{"id":4043,"date":"2022-06-17T09:33:49","date_gmt":"2022-06-17T08:33:49","guid":{"rendered":"https:\/\/pleograf.pl\/?p=4043"},"modified":"2022-06-20T11:33:51","modified_gmt":"2022-06-20T10:33:51","slug":"glupote-miastowa-trzeba-bylo-wyeliminowac-fragment-wywiadu-rzeki-kino-organiczne-krzysztofa-wojciechowskiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/glupote-miastowa-trzeba-bylo-wyeliminowac-fragment-wywiadu-rzeki-kino-organiczne-krzysztofa-wojciechowskiego\/","title":{"rendered":"G\u0142upot\u0119 miastow\u0105 trzeba by\u0142o wyeliminowa\u0107. Fragment wywiadu \u2013 rzeki \u201eKino organiczne Krzysztofa Wojciechowskiego\u201d"},"content":{"rendered":"\n

DOI: 10.56351\/PLEOGRAF.2022.2.12<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Uniwersytet Jagiello\u0144ski, <\/em><\/p>\n\n\n\n

ORCID 0000-0002-2657-9300 <\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Krzysztof Wojciechowski, Warszawa 2021, Autor: Piotr Marecki, Prawa: Piotr Marecki<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Artur Sobiela<\/strong>: Filmem, kt\u00f3rym pan zadebiutowa\u0142 (nie m\u00f3wi\u0119 o etiudach szkolnych) jest Wyszed\u0142 w jasny, pogodny dzie\u0144<\/em>. (\u2026) Czy m\u00f3g\u0142by pokusi\u0107 si\u0119 pan o refleksj\u0119 na temat pomys\u0142u i realizacji tego filmu? Jak pan ocenia go z perspektywy czasu i na ile do\u015bwiadczenie zdobyte w Zdun\u00f3wku ko\u0142o Raci\u0105\u017ca, w tej wsi, pomog\u0142o panu w dalszej pracy, w ustaleniu pa\u0144skiej metody tw\u00f3rczej?\n<\/p>\n\n\n\n

Krzysztof Wojciechowski<\/strong>: To jest w zasadzie podstawowe pytanie i wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 w\u0142a\u015bciwie od tego, \u017ce w dzieci\u0144stwie i m\u0142odo\u015bci wczesnej by\u0142em nasycony literatur\u0105 romantyczn\u0105. G\u0142\u00f3wnie Mickiewiczem, wi\u0119c \u201eDziad\u00f3w\u201d fragmenty prawie \u017ce na pami\u0119\u0107 zna\u0142em, bo mama mi kupowa\u0142a, za komuny tanie ksi\u0105\u017cki by\u0142y i na przyk\u0142ad Mickiewicza to tylko ocenzurowali, \u017ce w \u201ePani Twardowskiej\u201d zamiast, \u017ce \u201ez br\u00f3d \u017cydowskich ma by\u0107 strzecha\u201d to napisali, \u017ce \u201ez br\u00f3d dziadowskich ma by\u0107 strzecha\u201d. Poprawili Mickiewicza, \u017ceby nie wychodzi\u0142o, \u017ce jest w Polsce antysemityzm. A tak to wszystko sz\u0142o. I ja sobie tak potem my\u015bla\u0142em, \u017ceby poszuka\u0107 co jeszcze zosta\u0142o z tego romantyzmu, z tego my\u015blenia o Polsce niepowtarzalnego \u2013 \u017ce tak powiem \u2013 organicznego. I przyja\u017ani\u0142em si\u0119 wtedy z synem Bohdana Tomaszewskiego, Krzysiem Loganem[1]<\/a><\/sup><\/sup>. On zrobi\u0142 tak\u0105 audycj\u0119 radiow\u0105 pod tytu\u0142em \u201eKobieta z tekturk\u0105 w d\u0142oni\u201d. To by\u0142o o jakiej\u015b starszej pani, kt\u00f3ra czeka na swojego syna, kt\u00f3ry nie wr\u00f3ci\u0142 z wojny. Bo tu na pocz\u0105tku lat siedemdziesi\u0105tych jeszcze niekt\u00f3re rodziny czeka\u0142y, \u017ce gdzie\u015b kogo\u015b deportowali, \u017ce jest na Syberii albo wyjecha\u0142 do Ameryki, albo mia\u0142 uraz jaki\u015b, \u017ce zapomnia\u0142, mo\u017ce sobie przypomni jak zobaczy na ekranie. Wi\u0119c to by\u0142y takie jeszcze marzenia, kt\u00f3re jako\u015b mnie poruszy\u0142y, pami\u0119tam. I poszed\u0142em potem do Czerwonego Krzy\u017ca i poszuka\u0142em, i tam jedna pani, jedna z pracownic, bardzo mi\u0142a zreszt\u0105, znalaz\u0142a: pani Maria St\u0119pi\u0144ska ze wsi Zdun\u00f3wek oczekuje na swojego syna Jana, kt\u00f3ry wyszed\u0142 na wojn\u0119 w 1939 roku i do tej pory nie wr\u00f3ci\u0142. Ale ona chce to sprawdzi\u0107, wierzy, \u017ce on gdzie\u015b \u017cyje. I to mnie jako\u015b poruszy\u0142o. No i zreszt\u0105 Krzy\u015b Tomaszewski pojecha\u0142 tam razem ze mn\u0105, nawet swoj\u0105 narzeczon\u0105 wzi\u0105\u0142 ze sob\u0105, i na pocz\u0105tku si\u0119 wydawa\u0142o, \u017ce jedziemy w nieznane, na jak\u0105\u015b przygod\u0119. I tam nagle atmosfera niesamowita: brzozowy las, \u0142\u0105ka, p\u00f3\u017aniej stara jaka\u015b cha\u0142upa \u2013 zupe\u0142nie jak z obraz\u00f3w Che\u0142mo\u0144skiego. Bia\u0142a chata, strzech\u0105 kryta, obok stodo\u0142a, w stodole stara maszyna, chyba to by\u0142a sieczkarnia \u2013 to wszystko filmujemy, a jednocze\u015bnie kierownictwo produkcji organizuje przyj\u0119cie wspominkowe. Po prostu to zorganizowali, miejscowi przynie\u015bli produkty, rozstawili sto\u0142y i zacz\u0119\u0142o si\u0119 wspominanie. I jakby wo\u0142anie tego Jasia, \u017ceby wr\u00f3ci\u0142. Niekt\u00f3rzy w\u0105tpili w to, szczeg\u00f3lnie dyrektor PGR-u, ju\u017c dwudziesty si\u00f3dmy w tej okolicy po wojnie. I nawet brat starszy m\u00f3wi: \u201eja mieszkam w mie\u015bcie \u0141odzi, ale czekam, jak by przyszed\u0142 to oddam mu wszystko, co mam. Ale nie wierz\u0119 w to, \u017ce przyjdzie\u201d. A p\u00f3\u017aniej si\u0119 kto\u015b odzywa \u2013 do tej pory nie mog\u0119 doj\u015b\u0107 kto \u2013 i m\u00f3wi tak: \u201eale to nic, Janku, my czekamy na ciebie\u201d. Robi si\u0119 cisza i gdzie\u015b po trzech, czterech sekundach, tak jakby to re\u017cyserowa\u0142 Pan B\u00f3g, jak nie r\u0105bnie piorun, grzmot straszny i ulewa potworna. Wszyscy uciekli, tylko operator Witold Stok[2]<\/a><\/sup><\/sup> zosta\u0142 i ja, i nakr\u0119cili\u015bmy jak w te flaszki niedopite po w\u00f3dce padaj\u0105 kropelki. To p\u00f3\u017aniej Krzysio Kie\u015blowski bra\u0142 na swoje wyk\u0142ady w szkole katowickiej filmowej[3]<\/a><\/sup><\/sup> i pokazywa\u0142 jak si\u0119 powinien dokumentalista zachowa\u0107, \u017ce jak deszcz pada to nie ucieka\u0107, tylko kr\u0119ci\u0107 p\u00f3ki kamera si\u0119 nie zepsuje. Bo mo\u017ce co\u015b tam z tego wyniknie. I to by\u0142o dla niekt\u00f3rych ludzi w\u0142a\u015bnie poruszaj\u0105ce, \u017ce to jakby znak od niego [Janka] z nieba. Mo\u017cna wtedy uwierzy\u0107 w jakie\u015b takie metafizyczne zwi\u0105zki z naszymi duchami, przodkami. W ka\u017cdym razie jest to co\u015b w rodzaju takiej ludowej wiary, my\u015blenie magiczne, w to, \u017ce istnieje jeszcze jakie\u015b inne \u017cycie. Tak sobie ludzie zawsze chyba otuchy dodawali, \u017ceby si\u0119 z t\u0105 kostuch\u0105 za szybko nie spotka\u0107 i wtedy mnie to poruszy\u0142o, i pomy\u015bla\u0142em sobie potem, po dobrym przyj\u0119ciu tego filmu, \u017ce warto si\u0119 zag\u0142\u0119bi\u0107 w ten \u015bwiat po prostu. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Kochajmy si\u0119<\/em>, Autor: Romuald Pie\u0144kowski, Prawa: Filmoteka Narodowa \u2013 Instytut Audiowizualny<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

AS<\/strong>: To opisywane przez pana spotkanie ma miejsce 13 czerwca 1971 roku, w trzydziest\u0105 drug\u0105 rocznic\u0119 powo\u0142ania do wojska. Czy ta stypa, ten rytua\u0142 zosta\u0142 w pewien spos\u00f3b zaaran\u017cowany? Bo pan m\u00f3wi, \u017ce to kierownictwo produkcji przygotowa\u0142o te sto\u0142y\u2026\n<\/p>\n\n\n\n

KW<\/strong>: Nie, kierownictwo produkcji im tylko da\u0142o troch\u0119 pieni\u0119dzy, \u017ceby kupili wi\u0119cej produkt\u00f3w, natomiast oni sami jednak te sto\u0142y wystawili, bo we wn\u0119trzu to by\u015bmy si\u0119 po prostu nie zmie\u015bcili.\n<\/p>\n\n\n\n

AS<\/strong>: Czy oni panu m\u00f3wili, \u017ce we wcze\u015bniejszych latach robili tego 13 czerwca takie stypy, takie dziady w\u0142a\u015bnie, wywo\u0142ywanie Jana St\u0119pi\u0144skiego?\n<\/p>\n\n\n\n

KW<\/strong>: Na ten temat nie m\u00f3wili, ale ja tak sobie pomy\u015bla\u0142em: spr\u00f3buj\u0119 im to zaproponowa\u0107 i jestem ciekaw jak oni to przyjm\u0105. I oni to przyj\u0119li z rado\u015bci\u0105. I zaakceptowali.\n<\/p>\n\n\n\n

AS<\/strong>: Rozumiem. Czyli by\u0142 tu podatny grunt, \u017ceby w og\u00f3le tak\u0105 aran\u017cacj\u0119 zrobi\u0107.\n<\/p>\n\n\n\n

KW<\/strong>: Tam nawet pada taki tekst pana Antoniego Jakubowskiego[4]<\/a><\/sup><\/sup>, \u017ce \u201ekiedy pa\u0144stwo si\u0119 zaj\u0119\u0142o t\u0105 spraw\u0105, to mo\u017ce uda si\u0119 odnale\u017a\u0107 tego Jana, kt\u00f3ry gdzie\u015b mo\u017ce po kontuzji straci\u0142 pami\u0119\u0107, gdzie\u015b mieszka w zak\u0105tku na kuli ziemskiej\u201d, taki tekst. Czyli intuicyjnie, \u017ce tak powiem, zaproponowa\u0142em inscenizacj\u0119, kt\u00f3ra dla nich sta\u0142a si\u0119 normaln\u0105.\n<\/p>\n\n\n\n

AS<\/strong>: Ale dalej ju\u017c pan nie ingerowa\u0142 w t\u0119 struktur\u0119?\n<\/p>\n\n\n\n

KW<\/strong>: Dalej ju\u017c nic.\n<\/p>\n\n\n\n

AS<\/strong>: S\u0105 tam wypowiedzi naturalne uczestnik\u00f3w.\n<\/p>\n\n\n\n

KW<\/strong>: Tak, zupe\u0142nie.\n<\/p>\n\n\n\n

AS<\/strong>: Tam widz\u0119 zacz\u0105tek tego, co jest dla mnie sta\u0142ym elementem w pa\u0144skich filmach: konflikt racjonalno\u015b\u0107 kontra irracjonalno\u015b\u0107. Jest brat z miasta, on tak \u017cyje p\u00f3\u0142 na p\u00f3\u0142, jest zawieszony w dw\u00f3ch \u015bwiatach. Dyrektor PGR-u to ju\u017c \u015bwiat racjonalny, a ludzie przy stole, matka, to \u015bwiat jeszcze irracjonalny.\n<\/p>\n\n\n\n

