem pracy re\u017cysera, \u017ce nale\u017cy mu si\u0119 z tego tytu\u0142u uznanie, bo niew\u0105tpliwie film jest osi\u0105gni\u0119ciem polskiej kinematografii. Poza tym mo\u017ce on by\u0107 przedstawiony widzom francuskim i nie tylko francuskim, jest on nosicielem sztuki teatralnej napisanej przez polsk\u0105 autork\u0119, a wi\u0119c jest to te\u017c wa\u017cne z punktu widzenia propagandy naszej kultury. Wydaje mi si\u0119, \u017ce uzyskali\u015bmy wybitne dzie\u0142o, \u017ce jest to wybitne osi\u0105gni\u0119cie polskiej kinematografii. To jest film, kt\u00f3ry mo\u017ce by\u0107 przedstawiony zar\u00f3wno widzowi francuskiemu i nie tylko francuskiemu, dotyka on we w\u0142a\u015bciwym czasie i w\u0142a\u015bciwego tematu i mam tutaj na my\u015bli nie tylko nasz\u0105 bardzo specyficzn\u0105 sytuacj\u0119, ale te\u017c sytuacj\u0119, w jakiej znalaz\u0142a si\u0119 ca\u0142a ludzko\u015b\u0107. Musz\u0119 Andrzejowi i wszystkim jego wsp\u00f3\u0142pracownikom pogratulowa\u0107 realizacji tego filmu i my\u015bl\u0119, \u017ce ten film stanie si\u0119 naszym kanonem.\n<\/p>\n\n\n\n

\n Re\u017c. Kawalerowicz:\n<\/p>\n\n\n\n

\n Oczywi\u015bcie m\u00f3wimy o filmie historycznym, ale dzisiejszy widz nie b\u0119dzie odbiera\u0107 filmu w kategoriach historycznych i nie mo\u017ce dokonywa\u0107 por\u00f3wnania tego dzie\u0142a sztuki z faktami historycznymi, ale sprawa najwa\u017cniejsza polega na tym, \u017ce ten film, jak ka\u017cde dzie\u0142o sztuki, wywo\u0142uje refleksje i chcia\u0142bym tutaj podtrzyma\u0107 to, co m\u00f3wi\u0142 re\u017c. Bossak, \u017ce ten film jest g\u0142osem w dyskusji, kt\u00f3ra ma miejsce nie tyle w Polsce, ale i na ca\u0142ym \u015bwiecie, bo stawia on pewne problemy typu \u015bwiatopogl\u0105dowego, bo domaga si\u0119 on sprawiedliwo\u015bci, a to jest temat wiecznie \u017cywy i tym sposobem mo\u017cna uzna\u0107, \u017ce dotyka ten film spraw wsp\u00f3\u0142czesnych i tego wszystkiego, co ludzko\u015b\u0107 obecnie prze\u017cywa i st\u0105d jego wielki wymiar. Mam w\u0105tpliwo\u015bci, by widz tak zna\u0142 histori\u0119, a\u017ceby zdawa\u0142 sobie spraw\u0119 dok\u0142adnie z tego, jak wygl\u0105da\u0142y czasy rewolucji, ale ten widz niew\u0105tpliwie b\u0119dzie przyk\u0142ada\u0107 te wydarzenia do czas\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych i dlatego mo\u017cemy liczy\u0107 na to, \u017ce odbi\u00f3r tego filmu b\u0119dzie jednoznaczny.\n<\/p>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie emocjonalno\u015b\u0107 tego obrazu jest argumentem na rzecz konieczno\u015bci refleksji i to jest wielkim wymogiem tego filmu. To jest film, o kt\u00f3rym mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 od strony warsztatowej i artystycznej, on wci\u0105ga widza od pocz\u0105tku ogl\u0105dania tego obrazu, co jednak nie oznacza, \u017ce jest to kino dzia\u0142aj\u0105ce od razu emocjonalnie i anga\u017cuj\u0105ce widza, ale p\u00f3\u017aniej film oddzia\u0142ywuje niew\u0105tpliwie emocjonalnie prezentuj\u0105c te rozmaite racje, ale oczywi\u015bcie i te racje nie s\u0105 jednoznaczne. To jest bardzo dobry film i tak s\u0105dz\u0119 o nim, jak wszyscy tutaj obecni i dlatego przy\u0142\u0105czam si\u0119 do g\u0142os\u00f3w moich poprzednik\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Andrzej Wajda, Danton, <\/em>Autor: Renata Pajchel, Prawa: WFDiF \/po Studiu Filmowym ,,Zebra”\/<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

