{"id":3386,"date":"2022-04-01T12:54:31","date_gmt":"2022-04-01T11:54:31","guid":{"rendered":"https:\/\/pleograf.pl\/?p=3386"},"modified":"2022-09-27T14:50:27","modified_gmt":"2022-09-27T13:50:27","slug":"analiza-porownawcza-dystrybucji-dwoch-polskich-filmow-dokumentalnych-skandal-ewenement-molesty-w-czasie-pandemii-koronawirusa-oraz-kult-film-tuz-przed-jej-wybuchem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/analiza-porownawcza-dystrybucji-dwoch-polskich-filmow-dokumentalnych-skandal-ewenement-molesty-w-czasie-pandemii-koronawirusa-oraz-kult-film-tuz-przed-jej-wybuchem\/","title":{"rendered":"Analiza por\u00f3wnawcza dystrybucji dw\u00f3ch polskich film\u00f3w dokumentalnych: „Skandal. Ewenement Molesty” – w czasie pandemii koronawirusa\u00a0oraz „Kult. Film” – tu\u017c przed jej wybuchem"},"content":{"rendered":"\n

DOI: 10.56351\/PLEOGRAF.2022.1.08<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Uniwersytet Gda\u0144ski <\/p>\n\n\n\n

ORCID: 0000-0001-6909-3215<\/a><\/p>\n\n\n\n

jakub.maj@ug.edu.pl<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Skandal. Ewenement Molesty<\/em>. Plakat promuj\u0105cy film dokumentalny<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Kult. Film.<\/em> Plakat promuj\u0105cy film dokumentalny<\/figcaption><\/figure>\n\n\n

Pandemia koronawirusa COVID-19, kt\u00f3ra wybuch\u0142a w Chinach pod koniec 2019 r., a do Polski dotar\u0142a w marcu 2020 r., dotkn\u0119\u0142a ca\u0142y \u015bwiat. Wirus mia\u0142 nie tylko bezpo\u015bredni wp\u0142yw na zdrowie ludzi, ale po\u015brednio zaatakowa\u0142 tak\u017ce w wymiarze spo\u0142ecznym i gospodarczym \u2013 poprzez szereg obostrze\u0144 i ogranicze\u0144 wprowadzanych przez rz\u0105dy i administracje we wszystkich krajach globu. Jedn\u0105 z najbardziej dotkni\u0119tych przez COVID-19 ga\u0142\u0119zi gospodarki, by\u0142a i jest bran\u017ca filmowa \u2013 g\u0142\u00f3wnie przez wzgl\u0105d na czasowe zamykanie kin b\u0105d\u017a znaczne ograniczenie liczby widz\u00f3w, kt\u00f3rzy mogli zaj\u0105\u0107 miejsca w sali.<\/p>\n

W momencie pisania niniejszego opracowania, nie wszystkie skutki i szkody dokonane przez COVID dla kinematografii s\u0105 znane i zbadane \u2013 tym bardziej, \u017ce pandemia wci\u0105\u017c trwa i odradza si\u0119 co chwila na nowo, poprzez kolejne mutacje i warianty pierwotnego wirusa. Niemniej pr\u00f3buj\u0119 przyjrze\u0107 si\u0119 wp\u0142ywowi koronawirusa na rodzim\u0105 kinematografi\u0119 w skali mikro \u2013 analizuj\u0105c wybrane studium przypadku.<\/p>\n

COVID-19 mia\u0142 i ma olbrzymi wp\u0142yw na proces produkcji filmu. Pocz\u0105tkowo, trwaj\u0105ce i przygotowane na najbli\u017cszy czas plany zdj\u0119ciowe zosta\u0142y tymczasowo zamkni\u0119te, b\u0105d\u017a ca\u0142kowicie odwo\u0142ane. P\u00f3\u017aniej za\u015b, w nowych warunkach, powoli zacz\u0119to wraca\u0107 do realizacji zdj\u0119\u0107 (z zachowaniem re\u017cimu sanitarnego, wprowadzaj\u0105c obowi\u0105zek noszenia masek i dezynfekowania d\u0142oni, robi\u0105c codziennie rano testy dla cz\u0142onk\u00f3w ekipy, wprowadzaj\u0105c na plan funkcj\u0119 koordynatora ds. COVID, czy ograniczaj\u0105c liczb\u0119 cz\u0142onk\u00f3w ekipy do absolutnie niezb\u0119dnego minimum). W ka\u017cdym razie, produkcja filmowa powoli zacz\u0119\u0142a odradza\u0107 si\u0119 adaptuj\u0105c do nowych reali\u00f3w.<\/p>\n

