{"id":378,"date":"2021-02-28T00:00:00","date_gmt":"2021-02-27T23:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/pleograf.pl\/index.php\/2021\/02\/28\/recenzja-studio-filmow-rysunkowych-w-bielsku-bialej-historia-nieznana-recenzja-ksiazki-leszka-k-talki-i-karola-veselyego-krolowie-bajek-opowiesc-o-legendarnym-studiu-filmow-ry\/"},"modified":"2021-06-25T12:08:48","modified_gmt":"2021-06-25T11:08:48","slug":"recenzja-studio-filmow-rysunkowych-w-bielsku-bialej-historia-nieznana-recenzja-ksiazki-leszka-k-talki-i-karola-veselyego-krolowie-bajek-opowiesc-o-legendarnym-studiu-filmow-ry","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/recenzja-studio-filmow-rysunkowych-w-bielsku-bialej-historia-nieznana-recenzja-ksiazki-leszka-k-talki-i-karola-veselyego-krolowie-bajek-opowiesc-o-legendarnym-studiu-filmow-ry\/","title":{"rendered":"Studio Film\u00f3w Rysunkowych w Bielsku-Bia\u0142ej. Historia nieznana \u2013 recenzja ksi\u0105\u017cki Leszka K. Talki i Karola Vesely\u2019ego „Kr\u00f3lowie bajek. Opowie\u015b\u0107 o legendarnym Studiu Film\u00f3w Rysunkowych”"},"content":{"rendered":"
\n

<\/p>\n

Leszek K. Talko i Karol Vesely, Kr\u00f3lowie bajek. Opowie\u015b\u0107 o legendarnym Studiu Film\u00f3w Rysunkowych<\/i>, Wydawnictwo Czarne, Wo\u0142owiec 2020<\/p>\n

Produkcja filmowa w du\u017cym studiu film\u00f3w rysunkowych przypomina prac\u0119 w fabryce samochod\u00f3w. Ka\u017cdy z cz\u0142onk\u00f3w zespo\u0142u ma do realizacji okre\u015blon\u0105 czynno\u015b\u0107 i powtarza j\u0105 wielokrotnie. Dopiero rezultaty pracy kilkunastu lub kilkudziesi\u0119ciu os\u00f3b sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na ostateczny filmowy efekt. Ka\u017cdy z tw\u00f3rc\u00f3w to jedynie drobny element w du\u017cej machinie produkcyjnej. Autorzy ksi\u0105\u017cki Kr\u00f3lowie bajek. Opowie\u015b\u0107 o legendarnym Studiu Film\u00f3w Rysunkowych <\/i>starali si\u0119 wyodr\u0119bni\u0107 te drobne podzespo\u0142y wielkiej fabryki i przyjrze\u0107 si\u0119 im z bliska. Ka\u017cdy z nich ma bowiem w\u0142asny charakter i zale\u017cny jest od w\u0142asnych uczu\u0107 i ambicji.<\/p>\n

Studio Film\u00f3w Rysunkowych w Bielsku-Bia\u0142ej, kt\u00f3re sta\u0142o si\u0119 tematem ksi\u0105\u017cki Leszka Talki i Karola Vesely\u2019ego<\/a>[1]<\/a>, jest aktualnie ostatni\u0105 funkcjonuj\u0105c\u0105 pa\u0144stwow\u0105 wytw\u00f3rni\u0105 film\u00f3w animowanych. Obecnie na polskim rynku animacji dominuj\u0105 ma\u0142e prywatne studia, a tak\u017ce wielu niezale\u017cnych tw\u00f3rc\u00f3w animacji. Podmioty produkuj\u0105ce filmy rozsiane s\u0105 po ca\u0142ej Polsce. Cz\u0119sto zapomina si\u0119, \u017ce jeszcze trzydzie\u015bci lat temu wszystkie zrealizowane w Polsce filmy animowane powstawa\u0142y w zaledwie kilku o\u015brodkach w kraju. Nie istnieje ju\u017c jednak Studio Film\u00f3w Animowanych w Krakowie, kt\u00f3re po trudno\u015bciach finansowych uleg\u0142o likwidacji w 2004 roku. Pozna\u0144skie Telewizyjne Studio Film\u00f3w Animowanych w 2001 roku przekszta\u0142ci\u0142o si\u0119 w prywatny podmiot gospodarczy. Kilka lat temu po du\u017cych problemach finansowych zamkni\u0119to r\u00f3wnie\u017c oscarowe \u0142\u00f3dzkie studio Se-Ma-For. Z kolei w 2019 roku decyzj\u0105 Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Studio Miniatur Filmowych w Warszawie po\u0142\u0105czono z innymi podmiotami filmowymi znanymi z produkcji film\u00f3w fabularnych i dokumentalnych, co praktycznie doprowadzi\u0142o do likwidacji tej wytw\u00f3rni, a tw\u00f3rcy z ni\u0105 zwi\u0105zani znale\u017ali prac\u0119 w prywatnych firmach. Z pa\u0144stwowych instytucji pami\u0119taj\u0105cych czasy Polski Ludowej osta\u0142o si\u0119 jedynie bielskie studio, kt\u00f3re co prawda lata \u015bwietno\u015bci ma ju\u017c za sob\u0105, ale nadal produkuje filmy i ma ambitne plany na przysz\u0142o\u015b\u0107. Ostatnio wraz z Andrzejem Orzechowskim (wieloletnim dyrektorem studia) zako\u0144czy\u0142 si\u0119 pewien etap w dzia\u0142aniach wytw\u00f3rni<\/a><\/a>[2]<\/a>. Id\u0105 wi\u0119c zmiany. Jeszcze oka\u017ce si\u0119, czy na lepsze.<\/p>\n