\n Re\u017c. Wajda.\n<\/p>\n\n\n\n

\n Chcia\u0142bym podzi\u0119kowa\u0107 tym wszystkim, kt\u00f3rzy zechcieli zabra\u0107 g\u0142os na temat mego filmu, kt\u00f3rych ten film zaciekawi\u0142. Chcia\u0142bym powiedzie\u0107 tylko dwa zdania na temat tego, jak film ten b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 by\u0107 przyj\u0119ty przez widowni\u0119. Musz\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce widownia francuska prze\u017cywa jakie\u015b przemiany, bo rz\u0105d socjalistyczny zdo\u0142a\u0142 zainteresowa\u0107 opini\u0119 publiczn\u0105 wieloma zagadnieniami politycznymi, \u017ce m\u00f3wi si\u0119 o tych sprawach w telewizji, co nie wyst\u0119powa\u0142o we Francji w poprzednim okresie i to w\u0142a\u015bnie daje szans\u0119 temu filmowi, \u017ce widownia francuska zainteresuje si\u0119 tematyk\u0105 tego filmu. Naturalnie temat tego filmu jest Francuzom znany z \u0142awy szkolnej, a wi\u0119c mog\u0142oby si\u0119 wydawa\u0107, \u017ce nie jest to bardzo poci\u0105gaj\u0105ce, ale w\u0142a\u015bnie ta dyskusja, do jakiej zdo\u0142a\u0142 wci\u0105gn\u0105\u0107 Francuz\u00f3w nowy rz\u0105d, daje szans\u0119 temu filmowi. Ta widownia b\u0119dzie mog\u0142a zobaczy\u0107 co\u015b dla niej oryginalnego, inny punkt widzenia na postacie historyczne, bo jest to niew\u0105tpliwie film historyczny, bo pokazuje on postaci, kt\u00f3re tworz\u0105 histori\u0119 i z takiego za\u0142o\u017cenia wychodzi\u0142em robi\u0105c ten film.\n<\/p>\n\n\n\n

\n Tutaj ci bohaterowie s\u0105 uwik\u0142ani w jakie\u015b konsekwentnie dzia\u0142aj\u0105ce mechanizmy i to mo\u017ce francuska widownia przyj\u0105\u0107 jako swego rodzaju nowo\u015b\u0107. Trudno jest powiedzie\u0107, jak ten film zostanie przyj\u0119ty przez polsk\u0105 widowni\u0119.\n<\/p>\n\n\n\n

\n Przede wszystkim uwa\u017cam, \u017ce polska widownia jest o wiele bardziej wyrobiona i dlatego mog\u0119 liczy\u0107 na to, \u017ce bardziej tym filmem b\u0119dzie zaciekawiona.Jest faktem, \u017ce ten film jest tylko fragmentem tego niezwyk\u0142ego, wspania\u0142ego wydarzenia, jakim by\u0142a rewolucja, ale s\u0105dz\u0119, \u017ce w Polsce te sprawy spotkaj\u0105 si\u0119 z pe\u0142nym zrozumieniem.\n<\/p>\n\n\n\n

\n Poniewa\u017c sporo czasu po\u015bwi\u0119ci\u0142em w teatrze na re\u017cyseri\u0119 tej sztuki, wi\u0119c mia\u0142em okazj\u0119 przekona\u0107 si\u0119, \u017ce ta sztuka przyci\u0105ga widowni\u0119 do teatru, ale naturalnie trudno jest robi\u0107 por\u00f3wnania pomi\u0119dzy widowni\u0105 teatraln\u0105, a widowni\u0105 kinow\u0105, bo jednak do teatru przychodz\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy wybieraj\u0105 sobie sztuk\u0119, jak\u0105 chc\u0105 ogl\u0105da\u0107,\n<\/p>\n\n\n\n

