![](\"http:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/files\/PL\/Historia_Polskiego_Filmu\/KSIAZKI\/Filmoterapia_500_px.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Ma\u0142gorzata Kozubek, Filmoterapia. Teoria i praktyka<\/i>, Wydawnictwo s\u0142owo\/obraz terytoria, Gda\u0144sk 2016<\/p>\n
Przyznam, \u017ce na ksi\u0105\u017ck\u0119 Ma\u0142gorzaty Kozubek po\u015bwi\u0119con\u0105 wykorzystaniu filmu w terapii czeka\u0142am z niecierpliwo\u015bci\u0105. Z dw\u00f3ch powod\u00f3w. Pierwszym by\u0142o spotkanie i rozmowa z autork\u0105 w Krakowie podczas konferencji \u201eKino, film i psychologia\u201d, zorganizowanej przez Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN w Krakowie w czerwcu 2016 roku. Wtedy dowiedzia\u0142am si\u0119, \u017ce przygotowuje wieloaspektow\u0105 publikacj\u0119, kt\u00f3rej celem b\u0119dzie analiza mo\u017cliwych kierunk\u00f3w wykorzystania filmu w terapeutycznych dzia\u0142aniach. Natomiast drugi pow\u00f3d\u2026 No c\u00f3\u017c, powr\u00f3c\u0119 do niego w dalszej cz\u0119\u015bci recenzji, bo ma charakter, przynajmniej w pewnej mierze, osobisty.<\/p>\n
Ju\u017c na wst\u0119pie chcia\u0142abym podkre\u015bli\u0107: niew\u0105tpliwie otrzymali\u015bmy prac\u0119 monograficzn\u0105, kt\u00f3ra jako pierwsza w polskim filmoznawstwie z takim rozmachem i w r\u00f3\u017cnych perspektywach ujmuje problematyk\u0119 filmoterapii. I cho\u0107 z pewno\u015bci\u0105 nie wyczerpuje tematu, to mam nadziej\u0119, \u017ce przyczyni si\u0119 do powstawania kolejnych publikacji o charakterze naukowym. <\/p>\n
Lektur\u0119 rozpoczynamy od ok\u0142adki ksi\u0105\u017cki \u2013 kadru z filmu Stanleya Kubricka Mechaniczna pomara\u0144cza <\/i>(A Clockwork Orange<\/i>, 1971), w kt\u00f3rym bohater poddawany jest przymusowej resocjalizacji. Alex ma na oczach urz\u0105dzenie, kt\u00f3re przytrzymuje powieki i si\u0142\u0105 otwiera jego oczy; unieruchomiony nie mo\u017ce odwr\u00f3ci\u0107 wzroku od szokuj\u0105cych obraz\u00f3w, maj\u0105cych uleczy\u0107 go z agresji. Przypomnienie tej sceny to nie tylko najbardziej oczywiste filmowe skojarzenie, ale tak\u017ce wskazanie na ambiwalentne odczytania, kt\u00f3re s\u0105 w ni\u0105 wpisane. Filmowe obrazy, niczym farmakon <\/i>z pism Jacques\u2019a Derridy, przedstawiane s\u0105 przez Ma\u0142gorzat\u0119 Kozubek jako lekarstwo, kt\u00f3re mo\u017ce pomaga\u0107, ale potencjalnie r\u00f3wnie\u017c szkodzi\u0107.<\/p>\n