Publikacja, kt\u00f3r\u0105 proponuj\u0105 nam Talko i Vesely, jest niew\u0105tpliwie wa\u017cnym wype\u0142nieniem luki w polskich badaniach filmoznawczych. Brak bowiem tak wnikliwych i interesuj\u0105cych spojrze\u0144 dotycz\u0105cych innych studi\u00f3w animacji dzia\u0142aj\u0105cych w komunistycznej Polsce. Do tej pory zazwyczaj powstawa\u0142y jubileuszowe albumy<\/a>[3]<\/a>, kt\u00f3re w swojej formie ogranicza\u0142y si\u0119 jedynie do kr\u00f3tkiego rysu historycznego oraz wypisania filmografii i nagr\u00f3d najwa\u017cniejszych tw\u00f3rc\u00f3w. Kr\u00f3lowie bajek<\/i> to zupe\u0142nie inne spojrzenie, wykraczaj\u0105ce poza tradycyjne badania filmoznawcze. Nie jest to zreszt\u0105 typowa publikacja naukowa, lecz raczej ksi\u0105\u017cka popularnonaukowa czy rodzaj reporta\u017cu. Dzi\u0119ki takiemu uj\u0119ciu tematu oraz bardzo przejrzystej i przyjemnej dla czytelnika formie jest to z pewno\u015bci\u0105 ksi\u0105\u017cka nie tylko dla akademik\u00f3w, lecz tak\u017ce dla os\u00f3b, kt\u00f3re na co dzie\u0144 nie maj\u0105 nic wsp\u00f3lnego z filmem animowanym, ale s\u0105 zainteresowane szeroko poj\u0119t\u0105 kultur\u0105 czy czasami PRL.<\/p>\n

Struktura ksi\u0105\u017cki to kr\u00f3tkie dynamiczne rozdzia\u0142y, kt\u00f3re stopniowo wprowadzaj\u0105 czytelnika nie tyle w niesamowity \u015bwiat film\u00f3w animowanych, co raczej w kuluary produkcyjne i nie zawsze \u0142atwe relacje mi\u0119dzy pracownikami studia. Ca\u0142o\u015b\u0107 napisana jest chronologicznie. Ka\u017cdy z rozdzia\u0142\u00f3w obfituje w szczeg\u00f3\u0142y biograficzne tw\u00f3rc\u00f3w, obejmuj\u0105ce nie tylko informacje na temat pracy w bielskim studiu, ale tak\u017ce ich \u017cycie osobiste. Tytu\u0142 Kr\u00f3lowie bajek<\/i> mo\u017ce odnosi\u0107 si\u0119 do ba\u015bniowego \u015bwiata, kt\u00f3ry kreowali tw\u00f3rcy animacji opisywani w ksi\u0105\u017cce. Jednak wydaje si\u0119, \u017ce du\u017co trafniejsze jest odwo\u0142anie do rangi, jak\u0105 pe\u0142nili lub jak\u0105 wydawa\u0142o im si\u0119, \u017ce pe\u0142ni\u0105 najwa\u017cniejsi tw\u00f3rcy bielskiego studia. W z\u0142otym okresie wytw\u00f3rni kresk\u00f3wkowe postaci pojawiaj\u0105ce si\u0119 w filmach by\u0142y gwiazdami, niew\u0105tpliwymi idolami kszta\u0142tuj\u0105cymi m\u0142ode pokolenie. Z kolei ich tw\u00f3rcy okre\u015blani s\u0105 przez autor\u00f3w ksi\u0105\u017cki jako bogowie reprezentuj\u0105cy zabetonowan\u0105 kast\u0119 re\u017cyser\u00f3w, do kt\u00f3rej trudno do\u0142\u0105czy\u0107 (s. 164).<\/p>\n