\n Na pewno mo\u017cna by\u0142oby dyskutowa\u0107 na temat stosunku Przybyszewskiej do Dantona i do Robesppiera, ale trudno mi by\u0142o przyj\u0105\u0107 jej punkt widzenia i zastanawiaj\u0105c si\u0119 nad re\u017cyseri\u0105 sztuki, musia\u0142em pewne sceny nieco stonowa\u0107, a\u017ceby ten konflikt nie by\u0142 tylko zaprezentowany tak, jak go widzia\u0142a Przybyszewska. Jest faktem, \u017ce Danton od Anglik\u00f3w bra\u0142 <\/strong>pieni\u0105dze i trudno jest, a\u017ceby taka posta\u0107 walczy\u0142a z Robespierrem, bo to go w jakiej\u015b mierze przekre\u015bla, ale uwa\u017ca\u0142em, \u017ce trzeba by\u0142o broni\u0107 innych do\u015bwiadcze\u0144 i pogl\u0105d\u00f3w Francuz\u00f3w na te sprawy, a r\u00f3wnocze\u015bnie zafascynowa\u0142a mnie oryginalno\u015b\u0107 postaci Dantona. Przybyszewska pisz\u0105c swoj\u0105 sztuk\u0119, da\u0142a przyk\u0142ad du\u017cej inteligencji dla tego, \u017ce ukazywa\u0142a to, co si\u0119 dzieje doko\u0142a tych dw\u00f3ch g\u0142\u00f3wnych postaci. Wed\u0142ug mnie, Danton by\u0142 najbardziej \u015bwiadom\u0105 postaci\u0105 tego dramatu i ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce uda\u0142o mi si\u0119 to przekaza\u0107 na ekranie. R\u00f3wnocze\u015bnie chcia\u0142em ukaza\u0107 przebieg tego procesu i mo\u017cliwe, \u017ce tutaj historycy doszukaj\u0105 si\u0119 pewnych nie\u015bcis\u0142o\u015bci, ale opiera\u0142em si\u0119 na znajomo\u015bci pe\u0142nych dossiers z tego okresu, stara\u0142em si\u0119, by te sprawy pozna\u0107 jak najg\u0142\u0119biej i to by\u0142 nie jeden wyrok, kt\u00f3ry zapad\u0142 niesprawiedliwie. To jest powodem dla kt\u00f3rego ta jawna niesprawiedliwo\u015b\u0107 musi budzi\u0107 emocje i to mnie poci\u0105ga\u0142o jako re\u017cysera tego filmu, jak te\u017c poci\u0105ga\u0142o ludzi, kt\u00f3rzy zagrali w tej sztuce.\n<\/p>\n\n\n\n

\n Przewodnicz\u0105cy;\n<\/p>\n\n\n\n

\n Ka\u017cdy film pana Wajdy jest wa\u017cnym wydarzeniem dla naszej kinematografii, a ten film, kt\u00f3ry ogl\u0105dali\u015bmy przed chwil\u0105 jest szczeg\u00f3lnie wa\u017cnym wydarzeniem niezale\u017cnie od warto\u015bci, jakie ten utw\u00f3r artystyczny posiada, ale jest rzecz\u0105 niew\u0105tpliw\u0105, \u017ce wywo\u0142a on ruch umys\u0142owy wok\u00f3\u0142 problemu zaprezentowanej tutaj rewolucji francuskiej, bo ju\u017c zainteresowanie i dyskusje wzbudzi\u0142a sztuka Przybyszewskiej. Mo\u017cna liczy\u0107, \u017ce film pana Andrzeja Wajdy b\u0119dzie przyczynkiem do o\u017cywionej dyskusji i dlatego uwa\u017cam, \u017ce jest to wydarzenie w naszej kulturze filmowej ogromnie cenne. <\/sub>Oczywi\u015bcie mo\u017cna by\u0142oby si\u0119 szerzej w tych kwestiach wypowiada\u0107, ale nie jest to zadaniem naszego posiedzenia, ale jest rzecz\u0105 niew\u0105tpliw\u0105, \u017ce nasza kinematografia zosta\u0142a wzbogacona przez nowe, cenne i warto\u015bciowe dzie\u0142o. Na zako\u0144czenie wypowiadam formu\u0142k\u0119, \u017ce film uwa\u017cam za przyj\u0119ty. Dzi\u0119kuj\u0119 serdecznie.\n<\/p>\n\n\n\n

  1. \n

    \n Archiwum FINA, sygn. A-344, poz. 315. W publikowanym tek\u015bcie wprowadzono jedynie niewielkie zmiany interpunkcyjne i ortograficzne. Transkrypcja i opracowanie: Tomasz Romanowicz. \u2191<\/a>\n <\/p>\n<\/li>