Farmakon<\/em> \u2013 powie Derrida \u2013 to niebezpieczny przypadek. Podobnie jak pismo (kt\u00f3re pod pretekstem zast\u0105pienia pami\u0119ci mo\u017ce spowodowa\u0107 zapominanie, zamiast powi\u0119ksza\u0107 wiedz\u0119, zmniejsza\u0107 j\u0105) farmakon daleki jest od podporz\u0105dkowania si\u0119 uszeregowanym przeciwie\u0144stwom dobro-z\u0142o, czy lekarstwo-trucizna, jednak czytamy dalej \u2013 otwiera ich mo\u017cliwo\u015b\u0107. Podobnie jak w przypadku filmoterapii: nie da si\u0119 ujarzmi\u0107 dwuznaczno\u015bci i okre\u015bli\u0107 w spos\u00f3b definitywny, czy film leczy, czy truje\u2026<\/i> (s. 8). <\/p>\n Warto zwr\u00f3ci\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 na ten Derridia\u0144ski w\u0105tek. <\/p>\n Jak przysta\u0142o na pierwsz\u0105 prac\u0119 o charakterze monograficznym, autorka przedstawia stan bada\u0144, analizuje dost\u0119pn\u0105 terminologi\u0119, wskazuje na rodzaje filmoterapii i funkcjonuj\u0105ce klasyfikacje oraz proponuje w\u0142asn\u0105 definicj\u0119: <\/p>\n Filmoterapi\u0119 rozumiem przede wszystkim jako proces dynamicznej interakcji mi\u0119dzy osobowo\u015bci\u0105 pacjenta a specjalnie dobranym dla niego filmem, kt\u00f3ry to proces z pomoc\u0105 terapeuty staje si\u0119 psychologiczn\u0105 przestrzeni\u0105 umo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 pacjentowi badanie swoich problem\u00f3w, zwi\u0119kszanie mo\u017cliwo\u015bci samorozumienia i rozwijanie refleksyjno\u015bci, otwieraj\u0105c tym samym pole wybor\u00f3w zar\u00f3wno w kwestii zachowa\u0144, jak i reakcji emocjonalnych. Filmoterapia mo\u017ce by\u0107 wykorzystywana jako technika wspomagaj\u0105ca klasyczn\u0105 psychoterapi\u0119 i, jak ka\u017cda terapia sztuk\u0105, mo\u017ce pe\u0142ni\u0107 funkcje katartyczne, kompensacyjne i og\u00f3lnorozwojowe<\/i> (s. 45\u201346).<\/p>\n Ogromn\u0105 warto\u015bci\u0105, ale te\u017c du\u017cym wyzwaniem jest podzielenie ksi\u0105\u017cki na cz\u0119\u015b\u0107 teoretyczn\u0105 i praktyczn\u0105. Pytania, a tak\u017ce tezy postawione w jednej cz\u0119\u015bci koresponduj\u0105 z drug\u0105 perspektyw\u0105. To ogromna zaleta. Rzadko kiedy mo\u017cna pochwali\u0107 si\u0119 mo\u017cliwo\u015bci\u0105 bezpo\u015bredniej aplikacji bada\u0144 humanistycznych. Jednak przy takiej strategii pojawia si\u0119 te\u017c trudno\u015b\u0107, jak zachowa\u0107 obiektywizm teorii i jej maksymalnie og\u00f3lny charakter, bowiem praktyczne wykorzystanie filmu w psychoterapii stosowanej w ramach resocjalizacji m\u0142odzie\u017cy spo\u0142ecznie nieprzystosowanej wyznacza bardzo konkretne do\u015bwiadczenia autorki i w zwi\u0105zku z tym tak\u017ce pewne preferencje w rozstrzygni\u0119ciach badawczych.<\/p>\n Zaproponowana perspektywa teoretyczna ujmuje filmoterapi\u0119 w obszarze kultury terapeutycznej, gdzie autorka w spos\u00f3b krytyczny odnosi si\u0119 zar\u00f3wno do samego trendu wyst\u0119puj\u0105cego wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie, jak i do konkretnych, zbanalizowanych postulat\u00f3w: \u201ezapisywania filmu na recept\u0119\u201d. Analiza poradnik\u00f3w filmo- i kinoterapeutycznych