Przegl\u0105daj\u0105c witryn\u0119 internetow\u0105 bielskiego studia<\/a>[4]<\/a> i czytaj\u0105c kr\u00f3tki rys historyczny, odnosi si\u0119 wra\u017cenie, \u017ce dzieje wytw\u00f3rni to samo pasmo sukces\u00f3w, szcz\u0119\u015bliwych pracownik\u00f3w i kolorowych bajek, kt\u00f3re znaj\u0105 miliony dzieci na ca\u0142ym \u015bwiecie. Ksi\u0105\u017cka Talki i Vesely\u2019ego pokazuje, co kry\u0142o si\u0119 za tymi niesamowitymi ruchomymi obrazkami, kt\u00f3re dzieci mog\u0142y ogl\u0105da\u0107 w kinach czy na ekranach swoich telewizor\u00f3w ka\u017cdego wieczoru o godzinie dziewi\u0119tnastej. Wskazuj\u0105 m.in. na kulisy trudnego procesu powstawania film\u00f3w, ciemne strony pracownik\u00f3w studia i relacji mi\u0119dzy nimi, a tak\u017ce nieznane lub niech\u0119tnie ujawniane fakty z ich \u017cyciorys\u00f3w.<\/p>\n

Autorzy nie traktuj\u0105 studia jako oderwanej od rzeczywisto\u015bci wyspy, ale opisuj\u0105 jego histori\u0119, uwzgl\u0119dniaj\u0105c trudne warunki polityczne, w jakich musieli funkcjonowa\u0107 tw\u00f3rcy, a tak\u017ce absurdy PRL, z jakimi si\u0119 stykali. Do legendy przesz\u0142a m.in. historia Witolda Giersza, kt\u00f3ry jako rysownik i animator wykona\u0142 tysi\u0105c pi\u0119\u0107set procent normy, a jego portret jako wzorowego pracownika z chlub\u0105 prezentowano na jednej z bielskich ulic (s. 173). T\u0142em staj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c zmiany spo\u0142eczno-kulturowe zachodz\u0105ce w Polsce czy pojawiaj\u0105ce si\u0119 nowinki technologiczne, kt\u00f3re mia\u0142y znacz\u0105cy wp\u0142yw na funkcjonowanie studia. Do prze\u0142omowych wydarze\u0144 nale\u017ca\u0142 z pewno\u015bci\u0105 moment wej\u015bcia Polski w er\u0119 telewizji na pocz\u0105tku lat 50 (s. 103) czy odej\u015bcia od tradycyjnej animacji rysowanej na foliach celuloidowych i zast\u0105pienie jej technikami cyfrowymi. Autorzy dostrzegaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c lokaln\u0105 specyfik\u0119 regionu podbeskidzkiego, z kt\u00f3r\u0105 na co dzie\u0144 stykali si\u0119 opisywani bohaterowie. Historia studia \u0142\u0105czy si\u0119 bowiem bezpo\u015brednio z histori\u0105 miasta Bielsko-Bia\u0142a, kt\u00f3re w 1951 roku powsta\u0142o z po\u0142\u0105czenia Bielska nale\u017c\u0105cego do \u015al\u0105ska Cieszy\u0144skiego z ma\u0142opolsk\u0105 Bia\u0142\u0105.<\/p>\n

Autorzy opisuj\u0105 tak\u017ce ca\u0142y szereg niechlubnych kart z historii studia lub takich fakt\u00f3w, kt\u00f3re do dzi\u015b nie s\u0105 znane szerszemu gronu odbiorc\u00f3w. Jak wskazuj\u0105 Talko i Vesely, znaczna cz\u0119\u015b\u0107 os\u00f3b, kt\u00f3re wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142y studio w jego pocz\u0105tkowym okresie, s\u0142u\u017cy\u0142a w Wehrmachcie (s. 119). Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie oczywi\u015bcie trudno czyni\u0107 im z tego zarzut, w ko\u0144cu mieszkali na \u015al\u0105sku. Jednak w\u0142adze Polski Ludowej odnosi\u0142y si\u0119 do ich wojennej przesz\u0142o\u015bci z du\u017c\u0105 nieufno\u015bci\u0105. Szerokim echem roznios\u0142a si\u0119 m.in. sprawa Alfreda Biedrawy (s. 117\u2013120), kt\u00f3ry w roku 1963 zosta\u0142 zwolniony ze studia z powodu donos\u00f3w, wed\u0142ug kt\u00f3rych nale\u017ca\u0142 do niemieckiej organizacji m\u0142odzie\u017cowej Hitlerjugend, s\u0142u\u017cy\u0142 w niemieckim wojsku w oddzia\u0142ach Waffen-SS i wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z niemieck\u0105 policj\u0105.<\/p>\n

