{"id":3717,"date":"2022-04-02T08:48:44","date_gmt":"2022-04-02T07:48:44","guid":{"rendered":"https:\/\/pleograf.pl\/?p=3717"},"modified":"2022-09-27T14:53:54","modified_gmt":"2022-09-27T13:53:54","slug":"stenogram-z-posiedzenia-komisji-kolaudacyjnej-filmow-fabularnych-w-dniu-22-czerwca-1984-r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/stenogram-z-posiedzenia-komisji-kolaudacyjnej-filmow-fabularnych-w-dniu-22-czerwca-1984-r\/","title":{"rendered":"Stenogram z posiedzenia Komisji Kolaudacyjnej Film\u00f3w Fabularnych w dniu 22 czerwca 1984 r."},"content":{"rendered":"\n
DOI: 10.56351\/PLEOGRAF.2022.1.10<\/strong><\/pre>\n\n\n\n
Archiwum FINA, Zbi\u00f3r Archiwali\u00f3w, Stenogram z kolaudacji A-344 poz. 366. W przedstawionym tek\u015bcie dokonano jedynie niewielkich zmian interpunkcyjnych i ortograficznych, nie ingerowano w tkank\u0119 sk\u0142adniow\u0105 i j\u0119zykow\u0105 zawieraj\u0105c\u0105 b\u0142\u0119dy i potkni\u0119cia charakterystyczne dla wypowiedzi ustnych. <\/em><\/p>\n\n\n\n
Transkrypcja: Adam Wy\u017cy\u0144ski<\/em><\/p>\n\n\n\n
\"\"
Piotr Szulkin, O – bi, O – ba. Koniec cywilizacji<\/em>, Autor: Renata Pajchel. Prawa: WFDiF \/po Studiu Filmowym „Zebra”\/<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
Obecni:<\/p>\n\n\n\n
V-Min Bajdor[2]<\/a><\/sup><\/sup><\/p>\n\n\n\n
Dyr. Boniecki[3]<\/a><\/sup><\/sup><\/p>\n\n\n\n
Ob. Burski[4]<\/a><\/sup><\/sup><\/p>\n\n\n\n
Re\u017c. Domaradzki[5]<\/a><\/sup><\/sup><\/p>\n\n\n\n
Red. Gazda[6]<\/a><\/sup><\/sup><\/p>\n\n\n\n
Tow. Janik[7]<\/a><\/sup><\/sup><\/p>\n\n\n\n
Prof. Jankowski[8]<\/a><\/sup><\/sup><\/p>\n\n\n\n
Prof. Jackiewicz[9]<\/a><\/sup><\/sup><\/p>\n\n\n\n
Mjr Jurek[10]<\/a><\/sup><\/sup><\/p>\n\n\n\n
Tow. Kasak[11]<\/a><\/sup><\/sup><\/p>\n\n\n\n
Red. Klaczy\u0144ski[12]<\/a><\/sup><\/sup><\/p>\n\n\n\n
P\u0142k Lang[13]<\/a><\/sup><\/sup><\/p>\n\n\n\n
Re\u017c. Majewski[14]<\/a><\/sup><\/sup><\/p>\n\n\n\n
Re\u017c. Morgenstern[15]<\/a><\/sup><\/sup><\/p>\n\n\n\n
Re\u017c. Sass-Zdort[16]<\/a><\/sup><\/sup><\/p>\n\n\n\n
Re\u017c. Szulkin[17]<\/a><\/sup><\/sup><\/p>\n\n\n\n
Ob. Trepczy\u0144ski[18]<\/a><\/sup><\/sup><\/p>\n\n\n\n
Red. K.T.Toeplitz[19]<\/a><\/sup><\/sup><\/p>\n\n\n\n
Ob. Machwitz[20]<\/a><\/sup><\/sup><\/p>\n\n\n\n
Na porz\u0105dku dziennym: om\u00f3wienie filmu p.t. O-bi, O-ba<\/em>[21]<\/a><\/sup><\/sup> zrealizowanego przez re\u017c. P. Szulkina w Zespole \u201ePerspektywa\u201d. 
Przewodniczy \u2013 Vice Minister Bajdor<\/p>\n\n\n\n
Przewodnicz\u0105cy:<\/p>\n\n\n\n
Rozpoczynamy dyskusj\u0119 nad filmem kolegi Szulkina. Rozumiem, \u017ce nie b\u0119d\u0119 musia\u0142 zach\u0119ca\u0107 do zabierania g\u0142osu.<\/p>\n\n\n\n
Red. Klaczy\u0144ski:<\/p>\n\n\n\n
Jestem pod ogromnym wra\u017ceniem tego filmu. My\u015bl\u0119, \u017ce rzadko kiedy robi si\u0119 na \u015bwiecie w tej chwili widowiska fantastyczne o takim zapleczu my\u015blowym. W tym filmie mamy ogromny podk\u0142ad my\u015blowy, bo nawet je\u017celi zak\u0142adamy, \u017ce to jest jaki\u015b mit, to on zosta\u0142 rozpisany na charaktery, na ludzkie postawy, na sytuacje. Na pewno jest to historia bardzo trudna do scharakteryzowania, ale s\u0105dz\u0119, \u017ce mamy do czynienia z pewnym zjawiskiem na skal\u0119 \u015bwiatow\u0105 i w nim uczestniczymy. Dlatego chcia\u0142bym z\u0142o\u017cy\u0107 bardzo serdeczne gratulacje Panu Szulkinowi, kt\u00f3ry tak dobrze si\u0119 czuje jako re\u017cyser w \u015bwiecie fantazji. Moje wahanie jednak polega na tym, \u017ce to jest film, kt\u00f3ry w rozmaity spos\u00f3b mo\u017cna interpretowa\u0107 i ta moja uwaga dotyczy los\u00f3w tej spo\u0142eczno\u015bci. Na pewno to nie s\u0105 losy takie, kt\u00f3re s\u0105 ukazywane seryjnie, aczkolwiek mamy tutaj do czynienia z atmosfer\u0105 katastrofizmu, ale tu jest znacznie wi\u0119cej, ni\u017c sama katastrofa.<\/p>\n\n\n\n
Ob. Trepczy\u0144ski:<\/p>\n\n\n\n
Niew\u0105tpliwie jest to film niezwykle interesuj\u0105cy, wykraczaj\u0105cy poza stereotypy, m\u00f3wi\u0105cy o indywidualnych postawach, a zarazem m\u00f3wi\u0105cy o zag\u0142adzie cywilizacji i o tym, czego mo\u017cemy si\u0119 spodziewa\u0107 w przypadku katastrofy nuklearnej. Trzeba sobie powiedzie\u0107, \u017ce jest to film o wiele bardziej ambitny ni\u017c szeroko propagowany film The second day after<\/em>[22]<\/a><\/sup><\/sup>, przekracza on swoim wymiarem my\u015blowym ten film tak szeroko reklamowany. Niew\u0105tpliwie jest to film m\u00f3wi\u0105cy o ko\u0144cu naszej cywilizacji, o nast\u0119pstwach wojny nuklearnej i trzeba powiedzie\u0107, \u017ce \u015bwietnie zosta\u0142a zrobiona nie tylko scenografia, ale i muzyka.<\/p>\n\n\n\n
Mia\u0142bym jednak jedn\u0105 pretensj\u0119 do re\u017cysera, dlatego \u017ce w znanych mi filmach o tej tematyce widzowi re\u017cyser pozostawia\u0142 zawsze jak\u0105\u015b nadziej\u0119, natomiast nasza kinematografia przedstawia film, kt\u00f3ry jest kompletnie pesymistyczny. Czy to jest s\u0142uszna decyzja? Nie wiem i to ju\u017c jest ocena innego typu, ale w ka\u017cdym razie odebra\u0142em ten film w ten spos\u00f3b, \u017ce nie daje on \u017cadnej nadziei, je\u017celi chodzi o tematyk\u0119 postnuklearn\u0105. Z tego punktu widzenia mia\u0142bym pretensj\u0119 do autora, \u017ce tak ten film pomy\u015bla\u0142, bo wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce jednak b\u0119dzie on budzi\u0107 nadzieje ze wzgl\u0119du na posta\u0107 g\u0142\u00f3wnego bohatera, kt\u00f3ry charakteryzuje si\u0119 aktywno\u015bci\u0105 spo\u0142eczn\u0105. Dlatego w tej sytuacji uwa\u017cam, \u017ce nale\u017ca\u0142oby si\u0119 jednak zastanowi\u0107 nad tym, \u017ce re\u017cyserzy podejmuj\u0105cy te tematy w innych kinematografiach starali si\u0119 znale\u017a\u0107 jakie\u015b drogi wyj\u015bcia z <\/em>sytuacji, kt\u00f3ra zdawa\u0142oby si\u0119, \u017ce nie daje \u017cadnych nadziei ludzko\u015bci. To by\u0142aby sprawa najwa\u017cniejsza i dotyczy ona filozofii tego filmu. Zabrak\u0142o mi jakich\u015b pr\u00f3b uratowania ludzko\u015bci i dlatego nie przemawia do mnie te\u017c koncepcja aktywno\u015bci bohatera, bo orientuj\u0119 si\u0119, \u017ce nie przynosi ona rezultat\u00f3w pozytywnych. Tote\u017c z tego punktu widzenia przy ocenie ideologicznej filmu mia\u0142bym pewne pretensje.<\/p>\n\n\n\n