mo\u017ce wywo\u0142ywa\u0107 \u015bmiech, ale tak\u017ce budzi autentyczn\u0105 groz\u0119 wobec powierzchowno\u015bci metod i daleko id\u0105cych, cho\u0107 z du\u017c\u0105 niefrasobliwo\u015bci\u0105 sk\u0142adanych, obietnic: <\/p>\n Oddaj\u0119 w twoje r\u0119ce \u0142atwy w u\u017cyciu przewodnik, kt\u00f3ry pomo\u017ce tobie, twojej rodzinie i twoim przyjacio\u0142om rozwi\u0105za\u0107 wszystkie problemy \u2013 od uzale\u017cnienia, problem\u00f3w z pieni\u0119dzmi, samotno\u015bci\u0105, konflikt\u00f3w z rodzin\u0105, seksualno\u015bci\u0105 po problemy z chorob\u0105 psychiczn\u0105 i wiele, wiele innych. Otw\u00f3rz ksi\u0105\u017ck\u0119 i zobacz, jak\u0105 uzdrawiaj\u0105c\u0105 i magiczn\u0105 si\u0142\u0119 maj\u0105 filmy!<\/i> (Motion Picture Prescripton<\/i>) (s. 83).<\/p>\n Przyznam, \u017ce trudno odnosi\u0107 si\u0119 do takich deklaracji z naukow\u0105 powag\u0105. Zjawisko nie zosta\u0142o jednak przez autork\u0119 zlekcewa\u017cone, ale poddane rzetelnej, zobiektywizowanej refleksji. Fenomen filmowo-terapeutycznych podr\u0119cznik\u00f3w autorka rozpatruje m.in. w kontek\u015bcie strategii marketingowych, a tak\u017ce stosowanych form j\u0119zykowych, kt\u00f3re maj\u0105 zapewni\u0107 blisko\u015b\u0107, bezpo\u015brednio\u015b\u0107 w relacji z pisarzem terapeut\u0105, a tak\u017ce stylizowa\u0107 tekst na rozmow\u0119. Proces demedykalizacji \u017cycia i ekspansji kultury terapeutycznej ujawnia swoje g\u0142\u0119bsze spo\u0142eczne i psychologiczne korzenie oraz \u015bcis\u0142e powi\u0105zanie z kultur\u0105 masow\u0105. Oczywi\u015bcie nie o tak\u0105 \u201eintuicyjn\u0105\u201d i sp\u0142ycon\u0105 filmoterapi\u0119 zabiega autorka. Jej praca stanowi istotne ostrze\u017cenie przed zbanalizowaniem mo\u017cliwo\u015bci filmu w procesie terapeutycznym. W tym kontek\u015bcie powinni\u015bmy powr\u00f3ci\u0107 do Derridia\u0144skiego farmakonu<\/i>. <\/i>Filmoterapia mo\u017ce by\u0107 istotnym elementem i wa\u017cnym uzupe\u0142nieniem tradycyjnej psychoterapii, ale mo\u017ce tak\u017ce zosta\u0107 wykorzystana jako has\u0142o marketingowe przez terapeut\u00f3w amator\u00f3w, zgodnie ze z\u0142udnym przekonaniem, \u017ce na filmie i na psychologii zna si\u0119 ka\u017cdy.<\/p>\n Czasami zreszt\u0105 filmowy farmakon <\/i>jako szkodliwy \u015brodek pojawia si\u0119 niespodziewanie tam, gdzie filmoterapia nie jest celem spotkania. Przekona\u0142am si\u0119 o tym na pocz\u0105tku mojej pracy w charakterze wyk\u0142adowcy, gdy prowadzi\u0142am zaj\u0119cia o teorii mitograficznej w analizie filmu dla student\u00f3w zaocznych. Dodam, \u017ce w latach 90. tak\u0105 formu\u0142\u0119 studi\u00f3w wybierali ludzie doro\u015bli, dojrzali, z wieloletnim do\u015bwiadczeniem zawodowym, najcz\u0119\u015bciej nauczycielskim, w grupie