Wiele afer dotyczy\u0142o tak\u017ce ikon bielskiej wytw\u00f3rni. Zdzis\u0142awa Lachura, wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciela studia i jego pierwszego dyrektora, oskar\u017cono o machlojki finansowe<\/i> (s. 63). Przekr\u0119ty finansowe by\u0142y te\u017c udzia\u0142em Leszka Mecha (s. 229); s\u0105d powiatowy skaza\u0142 go na dwa lata pozbawienia wolno\u015bci i zakaz wykonywania zawodu przez pi\u0119\u0107 lat. Jednak ze wzgl\u0119du na to, \u017ce by\u0142 wa\u017cnym scenarzyst\u0105 Bolka i Lolka, nadal pracowa\u0142 dla studia, tylko pod pseudonimem Les\u0142aw Kr\u00f3licz.<\/p>\n

J\u00f3zef Byrdy znany by\u0142 w studiu jako na\u0142ogowy gracz w totolotka (s. 193\u2013199). Na pocz\u0105tku lat 70. zosta\u0142 skazany przez s\u0105d za wy\u0142udzenia. Jednak studio por\u0119czy\u0142o za niego i ju\u017c rok po wyj\u015bciu z wi\u0119zienia zacz\u0105\u0142 re\u017cyserowa\u0107 kolejne odcinki Bolka i Lolka. Mniej szcz\u0119\u015bcia mia\u0142 Leszek Lorek, kt\u00f3ry ze wzgl\u0119du na problemy z nadu\u017cywaniem alkoholu zosta\u0142 zwolniony ze studia bez mo\u017cliwo\u015bci powrotu (s. 191).<\/p>\n

Jedna z najg\u0142o\u015bniejszych afer dotyczy\u0142a tak\u017ce innego wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciela wytw\u00f3rni \u2013 Alfreda Ledwiga. W 1971 roku zosta\u0142 zatrzymany przez s\u0142u\u017cb\u0119 bezpiecze\u0144stwa za wykonanie nielegalnych ulotek dla lokalnej organizacji opozycyjnej (s. 184\u2013192). Studio nie wstawi\u0142o si\u0119 za nim, nie m\u00f3g\u0142 wr\u00f3ci\u0107 do pracy, a dodatkowo w roku 1981 za mo\u017cliwo\u015b\u0107 opuszczenia kraju musia\u0142 zrzec si\u0119 praw do Bolka i Lolka. Talko i Vesely wskazuj\u0105, \u017ce sprawa ta do dzi\u015b budzi wiele w\u0105tpliwo\u015bci. Po wyje\u017adzie z Polski Ledwig napisa\u0142, \u017ce planuje a\u017c do \u015bmierci<\/i> walczy\u0107 ze Studiem o prawa do postaci ch\u0142opc\u00f3w<\/i>, (\u2026) pr\u00f3buj\u0105c si\u0119 zem\u015bci\u0107 za swoj\u0105 krzywd\u0119<\/i> (s. 192). Autorzy podaj\u0105 tak\u017ce dziesi\u0105tki innych zbli\u017conych k\u0142opotliwych historii, kt\u00f3rych g\u0142\u00f3wnymi bohaterami s\u0105 tw\u00f3rcy i pracownicy studia. Te niekiedy ponure opowie\u015bci stoj\u0105 w wyra\u017anej opozycji do kolorowego i magicznego \u015bwiata animowanych kresk\u00f3wek, kt\u00f3re zaw\u0142adn\u0119\u0142y zbiorow\u0105 wyobra\u017ani\u0105 milion\u00f3w dzieci i doros\u0142ych w Polsce i na \u015bwiecie. Cz\u0119\u015b\u0107 historii budzi kontrowersje do dzi\u015b, a ksi\u0105\u017cka Talki i Vesely\u2019ego na nowo otwiera dyskusje na trudne tematy zwi\u0105zane z dziejami studia. Niekt\u00f3rzy bohaterowie publikacji b\u0105d\u017a ich rodziny nie zgadzaj\u0105 si\u0119 z przedstawionymi w ksi\u0105\u017cce informacjami i wprost je krytykuj\u0105<\/a>[5]<\/a>.<\/p>\n