Trzeba sobie jednak powiedzie\u0107, \u017ce sytuacje w tym filmie i poszczeg\u00f3lne postaci nie zosta\u0142y potraktowane abstrakcyjnie i dlatego mo\u017cna te\u017c powiedzie\u0107, \u017ce jest to film o mechanizmach w\u0142adzy, mo\u017cna uzna\u0107, \u017ce jest to film, kt\u00f3ry w spos\u00f3b perfidny nasuwa wiele refleksji. Je\u017celi to nie b\u0119dzie film \u201eThe second day after”, to w takim razie b\u0119dzie to film o czym\u015b innym, ale raczej by\u0142bym sk\u0142onny przyj\u0105\u0107 stron\u0119 my\u015blow\u0105 w kontek\u015bcie katastrofy nuklearnej, ale wtedy poczuj\u0119 si\u0119 zastraszony.<\/p>\n\n\n\n
Je\u017celi chodzi o to drugie dno, czy te\u017c ten drugi film m\u00f3wi\u0105cy o mechanizmach w\u0142adzy, to rzeczywi\u015bcie jest on niezwykle ambitny i mo\u017cna pogratulowa\u0107 autorowi, \u017ce si\u0119gn\u0105\u0142 po te mechanizmy w\u0142adzy, dzia\u0142aj\u0105ce w ludzkiej zbiorowo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Jestem zdania, \u017ce jest to film bardzo polski, bo nasuwa on wiele refleksji zwi\u0105zanych z naszymi prze\u017cyciami, z nasz\u0105 histori\u0105, bo r\u00f3wnie dobrze miejsce akcji mo\u017cna potraktowa\u0107 jako getto, czy te\u017c jako ob\u00f3z koncentracyjny i takie por\u00f3wnania bardzo silnie tkwi\u0105 w \u015bwiadomo\u015bci naszego spo\u0142ecze\u0144stwa, a wtedy oka\u017ce si\u0119, \u017ce film ten nie ma nic wsp\u00f3lnego z tematyk\u0105 katastrofy atomowej. Jak powiedzia\u0142em \u2013 to jest film bardzo polski i przyznaj\u0105c, \u017ce jest to film z gatunku science fiction, to jednak jego filozofia jest bardzo nam bliska i z tego punktu widzenia to wszystko, co dzieje si\u0119 na ekranie jest warte odnotowania. W sumie jest to film, kt\u00f3ry mo\u017cna zaprezentowa\u0107 jako dobr\u0105 nasz\u0105 wizyt\u00f3wk\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Prof.<\/sub> Jackiewicz:<\/p>\n\n\n\n
Ja si\u0119 z Panem Ministrem nie zgadzam. Naturalnie to s\u0105 \u017carty, ale nie zgadzam si\u0119 z tym wyd\u017awi\u0119kiem pesymistycznym filmu, bo odebra\u0142em go zupe\u0142nie inaczej i ba\u0142bym si\u0119 innego zako\u0144czenia. Chcia\u0142bym m\u00f3wi\u0107 o filmie w p\u0142aszczy\u017anie gatunku science fiction. Nie wiem, czy mo\u017cna pokusi\u0107 si\u0119 o nut\u0119 optymizmu, kiedy mamy \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce po wybuchu bomb nuklearnych nic na \u015bwiecie nie pozostanie, a wi\u0119c jak\u017ce\u017c mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o pr\u00f3bie wyj\u015bcia z tej sytuacji. Przecie\u017c to by\u0142oby absurdem. Natomiast zgadzam si\u0119 z re\u017cyserem, \u017ce mo\u017cna pokaza\u0107 takie \u017cycie zbiorowo\u015bci w jakich\u015b wyizolowanych warunkach i w danym wypadku te warunki stwarza ta p\u0119kaj\u0105ca kopu\u0142a. Jednak uwa\u017cam, \u017ce uciekanie si\u0119 do nuty optymizmu w przypadku tej tematyki jest spraw\u0105 drugorz\u0119dn\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Traktuj\u0119 ten film jako bardzo wybitne dzie\u0142o i wydaje mi si\u0119, \u017ce Pan Szulkin zacz\u0105\u0142 swoj\u0105 drog\u0119 filmow\u0105 bardzo \u017ale, ale teraz kroczy po bardzo dobrej drodze. To jest interesuj\u0105ce dzie\u0142o i nawet je\u017celi uznamy, \u017ce jest to bajka, to jest ona bajk\u0105 niezwykle dojrza\u0142\u0105, zbieraj\u0105c\u0105 wiele pok\u0142ad\u00f3w my\u015blowych, a ich odszukanie zale\u017cy od wra\u017cliwo\u015bci widza. Wydaje mi si\u0119, \u017ce to nie jest film, kt\u00f3ry mo\u017cna by\u0142oby podzieli\u0107 na warstw\u0119 science fiction i na warstwy g\u0142\u0119bsze, bo s\u0105 tutaj rzeczywi\u015bcie bardzo r\u00f3\u017cne pok\u0142ady, ale s\u0105 one ze sob\u0105 bardzo \u015bci\u015ble powi\u0105zane i zale\u017cy ich odbi\u00f3r od samego widza, bo mo\u017ce by\u0107 taki widz, kt\u00f3ry przyjmie tylko do wiadomo\u015bci warstw\u0119 ba\u015bniow\u0105, mityczn\u0105. Zrobi\u0142bym takie por\u00f3wnanie i wydaje mi si\u0119, \u017ce jest ono sensowne, \u017ce na ten film mo\u017cna patrze\u0107 tak, jak na dzie\u0142a Chaplina, bo inni zobacz\u0105 w nich g\u0142\u0119bokie warstwy ludzkie, filozoficzne, a inni zobacz\u0105 tylko burlesk\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Ba\u0142bym si\u0119 podchodzi\u0107 do tego filmu jako do tematu traktuj\u0105cego o wojnie nuklearnej i o tych, kt\u00f3rym po wybuchu nuklearnym uda\u0142o si\u0119 przetrwa\u0107. Tu chodzi o znacznie wi\u0119ksze sprawy, a w tym r\u00f3wnie\u017c o sprawy cz\u0142owieka wsp\u00f3\u0142czesnego, ale trudno je tutaj wyartyku\u0142owa\u0107, bo wielu rzeczy nale\u017cy si\u0119 domy\u015bla\u0107 i je prze\u017cywa\u0107, bo nie mo\u017cna wszystkiego do ko\u0144ca ujawni\u0107. Nie czu\u0142bym si\u0119 na si\u0142ach przeprowadza\u0107 teraz analizy tego filmu, ale r\u00f3wnie dobrze mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce jest to historia o rozk\u0142adzie \u015bwiata, jak te\u017c mo\u017cna to potraktowa\u0107 podobnie, jak do tego tematu podszed\u0142 Stalke<\/em>[23]<\/a><\/sup><\/sup> Je\u017celi chodzi o gr\u0119 aktorsk\u0105, to m\u00f3g\u0142bym j\u0105 okre\u015bli\u0107 tylko jako znakomit\u0105, r\u00f3wnie\u017c znakomita jest sztuka operatorska, prowadzenie narracji i dlatego uwa\u017cam, \u017ce jest to znakomity film.<\/p>\n\n\n\n
Chcia\u0142bym teraz powiedzie\u0107 par\u0119 s\u0142\u00f3w o sprawach nieco szerszych. Wiele m\u00f3wimy o nowoczesnym kinie, m\u00f3wimy o pos\u0142ugiwaniu si\u0119 j\u0119zykiem ezopowym i to jest w tej chwili to samo i jest to interesuj\u0105ce, ale troch\u0119 inne i by\u0142oby dobrze, \u017ceby\u015bmy si\u0119 nauczyli operowa\u0107 przeno\u015bniami w stosunku do dzie\u0142, kt\u00f3re pokazuj\u0105 wi\u0119cej w drodze uciekania si\u0119 do metaforycznych znak\u00f3w. To jest wed\u0142ug mnie film, kt\u00f3ry m\u00f3wi o dniu dzisiejszym, ale na najwy\u017cszych pi\u0119trach i dlatego wydaje mi si\u0119, \u017ce nawet nie warto tych pi\u0119ter nazywa\u0107, a jest to ucieczka od wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. Wiadomo, \u017ce nasz dzie\u0144 dzisiejszy jest tak skomplikowany, \u017ce tutaj chyba nieprzypadkowo zosta\u0142 zrobiony taki ciekawy film, kt\u00f3ry m\u00f3wi o wn\u0119trzu ludzi, ale tak\u017ce m\u00f3wi o naszym \u017cyciu.<\/p>\n\n\n\n