nie by\u0142o m\u0142odzie\u017cy tu\u017c po maturze. Zatem \u015brednia wieku moich student\u00f3w by\u0142a zdecydowanie wy\u017csza ni\u017c moje, w\u00f3wczas, 28 lat. Wybra\u0142am do analizy Ostatnie tango w Pary\u017cu <\/i>(1972). <\/i>Zapyta\u0142am o przyczyny samob\u00f3jczej \u015bmierci bohaterki. Obejrzeli\u015bmy scen\u0119 \u201erozmowy\u201d Paula (Marlon Brando) z le\u017c\u0105c\u0105 na katafalku zmar\u0142\u0105 \u017con\u0105. Zada\u0142am pytanie. Zapad\u0142a cisza. Poprosi\u0142am o zabranie g\u0142osu jednego z najlepszych student\u00f3w na roku. Dojrza\u0142y m\u0119\u017cczyzna wsta\u0142 i nagle zacz\u0105\u0142 si\u0119 j\u0105ka\u0107, nie m\u00f3g\u0142 wydoby\u0107 z siebie g\u0142osu. Zapyta\u0142am, co si\u0119 sta\u0142o. Odpowiedzia\u0142, \u017ce jego \u017cona pope\u0142ni\u0142a samob\u00f3jstwo dwa lata temu. Mnie tak\u017ce odebra\u0142o g\u0142os. Nie wiedzia\u0142am, co, poza przeprosinami, mog\u0142abym powiedzie\u0107. <\/p>\n Zatem filmoterapia wymaga ogromnej \u015bwiadomo\u015bci nie tylko jej zalet, ale tak\u017ce potencjalnych zagro\u017ce\u0144, filmoznawcze wykszta\u0142cenie nie daje za\u015b uprawnie\u0144 do prowadzenia filmoterapii. Ma\u0142gorzata Kozubek postuluje konceptualizacj\u0119 podstaw teoretycznych i badania interdyscyplinarne, kt\u00f3re opr\u00f3cz wiedzy filmoznawczej (zamiast jedynie odwo\u0142a\u0144 do biblioterapii) obejm\u0105 pedagogik\u0119, resocjalizacj\u0119 i psychologi\u0119. Program ten \u015bci\u015ble wi\u0105\u017ce si\u0119 z dalszymi rozwa\u017caniami dotycz\u0105cymi zar\u00f3wno teorii, jak i praktyki. Autorka filmoznawczyni proponuje nast\u0119puj\u0105c\u0105 tez\u0119: projekcja-identyfikacja, kt\u00f3ra jest cz\u0119\u015bci\u0105 reakcji emocjonalnych i poznawczych widza, stanowi czynnik umo\u017cliwiaj\u0105cy i uaktywniaj\u0105cy proces filmoterapeutyczny, natomiast wra\u017cenie realno\u015bci odgrywa w tym procesie kluczow\u0105 rol\u0119<\/i> (s. 14). Deklaruje przy tym, \u017ce b\u0119dzie koncentrowa\u0142a si\u0119 na filmoterapii narracyjnej, ograniczonej do kina stylu zerowego: Oczywi\u015bcie nie da si\u0119 w filmie oddzieli\u0107 narracji od innych element\u00f3w jego struktury <\/i>[\u2026]. Nie oddzielimy przyk\u0142adowo muzyki, ale elementy pozanarracyjne w opisywanych przeze mnie filmach zamkni\u0119te s\u0105 w zbiorze stylu zerowego. Najpro\u015bciej rzecz ujmuj\u0105c \u2013 filmy, kt\u00f3re maj\u0105 \u201ezak\u0142\u00f3con\u0105\u201d, nieprzezroczyst\u0105 muzyk\u0119, nie znalaz\u0142y si\u0119 w zbiorze film\u00f3w terapeutycznych<\/i> (s. 15).