Wiele pocz\u0105tkowych fragment\u00f3w ksi\u0105\u017cki opisuje zesp\u00f3\u0142 pracownik\u00f3w studia jako szcz\u0119\u015bliw\u0105 rodzin\u0119, dla kt\u00f3rej najwa\u017cniejsze s\u0105 spontaniczne dzia\u0142ania artystyczne. Jednak wraz ze zwi\u0119kszeniem liczby produkowanych film\u00f3w, a tym samym bud\u017cetu wytw\u00f3rni zacz\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119 konflikty i rywalizacja. Autorzy zwracaj\u0105 uwag\u0119 na hierarchi\u0119, jaka istnia\u0142a w studiu (s. 123, 164). Rozpoczynaj\u0105cemu prac\u0119 w wytw\u00f3rni tw\u00f3rcy bardzo ci\u0119\u017cko by\u0142o si\u0119 przebi\u0107. Musia\u0142 przez wiele lat wykonywa\u0107 mniej znacz\u0105ce funkcje, aby ostatecznie pozwolono mu wyre\u017cyserowa\u0107 film. Przez dziesi\u0119ciolecia w studiu filmy realizowali ci sami do\u015bwiadczeni re\u017cyserzy, a m\u0142odym tw\u00f3rcom ci\u0119\u017cko by\u0142o si\u0119 odnale\u017a\u0107 w istniej\u0105cym uk\u0142adzie.<\/p>\n

Talko i Vesely opisuj\u0105 tak\u017ce podzia\u0142 na reksiowc\u00f3w i bolkowc\u00f3w oraz szczeg\u00f3lny charakter lider\u00f3w obu grup: Nehrebecki, z ca\u0142ym swoim ch\u0142opi\u0119cym, naiwnym optymizmem, \u015bwietnie si\u0119 bawi\u0142 przy swoich animacjach, podczas gdy Marsza\u0142ek swoje mozolnie cyzelowa\u0142, wy\u0142apuj\u0105c nawet najmniejsze niedoskona\u0142o\u015bci<\/i> (s. 144). Charakter obu re\u017cyser\u00f3w przenika\u0142 do animowanego \u015bwiata i bardzo cz\u0119sto bohaterowie bajek byli \u015bci\u015ble zwi\u0105zani z ich \u017cyciem. Pierwowzorami postaci Bolka i Lolka byli synowie Nehrebeckiego \u00ad\u2013 Jan i Roman. Reksio to z kolei alter ego Lechos\u0142awa Marsza\u0142ka b\u0105d\u017a jak precyzyjniej wskazuj\u0105 autorzy: Reksio to Marsza\u0142ek, ale nie ten prawdziwy: wybuchowy perfekcjonista, kt\u00f3rego obawiali si\u0119 wsp\u00f3\u0142pracownicy \u00ad\u2013 lecz ten, kt\u00f3rym chcia\u0142 by\u0107: rozwi\u0105zuj\u0105cy konflikty u\u015bmiechem, spokojny, zr\u00f3wnowa\u017cony, a kiedy trzeba, bardzo asertywny i stawiaj\u0105cy na swoim<\/i> (s. 146).<\/p>\n