Du\u017co wi\u0119kszy poziom skomplikowania i ogranicze\u0144 spotka\u0142 za\u015b filmow\u0105 dystrybucj\u0119. Biznes, kt\u00f3rego sukces, jak podaj\u0105 S\u0142awomir Salamon i Anna Wr\u00f3blewska, i tak zale\u017cy od bardzo szerokiej gamy r\u00f3\u017cnorakich czynnik\u00f3w: \u201edata premiery, pogoda, rodzaj kampanii, aktorzy, sama fabu\u0142a, nagrody na festiwalach, konkurencja w momencie wej\u015bcia do kina\u201d[1]<\/a><\/sup><\/sup> nie by\u0142 przygotowany na a\u017c tak pot\u0119\u017cny cios. Pocz\u0105tkowo, na skutek pandemii koronawirusa kina w Polsce zamkni\u0119to ca\u0142kowicie, aby p\u00f3\u017aniej stopniowo udost\u0119pnia\u0107 je dla widz\u00f3w w ograniczonym zakresie (stosuj\u0105c limity os\u00f3b, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 wpuszczone na sal\u0119). I o ile z pocz\u0105tku wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce podobnie jak filmowi producenci, r\u00f3wnie\u017c dystrybutorzy i w\u0142a\u015bciciele kin b\u0119d\u0105 mogli zacz\u0105\u0107 odbudowywa\u0107 stopniowo i mozolnie swoje pokiereszowane przez COVID biznesy, o tyle niestety rz\u0105d i administracja co jaki\u015b czas (zazwyczaj bez uprzedzenia, a nawet bez klarownego uzasadnienia) przywraca\u0142a cofni\u0119te wcze\u015bniej ograniczenia, zamykaj\u0105c kina dla cz\u0119\u015bci, b\u0105d\u017a dla wszystkich widz\u00f3w. W tak szybko i drastycznie zmieniaj\u0105cych si\u0119 warunkach, bran\u017ca, kt\u00f3ra zwyczajowo potrzebuje du\u017co czasu na przygotowanie i adaptacj\u0119, skazana by\u0142a na kl\u0119sk\u0119, co oczywi\u015bcie nie musia\u0142o jednocze\u015bnie oznacza\u0107, \u017ce podmioty zajmuj\u0105ce si\u0119 dystrybucj\u0105 film\u00f3w poddadz\u0105 si\u0119 bez walki.<\/p>\n

Jak podaje Agnieszka Rostropowicz-Rutkowska w rozmowie z Edyt\u0105 Borkowsk\u0105 przeprowadzon\u0105 dla magazynu FILMPRO, \u201eo wszystkich krokach dotycz\u0105cych strategii promocyjnej i dystrybucyjnej dla film\u00f3w trzeba zacz\u0105\u0107 my\u015ble\u0107 dwutorowo, a nawet wielotorowo. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, jak do tej pory funkcjonowali\u015bmy i jakie kroki podejmowali\u015bmy, by promowa\u0107 i pokazywa\u0107 nasze filmy, jednocze\u015bnie nie zapominaj\u0105c, \u017ce \u015bwiat si\u0119 zmieni\u0142 i nie wr\u00f3ci ju\u017c do stanu sprzed pandemii.\u201d [2]<\/a><\/sup><\/sup><\/p>\n