<\/p>\n W tym momencie pojawia si\u0119 pytanie, na ile teoretyczne ustalenia maj\u0105 charakter uniwersalny, na ile za\u015b dostosowane s\u0105 do praktyki terapeutycznej adresowanej do konkretnej grupy: wychowank\u00f3w m\u0142odzie\u017cowych o\u015brodk\u00f3w socjoterapii. Czy kino, kt\u00f3re wykorzystuje techniki przekraczaj\u0105ce styl zerowy, mo\u017cemy wyeliminowa\u0107 z rozwa\u017ca\u0144 o filmoterapii dla innych grup b\u0105d\u017a indywidualnych os\u00f3b? Pozostawiam to pytanie otwartym. Cho\u0107 mam wra\u017cenie, \u017ce teza zosta\u0142a postawiona przez autork\u0119 ksi\u0105\u017cki zbyt mocno. Filmy u\u017cywane w procesie terapeutycznym, kt\u00f3re, jak czytamy w dalszej cz\u0119\u015bci, z powodzeniem stosowa\u0142a w grupie badanych dziewcz\u0105t, takie jak Amelia<\/i> (2001) czy Juno<\/i> (2007), trudno okre\u015bli\u0107 jako przezroczyste w stylu opowiadania. <\/p>\n Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce projekt badawczy w perspektywie teoretycznej jest bardzo ambitnie i szeroko zakrojony, mimo pojawiaj\u0105cej si\u0119 w ksi\u0105\u017cce tendencji, aby dawa\u0107 pierwsze\u0144stwo tym teoriom, kt\u00f3re wskazuj\u0105 na \u201eprawdziwe emocje\u201d wywo\u0142ywane przez film. W\u0142a\u015bciwie trudno si\u0119 temu dziwi\u0107, skoro emocje w uj\u0119ciu Kozubek to nie tylko istotny aspekt, ale wr\u0119cz fundament terapii powi\u0105zany ze zjawiskiem projekcji-identyfikacji czy katharsis<\/i>. Jednocze\u015bnie jednak autorka wskazuje na r\u00f3\u017cnice w stanowiskach badawczych: <\/p>\n Cz\u0119\u015b\u0107 autor\u00f3w uwa\u017ca, \u017ce jakiekolwiek wzruszenia towarzysz\u0105ce odbiorowi filmu s\u0105 jedynie quasi-emocjami, quasi-doznaniami (Walton 1986, Smith 1999). Quasi-emocje rozniecaj\u0105 jednak rzeczywiste emocje w\u015br\u00f3d teoretyk\u00f3w, kt\u00f3rzy pytaj\u0105 mi\u0119dzy innymi: \u201eCo zrobi\u0107, kiedy dzie\u0142o filmowe, wbrew swym za\u0142o\u017ceniom, wcale uczu\u0107 nie wywo\u0142uje?\u201d. Albo wr\u0119cz odwrotnie: \u017carliwie broni\u0105 emocji autentycznych, atakuj\u0105c okre\u015blenie \u201equasi\u201d (Carroll 1990, Tan 1999)<\/i> (s. 136).<\/p>\n Przyznam, \u017ce nawet je\u015bli niekt\u00f3re szczeg\u00f3\u0142owe kwestie proponowanych rozstrzygni\u0119\u0107 teoretycznych budzi\u0142y moje pytania czy w\u0105tpliwo\u015bci, to i tak chyl\u0119 czo\u0142o przed prac\u0105 autorki, kt\u00f3ra jako pierwsza w Polsce podj\u0119\u0142a takie wyzwanie \u2013 przywo\u0142any materia\u0142 teoretyczny jest bowiem ogromny. I co te\u017c warto mie\u0107 na uwadze, wyra\u017anie widzimy, \u017ce to teoria pr\u00f3buje nad\u0105\u017ca\u0107 tu za praktyk\u0105, a nie odwrotnie. To pierwsze\u0144stwo i waga do\u015bwiadcze\u0144 w prowadzeniu filmoterapii podlega w pracy konceptualizacji (cho\u0107 uk\u0142ad ksi\u0105\u017cki zdaje si\u0119 sugerowa\u0107 co\u015b innego). <\/p>\n Tw\u00f3rcza resocjalizacja, kt\u00f3r\u0105 proponuje