KW<\/strong>: Tak, jeszcze my\u015blenie magiczne tam dominowa\u0142o.\n<\/p>\n\n\n\n

AS<\/strong>: Ale szala przechyla si\u0119 na rzecz \u015bwiata irracjonalnego. Bo nagle pojawia si\u0119 znak \u2013 grzmot.\n<\/p>\n\n\n\n

KW<\/strong>: Tak. I to oczywi\u015bcie zbieg okoliczno\u015bci, ale jak to tak wysz\u0142o, to niby dlaczego mia\u0142bym z tego nie skorzysta\u0107 (\u015bmiech<\/em>). W powietrzu co\u015b takiego wisia\u0142o jak jest przed burz\u0105, cz\u0119sto ludzie niekt\u00f3rzy przed burz\u0105 czuj\u0105 co\u015b, t\u0119 elektryczno\u015b\u0107 w sobie.\n<\/p>\n\n\n\n

AS<\/strong>: Mia\u0142by pan chyba problem, gdyby tego w\u0105tku burzy nie by\u0142o, gdyby nic si\u0119 nie wydarzy\u0142o. By\u0142aby pewna trudno\u015b\u0107 dramaturgiczna.\n<\/p>\n\n\n\n

KW<\/strong>: Oczywi\u015bcie. Ja bym wtedy nie wiedzia\u0142 w og\u00f3le jak film zako\u0144czy\u0107. P\u00f3\u017aniej wida\u0107, \u017ce ulewa przysz\u0142a. Grzmot m\u00f3g\u0142bym jeszcze pod\u0142o\u017cy\u0107 z fonoteki, ale ulew\u0119? Jedz\u0105, pij\u0105 i nagle uciekaj\u0105?\n<\/p>\n\n\n\n

AS<\/strong>: Wkrad\u0142aby si\u0119 ju\u017c sztuczno\u015b\u0107, co\u015b co by\u0142oby sprzeczne z pana podej\u015bciem, kt\u00f3re si\u0119 tam w\u00f3wczas rodzi\u0142o. Nied\u0142ugo p\u00f3\u017aniej stworzyli\u015bcie manifest[5]<\/a><\/sup><\/sup>, w kt\u00f3rym mi\u0119dzy innymi m\u00f3wicie o odnowieniu mitu, irracjonalno\u015bci, ale te\u017c naturalno\u015bci.\n<\/p>\n\n\n\n

KW<\/strong>: Tam mi bardzo Grzegorz Kr\u00f3likiewicz[6]<\/a><\/sup><\/sup> pom\u00f3g\u0142 w monta\u017cu, bo mia\u0142 wi\u0119kszy dystans do tego materia\u0142u, bo ja na pocz\u0105tku, jeszcze po tej burzy nagra\u0142em jak oni ju\u017c rozlu\u017anieni zacz\u0119li sobie gada\u0107 i k\u0142\u00f3ci\u0107 si\u0119 z tym dyrektorem PGR-u i robi\u0142a si\u0119 druga cz\u0119\u015b\u0107, robi\u0142 si\u0119 taki ju\u017c jarmark troch\u0119. I Grzesio m\u00f3wi, \u017ce \u201enie\u201d i to samo mi zreszt\u0105 profesor Bossak[7]<\/a><\/sup><\/sup> powiedzia\u0142, m\u00f3wi: \u201ewie pan, no robi si\u0119 jaka\u015b mistyczna atmosfera, a p\u00f3\u017aniej polska karczma, wi\u0119c to ju\u017c sobie mo\u017ce darujmy\u201d. I ci\u0119cie w tym momencie, \u017ce \u201eJanku, czekamy ci\u0119\u201d. I koniec filmu. Ale te nagrania ich k\u0142\u00f3tni z dyrektorem PGR-u by\u0142y dla mnie przez jaki\u015b czas obsesj\u0105, ja do tej pory pami\u0119tam niekt\u00f3re fragmenty tej k\u0142\u00f3tni. To by\u0142 ju\u017c temat na jaki\u015b inny film w stylu bardziej Dudy-Gracza[8]<\/a><\/sup><\/sup> na przyk\u0142ad, czy Grze\u015bkowiaka[9]<\/a><\/sup><\/sup>. To tam na przyk\u0142ad dyrektor m\u00f3wi: \u201ewy tutaj ciemnot\u0119 i zabobon szerzycie, pan tu m\u00f3wi o kartoflach, o burakach, a przecie\u017c to jest masa towarowa, prosz\u0119 pana\u201d. A Jakubowski najpierw si\u0119 wystraszy\u0142, a potem m\u00f3wi: \u201ea tam panie dyrektorze, pan jest ju\u017c dwudziesty si\u00f3dmy, a ja od przed wojny, od dawnych czas\u00f3w tu gospodaruj\u0119 i wiem co i jak, i pan mnie nie musi uczy\u0107, i widzi pan, mieli\u015bmy znak z nieba \u017ceby przerwa\u0107 t\u0119 uroczysto\u015b\u0107 i ja swoje daj\u0119, o! A pan to tam rz\u0105dzi, papierki, ale ja co zaorz\u0119, zasiej\u0119, ja swoje daj\u0119. A poza tym og\u0142o\u015bcie w kraju, \u017ce Antoni Jakubowski\u201d \u2013 tu cytuj\u0119 s\u0142owo w s\u0142owo: \u201ez trzeciego pu\u0142ku strzelc\u00f3w konnych z Wo\u0142kowyska, co go dzi\u015b nie mamy, bo nasi s\u0105siedzi go maj\u0105, zar\u017cn\u0105\u0142, zabi\u0142 szabl\u0105 dziewi\u0119ciu Niemc\u00f3w. Ale jednego z karabina. To tak jako\u015b g\u0142upio. Ale szabl\u0105 i og\u0142o\u015bcie w kraju, \u017ce to by\u0142o w bitwie pod Cz\u0119stochow\u0105, bo ja jako rdzenny\u201d \u2013 powiedzia\u0142 tak \u0142adnie \u2013 \u201edrdzenny Polak walczy\u0142em pod Cz\u0119stochow\u0105 i kontratak \u017ce\u015bmy dali, jakie\u015b tam nas pancerne nawet wspar\u0142y te lekkie tankietki, Niemcy si\u0119 wycofali i jeden siedzi, trzyma si\u0119 za krzak i co\u015b mi tam gada. A ja podchodz\u0119 do niego i m\u00f3wi\u0119: \u201ea po co\u015b tu laz\u0142? Masz sw\u00f3j kraj to \u017aryj na swoim. A do mnie nie miej \u017calu, bo ja dosta\u0142em nakaz do wojska i r\u017cn\u0119\u201d. I tu mu uci\u0105\u0142 \u0142eb, wsiad\u0142 na konia i odjecha\u0142 (\u015bmiech<\/em>). Ale to ju\u017c jest w\u0142a\u015bnie rozwini\u0119cie, \u017ce tak powiem. I tam jeszcze p\u00f3\u017aniej z kolei ten dyrektor wda\u0142 si\u0119 w tak\u0105 te\u017c dysput\u0119 na temat magii kontakt\u00f3w z przyrod\u0105. M\u00f3wi: \u201eniech pan taki m\u0105dry nie b\u0119dzie, bo tam w jednym maj\u0105tku niedaleko to piorun zabi\u0142 ch\u0142opa, a w czasie \u017cniw chyba czy wykopk\u00f3w, bo pracowa\u0142, a tu burza\u201d. On na to: \u201ea co mnie tam nic nie zrobi. A jego piorun zabi\u0142 w miejscowo\u015bci Radzimowice\u201d \u2013 m\u00f3wi. Dyrektor uleg\u0142 tej atmosferze. Zreszt\u0105 umar\u0142 bardzo szybko, bo by\u0142 rozpity i strasznie gruby, a przyjecha\u0142 tak\u0105 bryk\u0105, jak dziedzic przedwojenny. <\/p>\n\n\n\n

AS<\/strong>: Nast\u0105pi\u0142o powt\u00f3rzenie feudalnych stosunk\u00f3w.\n<\/p>\n\n\n\n

KW<\/strong>: Tak jest. \n<\/p>\n\n\n\n

Piotr Marecki<\/strong>: Ja wy\u0142apuj\u0119 czasem takie s\u0142owa niestandardowej polszczyzny i akurat z tego filmu sobie wy\u0142apa\u0142em s\u0142owo \u201eopowiedzi\u201d. To jest jakby zmieszana \u201eopowie\u015b\u0107\u201d i \u201eodpowiedzi\u201d. Jedna z bohaterek m\u00f3wi, \u017ce Jan St\u0119pi\u0144ski mia\u0142by du\u017co opowiedzi.(…). Pan zwraca na to uwag\u0119, na tak\u0105 w\u0142a\u015bnie kreatywno\u015b\u0107 j\u0119zykow\u0105 bohater\u00f3w?\n<\/p>\n\n\n\n

KW<\/strong>: Tam przecie\u017c jeden z tych dziadk\u00f3w jego, czy wujek m\u00f3wi, \u017ce \u201ew noc co\u015b w okno stukn\u0119\u0142o. Nic tylko Janek przyszed\u0142, Janek przyszed\u0142! Ale potem cisza. Nikt nie wo\u0142a\u201d. Jakby zacytowa\u0142 Mickiewicza. A on nie zacytowa\u0142, przecie\u017c na pewno nie czyta\u0142 Mickiewicza.\n<\/p>\n\n\n\n

PM<\/strong>: Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce w\u0142a\u015bnie natura, przyroda zyskuje to\u017csamo\u015b\u0107, podmiotowo\u015b\u0107 w pa\u0144skich filmach?\n<\/p>\n\n\n\n

KW<\/strong>: Uwa\u017cam, \u017ce w kulturze ludowej i ja jej uleg\u0142em wtedy, mi si\u0119 to strasznie podoba\u0142o. To ju\u017c zanik\u0142o na polskiej wsi, bo jak wnuczka Jakubowskiego do mnie par\u0119 lat temu zadzwoni\u0142a i m\u00f3wi \u201ea ja mam po dziadku wszystkie filmy, niech pan przyjedzie do nas, teraz zobaczy pan jak my teraz \u017cyjemy\u201d. Ja przyje\u017cd\u017cam, tej cha\u0142upy ju\u017c dawno nie ma krytej strzech\u0105, pobielonej, tylko jakie\u015b wille, samochody stoj\u0105.\n<\/p>\n\n\n\n

AS<\/strong>: Ale oni s\u0105 z tego dumni.\n<\/p>\n\n\n\n

KW<\/strong>: Gdzie ja jestem? I tam sobie pogadali\u015bmy, ju\u017c si\u0119 sko\u0144czy\u0142o u nich my\u015blenie magiczne. Ale jak pojecha\u0142em potem do Wierszalina, to tak jakbym zn\u00f3w wr\u00f3ci\u0142 do tej krainy, gdzie jeszcze dominuje my\u015blenie magiczne i ta kultura ludowa, i ta wiara w nadprzyrodzone przer\u00f3\u017cne duchy i zjawy. I tak si\u0119 tam wspaniale poczu\u0142em, ale, niestety, ksi\u0105dz prawos\u0142awny Sosna (tak si\u0119 nazywa\u0142 i zreszt\u0105 mia\u0142 ze dwa metry, w m\u0142odo\u015bci podobno cz\u0119sto zabawy z bratem rozganiali (\u015bmiech<\/em>), przyszed\u0142 i m\u00f3wi: \u201etu pan nie b\u0119dzie robi\u0142 \u017cadnych nast\u0119pnych film\u00f3w o tym wariacie\u201d. Tam oficjalnie uznali za wariata Eliasza Klimowicza[10]<\/a><\/sup><\/sup>. I nawet rze\u017abiarz, kt\u00f3ry mi wyrze\u017abi\u0142 podobizn\u0119 proroka Ilji z Wierszalina, powiedzia\u0142 mi, \u017ce on nie mo\u017ce w moim filmie wyst\u0105pi\u0107: \u201ewie pan, tak si\u0119 zdarza\u0142o czasem, \u017ce jak kto\u015b si\u0119 sprzeciwi\u0142 Cerkwi, to p\u00f3\u017aniej spalili mu cha\u0142up\u0119 na przyk\u0142ad\u201d. Wi\u0119c my\u015bmy film o Wierszalinie robili w \u015brodku Mazowsza w\u0142a\u015bciwie[11]<\/a><\/sup><\/sup>.\n<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Krzysztof Wojciechowski, Artur Sobiela, Warszawa 2021, Autor: Piotr Marecki, Prawa: Piotr Marecki<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