Je\u017celi m\u00f3wi\u0119 o tych najwy\u017cszych pi\u0119trach, to nie mam tutaj na my\u015bli spraw politycznych, ale codzienno\u015b\u0107, kt\u00f3ra jest szczeg\u00f3lna przez swoj\u0105 polsko\u015b\u0107. Uwa\u017cam, \u017ce takie potraktowanie tych spraw jest jedynym wyj\u015bciem dla kina i dlatego w tej chwili tu si\u0119 robi jaka\u015b szko\u0142a, ale to nie jest szko\u0142a film\u00f3w science fiction i nie jest przypadkiem, \u017ce w filmie Seksmisja<\/em>[24]<\/a><\/sup><\/sup> s\u0105 jakie\u015b znaki z naszej wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, s\u0105 te\u017c te zagro\u017cenia, ale naturalnie to jest zupe\u0142nie inny film. Dlatego wydaje mi si\u0119, \u017ce na ten film trzeba by\u0142oby popatrze\u0107 z <\/strong>tego kierunku, bo nie jest to kierunek bez znaczenia i s\u0105dz\u0119, \u017ce b\u0119dzie on znajdowa\u0107 odbicie u m\u0142odzie\u017cy.<\/p>\n\n\n\n
Red. Kuszewski:<\/p>\n\n\n\n
Nasza dyskusja jest ciekawym fenomenem spo\u0142ecznym mo\u017ce na zasadzie przekroju dyskutant\u00f3w, ale nie wiem, czy przez to nie jest zbyt radykalna. Uwa\u017cam, \u017ce powinni\u015bmy zmierza\u0107 do osi\u0105gni\u0119cia r\u00f3wnowagi. Zgadzam si\u0119, \u017ce ka\u017cde przedsi\u0119wzi\u0119cie katastroficzne daje filmowi pretekst do zawi\u0105zania intrygi i mamy szereg utwor\u00f3w, kt\u00f3re odbiorcy traktuj\u0105 jako w\u0142asne dzie\u0142a, bo przydaj\u0105 im w\u0142asn\u0105, indywidualn\u0105 interpretacj\u0119. Przetwarzanie utwor\u00f3w jest zwi\u0105zane z pewn\u0105 sum\u0105 odczu\u0107 odbiorc\u00f3w, ich stan\u00f3w emocjonalnych pod adresem okre\u015blonego dzie\u0142a. Dlatego wydaje mi si\u0119, \u017ce coraz cz\u0119\u015bciej mamy do czynienia z takimi sytuacjami, kiedy budujemy w\u0142asny film. To co powiedzia\u0142em jest zwi\u0105zane z wypowiedziami moich poprzednik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Je\u017celi chodzi o ten film, to katastrofa nuklearna jest pretekstem, ale naturalnie r\u00f3wnie dobrze mo\u017cna by\u0142oby pomy\u015ble\u0107 o innym pretek\u015bcie, bo chodzi o pokazanie cz\u0142owieka, czy te\u017c grupy spo\u0142ecznej w sytuacji wyizolowanej, w sytuacji trudnej. Odbieram ten film jako protest przeciwko apokalipsie. Jak mo\u017cna oceni\u0107 cz\u0142owieka, kt\u00f3ry znalaz\u0142 si\u0119 w takiej sytuacji? Patrz\u0105c na ekran dochodzimy do wniosku, \u017ce taki cz\u0142owiek, czy te\u017c ca\u0142a zbiorowo\u015b\u0107 trac\u0105 godno\u015b\u0107. Nie jest to rzecz nowa w tw\u00f3rczo\u015bci i mo\u017cna by\u0142oby poda\u0107 szereg przyk\u0142ad\u00f3w tego typu utwor\u00f3w dramatycznych, jakie powsta\u0142y w ci\u0105gu ostatnich 30 lat. Je\u017celi chodzi o teren naszej kinematografii, to mo\u017cna by\u0142oby zacz\u0105\u0107 od Kana\u0142u<\/em> poprzez Becketta, poprzez inne filmy katastroficzne. Je\u017celi mamy m\u00f3wi\u0107 o nucie optymizmu, to trzeba sobie powiedzie\u0107, \u017ce ludzie, kt\u00f3rzy znale\u017ali si\u0119 w zagro\u017conym \u015brodowisku zawsze staraj\u0105 si\u0119 z niego uciec, a w ka\u017cdym razie pr\u00f3buj\u0105 takiej ucieczki. Mo\u017cna te\u017c m\u00f3wi\u0107 o ocaleniu jakich\u015b warto\u015bci, kt\u00f3rych zachowanie kwalifikuje si\u0119 do tego, aby one pozosta\u0142y. Je\u017celi chodzi o \u0142adunek my\u015blowy tego filmu, to uwa\u017cam, \u017ce jest on wt\u00f3rny, a dialogi wydaj\u0105 mi si\u0119 by\u0107 poni\u017cej poprawno\u015bci literackiej. Naturalnie s\u0105 to moje osobiste odczucia, a ostatecznym s\u0119dzi\u0105 b\u0119dzie publiczno\u015b\u0107, ale ba\u0142bym si\u0119, a\u017ceby publiczno\u015b\u0107 nie powiedzia\u0142a, \u017ce ten utw\u00f3r sta\u0142 si\u0119 dla niej kul\u0105 u nogi.<\/p>\n\n\n\n
Przewodnicz\u0105cy:<\/p>\n\n\n\n
W toku dyskusji mo\u017cna si\u0119 dzieli\u0107 r\u00f3\u017cnymi stanowiskami i zdania dyskutant\u00f3w szanuj\u0119 i ceni\u0119, ale uwa\u017cam, \u017ce ta ostatnia interpretacja nie jest jedyn\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Tow. Kasak:<\/p>\n\n\n\n
Przyznam si\u0119, \u017ce po projekcji filmu nie mia\u0142em zamiaru zabiera\u0107 g\u0142osu. Film obejrza\u0142em z du\u017c\u0105 uwag\u0105 i zainteresowaniem, ale widzia\u0142bym w nim pewne niedostatki i chcia\u0142bym zada\u0107 pytania re\u017cyserowi \u2013 za jak\u0105 postaw\u0105 on si\u0119 wypowiada i jakie postawi\u0142 sobie zadanie robi\u0105c ten film? Rozumiem podteksty tego filmu, ale potrzebne by\u0142yby mi dodatkowe wyja\u015bnienia re\u017cysera, poniewa\u017c brak mi jest jakiego\u015b postscriptum ze strony re\u017cysera i dopiero wtedy, po jego wys\u0142uchaniu, pr\u00f3bowa\u0142bym zabra\u0107 g\u0142os.<\/p>\n\n\n\n
Przewodnicz\u0105cy:<\/p>\n\n\n\n
Re\u017cyser b\u0119dzie zabiera\u0107 g\u0142os na ko\u0144cu dyskusji i nie chcia\u0142bym, aby dotkn\u0119\u0142y go jakie\u015b pr\u00f3by werbalizacji.<\/p>\n\n\n\n
Tow. Kasak: Uwa\u017cam, \u017ce jako cz\u0142onek Komisji Kolaudacyjnej mam prawo zadawa\u0107 pytania re\u017cyserowi.<\/p>\n\n\n\n
Przewodnicz\u0105cy:<\/p>\n\n\n\n
To jest dyskusja otwarta, na pewno dozwolone s\u0105 wszelkie formy werbalizacji, je\u017celi id\u0105 one w kierunku okre\u015blenia artystycznych dokona\u0144 danego zjawiska. Nie jest przypadkiem, \u017ce taki film powsta\u0142, \u017ce jest to film wieloznaczny, o pewnych luzach interpretacyjnych, ale nie do wszystkich jego warstw dotrzemy w drodze werbalizacji naszych uwag. Prosi\u0142bym o mo\u017cliwie klarowne interpretacje, a w danym wypadku wiadomo, \u017ce nie wszystko uda si\u0119 zwerbalizowa\u0107. Chodzi\u0142oby mi o to, a\u017ceby pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 mo\u017cliwie klarown\u0105 interpretacj\u0105. Czy re\u017cyser chcia\u0142by co\u015b powiedzie\u0107 w formie wyja\u015bnienia?<\/p>\n\n\n\n
Red. Wielu\u0144ski[25]<\/a><\/sup><\/sup>: Mam pytanie dotycz\u0105ce tytu\u0142u tego filmu. Czy ten tytu\u0142 ma pozosta\u0107? Budzi on moje zastrze\u017cenia.<\/p>\n\n\n\n