autorka, opiera si\u0119 na za\u0142o\u017ceniu, \u017ce ogl\u0105danie film\u00f3w jest po prostu lubiane przez wychowank\u00f3w o\u015brodk\u00f3w, a to dobry punkt wyj\u015bcia do aktywnego w\u0142\u0105czenia si\u0119 w filmoterapi\u0119, uruchomienia zaanga\u017cowania w sesje. Dla wielu os\u00f3b pewnym zaskoczeniem mo\u017ce by\u0107 informacja, \u017ce preferowane przez m\u0142odzie\u017c gatunki to horror, komedia, film pornograficzny oraz musical (ten ostatni w ankietach dziewcz\u0105t). Autorka zastanawia si\u0119, z jakich powod\u00f3w wynikaj\u0105 te preferencje, i wskazuje, \u017ce s\u0105 to rodzaje film\u00f3w zaliczone do \u201egatunk\u00f3w cielesnych\u201d (s. 213), kt\u00f3re wywo\u0142uj\u0105 do\u015b\u0107 silne reakcje fizyczne: strach, \u015bmiech, podniecenie, podrygiwanie w rytm melodii. Z pe\u0142n\u0105 rozwag\u0105 pyta o u\u017cyteczno\u015b\u0107 tych film\u00f3w w resocjalizacji nastolatk\u00f3w, w przypadku kt\u00f3rych w\u0142asne, zmieniaj\u0105ce si\u0119 cia\u0142o stanowi zagadk\u0119 i wyzwanie. Pokierowanie odbiorem (na przyk\u0142ad wskazanie filmu ze scenami erotycznymi, kt\u00f3re ukazuj\u0105 \u201eseksualno\u015b\u0107 cz\u0142owieka w spos\u00f3b atrakcyjny, radosny, ciep\u0142y\u201d) wydaje si\u0119 wa\u017cniejsze ni\u017c udawanie, \u017ce m\u0142odzie\u017c nie jest zainteresowana tymi gatunkami. Zatem pierwszy etap to odpowiednio dobrane dla danej grupy filmy, w kontek\u015bcie celu i temat\u00f3w spotka\u0144 (oczywi\u015bcie nieograniczone jedynie do wymienionych wcze\u015bniej gatunk\u00f3w), zogniskowanych w tym projekcie na poszukiwaniu to\u017csamo\u015bci (Kim jestem? Czego bym chcia\u0142? Rodzicielstwo) oraz wsp\u00f3lna projekcja. Na tym tle r\u00f3wnie wa\u017cny, je\u015bli nie wa\u017cniejszy, wydaje si\u0119 drugi etap, w kt\u00f3rym przede wszystkim podkre\u015blana jest rola rozmowy\/dyskusji prowadzonej z m\u0142odzie\u017c\u0105, najlepiej z udzia\u0142em psychologa\/terapeuty\/pedagoga. Taka wsp\u00f3\u0142praca jest szans\u0105 na holistyczn\u0105 psychoterapi\u0119, kt\u00f3ra b\u0119dzie jak najbardziej efektywna. Czytamy w ksi\u0105\u017cce:<\/p>\n M\u0142odzie\u017c spo\u0142ecznie niedostosowana mo\u017ce podczas zaj\u0119\u0107 filmoterapeutycznych uczy\u0107 si\u0119 refleksywno\u015bci, interpretowania rzeczywisto\u015bci, tworzenia sp\u00f3jnych wypowiedzi, argumentowania swoich racji, a tak\u017ce umiej\u0119tno\u015bci wys\u0142uchania odmiennych opinii, akceptacji odmienno\u015bci dozna\u0144 w kontakcie ze sztuk\u0105 oraz rzeczywisto\u015bci\u0105<\/i> (s. 287).