Jedne z najtragiczniejszych rozdzia\u0142\u00f3w ksi\u0105\u017cki, o znamiennych tytu\u0142ach Reksio idzie si\u0119 zabi\u0107<\/i> oraz Ostatni film<\/i>, dotycz\u0105 w\u0142a\u015bnie Marsza\u0142ka. Opowiadaj\u0105 o ostatnim filmie re\u017cysera, w kt\u00f3rym s\u0142ynny piesek mia\u0142 pope\u0142ni\u0107 samob\u00f3jstwo, spuszczaj\u0105c sobie siekier\u0119 na g\u0142ow\u0119, niczym gilotyn\u0119. Ostatecznie rada artystyczna nie pozwoli\u0142a na zabicie jednego z kluczowych dla studia bohater\u00f3w. W ostatnim odcinku Reksia pt. Reksio i sowa <\/i>(1990) g\u0142\u00f3wny bohater z coraz wi\u0119ksz\u0105 trudno\u015bci\u0105 radzi sobie z otaczaj\u0105c\u0105 go rzeczywisto\u015bci\u0105, zabiera tobo\u0142ek i postanawia opu\u015bci\u0107 sw\u00f3j dom. Zar\u00f3wno charakter niezrealizowanej sceny, jak i tej, kt\u00f3ra trafi\u0142a na ekrany, oddawa\u0142y stan ducha Marsza\u0142ka \u2013 jego rozgoryczenie pogarszaj\u0105cym si\u0119 stanem zdrowia, coraz trudniejsze relacje mi\u0119dzyludzkie i trudno\u015bci w odnalezieniu si\u0119 w nowej rzeczywisto\u015bci. Ci\u0119\u017cko by\u0142o mu si\u0119 pogodzi\u0107 z kolejnymi decyzjami w\u0142adz studia, kt\u00f3re odrzuca\u0142y jego pomys\u0142 na pe\u0142nometra\u017cowy film o Reksiu. W marcu 1991 roku podczas kolejnego zebrania rady artystycznej Marsza\u0142ek zastrzeli\u0142 si\u0119 na schodach studia ze swojego my\u015bliwskiego sztucera (s. 253). Obecnie trudno odnale\u017a\u0107 wzmianki o tej historii w oficjalnych biogramach re\u017cysera. Zapewne nadal wywo\u0142uje ona wiele emocji w\u015br\u00f3d pracownik\u00f3w studia. Tym bardziej warto doceni\u0107, \u017ce autorzy ksi\u0105\u017cki pisz\u0105 o tej tragicznej historii.<\/p>\n

Niezwykle ciekawe fragmenty ksi\u0105\u017cki dotycz\u0105 okresu lat 80. i 90. Pomimo zdobycia Oscara przez Zbigniewa Rybczy\u0144skiego za Tango <\/i>(1981) polska animacja w tym okresie prze\u017cywa\u0142a niew\u0105tpliwy kryzys, zwi\u0105zany ze zmniejszaj\u0105cymi si\u0119 nak\u0142adami pa\u0144stwowymi na animacj\u0119, zmianami technologicznymi w produkcji film\u00f3w i coraz wi\u0119ksz\u0105 rol\u0119 telewizji. Nie bez znaczenia by\u0142y r\u00f3wnie\u017c zachodz\u0105ce w kraju zmiany polityczno-spo\u0142eczne i rosn\u0105ca si\u0142a opozycji demokratycznej w Polsce. W bielskim studiu pracownicy podzielili si\u0119 na zwolennik\u00f3w i przeciwnik\u00f3w Partii (s. 216), za\u015b szefowie wytw\u00f3rni pr\u00f3bowali odnale\u017a\u0107 si\u0119 w nowych realiach.<\/p>\n

Autorzy ksi\u0105\u017cki opisuj\u0105 m.in. utworzenie w drugiej po\u0142owie lat 80. w Bielsku-Bia\u0142ej Hanna-Barbera Poland \u2013 filii s\u0142ynnego ameryka\u0144skiego studia animacji<\/a>[6]<\/a>. Inicjatorem przedsi\u0119wzi\u0119cia by\u0142 by\u0142y pracownik wytw\u00f3rni Leszek Ka\u0142u\u017ca, a w Bielsku wizytowa\u0142 sam William Hanna. Ameryka\u0144ska inwestycja mia\u0142a przyczyni\u0107 si\u0119 do rozwoju bielskiego studia, ale ostatecznie znacz\u0105co os\u0142abi\u0142a jej sk\u0142ad osobowy. Jak podaj\u0105 Talko i Vesely, w samym tylko 1988 roku z SFR odesz\u0142o blisko sto os\u00f3b<\/i> (s. 239).<\/p>\n

Inn\u0105 ciekaw\u0105 histori\u0105 jest pojawienie si\u0119 w 1989 roku w Bielsku Korea\u0144czyk\u00f3w, kt\u00f3rzy zostali zatrudnieni jako animatorzy (s. 241)<\/a>[7]<\/a>. Pracowali m.in. nad kolejnymi odcinkami Reksia. Rozdzia\u0142 jest pe\u0142en anegdot ukazuj\u0105cych zetkni\u0119cie si\u0119 Azjat\u00f3w z rzeczywisto\u015bci\u0105 \u017cycia i pracy w Polsce Ludowej. Korea\u0144czycy okazali si\u0119 du\u017co pracowitsi i wydajniejsi od polskich pracownik\u00f3w. Jednak demokratyczne zmiany zachodz\u0105ce w kraju zaniepokoi\u0142y w\u0142adze korea\u0144skie i animatorzy musieli wr\u00f3ci\u0107 do domu.<\/p>\n