Re\u017c. Szulkin: Je\u017celi ogl\u0105damy w innych filmach sytuacje wojenne, to orientujemy si\u0119, \u017ce co\u015b tam umiera i to na skutek pewnej bezw\u0142adno\u015bci, jaka w\u0142a\u015bnie tam panuje. Chodzi\u0142o mi o ukazanie pewnych reakcji, a nie o ogl\u0105danie takich proces\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Tow. Kasak: Czy te reakcje nic nie oznaczaj\u0105?<\/p>\n\n\n\n
Re\u017c. Szulkin: To jest tak, jak udaje si\u0119 Pan na pogrzeby albo na wesela i jest si\u0119 wtedy ich obserwatorem. Pewnie Pan lubi pogrzeby?<\/p>\n\n\n\n
Tow. Kasak: A Pan pewnie lubi wesela?<\/p>\n\n\n\n
Re\u017c. Szulkin:<\/p>\n\n\n\n
Gdybym lubi\u0142 wesela, to zrobi\u0142bym inny film. Dlaczego film nosi nazw\u0119 O-bi O-ba<\/em>? Wynik\u0142o to z przyczyn szalenie osobistych, ale to jest tytu\u0142 pozbawiony jakiegokolwiek znaczenia.<\/p>\n\n\n\n
\"\"
Wyja\u015bnienia Piotra Szulkina tycz\u0105ce si\u0119 scenariusza filmu O-bi, o-ba: Koniec cywilizacji<\/em> . \u0179r\u00f3d\u0142o: Archiwum FINA<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
Przewodnicz\u0105cy: Je\u017celi dodamy do tego Gu-Gu<\/em>[26]<\/a><\/sup><\/sup>, to ju\u017c uk\u0142ada si\u0105 to w pewien ci\u0105g.<\/p>\n\n\n\n
Re\u017c. Szulkin:<\/p>\n\n\n\n
Obi-Oba<\/em> \u2013 tak \u015bpiewaj\u0105 dzieci. Jak powiedzia\u0142em \u2013 to jest bardzo osobisty tytu\u0142. Zdaj\u0119 sobie spraw\u0119 z tego, \u017ce Pana orientacja inaczej widzi umieranie.<\/p>\n\n\n\n
Tow. Kasak:<\/p>\n\n\n\n
To nie znaczy, \u017ce Pan pochwala brak aktywno\u015bci, brak reakcji, ale jest tu pewien niedosyt i prosi\u0142bym, a\u017ceby te sprawy Pan wyja\u015bni\u0142, bo przes\u0142anie filmu doskonale rozumiem.<\/p>\n\n\n\n
Re\u017c. Szulkin: Powiem Panu wyra\u017anie, \u017ce tak czy inaczej nie chc\u0119 umiera\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Red. Klaczy\u0144ski:<\/p>\n\n\n\n
Na miejscu re\u017cysera nie dawa\u0142bym si\u0119 nabiera\u0107 na interpretacj\u0119 w\u0142asnego filmu, bo to co on mia\u0142 do powiedzenia, zosta\u0142o ju\u017c na ekranie powiedziane. Poniewa\u017c Towarzysz Kuszewski wystartowa\u0142 z zupe\u0142nie odmiennej ode mnie pozycji, wi\u0119c chcia\u0142bym powiedzie\u0107 tu par\u0119 s\u0142\u00f3w. No c\u00f3\u017c \u2013 je\u017celi m\u00f3wimy nawet o elementach prawdy politycznej, czy o polityce, to nie jest powiedziane, \u017ce dzia\u0142ania maj\u0105 kierunek wy\u0142\u0105cznie racjonalny. Je\u017celi nawet powiemy sobie, \u017ce przegrywamy wtedy, je\u017celi umieramy, to zarazem jest w tej przegranej co\u015b irracjonalnego. Jednym z kluczy do interpretacji tego filmu jest taki, na ile i dlaczego powinni\u015bmy by\u0107 szczerzy. Przecie\u017c bohater tego filmu pr\u00f3buje w jaki\u015b spos\u00f3b uratowa\u0107 t\u0119 spo\u0142eczno\u015b\u0107 i on w te swoje dzia\u0142ania wierzy i dlatego nie mo\u017cna tutaj przyk\u0142ada\u0107 tylko miary dzia\u0142a\u0144 racjonalnych, bo one mog\u0105 by\u0107 wsparte dzia\u0142aniami irracjonalnymi. Wyst\u0119puje tutaj zar\u00f3wno element wiary i nadziei i dlatego ma to znaczenie humanistyczne.<\/p>\n\n\n\n
Te wydarzenia nie dotycz\u0105 tylko jednej i to bardzo okre\u015blonej historii, rozgrywaj\u0105cej si\u0119 w ramach konkretnego spo\u0142ecze\u0144stwa. Mamy natomiast wiele sytuacji podobnych, wiele przyk\u0142ad\u00f3w, kiedy spo\u0142ecze\u0144stwa znajduj\u0105 si\u0119 w stanie kra\u0144cowego zagro\u017cenia. To jest film o zag\u0142adzie i r\u00f3wnie dobrze mo\u017ce to by\u0107 zag\u0142ada atomowa, jak i nieatomowa. Powiedzia\u0142em o jednym z motyw\u00f3w, kt\u00f3ry w spos\u00f3b oczywisty narzuca si\u0119 widzowi, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o rozmaitych sprawach rozpisanych na problemy psychologiczne, na sprawy indywidualne, na sprawy w\u0142adzy, ale mimo \u017ce te sprawy wyst\u0119puj\u0105, to nie jest w \u017cadnym wypadku film psychologiczny.<\/p>\n\n\n\n
Jeszcze jedna uwaga o charakterze kolaudacyjnym. Na pewno do tego filmu wszyscy mamy stosunek ogromnie osobisty, ale ten tytu\u0142 nie jest dobry i przyznam si\u0119, \u017ce do tego stopnia na mnie wp\u0142ywa\u0142, \u017ce z niech\u0119ci\u0105 szed\u0142em na t\u0119 kolaudacj\u0119,<\/p>\n\n\n\n
Prof. Jankowski:<\/p>\n\n\n\n
Nie zamierza\u0142em zabiera\u0107 g\u0142osu w pierwszej turze dyskusji, bo podzielam g\u0142osy pierwszych dyskutant\u00f3w, a szczeg\u00f3lnie bliski mi jest g\u0142os Profesora Jackiewicza, a wi\u0119c nie chcia\u0142bym powtarza\u0107 tych argument\u00f3w, ale zgadzam si\u0119, \u017ce jest to film, do kt\u00f3rego ka\u017cdy widz ma stosunek bardzo osobisty. Je\u017celi nawet pewne sprawy odbiera si\u0119 z mieszanymi uczuciami, to fakt ten wyp\u0142ywa z konkretnych przes\u0142anek. Nie mo\u017cna w tym przypadku m\u00f3wi\u0107 o stosowaniu jakich\u015b standard\u00f3w oceny, a ju\u017c w \u017cadnym wypadku nie mo\u017ce to dotyczy\u0107 oceny ideologicznej, chocia\u017c s\u0105 to sprawy wa\u017cne z pewnych powod\u00f3w. Oczywi\u015bcie mo\u017cna by\u0142oby sobie wyobrazi\u0107 film na ten temat, kt\u00f3rego interpretacja sprowadza\u0142aby si\u0119 do zagadnie\u0144 \u015bci\u015ble ideologicznych. S\u0105dz\u0119, \u017ce jednak gdyby w tym kierunku poszed\u0142 re\u017cyser, to jego film zosta\u0142by przez widz\u00f3w wygwizdany. Nieprzypadkowo rzecz si\u0119 dzieje po zag\u0142adzie atomowej, a wtedy zmieni\u0142o si\u0119 wszystko, a wi\u0119c zmieni\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c i ideologiczny punkt widzenia, wp\u0142yn\u0119\u0142a na to ta totalna zag\u0142ada i od tego momentu wszystko zaczyna si\u0119 od nowa, a wi\u0119c mo\u017cna za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce z tego punktu widzenia zagadnienia ideologiczne dla pewnych os\u00f3b dzia\u0142aj\u0105cych w tej spo\u0142eczno\u015bci s\u0105 najwa\u017cniejsze. Trzeba jednak zastanowi\u0107 si\u0119 nad tym \u2013 kto pierwszy zacz\u0105\u0142 wojn\u0119 nuklearn\u0105 i to jest dla mnie najwa\u017cniejsze. Prze\u0142o\u017cenie tego wszystkiego na czas po zag\u0142adzie atomowej jest niepor\u00f3wnywalne z innymi filmami katastroficznymi.<\/p>\n\n\n\n