<\/p>\n Jestem g\u0142\u0119boko przekonana, \u017ce tw\u00f3rcza resocjalizacja to niezwykle cenny i warty kontynuowania pomys\u0142 na filmoterapi\u0119. Nie tylko przekonuj\u0105 mnie wnioski autorki, \u017ce poprzez film mo\u017cna prowokowa\u0107 do refleksji czy wskazywa\u0107 na r\u00f3\u017cne mo\u017cliwo\u015bci dzia\u0142ania, bo przecie\u017c tak\u0105 rol\u0119 filmowych dzie\u0142 obserwuj\u0119 w pracy z m\u0142odzie\u017c\u0105 akademick\u0105 i licealn\u0105, jednak to co\u015b innego, gdy film staje si\u0119 istotnym elementem w terapeutycznej pracy z osobami spo\u0142ecznie niedostosowanymi. Co wi\u0119cej, najbardziej przekonuje mnie sens takiej edukacji i resocjalizacji, na kt\u00f3r\u0105 zwraca uwag\u0119 Ma\u0142gorzata Kozubek: <\/p>\n Bardzo buduj\u0105ca jest obserwacja, i\u017c ch\u0119\u0107 na\u015bladowania wzorc\u00f3w i gotowych rozwi\u0105za\u0144 nie okaza\u0142a si\u0119 dla wychowank\u00f3w wa\u017cniejsza od pragnienia dokonywania w\u0142asnych wybor\u00f3w. [\u2026] Jest to istotne przede wszystkim ze wzgl\u0119du na fakt, \u017ce \u017caden zewn\u0119trzny wp\u0142yw, identyfikacja, a co za tym idzie \u2013 na\u015bladowanie pewnych postaw i przekona\u0144 nie zast\u0105pi stworzenia swojego w\u0142asnego, nowego \u201eja\u201d<\/i> (s. 283).<\/p>\n Tak rozumiana filmoterapia staje si\u0119 metod\u0105 sokratejsk\u0105, nie s\u0142u\u017cy narzucaniu \u017cadnych modeli czy wzorc\u00f3w zachowa\u0144, ale pomaga w budowaniu w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci, tak aby mo\u017cna by\u0142o dobrze i godnie \u017cy\u0107 (z samym sob\u0105 i innymi lud\u017ami). <\/p>\n Na zako\u0144czenie jeszcze jeden w\u0105tek. Autorka w swojej pracy odwo\u0142uje si\u0119 de facto<\/i> do kinoterapii, czyli koncentruje si\u0119 na u\u017cyciu istniej\u0105cych film\u00f3w do cel\u00f3w terapeutycznych (to dominuj\u0105ca w ksi\u0105\u017cce perspektywa), ale tak\u017ce w funkcji wychowawczej czy og\u00f3lnorozwojowej. Niestety, w wyniku przyj\u0119tej definicji filmoterapia aktywna, warsztaty z realizacji filmowej b\u0105d\u017a tworzenie filmu jako element procesu psychoterapeutycznego, cho\u0107 wspomniana, zostaje praktycznie wy\u0142\u0105czona z rozwa\u017ca\u0144.<\/p>\n I tu pojawia si\u0119 drugi pow\u00f3d mojego niecierpliwego oczekiwania na ksi\u0105\u017ck\u0119 Ma\u0142gorzaty Kozubek. Przyznam, \u017ce mia\u0142am nadziej\u0119, i\u017c znajd\u0119 w ksi\u0105\u017cce nieco wi\u0119cej informacji na temat filmoterapii aktywnej. I nie jest to niedosyt wynikaj\u0105cy z marze\u0144 o teoretycznej pe\u0142ni, ale z ciekawo\u015bci osoby, kt\u00f3ra po prostu szuka inspiracji. Wszystko po to, aby prowadzone warsztaty z realizacji filmowej, we wsp\u00f3\u0142pracy z Fundacj\u0105 dla Dzieci z Chorobami Nowotworowymi \u2013 Krwinka (realizowane w latach 2015\u20132017), by\u0142y jak najbardziej efektywne w swojej funkcji terapeutycznej. Z pewno\u015bci\u0105 ten wymiar oddzia\u0142ywania filmu (jako