W zwi\u0105zku z powy\u017cszym, na potrzeby niniejszego opracowania, to w\u0142a\u015bnie na tym aspekcie procesu zarz\u0105dzania gotowym i sko\u0144czonym dzie\u0142em audiowizualnym postanowi\u0142em si\u0119 skupi\u0107, tj. na wp\u0142ywie pandemii koronawirusa na dystrybucj\u0119 filmu w Polsce. W celu zbadania tego\u017c wp\u0142ywu zostanie przeprowadzona analiza studium przypadku \u2013 dzieje i losy dystrybucji pe\u0142nometra\u017cowego filmu dokumentalnego Skandal. Ewenement Molesty<\/em> w re\u017cyserii Bartosza Paducha. Wybra\u0142em ten tytu\u0142 przede wszystkim ze wzgl\u0119du na fakt, i\u017c by\u0142 on wy\u015bwietlany w kinach (co ju\u017c samo w sobie jest rzadko\u015bci\u0105 \u2013 filmy dokumentalne s\u0105 bowiem zazwyczaj kierowane do telewizji b\u0105d\u017a na serwisy VOD jako pierwsze pole eksploatacji[3]<\/a><\/sup><\/sup>), a czas kinowej dystrybucji przypad\u0142 na drug\u0105 po\u0142ow\u0119 2020 r., akurat pomi\u0119dzy tzw. \u201efalami pandemii\u201d, tj. momentami, w kt\u00f3rych panuj\u0105ce obostrzenia i restrykcje by\u0142y w Polsce najostrzejsze.<\/p>\n

Dodatkowo, aby mie\u0107 punkt odniesienia, zestawiam film Paducha, jego losy dystrybucyjne oraz wykorzystane w tym czasie narz\u0119dzia promocyjne i marketingowe z eksploatacj\u0105 filmu Kult<\/em> w re\u017cyserii Olgi Bieniek. Drugi z wymienionych tytu\u0142\u00f3w jest bowiem r\u00f3wnie\u017c pe\u0142nometra\u017cowym dokumentem muzycznym oraz by\u0142 dystrybuowany w kinie jako pierwszym polu eksploatacji, ale mia\u0142o to miejsce w listopadzie 2019 r., czyli na kilka miesi\u0119cy przed wybuchem pandemii COVID-19.<\/p>\n

SKANDAL W KINIE<\/strong><\/p>\n

Film Paducha opowiada o pocz\u0105tkach kariery hip-hopowej grupy MOLESTA oraz losach jednej z ich pierwszych p\u0142yt d\u0142ugograj\u0105cych pt. \u201eSkandal\u201d. Raperzy z warszawskiej grupy odcisn\u0119li niew\u0105tpliwe pi\u0119tno na polskiej muzyce w latach 90. ubieg\u0142ego stulecia oraz na pocz\u0105tku obecnego. Byli jednymi z pionier\u00f3w rapu na polskiej scenie, a ich p\u0142yta \u201eSkandal\u201d sta\u0142a si\u0119 kamieniem milowym nie tylko polskiego hip-hopu, ale polskiej muzyki w og\u00f3le. Wspominam o tym fakcie g\u0142\u00f3wnie ze wzgl\u0119du na to, \u017ce zesp\u00f3\u0142 mia\u0142 od wielu lat ogromn\u0105 rzesz\u0119 wiernych fan\u00f3w, co w przypadku realizacji filmu o muzykach jednocze\u015bnie przek\u0142ada si\u0119 na du\u017ce zainteresowanie i du\u017c\u0105 grup\u0119 docelow\u0105 jeszcze przed rozpocz\u0119ciem produkcji. Z dok\u0142adnie tych samych wzgl\u0119d\u00f3w film Kult<\/em> Olgi Bieniek, opowiadaj\u0105cy o tytu\u0142owej grupie przewodzonej przez Kazika Staszewskiego ju\u017c na starcie by\u0142 \u201eskazany na sukces\u201d. Oba filmy \u0142\u0105czy zreszt\u0105 wi\u0119cej \u2013 jak cho\u0107by szerokie i bogate wykorzystanie archiwali\u00f3w, kt\u00f3re niezaprzeczalnie musia\u0142y zosta\u0107 przeanalizowane i przebrane przez re\u017cyser\u00f3w i monta\u017cyst\u00f3w, du\u017ca ilo\u015b\u0107 wywiad\u00f3w przeprowadzona z osobami bliskimi dla obydwu zespo\u0142\u00f3w, zar\u00f3wno w sensie zawodowym, jak i prywatnym, czy te\u017c ch\u0119tnie wykorzystywane najbardziej popularne utwory w \u015bcie\u017ckach d\u017awi\u0119kowych obu film\u00f3w.<\/p>\n