Ten film jest tak skonstruowany, \u017ce przewija si\u0119 problem \u015bmierci, bo i tak wiadomo, \u017ce ka\u017cdego czeka \u015bmier\u0107, a wi\u0119c jest to jakim\u015b momentem ostatecznym i dlatego re\u017cyser koncentruje si\u0119 na pewnych zachowaniach wobec zbli\u017caj\u0105cej si\u0119 \u015bmierci i to zachowaniach poszczeg\u00f3lnych osobnik\u00f3w tej spo\u0142eczno\u015bci i to jest dla mnie sprawa du\u017cej wagi.<\/p>\n\n\n\n
Druga kwestia dotyczy tego elementu optymizmu. W moim przekonaniu optymizm nie jest tym najbardziej potrzebnym elementem, ale u\u0142atwia on odbi\u00f3r takiego filmu i przyczynia si\u0119 do odbioru pewnych spraw wprost. Zale\u017cy nam zawsze na tym, aby ka\u017cde dzie\u0142o sztuki oddzia\u0142ywa\u0142o i to oddzia\u0142ywa\u0142o najbardziej skutecznie, ale s\u0105dz\u0119, \u017ce sztuka ma prawo oddzia\u0142ywa\u0107 nie bezpo\u015brednio, ale r\u00f3wnie\u017c po\u015brednio i dlatego patrz\u0105c na ekran ka\u017cdy mo\u017ce wyrobi\u0107 sobie w\u0142asny s\u0105d i w tym sensie uwa\u017cam, \u017ce to jest film, z kt\u00f3rego ka\u017cdy b\u0119dzie wyci\u0105ga\u0107 wnioski i to wnioski mu najbli\u017csze i w \u017cadnym wypadku nie mo\u017cna m\u00f3wi\u0107, \u017ce jest to wad\u0105 realizacji tego filmu. M\u00f3wi\u0105c o wyci\u0105ganiu wniosk\u00f3w, b\u0119d\u0105 one uzale\u017cnione od postawy danego cz\u0142owieka, jak te\u017c od zasobu posiadanych przez niego informacji i to nie tylko o sztuce filmowej. Mo\u017cna w tym wypadku m\u00f3wi\u0107 o odautorskiej interpretacji na skutek w\u0142a\u015bnie takiej a nie innej materii filmowej. Uwa\u017cam, \u017ce nawet mo\u017cna uzna\u0107, \u017ce jest to film filozoficzny i to bardzo interesuj\u0105cy od tej strony, bo rozlicza si\u0119 on nie tylko z jak\u0105\u015b okre\u015blon\u0105 sytuacj\u0105, ale r\u00f3wnie\u017c z ludzkimi postawami, wywo\u0142anymi przez t\u0119 sytuacj\u0119 katastroficzn\u0105. Uwa\u017cam, \u017ce warto pogratulowa\u0107 re\u017cyserowi takiego filmu.<\/p>\n\n\n\n
\"\"
Plakat filmu O-bi, o-ba: Koniec cywilizacji<\/em>. Autor: Franciszek Starowieyski. \u0179r\u00f3d\u0142o: Gapla<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
Ob. Machwitz:<\/p>\n\n\n\n
Patrz\u0105c na ekran przypomina\u0142o mi si\u0119 jedno z opowiada\u0144 Norwida, kt\u00f3re by\u0142o po\u015bwi\u0119cone sprawom katastroficznym, sprawom dotykaj\u0105cym ca\u0142ej ludzko\u015bci, jej zagro\u017cenia, a zarazem i tam by\u0142a mowa o sprawach humanizmu. Nie wiem, czy to by\u0142o \u015bwiadome, czy nie\u015bwiadome, ale aluzje do tego opowiadania Norwida s\u0105 niew\u0105tpliwe, jest tu do\u015b\u0107 daleko id\u0105ca zbie\u017cno\u015b\u0107. W dyskusji poruszono spraw\u0119 nuty optymizmu, nadziei i nie wiem, czy nie mia\u0142oby to wyd\u017awi\u0119ku z poezji artystowskiej, bo widzimy tutaj okre\u015blon\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107, kt\u00f3ra znalaz\u0142a si\u0119 w kotle, kt\u00f3rej grozi w ka\u017cdej chwili zagro\u017cenie. Uwa\u017cam, \u017ce film jest cenny poprzez ukazanie rozmaitego typu zagro\u017cenia. Trzeba te\u017c powiedzie\u0107, \u017ce jest to zagro\u017cenie tego typu, w jakim znajduje si\u0119 ludzko\u015b\u0107 na co dzie\u0144 i jest to zagro\u017cenie r\u00f3wnie\u017c typu ekonomicznego, jak te\u017c typu ekologicznego i przez to uwa\u017cam, \u017ce w taki spos\u00f3b ukazane te zagro\u017cenia powoduj\u0105 przekonanie, \u017ce jest to film bardzo wsp\u00f3\u0142czesny.<\/p>\n\n\n\n
Jest to film niew\u0105tpliwie o umieraniu, o ko\u0144cu ludzko\u015bci i re\u017cyser nie daje nam \u017cadnej nadziei. Oczywi\u015bcie potrzebne by\u0142yby inne zabiegi, gdyby\u015bmy chcieli, aby film mia\u0142 wyd\u017awi\u0119k optymistyczny, ale takie podej\u015bcie do sprawy jest wed\u0142ug mnie bardzo cenne, bo jest to dzia\u0142anie wstrz\u0105sowe, jest w tym katharsis, u\u015bwiadomienie sobie zagro\u017cenia, kt\u00f3re niesie w sobie cywilizacja. Je\u017celi zak\u0142adamy, \u017ce film jest o eschatologii zbiorowej, to i tak jest to bardzo cenne, bo jest to niew\u0105tpliwie nowe s\u0142owo w tym zakresie ze strony naszej kinematografii.<\/p>\n\n\n\n
Chcia\u0142bym te\u017c doda\u0107, \u017ce wed\u0142ug mnie film jest niezwykle sp\u00f3jny, odczuwamy to, \u017ce ci, kt\u00f3rzy bior\u0105 udzia\u0142 w tej sytuacji, cierpi\u0105 na klaustrofobi\u0119 i o tym \u015bwiadczy gra aktor\u00f3w. Na podkre\u015blenie zas\u0142uguje sp\u00f3jno\u015b\u0107 gry aktor\u00f3w z warstw\u0105 my\u015blow\u0105 tego filmu i to jest jego ogromn\u0105 zalet\u0105, a nawet poszed\u0142bym dalej i stwierdzi\u0142, \u017ce w kinematografii jest to rzadko\u015bci\u0105 i chcia\u0142bym zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 obecnych na warstw\u0119 my\u015blow\u0105 tego filmu, bo to jest przede wszystkim powodem, dla kt\u00f3rego jestem wielkim zwolennikiem tego filmu i got\u00f3w jestem go broni\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Przewodnicz\u0105cy; Na razie nie ma przed kim broni\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Ob. Trepczy\u0144ski:<\/p>\n\n\n\n
Profesor Jankowski, kt\u00f3rego bardzo ceni\u0119, zakwestionowa\u0142 stron\u0119 ideologiczn\u0105 filmu, ale m\u00f3wi\u0142 o jego filozofii, ale nie wiem, czy w gruncie rzeczy nie m\u00f3wimy o tej samej sprawie i czy ta filozofia nie jest \u015bci\u015ble zwi\u0105zana z warstw\u0105 ideow\u0105 filmu. Z wypowiedzi red. Kuszewskiego wynika\u0142o, \u017ce re\u017cyser k\u0142adzie akcent na zachowanie si\u0119 ludzi, kt\u00f3rzy znale\u017ali si\u0119 [w] tej bardzo okre\u015blonej sytuacji i trzeba sobie powiedzie\u0107 szczerze, \u017ce ci ludzie zachowuj\u0105 si\u0119 jak szczury.<\/p>\n\n\n\n
Przewodnicz\u0105cy:<\/p>\n\n\n\n
Rzeczywi\u015bcie ta zbiorowo\u015b\u0107 jest pokazana okrutnie i mo\u017cna si\u0119 pokusi\u0107 o to, \u017ce mo\u017cna j\u0105 przyr\u00f3wna\u0107 do stada szczur\u00f3w, ale zwracam uwag\u0119 na bohatera, kt\u00f3ry niew\u0105tpliwie jest nosicielem wy\u017cszych cech.<\/p>\n\n\n\n
Ob. Trepczy\u0144ski<\/p>\n\n\n\n