Najbardziej osobliw\u0105 histori\u0105 jest ta dotycz\u0105ca brytyjskiego biznesmena Colina Stone\u2019a, kt\u00f3ry przyby\u0142 do wytw\u00f3rni, chc\u0105c spe\u0142ni\u0107 swoje marzenie stworzenia pe\u0142nometra\u017cowego filmu opowiadaj\u0105cego o ratuj\u0105cych \u015bwiat siedmiu krasnoludkach. Odwiedza\u0142 Bielsko-Bia\u0142\u0105 wielokrotnie i rozmawia\u0142 z \u00f3wczesnym dyrektorem studia Zdzis\u0142awem Kud\u0142\u0105, twierdz\u0105c, \u017ce ma pieni\u0105dze, tw\u00f3rcz\u0105 wizje i kontakty w \u015bwiecie. Wytw\u00f3rnia przechodzi\u0142a kryzys i pr\u00f3bowa\u0142a odnale\u017a\u0107 si\u0119 w nowych realiach kapitalizmu lat 90., st\u0105d nie odrzuci\u0142a przebojowego potencjalnego inwestora. Ostatecznie powsta\u0142 jedynie zwiastun filmu Powr\u00f3t skrzat\u00f3w <\/i>(1994). Stone najpierw zagin\u0105\u0142, a nast\u0119pnie do studia dotar\u0142a informacja, \u017ce zgin\u0105\u0142 w wypadku samochodowym.<\/p>\n

Talko i Vesely, jak na prawdziwych reporta\u017cyst\u00f3w przysta\u0142o, wnikaj\u0105 w najtrudniejsze i najbardziej skrywane tajemnice podj\u0119tego tematu. \u0179r\u00f3d\u0142em ich wiedzy s\u0105 przede wszystkim relacje \u015bwiadk\u00f3w i uczestnik\u00f3w opisywanych wydarze\u0144. Charakter tych przekaz\u00f3w sprawia, \u017ce nie wszystko wydaje si\u0119 jednoznaczne. Wyra\u017caj\u0105 one wiele punkt\u00f3w widzenia, a fakty mieszaj\u0105 si\u0119 z plotkami. Niekt\u00f3re historie wydaj\u0105 si\u0119 na tyle nieprawdopodobne, \u017ce sprawiaj\u0105 wra\u017cenie przynajmniej cz\u0119\u015bciowo zmy\u015blonych na potrzeby uatrakcyjnienia dziej\u00f3w studia.<\/p>\n

Niew\u0105tpliwym atutem ksi\u0105\u017cki jest jej przyst\u0119pna forma, daleka od naukowego dyskursu. Autorzy nie podejmuj\u0105 pr\u00f3by szczeg\u00f3\u0142owej analizy dorobku wytw\u00f3rni czy te\u017c samych film\u00f3w. Skupiaj\u0105 si\u0119 przede wszystkim na kulisach produkcyjnych oraz historii \u017cycia tw\u00f3rc\u00f3w. Publikacja mo\u017ce zaciekawi\u0107 i zarazi\u0107 bakcylem filmu animowanego szersze grono czytelnik\u00f3w, znacz\u0105co wykraczaj\u0105c poza zamkni\u0119ty kr\u0105g tw\u00f3rc\u00f3w i krytyk\u00f3w zwi\u0105zanych z t\u0105 dziedzin\u0105 sztuki.<\/p>\n


<\/p>\n
\n
\n

<\/a>[1] Karol Vesely to tak naprawd\u0119 pseudonim autora, kt\u00f3ry nie chcia\u0142 ujawnia\u0107 swojego nazwiska. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n

\n

<\/a>[2] http:\/\/www.sfr.com.pl\/aktualnosci\/news\/78<\/a> [dost\u0119p: 22.01.2021]. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n

\n

<\/a>[3] Zob. A. Ba\u0144kowski, S. Grabowski, Semafor: 1947\u20131997<\/i>, Studio Filmowe \u201eSemafor\u201d, \u0141\u00f3d\u017a 1999; P. P\u0142atek, \u015awiat bajki: 70 lat Studia Film\u00f3w Rysunkowych w Bielsku-Bia\u0142ej<\/i>, Studio Film\u00f3w Rysunkowych, Bielsko-Bia\u0142a 2017; J. Armata, Studio Film\u00f3w Animowanych w Krakowie<\/i>, Longin Studio, Krak\u00f3w 1995. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n