AS<\/strong>: Ja mam jeszcze dwa pytania dotycz\u0105ce filmu Wyszed\u0142 w jasny, pogodny dzie\u0144<\/em>. Tam pojawia si\u0119 te\u017c motyw polityczny. Okazuje si\u0119, \u017ce bohater zosta\u0142 powo\u0142any do Baranowicz[12]<\/a><\/sup><\/sup>. Wi\u0119c pojawia si\u0119 taki niedwuznaczny w\u0105tek: on m\u00f3g\u0142 by\u0107 17 wrze\u015bnia 1939 roku w Baranowiczach i m\u00f3g\u0142 mie\u0107 do czynienia z wej\u015bciem Sowiet\u00f3w, wi\u0119c to jest motyw w\u00f3wczas podlegaj\u0105cy cenzurze. I chyba pan mia\u0142 wtedy z tego tytu\u0142u uwagi.\n<\/p>\n\n\n\n

KW<\/strong>: Mia\u0142em, bo pan redaktor (kt\u00f3ry do tej pory bryluje po salonach, ale przez lito\u015b\u0107 nie wymieni\u0119 jego nazwiska) powiedzia\u0142 mi: \u201elepiej wyci\u0105\u0107 o tych Baranowiczach, bo tam by\u0142a polska antyradziecka baza\u201d. Ja m\u00f3wi\u0119: \u201emo\u017ce poczekajmy, \u017ceby nam cenzor to wyci\u0105\u0142\u201d. Przyszed\u0142 cenzor, kulturalny mi\u0142y pan. Przyj\u0105\u0142 film, podpisa\u0142. Ja potem m\u00f3wi\u0119: \u201eale tutaj redaktor mi sugerowa\u0142 \u017ceby mo\u017ce wyci\u0105\u0107 te Baranowicze\u201d. A cenzor spojrza\u0142 na mnie jak na idiot\u0119 i m\u00f3wi: \u201ea dlaczego mam wyci\u0105\u0107 Baranowicze? Panie, daj pan spok\u00f3j\u201d. Podpisa\u0142 wszystko, Zi\u0119ba si\u0119 nazywa\u0142, k\u0142aniam si\u0119 panu Zi\u0119bie, je\u017celi jeszcze \u017cyje.\n<\/p>\n\n\n\n

AS<\/strong>: Jeszcze jeden motyw, kt\u00f3ry si\u0119 powtarza u pana. Muzyka Czes\u0142awa Niemena. Tutaj \u201eBema pami\u0119ci \u017ca\u0142obny rapsod\u201d, cz\u0119\u015b\u0107 instrumentalna, wst\u0119pna, z ch\u00f3rem. I tu mam szersz\u0105 refleksj\u0119, bo zauwa\u017cy\u0142em, \u017ce Niemen ch\u0119tnie wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z re\u017cyserami z \u201eProfilu\u201d[13]<\/a><\/sup><\/sup>. Tego filmu oczywi\u015bcie pan nie robi\u0142 jeszcze w \u201eProfilu\u201d, natomiast p\u00f3\u017aniej Niemen dawa\u0142 muzyk\u0119 do film\u00f3w Por\u0119by, do pana film\u00f3w i innych re\u017cyser\u00f3w[14]<\/a><\/sup><\/sup>. Nie mia\u0142 stosunku niech\u0119tnego czy podejrzliwego do tw\u00f3rc\u00f3w zwi\u0105zanych z tym zespo\u0142em filmowym.\n<\/p>\n\n\n\n

KW<\/strong>: Cudowny cz\u0142owiek, otwarty na innych, rozumuj\u0105cy kategoriami artystycznymi, a nie politycznymi. P\u00f3\u017aniej nawet go pr\u00f3bowali wrobi\u0107 w jakiego\u015b zwolennika stanu wojennego, jakie\u015b salto mortale <\/em>intelektualne wykona\u0142a ta g\u0142upia komuna. A pan Czes\u0142aw cudowny cz\u0142owiek, naprawd\u0119. Z nim spotkania to by\u0142a frajda. To by\u0142a sama delikatno\u015b\u0107, sama wra\u017cliwo\u015b\u0107. Dobro\u0107 dos\u0142ownie. A mia\u0142 na [ul.] Nieca\u0142ej najpierw mieszkanie, by\u0142o troch\u0119 wi\u0119ksze ni\u017c ten pok\u00f3j, po\u015brodku ca\u0142a ta jego kataryna wielka na kt\u00f3rej komponowa\u0142. Dwie c\u00f3reczki gdzie\u015b, nie wiem gdzie one w og\u00f3le, mo\u017ce na noc \u0142\u00f3\u017cka rozk\u0142ada\u0142y, kuchnia bez okna, gdzie siedzia\u0142a \u017cona. A jak wyjecha\u0142a, to pan Czes\u0142aw m\u00f3wi: \u201e\u017cona pojecha\u0142a do mamusi na Pragie\u201d (\u015bmiech<\/em>). Tak, \u017ce mia\u0142 i poczucie humoru, a przede wszystkim jego ta, jak to m\u00f3wi\u0105 Kresowiacy, \u201eduszewno\u015b\u0107\u201d mnie uj\u0119\u0142a. On te\u017c wk\u0142ada\u0142 dusz\u0119 swoj\u0105 w ka\u017cdy utw\u00f3r.\n<\/p>\n\n\n\n

AS<\/strong>: Pan potem wykorzystuje inne jego motywy muzyczne, m.in. \u201eDumk\u0119 rycersk\u0105\u201d, w Antykach<\/em> (1978). On pewnie mia\u0142 t\u0119 strun\u0119, kt\u00f3ra wsp\u00f3\u0142gra\u0142a z tym, co pan pr\u00f3bowa\u0142 przekaza\u0107 w formie awangardowej.\n<\/p>\n\n\n\n

KW<\/strong>: Szlachta zagrodowa z Bia\u0142orusi, po prostu.\n<\/p>\n\n\n\n

AS<\/strong>: W zasadzie mo\u017cna powiedzie\u0107 dzisiaj, \u017ce ten utw\u00f3r \u2013 \u201eBema pami\u0119ci \u017ca\u0142obny rapsod\u201d – brzmi bardzo klasycznie. Ale to by\u0142 rok 1971, a utw\u00f3r pochodzi\u0142 z 1970 roku: czyli to by\u0142 aktualny hit. Pan u\u017cy\u0142 go do\u015b\u0107 specyficznie. To jest ciekawy zabieg, bo pan ten utw\u00f3r \u201euklasyczni\u0142\u201d, wykorzystuj\u0105c tylko sekwencj\u0119 pierwsz\u0105, nie \u015bpiewan\u0105 przez Niemena i osadzaj\u0105c j\u0105 w perspektywie wsi.\n<\/p>\n\n\n\n

KW<\/strong>: \u017beby uwznio\u015bli\u0107 t\u0119 wie\u015b. \u017be tam polskie serce bije, \u017ce miasta s\u0105 ju\u017c sprostytuowane, \u017ce towarzysze, oczywi\u015bcie, ze Zwi\u0105zkiem Radzieckim na czele wszystko. A tam jest prawdziwej Polski kawa\u0142.\n<\/p>\n\n\n\n

AS<\/strong>: Ale jednocze\u015bnie ta nowoczesna artystyczna forma \u015bwietnie wsp\u00f3\u0142gra\u0142a z tradycyjn\u0105 wsi\u0105. (…)\n<\/p>\n\n\n\n

KW<\/strong>: To jako\u015b, nie wiem, odruchowo, instynktownie tak pomy\u015bla\u0142em o \u201eBema pami\u0119ci rapsodzie \u017ca\u0142obnym\u201d. Ja w og\u00f3le bardzo p\u00f3\u017ano dojrza\u0142em do Norwida. Bo to przecie\u017c od Norwida si\u0119 zacz\u0119\u0142a ta inspiracja.\n<\/p>\n\n\n\n

AS<\/strong>: Niemen przede wszystkim \u017cy\u0142 Norwidem. \n<\/p>\n\n\n\n

KW<\/strong>: I Mickiewicza te\u017c pi\u0119knie interpretowa\u0142. \u201eDobranoc, ju\u017c dzi\u015b wi\u0119cej nie b\u0119dziem bawili\u201d \u2013 \u015bpiewa\u0142. Z Kurylewiczem i z Warsk\u0105 sporo, zreszt\u0105 na pewno sporo im zawdzi\u0119cza\u0142, bo przecie\u017c jak on ze Zwi\u0105zku Radzieckiego przyjecha\u0142, to dopiero by\u0142o po 1956 roku.\n<\/p>\n\n\n\n

AS<\/strong>: Tak. To by\u0142 rok 1958. On przyjecha\u0142 z ostatni\u0105 fal\u0105 tak zwanej repatriacji.\n<\/p>\n\n\n\n

KW<\/strong>: On tu si\u0119 zacz\u0105\u0142 uczy\u0107 Polski. Przecie\u017c tam w og\u00f3le by\u0142a wyeliminowana polska literatura. To przecie\u017c by\u0142o imperium z\u0142a od pocz\u0105tku i zn\u00f3w co jaki\u015b czas czkawk\u0105 im to wraca.\n<\/p>\n\n\n\n

AS<\/strong>: Przejd\u017amy teraz do Kochajmy si\u0119<\/em>, bo to w\u0142a\u015bciwie jest ci\u0105g dalszy materia\u0142u z Wyszed\u0142 w jasny, pogodny dzie\u0144<\/em>.\n<\/p>\n\n\n\n

KW<\/strong>: Postanowi\u0142em, \u017ce musz\u0119 poci\u0105gn\u0105\u0107 spraw\u0119, bo ci ludzie po prostu mnie zafascynowali. Najpierw przyszed\u0142em, pami\u0119tam, do takiej pot\u0119\u017cnej pani Ma\u0107kiewiczowej i m\u00f3wi\u0119: \u201ewie pani, tak mi g\u0142upio, bo w tej Warszawie to tak si\u0119 cz\u0119sto z ch\u0142op\u00f3w wy\u015bmiewaj\u0105, tam \u015bpiewa Grze\u015bkowiak \u201ech\u0142op \u017cywemu nie przepu\u015bci\u201d, tam karykaturuj\u0105 was, a niech pani powie mi, jacy wy jeste\u015bcie naprawd\u0119?\u201d. A ona m\u00f3wi: \u201eja tam si\u0119 nie przejmuj\u0119, co te mieszczuchy gadaj\u0105. Ja, jak pan chce, to ja panu, bo susza jest, to ja mog\u0119 deszcz wywo\u0142a\u0107\u201d. Ja m\u00f3wi\u0119: \u201eee, pani \u017cartuje\u201d. No i wywo\u0142a\u0142a deszcz. Jak Boga kocham. Wieczorem kaza\u0142a ustawi\u0107 kamer\u0119, sama siedzia\u0142a w domu, \u017ceby nie zmokn\u0105\u0107. Deszczu nie ma. My uruchamiamy kamer\u0119, ona \u015bpiewa \u201erybka wod\u0119 zam\u0105ci\u0142a, konik mi si\u0119 zl\u0105k\u0142, nie ma deszczu, nie ma wody, dla tych naszych \u0142\u0105k\u201d. A tu jak nie zacznie pada\u0107. Ekipa uciek\u0142a. A wszyscy krytycy potem m\u00f3wili \u201eno tak, w\u0142\u0105czy\u0142 pan wtedy deszczownic\u0119\u201d.\n<\/p>\n\n\n\n

PM<\/strong>: \u015awietnie, \u017ce od tego pan zaczyna, bo rozmow\u0119 o tym filmie chcia\u0142em rozpocz\u0105\u0107 od takiego stwierdzenia: dokopa\u0142em si\u0119 w jednym z wywiad\u00f3w na temat tego filmu, \u017ce jest to film o ludziach i przyrodzie[15]<\/a><\/sup><\/sup>. Bardzo mocno upodmiotowiali\u015bcie przyrod\u0119. Najcz\u0119\u015bciej re\u017cyser chce robi\u0107 film o ludziach. A tutaj pada od razu stwierdzenie, \u017ce to ma by\u0107 film o ludziach i o przyrodzie. Tak przynajmniej wtedy m\u00f3wili\u015bcie.\n<\/p>\n\n\n\n