Nie mam zastrze\u017ce\u0144, \u017ce autor nie ma prawa w taki spos\u00f3b ukazywa\u0107 zbiorowo\u015bci, kt\u00f3ra znalaz\u0142a si\u0119 w obliczu zag\u0142ady i w tym tkwi g\u0142\u0119boka prawda, ale z drugiej strony nie mo\u017cna nam odm\u00f3wi\u0107 prawa do niepokoju i dlatego chcemy si\u0119 nad tymi sprawami zastanowi\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Red. Klaczy\u0144ski: Chcia\u0142em przypomnie\u0107, \u017ce Borowski opisywa\u0142 te\u017c okre\u015blon\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 i tym niemniej by\u0142a to rzeczywisto\u015b\u0107 okupacyjna.<\/p>\n\n\n\n
Re\u017c. Szulkin:<\/p>\n\n\n\n
My\u015bl\u0119, \u017ce nie b\u0119d\u0119 mia\u0142 wiele do powiedzenia, bo poza nielicznymi wyj\u0105tkami g\u0142osy by\u0142y w dyskusji zgodne, a jedynie Pan Kasak spowodowa\u0142 jakie\u015b \u017cywsze reakcje. Zrozumia\u0142em wypowied\u017a Pana w ten spos\u00f3b, \u017ce opr\u00f3cz bohatera wszystkie inne postacie filmu s\u0105 negatywne. Nie wiem, czy tak jest rzeczywi\u015bcie, ale ka\u017cda z tych postaci jest nosicielem swoich racji. Film jest o tym, \u017ce rzeczywi\u015bcie w pewnych sytuacjach i z pewnych okre\u015blonych wzgl\u0119d\u00f3w te postacie dramatu maj\u0105 swoje cele, maj\u0105 swoje kwestie i nawet chc\u0105 dzia\u0142a\u0107 z ich punktu widzenia racjonalnie. Przecie\u017c w tej zbiorowo\u015bci s\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy chc\u0105 walczy\u0107 i we\u017amy pod uwag\u0119 to, \u017ce oni ju\u017c przez pewien czas znajduj\u0105 si\u0119 w tym zamkni\u0119tym \u015brodowisku i dlatego tak jaskrawo dochodz\u0105 do g\u0142osu ich cechy. Je\u017celi powiedzia\u0142em, \u017ce ka\u017cda z tych postaci ma okre\u015blone motywy, jakimi si\u0119 kieruje, to s\u0105dz\u0119, \u017ce nie by\u0142yby to postawy reprezentatywne, gdyby wyst\u0119powa\u0142y tylko postacie negatywne. Stara\u0142em si\u0119 zbudowa\u0107 film taki, kt\u00f3ry wskazywa\u0142by na to, \u017ce nawet w momentach bardzo tragicznych ka\u017cdy ma swoje subiektywne racje i nimi si\u0119 kieruje, i to by\u0142o dla mnie szalenie wa\u017cne.<\/p>\n\n\n\n
Ob. Trepczy\u0144ski:<\/p>\n\n\n\n
Gdyby\u015bmy w ten spos\u00f3b podchodzili do wszystkich postaci graj\u0105cych w filmach, to mogliby\u015bmy ukaza\u0107 postacie SS-man\u00f3w i wskaza\u0107 na to, \u017ce i oni mieli swoje racje.<\/p>\n\n\n\n
Re\u017c. Szulkin:<\/p>\n\n\n\n
Wydaje mi si\u0119, \u017ce nasza dyskusja wkracza na tematy egzystencjalne, a mnie chodzi\u0142o o sprawy stosunkowo proste i zrozumia\u0142e dla ka\u017cdego odbiorcy, \u017ce ka\u017cdy ma swoje racje i nimi kieruje si\u0119 w \u017cyciu.<\/p>\n\n\n\n
Przewodnicz\u0105cy:<\/p>\n\n\n\n
Ten fragment dyskusji \u015bwiadczy o tym, \u017ce taki obraz mo\u017ce by\u0107 przyk\u0142adany do ka\u017cdej spo\u0142eczno\u015bci, a nie tylko do naszej. Ten fragment dyskusji jest mocniejszym sygna\u0142em, \u015bwiadcz\u0105cym o reakcjach odbiorcy, bo nie tylko chodzi o losy indywidualne, ale jest w tym jakie\u015b drugie dno, kt\u00f3re ma ogromne znaczenie.<\/p>\n\n\n\n
Re\u017c. Szulkin:<\/p>\n\n\n\n
By\u0142a w dyskusji mowa na temat odbioru tego filmu. Nie \u0142ud\u017amy si\u0119, \u017ce widownia zgrupowana na tej sali jest w jakiej\u015b mierze widowni\u0105 reprezentatywn\u0105 i o tym przekona\u0142em si\u0119 w momencie prezentowania widzom moich film\u00f3w. Rzeczywi\u015bcie podej\u015bcie do filmu tak zwanych przeci\u0119tnych widz\u00f3w jest szalenie r\u00f3\u017cne. Jestem przekonany, \u017ce 90% odbiorc\u00f3w b\u0119dzie si\u0119 interesowa\u0142o przede wszystkim tym, czy ta kopu\u0142a p\u0119knie, czy nie. Trzeba powiedzie\u0107, \u017ce sprawa tej kopu\u0142y jest \u015bci\u015ble zwi\u0105zana z warstw\u0105 nuklearn\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Po co ten film zrobi\u0142em? Tak \u2013 zrobi\u0142em go z pozycji szczura i s\u0105 sytuacje, kiedy ka\u017cdy z nas czuje si\u0119 takim szczurem, kt\u00f3ry jest w pewnych procesach przedmiotem dzia\u0142ania, a nie podmiotem, kt\u00f3ry nie mo\u017ce zapobiec pewnym procesom, ani wp\u0142ywa\u0107 na ich przebieg. Je\u017celi nawet zrobi\u0142em ten film, maj\u0105c takie uczucie, jakie zademonstrowa\u0142em, to jednak wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce jest w tym wszystkim jaka\u015b nadzieja. O czym jest ten film? W\u0142a\u015bnie o tym, \u017ce musi by\u0107 ta nadzieja i w danym wypadku jest ona symbolizowana przez ark\u0119, kt\u00f3ra przyjedzie i zabierze tych wszystkich, kt\u00f3rzy znale\u017ali si\u0119 w tym dziwnym pomieszczeniu pod kopu\u0142\u0105. Je\u017celi mamy m\u00f3wi\u0107 o nadziei, to ona musi by\u0107 oparta na czym\u015b realnym, a\u017ceby ludzie do czego\u015b mogli wyci\u0105ga\u0107 r\u0119ce i a\u017ceby sami sobie podawali r\u0119ce. Je\u017celi widz wyjdzie po seansie tego filmu i zastanowi si\u0119 nad tym, czy on nie jest jednym ze szczur\u00f3w, czy w\u0142a\u015bnie nie trzeba by\u0107 aktywnym, dzia\u0142a\u0107, a zarazem mie\u0107 jak\u0105\u015b nadziej\u0119, to powiem sobie, \u017ce film odni\u00f3s\u0142 skutek.<\/p>\n\n\n\n
\"\"
Decyzja o przyznaniu filmowi O-bi, o-ba: Koniec cywilizacji<\/em> I kategorii artystycznej. \u0179r\u00f3d\u0142o: Archiwum FINA <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
Przewodnicz\u0105cy:<\/p>\n\n\n\n
Czy kto\u015b jeszcze chcia\u0142by zabra\u0107 g\u0142os? Je\u017celi nie, to pozwol\u0119 sobie doda\u0107 do tej dyskusji par\u0119 zda\u0144. Chcia\u0142bym si\u0119 te\u017c do paru rzeczy ustosunkowa\u0107 i my\u015bl\u0119 tutaj o sprawach poruszonych w dyskusji. Wed\u0142ug mnie to nie jest film werystyczny. Nie jest najwa\u017cniejsze, czy rozgrywa si\u0119 on w konwencji realizmu, czy te\u017c nie bazuje na realizmie, a na konwencji science fiction. Film jest oparty na \u015bwiadomym za\u0142o\u017ceniu, bazuje na formule przypowie\u015bci, to jest rodzaj hipotezy w kostiumie fabularnym na temat tego, co by\u0142oby, gdyby nast\u0105pi\u0142a zag\u0142ada nuklearna. Oczywi\u015bcie film tego gatunku mo\u017ce by\u0107 rozmaicie odbierany, ale na pewno nie jest to The second day after<\/em> i nawet nie mo\u017cna tutaj m\u00f3wi\u0107 o tym, \u017ce wyst\u0119puj\u0105 jakie\u015b sceny, kt\u00f3re nasuwa\u0142yby tego rodzaju podobie\u0144stwo.<\/p>\n\n\n\n