Jak podaje Marcin Flint w artykule dla magazynu KINO, prace nad filmem Paducha trwa\u0142y cztery lata. Obraz zaczyna si\u0119 od portretu Vienia \u2013 jednego z muzyk\u00f3w i za\u0142o\u017cycieli grupy Molesta, kt\u00f3ry odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do historii zespo\u0142u, zaprasza widz\u00f3w do wehiku\u0142u czasu i zabiera ich w podr\u00f3\u017c aby prze\u015bledzi\u0107 losy zespo\u0142u. W tym konkretnym przypadku nie bez znaczenia pozostaje fakt, i\u017c aby wej\u015b\u0107 g\u0142\u0119boko w specyficzne i hermetyczne \u015brodowisko, jakim niew\u0105tpliwie jest \u015bwiat polskich raper\u00f3w, re\u017cyser i producent musieli zdoby\u0107 zaufanie swoich bohater\u00f3w. Sam film jest najlepszym dowodem tego, \u017ce osi\u0105gn\u0119li sukces w tej kwestii.[4]<\/a><\/sup><\/sup><\/p>\n

Podobnie zreszt\u0105 rzecz mia\u0142a si\u0119 z filmem Kult<\/em>. Jak podaje \u0141ukasz Maciejewski, autorka realizuj\u0105c sw\u00f3j obraz zosta\u0142a dopuszczona bardzo blisko zespo\u0142u, jednocze\u015bnie pozostawiaj\u0105c szalenie istotny z punktu widzenia opowiadanej historii dystans. [5]<\/a><\/sup><\/sup> Sama autorka za\u015b potwierdza, \u017ce z Kazikiem Staszewskim i pozosta\u0142ymi cz\u0142onkami grupy KULT \u0142\u0105czy j\u0105 ponad 20-letnia znajomo\u015b\u0107. [6]<\/a><\/sup><\/sup><\/p>\n

Jak podaje Krzysztof Kopczy\u0144ski, jednym z kluczowych element\u00f3w strategii marketingowej filmu dokumentalnego, o kt\u00f3rym nale\u017cy pami\u0119ta\u0107 ju\u017c na samym pocz\u0105tku procesu produkcji dzie\u0142a, jest udzia\u0142 tw\u00f3rc\u00f3w i producent\u00f3w w bran\u017cowych i specjalistycznych targach, marketach oraz pitchingach. Takie wydarzenia odbywaj\u0105 si\u0119 zwyczajowo przy okazji du\u017cych festiwali filmowych i dzi\u0119ki publicznym prezentacjom daj\u0105 szans\u0119 na pierwsz\u0105 konfrontacj\u0119 projektu (jeszcze w fazie koncepcji) z profesjonaln\u0105 widowni\u0105: dystrybutorami, instytucjami finansuj\u0105cymi i reprezentantami telewizji.[7]<\/a><\/sup><\/sup><\/p>\n