\n

<\/a>[4] http:\/\/www.sfr.com.pl\/historia<\/a> [dost\u0119p: 17.11.2020]. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n

\n

<\/a>[5] Przyk\u0142adem jest m.in. komentarz oficjalnego fanpage\u2019a Leszka Lorka na stronie Wydawnictwa Czarne; https:\/\/www.facebook.com\/WydawnictwoCzarne\/posts\/10157810269011483<\/a> [dost\u0119p: 17.11.2020]. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n

\n

<\/a>[6] Tam\u017ce, s. 233. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n

\n

<\/a>[7] Tam\u017ce, s. 241. Histori\u0119 t\u0119 opisuje tak\u017ce w swoim artykule Piotr P\u0142atek. Zob. P. P\u0142atek, Przybysze z Korei P\u00f3\u0142nocnej zaj\u0119li si\u0119 Reksiem. Dlaczego?, <\/i>https:\/\/bielskobiala.wyborcza.pl\/bielskobiala\/1,88025,20731874,przybysze-z-korei-polnocnej-zajeli-sie-reksiem-dlaczego.html<\/a> [dost\u0119p: 17.11.2020]. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n

S\u0142owa kluczowe:<\/b> polski film animowany, kino PRL, Leszek Talko, Karol Vesely, Studio Film\u00f3w Rysunkowych Bielsko-Bia\u0142a, Bolek i Lolek<\/i>, Reksio<\/i>, Lechos\u0142aw Marsza\u0142ek, W\u0142adys\u0142aw Nehrebecki<\/p>\n

Micha\u0142 Mr\u00f3z<\/b> \u2013 tw\u00f3rca oraz historyk i popularyzator filmu animowanego. Absolwent kulturoznawstwa w ramach MISH (UW) oraz Warszawskiej Szko\u0142y Reklamy na kierunku grafika. Doktorant w Instytucie Kultury Polskiej oraz cz\u0142onek Zespo\u0142u Bada\u0144 nad Filmem. Przygotowuje prac\u0119 doktorsk\u0105 na temat kina animowanego w okresie II wojny \u015bwiatowej. Publikowa\u0142 m.in w \u201eKwartalniku Filmowym\u201d oraz czasopi\u015bmie \u201eEkrany\u201d. Autor kr\u00f3tkometra\u017cowych film\u00f3w animowanych, za kt\u00f3re zdoby\u0142 \u0142\u0105cznie ponad 50 nagr\u00f3d na festiwalach filmowych w Polsce i za granic\u0105. Swoje prace prezentowa\u0142 mi\u0119dzy innymi na festiwalach w Los Angeles, Toronto, Malmoe, Belgradzie, Sofii, Wroc\u0142awiu i Gdyni. Wyk\u0142adowca Warszawskiej Szko\u0142y Reklamy, a tak\u017ce instruktor filmu animowanego podczas wielu projekt\u00f3w edukacyjnych dla dzieci i doros\u0142ych. Stypendysta Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Instytutu Adama Mickiewicza oraz m.st. Warszawy.
\nhttp:\/\/www.michalmroz.eu<\/a><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Leszek K. Talko i Karol Vesely, Kr\u00f3lowie bajek. Opowie\u015b\u0107 o legendarnym Studiu Film\u00f3w Rysunkowych, Wydawnictwo Czarne, Wo\u0142owiec 2020 Produkcja filmowa w du\u017cym studiu film\u00f3w rysunkowych przypomina prac\u0119 w fabryce samochod\u00f3w. Ka\u017cdy z cz\u0142onk\u00f3w zespo\u0142u ma do realizacji okre\u015blon\u0105 czynno\u015b\u0107 i powtarza j\u0105 wielokrotnie. Dopiero rezultaty pracy kilkunastu lub kilkudziesi\u0119ciu os\u00f3b sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na ostateczny filmowy… Czytaj wi\u0119cej »Studio Film\u00f3w Rysunkowych w Bielsku-Bia\u0142ej. Historia nieznana \u2013 recenzja ksi\u0105\u017cki Leszka K. Talki i Karola Vesely\u2019ego „Kr\u00f3lowie bajek. Opowie\u015b\u0107 o legendarnym Studiu Film\u00f3w Rysunkowych”<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1614,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[935,11],"tags":[50,266,484,947,955],"ppma_author":[53],"class_list":["post-378","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pleograf-kwartalnik-akademii-polskiego-filmu-nr-4-2020","category-recenzja","tag-film-animowany","tag-kino-prl","tag-komedia","tag-komizm","tag-studio-filmow-rysunkowych-bielsko-biala"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t