Jestem z ca\u0142ym uznaniem dla Seksmisji<\/em>, ale to jest rodzaj konfekcji. W tym przypadku dywagacje na temat pesymizmu czy optymizmu wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 do\u015b\u0107 ja\u0142owe. Patrz\u0105c na ekran w kategoriach prognostycznych, pochwalaj\u0105c aktywno\u015b\u0107 bohatera, wola\u0142bym jednak, a\u017ceby film ten zawiera\u0142 wi\u0119ksz\u0105 doz\u0119 nadziei, a\u017ceby na te tematy m\u00f3wi\u0142 w spos\u00f3b bardziej dost\u0119pny, bo nawet o sprawach tego rodzaju mo\u017cna by\u0142oby m\u00f3wi\u0107 per negatione. Nie uczestniczy\u0142em co prawda w wielu kolaudacjach w tym roku, bo by\u0142em chory, ale par\u0119 film\u00f3w widzia\u0142em przed swoj\u0105 chorob\u0105, a reszt\u0119 obejrza\u0142em po chorobie i wydaje mi si\u0119, \u017ce weszli\u015bmy w ten rok je\u017celi nie ze z\u0142\u0105, to na pewno z niedoskona\u0142\u0105 kart\u0105 tw\u00f3rczo\u015bci i dlatego co by\u015bmy nie powiedzieli o tym filmie, to jednak trzeba stwierdzi\u0107, \u017ce na tle tegorocznej produkcji on si\u0119 wyr\u00f3\u017cnia.<\/p>\n\n\n\n
Przy\u0142\u0105cza\u0142bym si\u0119 do tych g\u0142os\u00f3w, kt\u00f3re wyra\u017ca\u0142y entuzjazm, a nawet gdyby przyj\u0105\u0107 pewne problemy sceptycznie, to jednak w tym wypadku jest o czym m\u00f3wi\u0107, jest to film na pewnym poziomie, jest to pewna sp\u00f3jna wizja, kt\u00f3ra nie wiem, czy b\u0119dzie przemawia\u0107 do du\u017cego grona publiczno\u015bci, ale wyst\u0119puj\u0105 tutaj te\u017c problemy realistyczne, a nawet nie wiem czy nie praktyczne i mam tutaj na my\u015bli spraw\u0119 p\u0119kni\u0119cia, czy te\u017c nie p\u0119kni\u0119cia tej kopu\u0142y. Poza tym jestem zdania, \u017ce spora cz\u0119\u015b\u0107 widowni na ten gatunek filmowy reaguje do\u015b\u0107 silnie. Jest to niew\u0105tpliwie film ambitny, chocia\u017c tego rodzaju okre\u015blenie jest cz\u0119sto nadu\u017cywane, ale wyczuwa si\u0119, \u017ce film zosta\u0142 zrealizowany przez re\u017cysera, kt\u00f3ry jest indywidualno\u015bci\u0105 i dlatego ta jego inno\u015b\u0107 powinna by\u0107 przez nas potraktowana jako niew\u0105tpliwy walor przy ocenie tego filmu.<\/p>\n\n\n\n
Od pocz\u0105tku rozumiemy, \u017ce celem filmu by\u0142o ukazanie pewnej zbiorowo\u015bci spo\u0142ecznej i wydawa\u0142o nam si\u0119, \u017ce b\u0119dzie to film nadmiernie monotonny, \u017ce b\u0119d\u0105 dochodzi\u0142y do g\u0142osu w nim elementy schematyczne, a tymczasem z zainteresowaniem patrzymy na ekran, obserwuj\u0105c postawy poszczeg\u00f3lnych bohater\u00f3w, a je\u017celi chodzi o g\u0142\u00f3wnego bohatera, to jest on postaci\u0105 walcz\u0105c\u0105 i ta jego walka sprowadza si\u0119 do odrobiny optymizmu w ludzkich odczuciach. Ca\u0142a walka bohatera polega na tym, a\u017ceby nie zatraca\u0107 ludzkiej godno\u015bci i to jest ta filozofia filmu i s\u0105dz\u0119, \u017ce taka filozofia jest w pe\u0142ni prawomocna.<\/p>\n\n\n\n
Naturalnie ka\u017cdy po obejrzeniu filmu mo\u017ce sobie r\u00f3\u017cne rzeczy dopowiedzie\u0107 i dotyczy to r\u00f3wnie\u017c tego mitu arki. Jest on jakim\u015b punktem wyj\u015bcia w tym momencie, kiedy ca\u0142a ta zbiorowo\u015b\u0107 czuje zagro\u017cenie. By\u0107 mo\u017ce, \u017ce to jest motywacja irracjonalna, \u017ce jest to hipoteza b\u0142\u0119dna, ale te pewne elementy motywacyjne maj\u0105 w sobie podtekst realistyczny. Je\u017celi chodzi o t\u0119 zbiorowo\u015b\u0107, to ona znalaz\u0142a si\u0119 w jakim\u015b monstre obozie koncentracyjnym i tu si\u0119 nasuwa pewna suma skojarze\u0144 typu socjologicznego.<\/p>\n\n\n\n
Natomiast wydaje mi si\u0119, \u017ce niew\u0105tpliwym walorem poznawczym tego filmu jest sp\u00f3jno\u015b\u0107 tej wizji. Mo\u017cna dyskutowa\u0107, \u017ce przy okazji tej wizji mo\u017cna sobie pewne rzeczy dopowiada\u0107, nie jest ta wizja wolna od skojarze\u0144 od strony poznawczej, ale na pewno zapewnia ona autentyczne powody do my\u015blenia. Je\u017celi t\u0119 wizj\u0119 prze\u0142o\u017cymy na j\u0119zyk znaczeniowy, to przekonamy si\u0119, \u017ce aktywno\u015b\u0107 bohatera tutaj pokazana jest przy pomocy motywacji irracjonalnych, bo orientujemy si\u0119 wszyscy, \u017ce nie ma wyj\u015bcia z tej sytuacji, \u017ce trzeba szuka\u0107 go gdzie indziej, ale jest pytanie \u2013 gdzie? S\u0105 tu jakie\u015b sygna\u0142y i dlatego wydaje mi si\u0119, \u017ce stawianie takich pyta\u0144 jest w pe\u0142ni uprawomocnione przez sztuk\u0119. Nawet je\u017celi uznamy, \u017ce widz wyjdzie z kina zaszokowany, to nie budzi ten fakt mojej dezaprobaty, ale cz\u0119\u015b\u0107 publiczno\u015bci znajdzie w tym filmie rzeczy ciekawe i dlatego uwa\u017cam, \u017ce jest to propozycja ekranowa stosunkowo rzadko ogl\u0105dana na tej sali.<\/p>\n\n\n\n
Tak\u017ce my\u015bl\u0119, \u017ce po tych znakach zapytania, czy zastrze\u017ceniach, mo\u017cna doj\u015b\u0107 do wniosku, \u017ce z jednej strony \u2013 wyst\u0119puje zjawisko pewnej manipulacji, \u017ce pewne sprawy s\u0105 zarysowane mo\u017ce zbyt jaskrawo, ale z drugiej strony \u2013 ta zbiorowo\u015b\u0107 rzeczywi\u015bcie nasuwa por\u00f3wnanie ze szczurami i dlatego jest w tym co\u015b uniwersalnego. Nie sta\u0142o si\u0119 nic z\u0142ego, je\u017celi u\u015bwiadomimy sobie, czym jest zbiorowo\u015b\u0107 w momencie zagro\u017cenia, katastrofy. Jest to bardzo silna wizja ukazana w tym filmie i zdarza si\u0119 to na tej sali tylko od czasu do czasu, bo niecz\u0119sto z tego rodzaju do\u015bwiadczeniami mamy do czynienia. Dlatego chcia\u0142bym podzi\u0119kowa\u0107 za film, kt\u00f3ry przyjmujemy. Dzi\u0119kuj\u0119 Pa\u0144stwu. I do zobaczenia w poniedzia\u0142ek na kolaudacji filmu Pana Zanussiego.<\/p>\n\n\n\n
  1.  
    Archiwum FINA, Zbi\u00f3r Archiwali\u00f3w, Stenogram z kolaudacji A-344 poz. 366. W przedstawionym tek\u015bcie dokonano jedynie niewielkich zmian interpunkcyjnych i ortograficznych, nie ingerowano w tkank\u0119 sk\u0142adniow\u0105 i j\u0119zykow\u0105 zawieraj\u0105c\u0105 b\u0142\u0119dy i potkni\u0119cia charakterystyczne dla wypowiedzi ustnych. Transkrypcja: Adam Wy\u017cy\u0144ski. \u2191<\/a><\/p> <\/li>
  2.  