KW<\/strong>: Ta przyroda w okolicy Zdun\u00f3wka to tak zwany samograj. Tam by\u0142o wszystko. By\u0142 pi\u0119kny brzozowy las, by\u0142 las li\u015bciasty, taki li\u015bciasto-iglasty, \u0142\u0105ki i daleko na horyzoncie wierzby \u2013 jak z fotografii. P\u00f3\u017aniej p\u0142yn\u0119\u0142a tam rzeczka, zreszt\u0105 tam niedaleko by\u0142o Sarbiewo, gdzie wspania\u0142y kronikarz[16]<\/a><\/sup><\/sup> pisywa\u0142. Za t\u0105 rzeczk\u0105 tu\u017c by\u0142a wie\u015b, oni tam nie mieli pa\u0144szczyzny, tylko p\u0142acili, jak to si\u0119 nazywa\u0142o, pensj\u0119. P\u0119sy si\u0119 nazywa\u0142a. I w tych P\u0119sach na przyk\u0142ad by\u0142 grobowiec w kszta\u0142cie piramidy egipskiej zbudowany przez Niemc\u00f3w w czasie I wojny \u015bwiatowej na cze\u015b\u0107 poleg\u0142ych[17]<\/a><\/sup><\/sup>. Dok\u0142adnie tam sz\u0142a linia frontu mi\u0119dzy Rosjanami (akurat tam Kozakami obsadzona) a Niemcami. I oni tak nawzajem na siebie robili wypady, mordowali si\u0119 nawzajem. Potem, jak si\u0119 Rosjanie cofn\u0119li, ale te\u017c po krwawej jatce, kto\u015b opowiada\u0142 mi, \u017ce jako dziecko widzia\u0142, jak w odwecie za bombardowanie artylerii niemieckiej \u201ecarskie Kozaki zajechali, panie i wyr\u0105bali szablami tych niemieckich artylerzyst\u00f3w. I po\u0142y od p\u0142aszczy mieli ca\u0142e we krwi, bo si\u0119 ocierali tego\u201d. I m\u00f3wi: \u201ewujek papirosa nie zd\u0105\u017cy\u0142 wypali\u0107, jak te Mniemce byli wyci\u0119te\u201d. I \u017ce ta ziemia jest nasi\u0105kni\u0119ta krwi\u0105 i oni maj\u0105 do niej prawo, bo oni \u2013 jak si\u0119 cofn\u0119li Rosjanie, a potem Niemcy odeszli \u2013 to oni t\u0119 ziemi\u0119 z tych drut\u00f3w zacz\u0119li uwalnia\u0107. To te\u017c jaka\u015b symbolika, \u017ce polska ziemia odrutowana by\u0142a przez naje\u017ad\u017ac\u00f3w. I tam, m\u00f3wi, \u201etylko druty, trupy, my\u015bmy to porz\u0105dkowali. I potem \u017ce\u015bmy tam zacz\u0119li sia\u0107. I to jest bardzo dobra ziemia, bo tutaj pszenica i buraki si\u0119 rodz\u0105. To kartofli kto by tam sadzi\u0142\u201d. <\/p>\n\n\n\n

PM<\/strong>: Znalaz\u0142em fragment wywiadu. Jacek Mieros\u0142awski[18]<\/a><\/sup><\/sup> m\u00f3wi: \u201eParadoksalnie i ograniczenia sprz\u0119towe s\u0142u\u017cy\u0142y naszemu filmowi. Otrzymali\u015bmy inny sprz\u0119t, ni\u017c by\u0142o konieczne do zrealizowania naszych pocz\u0105tkowych zamierze\u0144\u201d. I m\u00f3wi tak: \u201eNa pocz\u0105tku bowiem wymy\u015blili\u015bmy sobie zrobi\u0107 takie troch\u0119 dziwne opisanie \u015bwiata: zdj\u0119cia typu mikro-makro ziemi, owad\u00f3w, ro\u015blin, drzew. Poniewa\u017c jednak niepodobie\u0144stwem by\u0142o zdobycie specjalnych obiektyw\u00f3w, kt\u00f3re pozwoli\u0142yby robi\u0107 te wielkie zbli\u017cenia i odleg\u0142e plany, zrezygnowali\u015bmy z tamtego pomys\u0142u na rzecz opisu samych ludzi, ch\u0142op\u00f3w i przyrody w symbiozie z nimi\u201d[19]<\/a><\/sup><\/sup> \u2013 tutaj jeszcze raz podkre\u015bla, m\u00f3wi\u0105c o tej symbiozie. Czy pan pami\u0119ta o tym pierwszym koncepcie zbli\u017ce\u0144 na te \u017cyj\u0105ce ma\u0142e istoty, ma\u0142e wielkie istoty?\n<\/p>\n\n\n\n

KW<\/strong>: Tego nie pami\u0119tam. Prawdopodobnie Jacek o tym my\u015bla\u0142 du\u017co, ale poniewa\u017c trudno by\u0142o przy tym sprz\u0119cie to zrealizowa\u0107, to jako\u015b mu to z g\u0142owy wylecia\u0142o. Po prostu przyznaj\u0119 si\u0119, \u017ce tego nie pami\u0119tam akurat.\n<\/p>\n\n\n\n

PM<\/strong>: Jeszcze raz wr\u00f3c\u0119 do tego s\u0142owa \u201esymbioza\u201d. Film by\u0142 bardzo dobrze odbierany w\u0142a\u015bnie przez t\u0119 naturalno\u015b\u0107, przez to, \u017ce tam wyst\u0105pili w\u0142a\u015bciwie sami aktorzy niezawodowi. Jedynym aktorem zawodowym by\u0142 Franciszek Trzeciak[20]<\/a><\/sup><\/sup>, kt\u00f3ry \u2013 \u017ce tak powiem \u2013 by\u0142 wykluczony. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Franciszek Trzeciak, Kochajmy si\u0119<\/em>, Autor: Romuald Pie\u0144kowski, Prawa: Filmoteka Narodowa \u2013 Instytut Audiowizualny<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

KW<\/strong>: Ojcob\u00f3jc\u0119 zagra\u0142. Prawdziwy ojcob\u00f3jca siedzia\u0142 w pudle w tym czasie.\n<\/p>\n\n\n\n

PM<\/strong>: Jakie elementy z\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 na to, \u017ce rzeczywi\u015bcie ten film wyszed\u0142 tak naturalnie? Ja tu na przyk\u0142ad mam takie jeszcze informacje od Jacka Mieros\u0142awskiego, \u017ce nie mieli\u015bcie ta\u015bmy Eastman, tylko mieli\u015bcie ta\u015bm\u0119 \u201eOrwo\u201d: \u201eOrwo\u201d jest nielubiana przez operator\u00f3w, gdy\u017c narzuca znaczne rygory: przy dziennym \u015bwietle jest nijaka, trzeba zatem szuka\u0107 specjalnego o\u015bwietlenia. Dlatego w filmie jest tak du\u017co wschod\u00f3w i zachod\u00f3w s\u0142o\u0144ca, mgie\u0142, zmrok\u00f3w, p\u00f3\u0142ton\u00f3w \u015bwietlnych\u201d. Od tego zaczyna si\u0119 film, prawda? I m\u00f3wi co\u015b takiego: \u201eR\u00f3wnie\u017c i to jednak w efekcie wysz\u0142o na dobre, gdy\u017c zgadza\u0142o si\u0119 z rytmem pracy ch\u0142op\u00f3w. W zdj\u0119ciach mogli oni uczestniczy\u0107 g\u0142\u00f3wnie wieczorami i w niedziel\u0119, w dzie\u0144 zaj\u0119ci byli prac\u0105 w polu\u201d[21]<\/a><\/sup><\/sup>. Trzeba sobie uzmys\u0142owi\u0107, \u017ce to nie byli dyspozycyjni aktorzy, tylko \u2013 tu jeszcze raz powt\u00f3rz\u0119 o symbiozie \u2013 oni po prostu pracowali wtedy w polu, a wy to kr\u0119cili\u015bcie wieczorami. Czy jeszcze na ten temat co\u015b wi\u0119cej m\u00f3g\u0142by pan powiedzie\u0107, w jaki spos\u00f3b uda\u0142o si\u0119 ten efekt osi\u0105gn\u0105\u0107?\n<\/p>\n\n\n\n

KW<\/strong>: To si\u0119 czasem dawa\u0142o pogodzi\u0107 zupe\u0142nie na zasadzie przypadku i szcz\u0119\u015bcia. Na przyk\u0142ad film zaczyna si\u0119 tym, \u017ce jest Bo\u017ce Cia\u0142o, procesja idzie, a r\u00f3wnolegle w PGR-ze jest narada produkcyjna nowego, dwudziestego si\u00f3dmego dyrektora PGR-u. I s\u0105 wyst\u0119py zespo\u0142u ludowego ze wsi i z PGR-u, \u015bpiewaj\u0105 dziewczynki na cze\u015b\u0107 dyrektora (\u015bmiech<\/em>), a Jakubowski Antoni, bohater g\u0142\u00f3wny, stoi, obserwuje, a p\u00f3\u017aniej myk, myk, do wsi leci i wo\u0142a. Najpierw wujka i tam jakiego\u015b zwo\u0142uje, m\u00f3wi \u201echod\u017ata szybko, mo\u017cemy podkosi\u0107 troch\u0119, bo tam maj\u0105 imprez\u0119 w PGR-ze (\u015bmiech<\/em>), to se nakosim trawy\u201d. I lec\u0105, kosz\u0105 t\u0119 traw\u0119, a jeden na przyk\u0142ad z tr\u0105bk\u0105 przyszed\u0142 i zagra\u0142 kujawiaczka. Tak sam z siebie. Ja w og\u00f3le go nie widzia\u0142em przedtem, a on przyszed\u0142, \u201ea bo mnie si\u0119 tak podoba\u0142o, bo ja mam tr\u0105bk\u0119\u201d. P\u00f3\u017aniej ju\u017c go w og\u00f3le w filmie nie widzia\u0142em, ale akurat wtedy przyszed\u0142, odegra\u0142, ci kosili, a on im na tej tr\u0105bce gra\u0142. I wie pan, film si\u0119 zacz\u0105\u0142 sam robi\u0107, to znaczy p\u00f3\u017aniej ju\u017c \u017ce\u015bmy nic nie przeszkadzali, oni dawali pomys\u0142y. Przecie\u017c palenie nitki z marynarki nieboszczyka nad \u015bwiec\u0105 wymy\u015bli\u0142a pani Ma\u0107kiewiczowa, kt\u00f3ra p\u00f3\u017aniej wywo\u0142a\u0142a deszcz (\u015bmiech<\/em>). I rzuca\u0142a na przyk\u0142ad uroki, \u201epanie dyrektorze, b\u0105d\u017a dla nas \u0142askawy, nie \u017ca\u0142uj nam \u0142\u0105k, nie \u017ca\u0142uj nam trawy\u201d (\u015bmiech<\/em>).\n<\/p>\n\n\n\n

PM<\/strong>: \u201eBo te nasze krowy to taki g\u0142\u00f3d maj\u0105, jak przychodz\u0105 z \u0142\u0105ki, mleka nie daj\u0105\u201d.\n<\/p>\n\n\n\n

KW<\/strong>: Tak, tak (\u015bmiech<\/em>).\n<\/p>\n\n\n\n

PM<\/strong>: Zastanawia mnie w kontek\u015bcie kolejnych pa\u0144skich film\u00f3w: pa\u0144ska metoda a scenariusz? Ile ze scenariusza tu by\u0142o?\n<\/p>\n\n\n\n

KW<\/strong>: Nawet nie spojrza\u0142em na \u017caden scenariusz, tylko im si\u0119 przygl\u0105da\u0142em (\u015bmiech<\/em>).\n<\/p>\n\n\n\n

PM<\/strong>: Ale jak mo\u017cna by\u0142o rozpocz\u0105\u0107 produkcj\u0119 bez scenariusza?\n<\/p>\n\n\n\n

KW<\/strong>: Por\u0119ba pom\u00f3g\u0142. Po prostu.\n<\/p>\n\n\n\n

PM<\/strong>: Ale tu jeszcze nie kierowa\u0142 przecie\u017c Por\u0119ba[22]<\/a><\/sup><\/sup>.\n<\/p>\n\n\n\n