  2. \n

    \n Stanis\u0142aw Kuszewski \u2013 dziennikarz, redaktor telewizyjny, wyk\u0142adowca Wy\u017cszej Szko\u0142y Nauk Spo\u0142ecznych przy Komitecie Centralnym PZPR. \u2191<\/a>\n <\/p>\n<\/li>

  3. \n

    \n Les\u0142aw Bajer (1934-1991) \u2013 nauczyciel akademicki, krytyk filmowy. W latach 1967-1973 dyrektor Programu 2 w Komitecie ds. Radia i Telewizji. Od 1980 do 1982 r. redaktor naczelny miesi\u0119cznika \u201eKino\u201d oraz kierownik literacki w Studiu Filmowym \u201eZodiak\u201d ( 1982-1991). \u2191<\/a>\n <\/p>\n<\/li>

  4. \n

    \n Ernest Bryll (1935) \u2013 pisarz, poeta, dziennikarz i autor tekst\u00f3w piosenek. Absolwent Pa\u0144stwowej Wy\u017cszej Szko\u0142y Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera w \u0141odzi. Dyplomata, by\u0142y ambasador polski w Irlandii. \u2191<\/a>\n <\/p>\n<\/li>

  5. \n

    \n Jerzy Bossak (1910-1989) \u2013 krytyk filmowy, dokumentalista. Uznawany za jednego z tw\u00f3rc\u00f3w powojennej, polskiej kinematografii. Redaktor naczelny Polskiej Kroniki Filmowej i dyrektor \u201eFilmu Polskiego\u201d (1944-1949), za\u0142o\u017cyciel i pierwszy redaktor naczelny tygodnika \u201eFilm\u201d (1946), a tak\u017ce tw\u00f3rca i pierwszy dyrektor Wytw\u00f3rni Film\u00f3w Dokumentalnych w Warszawie (1949). \u2191<\/a>\n <\/p>\n<\/li>

  6. \n

    \n Janusz Gazda (1934) \u2013 krytyk filmowy. Szef redakcji polskich film\u00f3w fabularnych w TVP (1973-1979). Konsultant scenariuszowy Zespo\u0142u \u201ePerspektywa\u201d (1980-1983). Kierownik literacki Zespo\u0142u \u201eRondo\u201d (1983-1986). \u2191<\/a>\n <\/p>\n<\/li>

  7. \n

    \n Jerzy Kawalerowicz (1922-2007) \u2013 re\u017cyser i scenarzysta, wyk\u0142adowca Pa\u0144stwowej Wy\u017cszej Szko\u0142y Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera w \u0141odzi, wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rca i pierwszy przewodnicz\u0105cy Stowarzyszenia Filmowc\u00f3w Polskich w latach 1966-1978. \u2191<\/a>\n <\/p>\n<\/li>

  8. \n

    \n Zbigniew Klaczy\u0144ski \u2013 krytyk filmowy zwi\u0105zany z czasopismami \u201eFilm\u201d i \u201eKino\u201d. \u2191<\/a>\n <\/p>\n<\/li>

  9. \n

    \n Jerzy Hoffman (1932) \u2013 re\u017cyser i scenarzysta filmowy specjalizuj\u0105cy si\u0119 w kinie historycznym i batalistycznym. \u2191<\/a>\n <\/p>\n<\/li>

  10. \n

    \n Janusz Morgenstern (1922-2011) \u2013 re\u017cyser filmowy, kierownik artystyczny Zespo\u0142u Filmowego \u201ePerspektywa\u201d. \u2191<\/a>\n <\/p>\n<\/li>

  11. \n

    \n Aleksander Jackiewicz (1915-1988) \u2013 krytyk filmowy, literat, naukowiec zwi\u0105zany z Instytutem Sztuki Polskiej Akademii Nauk i Pa\u0144stwow\u0105 Wy\u017csz\u0105 Szko\u0142\u0105 Filmow\u0105, Telewizyjn\u0105 i Teatraln\u0105 im. Leona Schillera w \u0141odzi. \u2191<\/a>\n <\/p>\n<\/li>

  12. \n

    \n Henryk Jankowski (1929-2004) \u2013 filozof naukowo zwi\u0105zany z Uniwersytetem Warszawskim. \u2191<\/a>\n <\/p>\n<\/li>