    Jerzy Bajdor (1933) \u2013 Podsekretarz Stanu odpowiedzialny za kinematografi\u0119 w Ministerstwie Kultury i Sztuki w latach 1983-1989. \u2191<\/a><\/p> <\/li>
  3.  
    Roman Boniecki \u2013 dyrektor Zjednoczenia Rozpowszechniania Film\u00f3w w latach osiemdziesi\u0105tych. \u2191<\/a><\/p> <\/li>
  4.  
    Juliusz Burski (1933-1990) \u2013 re\u017cyser filmowy, teatralny i radiowy, scenarzysta. Kierownik literacki Zespo\u0142u Filmowego Perspektywa w latach 1978-1989. Przewodnicz\u0105cy Komitetu Kinematografii w latach 1989-1990. \u2191<\/a><\/p> <\/li>
  5.  
    Jerzy Domaradzki (1943) \u2013 re\u017cyser, scenarzysta. \u2191<\/a><\/p> <\/li>
  6.  
    Janusz Gazda (1934) \u2013 krytyk filmowy. Szef redakcji polskich film\u00f3w fabularnych w TVP (1973-1979). Konsultant scenariuszowy Zespo\u0142u Perspektywa (1980-1983). Kierownik literacki Zespo\u0142u Rondo (1983-1986). \u2191<\/a><\/p> <\/li>
  7.  
    Zygmunt Janik \u2013 Wydzia\u0142 Kultury KC. \u2191<\/a><\/p> <\/li>
  8.  
    Henryk Jankowski (1929-2004) \u2013 profesor filozofii, etyk. \u2191<\/a><\/p> <\/li>
  9.  
    Aleksander Jackiewicz (1915-1988) \u2013 krytyk filmowy, pisarz. \u2191<\/a><\/p> <\/li>
  10.  
    Marian Jurek (zm. 1987) \u2013 oficer G\u0142\u00f3wnego Zarz\u0105du Politycznego WP. \u2191<\/a><\/p> <\/li>
  11.  
    Jan Kasak (1932) \u2013 zast\u0119pca kierownika Wydzia\u0142u Kultury KC. \u2191<\/a><\/p> <\/li>
  12.  
    Zbigniew Klaczy\u0144ski \u2013 krytyk filmowy. \u2191<\/a><\/p> <\/li>
  13.  
    Wac\u0142aw Lang \u2013 przedstawiciel MON przy Naczelnym Zarz\u0105dzie Kinematografii. \u2191<\/a><\/p> <\/li>
  14.  
    Janusz Majewski (1931) \u2013 re\u017cyser i scenarzysta. \u2191<\/a><\/p> <\/li>
  15.  
    Janusz Morgenstern (1922-2011) \u2013 re\u017cyser i scenarzysta. \u2191<\/a><\/p> <\/li>
  16.  
    Barbara Sass-Zdort (1936-2015) \u2013 re\u017cyserka i scenarzystka. \u2191<\/a><\/p> <\/li>
  17.  
    Piotr Szulkin (1950-2018) \u2013 re\u017cyser i scenarzysta. \u2191<\/a><\/p> <\/li>
  18.  
    Stanis\u0142aw Trepczy\u0144ski (1924 \u2013 2002) \u2013 polityk, dyplomata. \u2191<\/a><\/p> <\/li>
  19.  
    Krzysztof Teodor Toeplitz (1933-2010) \u2013 dziennikarz, pisarz, krytyk filmowy, autor scenariuszy. \u2191<\/a><\/p> <\/li>
  20.  
    Zygmunt Machwitz (zm. 2019) \u2013 wieloletni przewodnicz\u0105cy Polskiej Federacji Dyskusyjnych Klub\u00f3w Filmowych, wyk\u0142adowca. \u2191<\/a><\/p> <\/li>
  21.  
    W\u0142a\u015b\u0107. O-bi, o-ba. Koniec cywilizacji<\/em>. \u2191<\/a><\/p> <\/li>
  22.  
    W\u0142a\u015b\u0107. Nazajutrz <\/em>(The<\/em> Day<\/em> After<\/em>, re\u017c. Nicholas Meyer, 1983). Opowiada o wojnie j\u0105drowej mi\u0119dzy USA a Zwi\u0105zkiem Sowieckim. W polskiej telewizji film zosta\u0142 pokazany 26 stycznia 1984 roku. \u2191<\/a><\/p> <\/li>
  23.  
    Chodzi o film Stalker <\/em>(re\u017c. Andriej Tarkowski, <\/em>1979).<\/em> \u2191<\/a><\/p> <\/li>
  24.  
    Chodzi o film Seksmisja<\/em> ( re\u017c. Juliusz Machulski, 1983) \u2191<\/a><\/p> <\/li>
  25.  
    Lech Wielu\u0144ski \u2013 dziennikarz. \u2191<\/a><\/p> <\/li>
  26.  
    Chodzi o przygotowywany w tamtym czasie przez Piotra Szulkina film Ga<\/em>, Ga. Chwa\u0142a bohaterom, <\/em>1985. \u2191<\/a><\/p>Adam Wy\u017cy\u0144ski<\/strong> \u2013 filmoznawca, bibliotekarz, archiwista, historyk filmu; pracownik Filmoteki Narodowej \u2013 Instytutu Audiowizualnego. Wsp\u00f3\u0142redaktor ksi\u0105\u017cek: Potop Redivivus<\/em> i Od \u201eSodomy i Gomory\u201d do \u201eP\u00e9p\u00e9 le Moko\u201d: Film zachodnioeuropejski w polskiej prasie 1918\u20131939. Recenzje<\/em>. Autor tekst\u00f3w dotycz\u0105cych polskiego kina zamieszczanych w ksi\u0105\u017ckach, m.in.: Kino polskie: reinterpretacje. Historia \u2013 ideologia \u2013 polityka<\/em> (red. K. Klejsa i E. Nurczy\u0144ska-Fidelska), Katalog wzajemnych uprzedze\u0144 Polak\u00f3w i Rosjan<\/em> (red. A. de Lazari), Historia kina polskiego<\/em> (red. T. Lubelski i K.J. Zar\u0119bski) oraz w serii Polscy Krytycy Filmowi<\/em> pod red. B. Giza i P. Zwierzchowski, a tak\u017ce w czasopismach: \u201eKwartalnik Filmowy Iluzjon\u201d, \u201eKino\u201d, \u201eZeszyty Telewizyjne\u201d, \u201eFilm Pro\u201d, \u201eImages\u201d. W 2015 roku otrzyma\u0142 br\u0105zowy medal Zas\u0142u\u017cony Kulturze \u2013 Gloria Artis. Wsp\u00f3\u0142re\u017cyser i re\u017cyser film\u00f3w dokumentalnych: Piszczyk to ja, Piszczyk to Ty. Jerzy Stefan Stawi\u0144ski o sobie, Konwicki w Dolinie Issy, Irena Laskowska. Wyjd\u0119, kiedy zechc\u0119, Roman K\u0142osowski. Komik z \u0142ezk\u0105, Filmoteka \u2013 pami\u0119\u0107 kina. 60 lat Filmoteki Narodowej, Hen i wojna, Andrzej Mularczyk – czyim ja \u017cy\u0142em \u017cyciem<\/em>. <\/li><\/ol>\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
    DOI: 10.56351\/PLEOGRAF.2022.1.10 Archiwum FINA, Zbi\u00f3r Archiwali\u00f3w, Stenogram z kolaudacji A-344 poz. 366. W przedstawionym tek\u015bcie dokonano jedynie niewielkich zmian interpunkcyjnych i ortograficznych, nie ingerowano w tkank\u0119 sk\u0142adniow\u0105 i j\u0119zykow\u0105 zawieraj\u0105c\u0105 b\u0142\u0119dy i potkni\u0119cia charakterystyczne dla wypowiedzi ustnych. Transkrypcja: Adam Wy\u017cy\u0144ski Obecni: V-Min Bajdor[2] Dyr. Boniecki[3] Ob. Burski[4] Re\u017c. Domaradzki[5] Red. Gazda[6] Tow. Janik[7] Prof. Jankowski[8]… Czytaj wi\u0119cej »Stenogram z posiedzenia Komisji Kolaudacyjnej Film\u00f3w Fabularnych w dniu 22 czerwca 1984 r.<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":3658,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[1125,960],"tags":[],"ppma_author":[974],"class_list":["post-3717","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pleograf-historyczno-filmowy-kwartalnik-filmoteki-narodowej-nr-1-2022","category-z-archiwum"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t