KW<\/strong>: W telewizji i Por\u0119ba, i nawet Benedykt Nosal[23]<\/a><\/sup><\/sup>, kt\u00f3ry by\u0142 z KC, ale pochodzi\u0142 ze wsi (\u015bmiech<\/em>). I m\u00f3wi przed rozmow\u0105 w telewizji na ten temat, bo to mia\u0142 by\u0107 film dla telewizji, bo dla kinematografii to by\u0142em jeszcze za chudy, \u017ceby do kina robi\u0107. I m\u00f3wi tak: \u201eno, wie pan, o wsi trzeba co\u015b prawdziwego zrobi\u0107, b\u0119dzie dyskusja. My tu z Por\u0119b\u0105 b\u0119dziemy pana broni\u0107, Toeplitz[24]<\/a><\/sup><\/sup> te\u017c pana b\u0119dzie broni\u0142. No bo on w\u0142a\u015bciwie si\u0119 nas s\u0142ucha\u201d. I Toeplitz rzeczywi\u015bcie na zebraniu m\u00f3wi \u201edajcie Wojciechowskiemu poszale\u0107, zrobi tam z ch\u0142opami psychodram\u0119 (\u015bmiech<\/em>) i na pewno jako\u015b to p\u00f3jdzie\u201d. I to by\u0142o na kilku kartkach papieru z grubsza zasugerowane, \u017ce tam trwa sp\u00f3r odwieczny, tak jak kiedy\u015b dw\u00f3r-wie\u015b, tak teraz PGR-wie\u015b, \u017ce w zasadzie ten socjalizm wiele nie zmieni\u0142 dla ch\u0142op\u00f3w. Bo co dla niego, \u017ce by\u0142 dziedzic, a teraz jest dyrektor. Tak samo jest dla niego krwiopijc\u0105. To jest dow\u00f3d na to, \u017ce i w partii byli r\u00f3\u017cni ludzie. Benedykt Nosal, \u015bwie\u0107 Panie nad jego dusz\u0105, cudowny cz\u0142owiek, podobnie jak Jan Kasak[25]<\/a><\/sup><\/sup>, kt\u00f3ry by\u0142 szefem od kultury. \u015amieli si\u0119 z niego: wujek Kasak, \u017ce rudy jest, a nosi fioletowy garnitur, \u017ce taki z wiochy jest, a to poczciwina. Jak go zapyta\u0142em, dlaczego hrabiego zrobi\u0142 naczelnym redaktorem \u201eKultury\u201d[26]<\/a><\/sup><\/sup>, a on m\u00f3wi: \u201epanie, m\u00f3j ojciec by\u0142 u niego fornalem i mi m\u00f3wi\u0142 \u201eto dobry pan!\u201d. Poza tym zna francuski, niemiecki. By\u0142 dobry dla ludzi, przeczyta\u0142 du\u017co ksi\u0105\u017cek, to co ja b\u0119d\u0119 jakiego\u015b bra\u0142 z awansu spo\u0142ecznego, \u017ceby wszystko schrzani\u0142\u201d (\u015bmiech<\/em>). I tam przecie\u017c i G\u0142owacki[27]<\/a><\/sup><\/sup> pisywa\u0142, i KTT w \u201eKulturze\u201d. Dominik Horody\u0144ski to by\u0142. Tak. Wujek Kasak cudowny cz\u0142owiek. M\u00f3wi: \u201esiedz\u0105 tam towarzysze, mi tam sarkali, \u017ce hrabia, ja m\u00f3wi\u0119: ale zna si\u0119 na kulturze\u201d. A z drugiej strony by\u0142 wiceminister Wojtczak[28]<\/a><\/sup><\/sup>, kt\u00f3ry mi ten film utopi\u0142. Bo jak Zygmunt Ka\u0142u\u017cy\u0144ski[29]<\/a><\/sup><\/sup> dosta\u0142 propozycj\u0119 od jednego W\u0142ocha, kt\u00f3rego nazywa\u0142 il Caracone<\/em> (bo by\u0142 malutki ten W\u0142och i organizowa\u0142 festiwale filmowe w Pesaro[30]<\/a><\/sup><\/sup>), i chcia\u0142 ze mn\u0105 i z tym filmem jecha\u0107 do Pesaro na zaproszenie tego il Caracone.<\/em> A Wojtczak nie pozwoli\u0142, bo m\u00f3wi: \u201ewicie, rozumicie, to jest film, gdzie ciemnota i zabobon jest ukazany ch\u0142opa polskiego\u201d. A teraz, jak wysz\u0142a jego ksi\u0105\u017cka-wspomnienia, to nic o tym nie pisze, tylko napisa\u0142 \u201eWojciechowski poszed\u0142 po studiach do Sp\u00f3\u0142dzielczej Wytw\u00f3rni Filmowej\u201d. To jest jedyne zdanie, kt\u00f3re on umie\u015bci\u0142 na m\u00f3j temat. \n<\/p>\n\n\n\n

PM<\/strong>: Wiemy ju\u017c, \u017ce nie by\u0142o scenariusza albo \u017ce by\u0142o par\u0119 kartek, do kt\u00f3rych w\u0142a\u015bciwie pan nie zagl\u0105da\u0142. M\u00f3wi pan o kreatywno\u015bci aktor\u00f3w organicznych, w\u0142a\u015bciwie bardzo wiele pomys\u0142\u00f3w pochodzi\u0142o od nich.\n<\/p>\n\n\n\n

KW<\/strong>: My\u015bmy si\u0119 od nich nauczyli wr\u0119cz, jakie to \u017cycie prawdziwe jest, gdzie cz\u0142owiek jest z ziemi\u0105 zwi\u0105zany, gdzie to \u017carcie produkuje, gdzie patrzy na niebo: czy b\u0119dzie la\u0142o czy nie b\u0119dzie la\u0142o, wie pan.\n<\/p>\n\n\n\n

PM<\/strong>: Jakie jeszcze sceny pan pami\u0119ta, kt\u00f3re rzeczywi\u015bcie zosta\u0142y wymy\u015blone przez tych aktor\u00f3w organicznych? Wiem, \u017ce pan m\u00f3wi\u0142 na przyk\u0142ad o scenie z samogonem. Zacz\u0119li m\u00f3wi\u0107 szeptem, kiedy zacz\u0119li pr\u00f3bowa\u0107 samogonu.\n<\/p>\n\n\n\n

KW<\/strong>: No bo nielegalne by\u0142o produkowanie gorza\u0142y, to jest oddzielna w og\u00f3le historia, wi\u0119c m\u00f3wi tak pan Cabanowski (najpierw mi opowiada\u0142 o 1920 roku): \u201epanie, bolszewniki doszli do nas, ale nasze u\u0142any kontratakiem otoczyli i tu w tym lasku ich trzymaj\u0105 i ja jako ma\u0142y ch\u0142opak pods\u0142ucha\u0142em, jak debatowali czy ich wyr\u017cn\u0105\u0107, czy ich wzi\u0105\u0107 do niewoli\u201d. Bo m\u00f3wi: \u201e\u017carcia ma\u0142o, co b\u0119dziemy ich \u017cywili\u201d (\u015bmiech<\/em>). I potem w\u0142a\u015bnie ta jego \u017cona, pot\u0119\u017cna jejmo\u015b\u0107, m\u00f3wi: \u201eteraz sobie zrobimy troch\u0119 w\u00f3deczki i upijemy tym dyrektora, mo\u017ce b\u0119dzie dla nas \u0142agodniejszy\u201d. I po prostu zrobili baniak, narzucali tam tych burak\u00f3w cukrowych, posta\u0142o to, posta\u0142o, p\u00f3\u017aniej podgrzewali, zacz\u0119\u0142o buzowa\u0107, rurk\u0119 te\u017c przez koryto dla \u015bwi\u0144 przepu\u015bcili i dwie dziurki zrobili (\u015bmiech<\/em>) i to by\u0142o ch\u0142odzenie, wody tam naleli i nap\u0119dzili bimbru. To nawet sceptyczny wobec mnie Janusz Gazda[31]<\/a><\/sup><\/sup> m\u00f3wi: \u201eale ta scena z p\u0119dzeniem bimbru to mi si\u0119 podoba\u0142a\u201d (\u015bmiech<\/em>). Potem t\u0119 w\u00f3dk\u0119 dali dyrektorowi i on tam tylko \u0142ykn\u0105\u0142 male\u0144ko, bo przyjecha\u0142 syren\u0105 oczywi\u015bcie, wi\u0119c prowadzi\u0142 to nie m\u00f3g\u0142. Ale on si\u0119 im te\u017c chcia\u0142 przypodoba\u0107, bo z jego inicjatywy przywie\u017ali tam fortepian i poniewa\u017c on obieca\u0142 ten fortepian, nawet spotkanie takie pojednawcze, to ja szybko zapyta\u0142em rektora szko\u0142y muzycznej, czy maj\u0105 jakiego\u015b dobrego m\u0142odego pianist\u0119 o takim ludowym wygl\u0105dzie, co by go mi dali do epizodu do filmu. I rektor wtedy m\u00f3wi \u201ejest taki, Andrzej Ratusi\u0144ski[32]<\/a><\/sup><\/sup>, taki z Powi\u015bla ch\u0142opak pyzaty\u201d. On tak podobny by\u0142, przypadkowo oczywi\u015bcie, do tej kobity, co p\u0119dzi\u0142a ten bimber, \u017ce jak przyszli tam i z nimi od Maryli Rodowicz jej impresario, taki Migu\u015b, Cygan zreszt\u0105, sympatyczny bardzo, to si\u0119 przywitali \u2013 tak jak by to by\u0142a rodzina, i jeszcze wspominali brata, kt\u00f3ry rozpi\u0142 si\u0119 i nie przyje\u017cd\u017ca do domu, nie odwiedza. Ta pani widzia\u0142a go pierwszy raz w \u017cyciu, Ratusi\u0144skiego, uca\u0142owa\u0142a go. A tak podobna by\u0142a, tutaj mi los, przypadek, nie wiem, Pan B\u00f3g, jakie\u015b dobre duchy pomog\u0142y, \u017ce tak si\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142o, \u017ce nikt nie zauwa\u017cy\u0142, \u017ce to jest podstawiony facet. Bo on jeszcze nie by\u0142 znanym pianist\u0105, tylko absolwentem szko\u0142y, z bu\u017aki taki pyzaty (\u015bmiech<\/em>), podobny do tej, co gra\u0142a jego mamusi\u0119 (\u015bmiech<\/em>). I dopiero po latach on wyst\u0119powa\u0142 razem z sam\u0105 Wi\u0142komirsk\u0105[33]<\/a><\/sup><\/sup> \u2013 ona na skrzypcach, a on jej akompaniowa\u0142. I nie wiem teraz co si\u0119 z Andrzejem Ratusi\u0144skim dzieje, ale te\u017c naprawd\u0119 wni\u00f3s\u0142 pewien element tej wy\u017cszej kultury, kt\u00f3ra nagle przenika tam.\n<\/p>\n\n\n\n

AS<\/strong>: Dla mnie genialnym momentem jest, kiedy fortepian jedzie w\u015br\u00f3d drzew na tej przyczepie, na traktorze. Sacrum i profanum po prostu.\n<\/p>\n\n\n\n

KW<\/strong>: Jednocze\u015bnie.\n<\/p>\n\n\n\n

AS<\/strong>: Idealnie z\u0142\u0105czone. To jest bardzo symboliczne. To jest dla mnie wa\u017cna scena tego filmu, kt\u00f3ra emocjonalnie na mnie najbardziej oddzia\u0142uje. \n<\/p>\n\n\n\n

KW<\/strong>: Tam akurat droga by\u0142a wierzbami wysadzona \u2013 mi\u0119dzy PGR-em w Kondrajcu a Zdun\u00f3wkiem. I on tak jecha\u0142 mi\u0119dzy wierzbami, jak fortepian Chopina. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Kochajmy si\u0119<\/em>, Autor: Romuald Pie\u0144kowski, Prawa: Filmoteka Narodowa \u2013 Instytut Audiowizualny<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

AS<\/strong>: Wierzby te\u017c s\u0105 znacz\u0105ce. Spotyka si\u0119 sacrum z profanum i ten traktor niby pasuje jak przys\u0142owiowy w\u00f3\u0142 do karety, ale jednak te\u017c jest elementem nowoczesno\u015bci. Mo\u017ce takiej grubo ciosanej, tak jak ten dyrektor. To jednak wszystko koegzystuje. Bo to jest te\u017c film o koegzystencji: w zasadzie pan nie ocenia, \u017ce jedni s\u0105 dobrzy w tym konflikcie, a drudzy \u017ali.\n<\/p>\n\n\n\n

KW<\/strong>: Staram si\u0119 tylko obserwowa\u0107, na ile ten system, kt\u00f3ry by\u0142 w Polsce dawa\u0142 jeszcze takie mo\u017cliwo\u015bci wsp\u00f3\u0142\u017cycia. Jak kto\u015b bardzo chcia\u0142, to dzia\u0142a\u0142 tak w\u0142a\u015bnie jak Benedykt Nosal, jak Jan Kasak albo ten dyrektor PGR-u. Tamten by\u0142 bezlitosny jak zabiera\u0142, kaza\u0142 p\u0142aci\u0107 sobie.\n<\/p>\n\n\n\n