  13. \n

    \n Jerzy Jesionowski \u2013 pisarz, dzia\u0142acz Zwi\u0105zku Literat\u00f3w Polskich. W latach 1968-1971 kierownik artystyczny Zespo\u0142u Filmowego \u201eWektor\u201d. \u2191<\/a>\n <\/p>\n<\/li>

  14. \n

    \n Wac\u0142aw Lang \u2013 pu\u0142kownik Ludowego Wojska Polskiego. Przedstawiciel Ministerstwa Obrony Narodowej przy Naczelnym Zarz\u0105dzie Kinematografii. \u2191<\/a>\n <\/p>\n<\/li>

  15. \n

    \n Andrzej Mularczyk (1930) \u2013 literat, scenarzysta filmowy, autor s\u0142uchowisk radiowych. W latach 1970-1977 kierownik literacki zespo\u0142u Filmowego \u201eIluzjon\u201d. \u2191<\/a>\n <\/p>\n<\/li>

  16. \n

    \n Boles\u0142aw Micha\u0142ek (1927-1997) \u2013 krytyk filmowy, scenarzysta i dyplomata. Kierownik Zespo\u0142u Filmowego \u201eX\u201d (1973-1983) oraz Zespo\u0142u Filmowego \u201eTor\u201d(1989 – 1999) . \u2191<\/a>\n <\/p>\n<\/li>

  17. \n

    \n J\u00f3zef Lenart (1931-2005) \u2013 literat i dziennikarz, redaktor naczelny dwutygodnika \u201eWsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107\u201d. \u2191<\/a>\n <\/p>\n<\/li>

  18. \n

    \n Barbara Pec-Slesicka (1936-2020) \u2013 kierowniczka produkcji. W latach 1972-1983 szefowa produkcji Zespo\u0142u Filmowego \u201eX\u201d. \u2191<\/a>\n <\/p>\n<\/li>

  19. \n

    \n Bohdan Por\u0119ba (1934-2014) \u2013 re\u017cyser, scenarzysta filmowy i teatralny. Kierownik artystyczny Zespo\u0142u \u201cProfil\u201d. \u2191<\/a>\n <\/p>\n<\/li>

  20. \n

    \n Stanis\u0142aw Trepczy\u0144ski (1924-2002) \u2013 polityk i dyplomata. W latach 1971-1977 wiceminister w Ministerstwie Spraw Zagranicznych i przewodnicz\u0105cy Zgromadzenia Og\u00f3lnego ONZ (1972-1973). \u2191<\/a>\n <\/p>\n<\/li>

  21. \n

    \n Andrzej Wajda (1926-2016) \u2013 re\u017cyser i scenarzysta, by\u0142y dyrektor artystyczny Teatru Powszechnego w Warszawie. \u2191<\/a>\n <\/p>\n<\/li>

  22. \n

    \n B\u0142\u0105d w stenograficznym zapisie nazwiska. Chodzi o Mieczys\u0142awa Wa\u015bkowskiego (1929-2001) \u2013 aktora i re\u017cysera filmowego. \u2191<\/a>\n <\/p>\n<\/li><\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    DOI: 10.56351\/PLEOGRAF.2022.3.15 STENOGRAM z posiedzenia Komisji Kolaudacyjnej Film\u00f3w Fabularnych odbytego w dniu 6 grudnia 1982 r.[1]. 0 b e c n i: Dyr. Kuszewski[2] Red. Bajer[3] Ob. Bryll[4] Re\u017c. Bossak[5] Red. Gazda[6] Re\u017c. Kawalerowicz[7] Red. Klaczy\u0144ski[8] Re\u017c. Hoffman[9] Re\u017c. Morgenstern[10] Prof. Jackiewicz[11] Prof. Jankowski[12] Ob. Jesionowski[13] P\u0142k Lang[14] Red. Mularczyk[15] Red. Micha\u0142ek[16] Red. Lenart[17] Ob.… Czytaj wi\u0119cej »„Danton”. Stenogram z posiedzenia Komisji Kolaudacyjnej Film\u00f3w Fabularnych<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[1439,960],"tags":[72,1428,266,1160,1441],"ppma_author":[974],"class_list":["post-5259","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pleograf-historyczno-filmowy-kwartalnik-filmoteki-narodowej-nr-3-2022-2","category-z-archiwum","tag-andrzej-wajda","tag-danton","tag-kino-prl","tag-kolaudacja","tag-rewolucja-francuska"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t