aktywnej arteterapii) zas\u0142uguje na uwag\u0119, szczeg\u00f3lnie gdy ma si\u0119 przed oczami satysfakcj\u0119 dziecka\/nastolatka, mog\u0105cego budowa\u0107 swoj\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 nie w oparciu o rol\u0119 pacjenta, kt\u00f3ra zdominowa\u0142a jego \u017cycie, ale artysty, rozwijaj\u0105cego swoje umiej\u0119tno\u015bci i wyobra\u017ani\u0119 podczas tworzenia filmu. Szkoda zatem, \u017ce ten aspekt znalaz\u0142 si\u0119 ca\u0142kowicie poza zakresem recenzowanej publikacji.<\/p>\n S\u0142owa kluczowe: <\/b>filmoterapia, kinoterapia, teoria filmu<\/span><\/p>\n Ma\u0142gorzata Jakubowska<\/b> \u2013 filmoznawczyni, dr hab. nauk humanistycznych. Pracuje w Katedrze Medi\u00f3w i Kultury Audiowizualnej Uniwersytetu \u0141\u00f3dzkiego; wyk\u0142ada tak\u017ce w Szkole Filmowej w \u0141odzi oraz w ramach Akademii Polskiego Filmu. W swojej pracy \u0142\u0105czy wykszta\u0142cenie kulturoznawcze, filmoznawcze i filozoficzne. Zajmuje si\u0119 teori\u0105 i filozofi\u0105 kina. Bada narracj\u0119 i dramaturgi\u0119 filmow\u0105 oraz r\u00f3\u017cne metody analizy filmu. Opublikowa\u0142a ksi\u0105\u017cki: Teoria kina Gillesa Deleuze\u2019a<\/i> (2003), \u017beglowanie po filmie<\/i> (2006), Laboratorium czasu. \u201eSanatorium pod Klepsydr\u0105\u201d Wojciecha Jerzego Hasa<\/i> (2010), Kryszta\u0142y czasu. Kino Wojciecha Jerzego Hasa<\/i> (2013). Wsp\u00f3\u0142redagowa\u0142a tomy po\u015bwi\u0119cone problemom analizy i interpretacji: Mi\u0119dzy s\u0142owem a obrazem<\/i> (2005), Filmowe ogrody Wojciecha Jerzego Hasa<\/i> (2011) oraz Kamienie i szaniec<\/i> (2015).<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ma\u0142gorzata Kozubek, Filmoterapia. Teoria i praktyka, Wydawnictwo s\u0142owo\/obraz terytoria, Gda\u0144sk 2016 Przyznam, \u017ce na ksi\u0105\u017ck\u0119 Ma\u0142gorzaty Kozubek po\u015bwi\u0119con\u0105 wykorzystaniu filmu w terapii czeka\u0142am z niecierpliwo\u015bci\u0105. Z dw\u00f3ch powod\u00f3w. Pierwszym by\u0142o spotkanie i rozmowa z autork\u0105 w Krakowie podczas konferencji \u201eKino, film i psychologia\u201d, zorganizowanej przez Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN w Krakowie w czerwcu 2016 roku. Wtedy… Czytaj wi\u0119cej »Film i terapia – recenzja ksi\u0105\u017cki „Filmoterapia. Teoria i praktyka” Ma\u0142gorzaty Kozubek<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1673,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[873,11],"tags":[874,70,875,271],"ppma_author":[138],"class_list":["post-349","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pleograf-kwartalnik-akademii-polskiego-filmu-nr-2-2017","category-recenzja","tag-filmoterapia","tag-kinofilia","tag-kinoterapia","tag-teoria-filmu"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t