AS<\/strong>: Za wykup tych \u0142a\u0144cuch\u00f3w.\n<\/p>\n\n\n\n

KW<\/strong>: Wykup tych \u0142obz\u00f3w. Oni na te \u0142a\u0144cuchy m\u00f3wili \u201e\u0142obzy\u201d, ja przez te \u0142a\u0144cuchy nie dosta\u0142em potem pierwszej nagrody w Locarno[34]<\/a><\/sup><\/sup>. Dyrektor, kt\u00f3ry si\u0119 nazywa\u0142 Moritz Dehadel, powiedzia\u0142 po cichu przed festiwalem – bo przejrza\u0142 film: \u201ewasz film jest kandydatem na Grand Prix, tam jeszcze jest taki film z Maroka o parzeniu herbaty rytualnym gdzie\u015b w g\u00f3rach Atlasu, ale wy wygracie, tylko du\u017co zale\u017cy od konferencji prasowej\u201d. I na konferencji pad\u0142o pierwsze pytanie jednego z tych asystent\u00f3w dyrektora: \u201ea co symbolizowa\u0142y \u0142a\u0144cuchy?\u201d. Ja my\u015bl\u0119 sobie, jak powiem, \u017ce symbolizowa\u0142y nasz\u0105 niewol\u0119, zale\u017cno\u015b\u0107 od Sowieckiego Sojuza, to ja dostaj\u0119 tu Grand Prix<\/em>, ale nie mam co wraca\u0107 do Polski, bo tam mi filmu nie dadz\u0105 zrobi\u0107. To powiedzia\u0142em: \u201ea te \u0142a\u0144cuchy s\u0105 po to, \u017ceby krowa nie uciek\u0142a\u201d. I od razu konsternacja, i ten Leopard oddali\u0142 si\u0119 ode mnie. Ale i tak sympatycznie by\u0142o, bo zwiedzili\u015bmy Szwajcari\u0119 z Jackiem, odwiedzili\u015bmy tam znajomych.\n<\/p>\n\n\n\n

PM<\/strong>: Wr\u00f3\u0107my jeszcze do metody, do pracy re\u017cyserskiej, do koncepcji kina organicznego, czystego kina. Anga\u017cuje pan aktor\u00f3w niezawodowych, kt\u00f3rych pan te\u017c nazywa aktorami organicznymi. I tak: znamy modele kina, w kt\u00f3rym s\u0105 anga\u017cowani aktorzy niezawodowi\u2026\n<\/p>\n\n\n\n

KW<\/strong>: Czeskie kino mia\u0142o bardzo du\u017cy wp\u0142yw i Piwowski[35]<\/a><\/sup><\/sup>.\n<\/p>\n\n\n\n

PM<\/strong>: Tak. Ale te\u017c na przyk\u0142ad Bresson przecie\u017c anga\u017cowa\u0142 aktor\u00f3w niezawodowych.\n<\/p>\n\n\n\n

KW<\/strong>: Te\u017c, no tak. \u201eKieszonkowiec\u201d to by\u0142 prawdziwy z\u0142odziej podobno (\u015bmiech<\/em>).\n<\/p>\n\n\n\n

PM<\/strong>: Jakie tutaj widzi pan r\u00f3\u017cnice w pracy z aktorem, bo Bresson raczej wskazywa\u0142, m\u00f3wi\u0142, co robi\u0107.\n<\/p>\n\n\n\n

KW<\/strong>: Ale musia\u0142 si\u0119 od dobrego z\u0142odzieja najpierw nauczy\u0107, co m\u00f3wi\u0107 aktorom (\u015bmiech<\/em>).\n<\/p>\n\n\n\n

PM<\/strong>: A pan m\u00f3wi, \u017ce rzeczywi\u015bcie si\u0119 od nich uczy. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Jan Prochyra, Fetysz<\/em>, Autor: brak danych, Prawa: Filmoteka Narodowa \u2013 Instytut Audiowizualny<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

KW<\/strong>: Bezpo\u015brednio ich przed kamer\u0119 stawiam. Niech z\u0142odziej gra z\u0142odzieja i oszust gra oszusta, bo po co mam szuka\u0107 i aktor\u00f3w namawia\u0107, \u017ceby si\u0119 uczyli. Przecie\u017c w Fetyszu<\/em> Ja\u015b Prochyra[36]<\/a><\/sup><\/sup> gra porz\u0105dnego cz\u0142owieka, kt\u00f3ry jest kontrolerem higienicznym, a jak si\u0119 w\u0142ama\u0107 do ma\u0142ego fiata to jeden ze z\u0142odziei mu pokaza\u0142.\n<\/p>\n\n\n\n

PM<\/strong>: A w Kochajmy si\u0119<\/em>? Czego pan si\u0119 od nich uczy, jak pan pracuje z aktorami w tym przypadku? Mo\u017ce pan nam troch\u0119 o tych osobowo\u015bciach poopowiada.\n<\/p>\n\n\n\n

KW<\/strong>: Tam po prostu ol\u015bnienia dozna\u0142em z powodu poznania pana Antoniego Jakubowskiego, kt\u00f3ry mimo, \u017ce ju\u017c m\u00f3wi\u0142 \u201epanie, jak po kopie, to po ch\u0142opie\u201d, ale jeszcze konno je\u017adzi\u0142 na oklep. Jak tam wypasali na pegeerowskich \u0142\u0105kach, to on konno je\u017adzi\u0142, patrolowa\u0142, czy si\u0119 syrenka dyrektora PGR-u nie zbli\u017ca (\u015bmiech<\/em>). I tylko si\u0119 trzyma\u0142 grzywy, tak jecha\u0142. On mia\u0142 konia p\u00f3\u0142wielkopolskiego z kozackim zmieszanego i ten ko\u0144 kopa\u0142 przednimi kopytami, bo tak by\u0142y kozackie trenowane. I gryz\u0142. I ugryz\u0142 nawet szwagierk\u0119 pana Jakubowskiego, mia\u0142a powa\u017cne komplikacje. Ten ko\u0144, kiedy\u015b jak on patrolowa\u0142 t\u0119 kradzie\u017c pegeerowskiej \u0142\u0105ki, potkn\u0105\u0142 si\u0119 i Jakubowski \u2013 ju\u017c mia\u0142 siedem dych \u2013 fikn\u0105\u0142 przez g\u0142ow\u0119, ale ca\u0142y czas trzyma\u0142 si\u0119 tak, jakby mia\u0142 wodze, za t\u0119 grzyw\u0119. Spad\u0142 na nogi i odbi\u0142 si\u0119, i skoczy\u0142 z powrotem na siod\u0142o. Cyrkowy numer. M\u00f3wi: \u201ewidzis pan, jak pi\u0142ecka by\u0142em. Bo nas tego uczyli, to sie woltyzerka nazywa\u201d (\u015bmiech<\/em>).\n<\/p>\n\n\n\n

AS<\/strong>: Tam jest jeszcze pods\u0142uchanie gwary p\u00f3\u0142nocnomazowieckiej. Oni rzeczywi\u015bcie wszyscy m\u00f3wi\u0105 czystym j\u0119zykiem gwarowym, nieska\u017conym \u017cadn\u0105 szko\u0142\u0105.\n<\/p>\n\n\n\n

KW<\/strong>: Mazurzenie. Nie \u201eczy\u201d tylko \u201ecy\u201d.\n<\/p>\n\n\n\n

PM<\/strong>: Pan te\u017c napisa\u0142 w jednym z tekst\u00f3w[37]<\/a><\/sup><\/sup>, \u017ce zwykle polskie kino si\u0119 pos\u0142uguje takim \u201etypulo\u201d, tak pan go nazywa, na zasadzie, \u017ce bior\u0105 takiego najweselszego na osiedlu, we wsi, i po prostu wk\u0142adaj\u0105 do tradycyjnie skrojonego filmu zainscenizowanego, zagranego.\n<\/p>\n\n\n\n

KW<\/strong>: Ale ka\u017c\u0105 mu gra\u0107 wed\u0142ug ich scenariusza. A u mnie by\u0142o odwrotnie, ja si\u0119 ich pyta\u0142em: \u201ejakie macie problemy?\u201d. \u201eAno mamy problem z dyrektorem PGR-u\u201d. \u201eJak proponujecie?\u201d. \u201eAno tak r\u00f3\u017cnie, to mu podkosimy troch\u0119, to mu we\u017amiemy na przyk\u0142ad ten \u015bwiniaka ukradniemy tam\u201d. \u015awiniopasem by\u0142 taki najg\u0142upszy z ca\u0142ego PGR-u. To Jakubowski najpierw go bajeruje, m\u00f3wi \u201etaki \u0142adny ch\u0142opak, do panienek tak si\u0119 \u017ce\u015b ta przystawia\u0142 i tak p\u00f3\u017aniej \u017ce\u015b te razem z dyrektorem i z tam rz\u0105dc\u0105 jednym te \u0142a\u0144cuchy nam pozabiera\u0142, te \u0142obzy, no wstyd\u017a si\u0119, taki \u0142adny ch\u0142opak\u201d. Zagada\u0142 go, zagada\u0142, a potem m\u00f3wi \u201ea w og\u00f3le to ile macie tam tych \u015bwi\u0144 w tym PGR-ze?\u201d. A ten m\u00f3wi: \u201eno m\u00f3wi\u0142 tam kt\u00f3ry\u015b kerownik ze trzysta z czym\u015b\u201d. \u201eA ty sprawd\u017a i policz ile ich tam jest\u201d. Ten p\u00f3\u0142g\u0142\u00f3wek idzie, liczy te \u015bwinki, liczy, liczy, a p\u00f3\u017aniej sam do siebie tak m\u00f3wi \u201echolery one mnie lataj\u0105 i nie mog\u0119 ich policzy\u0107, bo \u0142ony lataj\u0105 w r\u00f3zne strony\u201d. Niekt\u00f3re liczy\u0142 po dwa razy. I p\u00f3\u017aniej ja z niego robi\u0119 taki leitmotiv, \u017ce ci tu bawi\u0105 si\u0119, bajeruj\u0105 dyrektora, kt\u00f3ry je mi\u0119so, kt\u00f3re ukrad\u0142 Jakubowski. Ukrad\u0142 mu \u015bwiniaka, wsadzi\u0142 go w worek, jedzie sobie, na furmance stoi, nie siada, bo on u\u0142an, to on stoi na furmance i \u015bpiewa \u201ea nie mam nic\u201d, a tu ma \u015bwini\u0119, \u201enie mam nic, wojna mi zabra\u0142a, tylko moja luba na mie\u015bcie osta\u0142a, do wojska mnie wzi\u0119li jak ptaszka z leszczyny, nikogo mi nie \u017cal tylko mej dziewczyny\u201d. A ta \u015bwinia \u201ekwi!\u201d, zaje\u017cd\u017ca, i p\u00f3\u017aniej piek\u0105 t\u0105 \u015bwini\u0119, i opowiadaj\u0105 jak dyrektora pocz\u0119stuj\u0105. I sami to piekli, \u017ceby ca\u0142a wie\u015b sobie zjad\u0142a. \n<\/p>\n\n\n\n

PM<\/strong>: M\u00f3wi pan, \u017ce niby nie by\u0142o scenariusza, ale tu w wywiadzie z czasu kiedy powsta\u0142 film, m\u00f3wi pan tak: \u201eKradzie\u017c by\u0142a prawdziwa, w dodatku wymy\u015blona przez samego pana Jakubowskiego, tego kt\u00f3ry kradnie. Dosz\u0142o tu do korekty scenariusza, w kt\u00f3rym by\u0142a scena, jak Jakubowski ucz\u0105c si\u0119 je\u017adzi\u0107 traktorem potr\u0105ca i zabija PGR-owsk\u0105 krow\u0119. Ten pomys\u0142 – wymy\u015blony przeze mnie mieszczucha \u2013 by\u0142 niedobry, gdy\u017c sprzeciwia\u0142 si\u0119 traktowaniu przez ch\u0142op\u00f3w krowy, jako czego\u015b bardzo cennego\u201d[38]<\/a><\/sup><\/sup>. Wy si\u0119 nauczyli\u015bcie tutaj od nich, \u017ce to by\u0142oby rzeczywi\u015bcie bardzo niew\u0142a\u015bciwe.\n<\/p>\n\n\n\n

KW<\/strong>: Tak. G\u0142upot\u0119 miastow\u0105 trzeba by\u0142o wyeliminowa\u0107, ale zamiast krowy on przejecha\u0142 traktorem mysz. Nie wiem, czy to dobrze wida\u0107 by\u0142o, ale jak uczy\u0142 si\u0119 prowadzi\u0107 traktor, a tam mu u\u0142a\u0144ska tr\u0105bka wsiadanego gra\u0142a, a zi\u0119\u0107 jego w\u0142a\u015bnie mu tam t\u0142umaczy, gdzie wajcha jaka, gaz, a gdzie\u015b sprz\u0119g\u0142o i on kawa\u0142ek zaora\u0142, skiba si\u0119 odrzuci\u0142a i mysz uciek\u0142a. Czuj\u0119, \u017ce nie by\u0142o to widoczne, a mo\u017ce ju\u017c ta mysz zdech\u0142a z powodu traktor\u00f3w. W ka\u017cdym razie on tak siedzia\u0142 na tym traktorze jak na koniu, wyprostowany taki. Przeuroczy facet, zreszt\u0105 on male\u0144ki epizod jeszcze gra\u0142 w Fetyszu<\/em> z moim synem, \u017ce ziemi nie ma komu przekaza\u0107. P\u00f3\u017aniej jeszcze zrobi\u0142em z nim film, jak c\u00f3rk\u0119 za m\u0105\u017c wydaje, jak z bratem si\u0119 k\u0142\u00f3ci, kt\u00f3ry taki by\u0142 dziwny, siedzia\u0142 tylko w domu, filozofowa\u0142. I do lekarza poszed\u0142 ten jego brat. Przedtem w og\u00f3le nie by\u0142o go wida\u0107 i nagle wpad\u0142 na jaki\u015b szata\u0144ski pomys\u0142. On by\u0142 starym kawalerem, jaki\u015b taki sfrustrowany i powiedzia\u0142, \u017ce idzie do lekarza na badanie, to mo\u017cemy przyj\u015b\u0107 z kamer\u0105. My\u015bmy spytali lekarza, lekarz luzak taki, sympatyczny starszy pan, bada go i m\u00f3wi \u201eno panie Jakubowski, pan si\u0119 zupe\u0142nie dobrze czuje\u201d. A on m\u00f3wi: \u201eale wie pan co, ja bym chcia\u0142, \u017ceby pan mi da\u0142 jakie\u015b za\u015bwiadczenie, \u017ce ja troch\u0119 mam tam z g\u0142ow\u0105\u201d. \u201eA co, po co panu?\u201d. \u201eA, bo wie pan, jak bym podpali\u0142 cha\u0142up\u0119 albo stodo\u0142\u0119, to mnie potem dadz\u0105 odszkodowanie\u201d (\u015bmiech<\/em>). Ten lekarz m\u00f3wi \u201eno nie, nie mog\u0119 panu tego da\u0107\u201d. Ale sam pomys\u0142 by\u0142 jego, \u017ce par\u0119 razy s\u0142ysza\u0142, \u017ce feuerkasa by\u0142a.\n<\/p>\n\n\n\n

PM<\/strong>: Ale pan w og\u00f3le si\u0119 interesowa\u0142, pan utrzymywa\u0142 jakie\u015b relacje, przyja\u017anie z bohaterami ju\u017c po zako\u0144czeniu realizacji filmu? Dowiadywa\u0142 si\u0119 pan co z nimi dalej?\n<\/p>\n\n\n\n

KW<\/strong>: Tak. Ja tam je\u017adzi\u0142em par\u0119 lat, zrobi\u0142em tam jeszcze potem Ojcowizn\u0119<\/em>[39]<\/a><\/sup><\/sup>. Zaskoczy\u0142a mnie \u015bmier\u0107 Jakubowskiego. Ju\u017c wiele lat po jego \u015bmierci si\u0119 o tym dowiedzia\u0142em, w\u0142a\u015bnie zadzwoni\u0142a jego wnuczka i wtedy pojecha\u0142em, i mam jeszcze z 10-12 godzin nagrane, jak \u017cyje teraz ta wie\u015b. S\u0105 wille, samochody, my\u015blenie magiczne gdzie\u015b si\u0119 rozp\u0142yn\u0119\u0142o, ale urzek\u0142o mnie to, \u017ce jednak pami\u0119taj\u0105 tego u\u0142ana swojego i \u017ce jego wnusia, kt\u00f3ra wygl\u0105da ju\u017c jak bizneswoman z \u017curnala, pi\u0119kna, wysoka, smuk\u0142a dziewczyna, kt\u00f3ra tam jakie\u015b biznesy prowadzi i w Warszawie pracowa\u0142a, teraz gdzie\u015b co\u015b otworzy\u0142a. Co jaki\u015b czas te\u017c z c\u00f3rk\u0105 pana Antoniego sobie wymieniamy \u017cyczenia na \u015awi\u0119ta, oni tam s\u0105 tak\u0105 jedn\u0105 z wa\u017cniejszych rodzin. To ju\u017c jest zupe\u0142nie inny \u015bwiat, ale bardzo sympatyczni ludzie, z tym, \u017ce ju\u017c wyparowa\u0142o z nich to magiczne my\u015blenie. Ale pami\u0119taj\u0105 o starym u\u0142anie, o wujku, dziadku i pradziadku ju\u017c teraz na pewno, panu Antonim. Ja si\u0119 rozp\u0142aka\u0142em na jego grobie, bo tam le\u017cy z \u017con\u0105, jako\u015b tak sobie pogadali\u015bmy tam przez chwil\u0119. A przedtem by\u0142em w tych okolicach, to nawet nie wiedzia\u0142em, gdzie on le\u017cy.\n<\/p>\n\n\n\n

PM<\/strong>: Z przytaczanego wywiadu wynika te\u017c, \u017ce mieli\u015bcie w\u0142a\u015bciwie nieograniczon\u0105 ilo\u015b\u0107 ta\u015bmy, \u017ce mogli\u015bcie kr\u0119ci\u0107 ile chcieli\u015bcie[40]<\/a><\/sup><\/sup>. Nie jest tak, \u017ce z czas\u00f3w kr\u0119cenia tego filmu macie jeszcze jakie\u015b sceny, kt\u00f3re nie wesz\u0142y do filmu?\n<\/p>\n\n\n\n

KW<\/strong>: To jest regu\u0142a przyj\u0119ta w kinematografii od lat, tak zwane nieu\u017cyte pozytywy. I tego troch\u0119 w WFD[41]<\/a><\/sup><\/sup> jeszcze zosta\u0142o i my\u015bl\u0119 \u017ce z Wyszed\u0142 w<\/em> jasny, pogodny dzie\u0144<\/em> te k\u0142\u00f3tnie z dyrektorem PGR-u. Z tym, \u017ce teraz to w\u0142a\u015bciwie nie wiadomo z kim rozmawia\u0107. \n<\/p>\n\n\n\n

PM<\/strong>: Czyli \u2013 odpowiadaj\u0105c na pytanie \u2013 nie b\u0119dzie wersji re\u017cyserskiej filmu. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Krzysztof Wojciechowski, Autor: Jerzy Troszczy\u0144ski, Prawa: Filmoteka Narodowa \u2013 Instytut Audiowizualny<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Krzysztof Wojciechowski <\/strong>(ur. 1939) \u2013 re\u017cyser film\u00f3w fabularnych i dokumentalnych, tw\u00f3rca dzie\u0142 takich jak: Kochajmy si\u0119<\/em> (1974), Rodzina<\/em> (1975), R\u00f3g Brzeskiej i Capri<\/em> (1979), Prawo jest prawem<\/em> (1982), Fetysz<\/em> (1984). Tw\u00f3rca oryginalnej teorii kina organicznego, wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cy niemal wy\u0142\u0105cznie z aktorami niezawodowymi. <\/p>\n\n\n\n

Maj 2021, Warszawa <\/p>\n\n\n\n

  1. Krzysztof Logan Tomaszewski (ur. 1945) \u2013 reporter radiowy, autor tekst\u00f3w do utwor\u00f3w muzycznych oraz scenariuszy filmowych i telewizyjnych. \u2191<\/a> <\/p> <\/li>

  2. Witold Stok (ur. 1946) – operator, od lat 80. mieszka i pracuje w Wielkiej Brytanii. Wcze\u015bniej pracowa\u0142 g\u0142\u00f3wnie przy filmach dokumentalnych, w tym K. Kie\u015blowskiego i M. \u0141ozi\u0144skiego. Cz\u0142onek British Society of Cinematographers. \u2191<\/a> <\/p> <\/li>

  3. Obecnie Szko\u0142a Filmowa im. Krzysztofa Kie\u015blowskiego, Uniwersytet \u015al\u0105ski w Katowicach. Kie\u015blowski wyk\u0142ada\u0142 tu re\u017cyseri\u0119 i scenopisarstwo w latach 1979-1982. \u2191<\/a> <\/p> <\/li>

  4. Antoni Jakubowski \u2013 aktor niezawodowy, wyst\u0119puj\u0105cy w wielu filmach Krzysztofa Wojciechowskiego, pocz\u0105wszy od Wyszed\u0142 w jasny, pogodny dzie\u0144<\/em>, poprzez Kochajmy si\u0119<\/em> (1974) i Antyki<\/em> (1977), a\u017c po Fetysz<\/em> (1984). \u2191<\/a> <\/p> <\/li>

  5. Mowa o manife\u015bcie artystycznym: G. Kr\u00f3likiewicz, K. Wojciechowski, Wierzymy<\/em>, \u201ePolska\u201d 1972, nr 1. \u2191<\/a> <\/p> <\/li>

  6. Grzegorz Kr\u00f3likiewicz (1939-2017) – re\u017cyser filmowy, jedna z najwybitniejszych indywidualno\u015bci w historii polskiego kina. \u2191<\/a> <\/p> <\/li>

  7. Jerzy Bossak (1910-1989) \u2013 re\u017cyser film\u00f3w dokumentalnych, pionier powojennej dokumentalistyki polskiej, kierownik Zespo\u0142u Filmowego Kamera w latach 1957-1968, dziekan Wydzia\u0142u Re\u017cyserii \u0142\u00f3dzkiej Szko\u0142y Filmowej w latach 1956-1968. \u2191<\/a> <\/p> <\/li>

  8. Jerzy Duda-Gracz (1941-2004) \u2013 malarz i scenograf. \u2191<\/a> <\/p> <\/li>

  9. Kazimierz Grze\u015bkowiak (1941-1999) \u2013 kompozytor, autor tekst\u00f3w satyrycznych, artysta estradowy. \u2191<\/a> <\/p> <\/li>

  10. Eliasz Klimowicz (prorok Ilja) \u2013 ch\u0142op, przyw\u00f3dca prawos\u0142awnego ruchu religijnego, funkcjonuj\u0105cego w okresie mi\u0119dzywojennym na Podlasiu. \u2191<\/a> <\/p> <\/li>

  11. Mowa o filmie K. Wojciechowskiego Historia o proroku Eliaszu z Wierszalina<\/em> z 1997 r. \u2191<\/a> <\/p> <\/li>

  12. Baranowicze \u2013 miasto na terenie dzisiejszej Bia\u0142orusi, w okresie mi\u0119dzywojennym najwi\u0119kszy, strategiczny o\u015brodek miejski wojew\u00f3dztwa nowogr\u00f3dzkiego (Polska). 17 wrze\u015bnia 1939 r. miasto zosta\u0142o zaj\u0119te przez Armi\u0119 Czerwon\u0105. \u2191<\/a> <\/p> <\/li>

  13. Studio\/Zesp\u00f3\u0142 Filmowy \u201eProfil\u201d (1975\u22121991; likwidacja: 2003). Kierownikiem zespo\u0142u by\u0142 Bohdan Por\u0119ba. \u2191<\/a> <\/p> <\/li>

  14. Krzysztof Wojciechowski wykorzysta\u0142 muzyk\u0119 Czes\u0142awa Niemena w filmach: Wyszed\u0142 w jasny, pogodny dzie\u0144<\/em>, Antyki<\/em>, Szar\u017ca, czyli przypomnienie kanonu<\/em> oraz Historia \u201eM\u0142ota\u201d czyli dwie Polski<\/em>. Je\u015bli chodzi o filmy zrealizowane w Zespole Filmowym Profil muzyka Niemena zosta\u0142a wykorzystana w realizacjach Bohdana Por\u0119by (Polonia Restituta<\/em> \u2013 film 1980, serial 1982), Zbigniewa Rebzdy (Powr\u00f3t wabiszczura<\/em> \u2013 1989) oraz polsko-jugos\u0142owia\u0144skiej koprodukcji w re\u017cyserii Dragovana Jovanovica Zapach ziemi<\/em> z 1977 r. Najbardziej znan\u0105 pozostaje chyba muzyka Niemena zrealizowana do serialu Rodzina Le\u015bniewskich<\/em> Janusza \u0141\u0119skiego z 1978 r. Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na interesuj\u0105c\u0105 muzyk\u0119 Niemena z najbardziej awangardowego okresu tw\u00f3rczo\u015bci wykorzystan\u0105 w filmach Dziewczyny do wzi\u0119cia<\/em> Janusza Kondratiuka (1972) i Sobie kr\u00f3l<\/em> (1973), r\u00f3wnie\u017c w re\u017cyserii J. \u0141\u0119skiego. Sam g\u0142os Czes\u0142awa Niemena na pewno z kolei dobitnie wybrzmia\u0142 w Weselu<\/em> Andrzeja Wajdy z 1972 r. To oczywi\u015bcie tylko wyb\u00f3r z jego realizacji muzyki filmowej. Zaledwie tylko cz\u0119\u015b\u0107 muzyki teatralnej, filmowej i telewizyjnej zrealizowanej b\u0105d\u017a wsp\u00f3\u0142tworzonej przez Czes\u0142awa Niemena zosta\u0142a wydana w postaci nast\u0119puj\u0105cych p\u0142yt: wsp\u00f3lnego LP Andrzeja Kurylewicza, Wandy Warskiej i Niemena \u201eMuzyka teatralna i telewizyjna\u201d (Polskie Nagrania Muza, 1971), siedmiocalowej EPki zawieraj\u0105cej fragmenty muzyki do sztuki \u201eSen srebrny Salomei\u201d na podstawie tekstu Juliusza S\u0142owackiego (Polskie Nagrania Muza, 1978) oraz kasety zatytu\u0142owanej \u201ePrzeprowadzka\u201d (Rogot, 1982) zawieraj\u0105cej utwory wykorzystane w trzech serialach dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy w re\u017cyserii J. \u0141\u0119skiego: wspomnianej Rodzinie Le\u015bniewskich<\/em>, K\u0142usowniku<\/em> (1980) oraz Przygrywce<\/em> (1982). \u2191<\/a> <\/p> <\/li>

  15. Zob. B. Mruklik, Opisanie \u015bwiata<\/em>, \u201eKino\u201d 1974, nr 12, s. 20. \u2191<\/a> <\/p> <\/li>

  16. Mowa tu o wybitnym barokowym poecie Macieju Kazimierzu Sarbiewskim. \u2191<\/a> <\/p> <\/li>

  17. Zob. https:\/\/www.rowery.olsztyn.pl\/wiki\/miejsca\/1914\/mazowieckie\/pesy<\/a> [dost\u0119p: 13 VI 2022]. \u2191<\/a> <\/p> <\/li>

  18. Jacek Mieros\u0142awski (ur. 1942) \u2013 operator filmowy, autor zdj\u0119\u0107 do film\u00f3w Kochajmy si\u0119<\/em> i Rodzina <\/em>K. Wojciechowskiego. \u2191<\/a> <\/p> <\/li>

  19. B. Mruklik, dz. cyt., s. 20. \u2191<\/a> <\/p> <\/li>

  20. Franciszek Trzeciak (ur. 1942) \u2013 aktor, re\u017cyser, odtw\u00f3rca m.in. roli Cipuna w filmie Skrzyd\u0142a<\/em> K. Wojciechowskiego i roli ojcob\u00f3jcy w filmie Kochajmy si\u0119<\/em> tego\u017c re\u017cysera. \u2191<\/a> <\/p> <\/li>

  21. B. Mruklik, dz. cyt., s. 20. \u2191<\/a> <\/p> <\/li>

  22. Bohdan Por\u0119ba (1934-2014) – re\u017cyser, kierownik artystyczny Zespo\u0142u Filmowego \u201eProfil\u201d.. <\/a> \u2191<\/a> <\/p> <\/li>

  23. Benedykt Nosal \u2013 pracownik Wydzia\u0142u Kultury KC PZPR, redaktor naczelny tygodnika \u201eEkran\u201d. \u2191<\/a> <\/p> <\/li>

  24. Krzysztof Teodor Toeplitz (KTT) (1933-2010) – krytyk filmowy i autor scenariuszy. \u2191<\/a> <\/p> <\/li>

  25. Jan Kasak (ur. 1932) \u2013 zast\u0119pca kierownika Wydzia\u0142u Kultury KC PZPR, autor zbioru opowiada\u0144 \u201eOjce i synowie\u201d (1979). \u2191<\/a> <\/p> <\/li>

  26. Dominik Horody\u0144ski pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 redaktora naczelnego tygodnika \u201eKultura\u201d od 1973 do 1981 r. \u2191<\/a> <\/p> <\/li>

  27. Janusz G\u0142owacki (1938-2017) \u2013 pisarz, scenarzysta, felietonista. \u2191<\/a> <\/p> <\/li>

  28. Mieczys\u0142aw Wojtczak \u2013 wiceminister kultury i sztuki w latach 70. XX w., autor kilku ksi\u0105\u017cek wspomnieniowych z histori\u0105 polskiej kinematografii w tle. \u2191<\/a> <\/p> <\/li>

  29. Zygmunt Ka\u0142u\u017cy\u0144ski (1918-2004) \u2013 legendarny krytyk filmowy i popularyzator kina. \u2191<\/a> <\/p> <\/li>

  30. Mi\u0119dzynarodowy Festiwal Filmowy w Pesaro funkcjonuje od 1964 r. \u2191<\/a> <\/p> <\/li>

  31. Janusz Gazda (ur. 1934) \u2013 krytyk filmowy, szef redakcji polskich film\u00f3w fabularnych Telewizji Polskiej (1973-1979), kierownik literacki Zespo\u0142u \u201eRondo\u201d (1983-1986). \u2191<\/a> <\/p> <\/li>

  32. Andrzej Ratusi\u0144ski (ur.1949) \u2013 pianista i pedagog, obecnie mieszka w Niemczech. \u2191<\/a> <\/p> <\/li>

  33. Wanda Wi\u0142komirska (1929-2018) \u2013 wybitna polska skrzypaczka. \u2191<\/a> <\/p> <\/li>

  34. Mowa o Mi\u0119dzynarodowym Festiwalu Filmowym w Locarno w 1975 r.; Grand Prix zdoby\u0142 film Jeana-Jacquesa Andriena Syn Amira nie \u017cyje<\/em>. \u2191<\/a> <\/p> <\/li>

  35. Marek Piwowski (ur. 1935) \u2013 re\u017cyser, scenarzysta, tw\u00f3rca kultowych film\u00f3w dokumentalnych i fabularnych. \u2191<\/a> <\/p> <\/li>

  36. Jan Prochyra (1948-2015) – aktor filmowy i teatralny, odtw\u00f3rca g\u0142\u00f3wnej roli w filmie Fetysz<\/em> K. Wojciechowskiego. \u2191<\/a> <\/p> <\/li>

  37. Zob. K. Wojciechowski, O \u203a\u203anaturszczykach\u2039\u2039<\/em>, \u201eFilm\u201d 1978, nr 35, s. 16. \u2191<\/a> <\/p> <\/li>

  38. B. Mruklik, dz. cyt., s. 20. \u2191<\/a> <\/p> <\/li>

  39. Ojcowizna<\/em> \u2013 film dokumentalny K. Wojciechowskiego z 1977 r. \u2191<\/a> <\/p> <\/li>

  40. Zob. B. Mruklik, dz. cyt., s. 24. \u2191<\/a> <\/p> <\/li>

  41. Wytw\u00f3rnia Film\u00f3w Dokumentalnych (do 1988 r.); obecnie Wytw\u00f3rnia Film\u00f3w Dokumentalnych i Fabularnych. \u2191<\/a> <\/p> <\/li><\/ol>\n\n\n\n

    \n\n\n\n

    Artur Sobiela<\/strong> \u2013 historyk, zajmuje si\u0119 \u015bwiatem radykalnych idei i problematyk\u0105 modernizacji, w latach 2017-2022 kierownik Muzeum Nowoczesno\u015bci w Olsztynie. Zainteresowania: historia Polski Ludowej, muzyka XX wieku, kino polskie z lat 1946-1993, radykalne ruchy polityczne, kontrkulturowe i artystyczne w Polsce i na \u015bwiecie. <\/p>\n\n\n\n

    Piotr Marecki<\/strong> \u2013 doktor habilitowany w dyscyplinie nauki o sztuce, profesor Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego. Pracuje w Instytucie Kultury UJ, gdzie prowadzi UBU lab. Kulturoznawca, filmoznawca, wydawca, producent i wytw\u00f3rca utwor\u00f3w cyfrowych. Postdok w Massachusetts Institute of Technology (2013-14), by\u0142 tak\u017ce profesorem wizytuj\u0105cym w Media Archeology Lab na Uniwersytecie Colorado w Boulder (USA), na Uniwersytecie w Rochester (USA), Uniwersytecie w Bergen (Norwegia) oraz w Smolny College w Sankt Petersburgu (Rosja). Ostatnie monografie: \u201ePraktyka i eksperyment. Laboratoryjny model humanistyki\u201d (Krak\u00f3w 2019) oraz \u201eDemoscena ZX Spectrum\u201d (razem z Yerzmyeyem i Helbojem, Krak\u00f3w 2019). Autor i wsp\u00f3\u0142autor wywiad\u00f3w-rzek z polskimi re\u017cyserami filmowymi: Andrzejem \u017bu\u0142awskim (z Piotrem Kletowskim, Warszawa 2008 oraz Warszawa 2019), Andrzejem Bara\u0144skim (Warszawa 2009), Grzegorzem Kr\u00f3likiewiczem (z Piotrem Kletowskim, Krak\u00f3w 2011) i Piotrem Szulkinem (z Piotrem Kletowskim, Krak\u00f3w 2012). <\/p>\n\n\n\n\n\n

    Streszczenie: <\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Fragment niepublikowanego wywiadu-rzeki przeprowadzonego w maju 2021 r. przez Piotra Mareckiego i Artura Sobiel\u0119 z jednym z najoryginalniejszych polskich re\u017cyser\u00f3w, Krzysztofem Wojciechowskim. Przytoczona partia rozmowy dotyczy dw\u00f3ch realizacji: dokumentalnego filmu Wyszed\u0142 w jasny, pogodny dzie\u0144<\/em> (1971) i pierwszego pe\u0142nometra\u017cowego filmu re\u017cysera Kochajmy si\u0119<\/em> (1974). W niniejszym fragmencie podj\u0119te zosta\u0142y kwestie zainteresowania tw\u00f3rcy wsi\u0105 i ludowym imaginarium w starciu z procesami modernizacji oraz wci\u0105\u017c \u017cywej symbiozy cz\u0142owieka z natur\u0105. Om\u00f3wiono tak\u017ce stosowane przez Wojciechowskiego metody pracy z aktorami niezawodowymi oraz podkre\u015blono w\u0105tek adaptacji \u017cywego j\u0119zyka bohater\u00f3w w obu filmach. <\/p>\n\n\n\n

    Summary:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    We present a fragment from an extended interview with Krzysztof Wojciechowski, one of the most original Polish filmmakers, which was conducted in May 2021 by Piotr Marecki and Artur Sobiela. The selected fragment of the conversation relates to two productions: the documentary Wyszed\u0142 w jasny, pogodny dzie\u0144<\/em> (1971) and the director’s first full-length film, Kochajmy si\u0119<\/em> (1974). Topics covered in the interview include the artist’s interest in the countryside and folk imaginary and their confrontation with the trials of modernization as well as the symbiosis between man and nature, which could still be observed in the era the movies were shot. Other issues discussed pertained to Wojciechowski’s methods for working with non-professional actors and his emphasis bringing out the natural, vernacular language of the characters in both films. <\/p>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Fragment niepublikowanego wywiadu-rzeki przeprowadzonego w maju 2021 r. przez Piotra Mareckiego i Artura Sobiel\u0119 z jednym z najoryginalniejszych polskich re\u017cyser\u00f3w, Krzysztofem Wojciechowskim. Przytoczona partia rozmowy dotyczy dw\u00f3ch realizacji: dokumentalnego filmu Wyszed\u0142 w jasny, pogodny dzie\u0144 (1971) i pierwszego pe\u0142nometra\u017cowego filmu re\u017cysera Kochajmy si\u0119 (1974). W niniejszym fragmencie podj\u0119te zosta\u0142y kwestie zainteresowania tw\u00f3rcy wsi\u0105 i ludowym imaginarium w starciu z procesami modernizacji oraz wci\u0105\u017c \u017cywej symbiozy cz\u0142owieka z natur\u0105. Om\u00f3wiono tak\u017ce stosowane przez Wojciechowskiego metody pracy z aktorami niezawodowymi oraz podkre\u015blono w\u0105tek adaptacji \u017cywego j\u0119zyka bohater\u00f3w w obu filmach. <\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":4229,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[1336],"tags":[1374,1372,1375],"ppma_author":[1334,1335],"class_list":["post-4043","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pleograf-historyczno-filmowy-kwartalnik-filmoteki-narodowej-nr-2-2022","tag-kochajmy-sie","tag-krzysztof-wojciechowski","tag-wyszedl-w-jasny-pogodny-dzien"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t