Z rozmowy przeprowadzonej z Maciejem Ostatkiem, producentem filmu Skandal. Ewenement Molesty<\/em> dowiadujemy si\u0119, \u017ce projekt (b\u0119d\u0105cy wtenczas na etapie developmentu) otrzyma\u0142 w 2018 r. wyr\u00f3\u017cnienie podczas DOC LAB START przy Krakowskim Festiwalu Filmowym. Jak przyznaje Ostatek, by\u0142 to jeden z kluczowych moment\u00f3w na \u015bcie\u017cce produkcji tego tytu\u0142u przede wszystkim dlatego, \u017ce tw\u00f3rcy dostali namacalny dow\u00f3d, \u017ce projekt spotka\u0142 si\u0119 z du\u017cym zainteresowaniem ze strony podmiot\u00f3w oko\u0142ofilmowych, a szanse na uko\u0144czenie produkcji filmu i jego p\u00f3\u017aniejsz\u0105 dystrybucj\u0119 w kinach znacz\u0105co wzros\u0142y. Nie bez znaczenia jest r\u00f3wnie\u017c oczywi\u015bcie fakt, \u017ce producent i re\u017cyser wyjechali z Festiwalu z nagrod\u0105 finansow\u0105 za wykonany pitching.[8]<\/a><\/sup><\/sup><\/p>\n

Dwa lata p\u00f3\u017aniej, w 2020 r., dzie\u0142o by\u0142o gotowe. Producenci mieli podpisan\u0105 umow\u0119 z dystrybutorem (Best Film; firma do\u0142\u0105czy\u0142a na etapie postprodukcji obrazu[9]<\/a><\/sup><\/sup>), ale ani producenci, ani dystrybutor nie mogli wcze\u015bniej przewidzie\u0107 ani spodziewa\u0107 si\u0119, \u017ce kina zostan\u0105 dla widz\u00f3w zamkni\u0119te na kilka najbli\u017cszych miesi\u0119cy przez wzgl\u0105d na \u015bwiatow\u0105 pandemi\u0119.<\/p>\n

Pocz\u0105tkowo planowano zrealizowa\u0107 premierowy pokaz (kt\u00f3ry mia\u0142 tym samym stanowi\u0107 start kinowej dystrybucji) w maju 2020 r. Na mocy rozporz\u0105dzenia, spowodowanego du\u017c\u0105 ilo\u015bci\u0105 zaka\u017ce\u0144 i zgon\u00f3w przez COVID-19, kina w tym czasie by\u0142y ca\u0142kowicie zamkni\u0119te, a wszystkie filmy z zaplanowan\u0105 na ten czas dystrybucj\u0105 kinow\u0105 zosta\u0142y wstrzymane. Ostatecznie, pokaz premierowy Skandalu<\/em> przesuni\u0119to na wrzesie\u0144 2020 r., gdy w kinach obowi\u0105zywa\u0142 limit 50% dost\u0119pnych dla widz\u00f3w miejsc. Pocz\u0105tek kinowej dystrybucji tytu\u0142u zaplanowano za\u015b na 2 pa\u017adziernika tego samego roku. Film zosta\u0142 wypuszczony do dystrybucji w 134 kopiach i utrzymywa\u0142 si\u0119 na polskich ekranach przez 6 tygodni \u2013 do 12. listopada \u2013 i zgromadzi\u0142 w salach kinowych 21.600 widz\u00f3w (8.800 w weekend otwarcia; 13.500 w pierwszym tygodniu eksploatacji). [10]<\/a><\/sup> <\/sup> Jak na film dokumentalny dystrybuowany w kinie s\u0105 to bardzo dobre wyniki. Mo\u017cna si\u0119 spodziewa\u0107, \u017ce by\u0142yby one jeszcze lepsze, gdyby nie fakt, \u017ce akurat w czasie wy\u015bwietlania Skandalu<\/em> w kinach, w zwi\u0105zku ze wzrostem liczby choruj\u0105cych i umieraj\u0105cych na COVID os\u00f3b, rz\u0105d zaostrzy\u0142 panuj\u0105ce obostrzenia i zredukowa\u0142 dopuszczalne zape\u0142nienie sal kinowych z 50% do 25%.<\/p>\n

Bardzo istotny w kontek\u015bcie niniejszych rozwa\u017ca\u0144 jest fakt, \u017ce repertuar w tamtym czasie by\u0142 mocno ograniczony (dystrybutorzy wstrzymywali eksploatacj\u0119 tytu\u0142\u00f3w fabularnych, kt\u00f3re mieli zakontraktowane \u2013 g\u0142\u00f3wnie ze strachu przed nisk\u0105 frekwencj\u0105 i s\u0142abymi wynikami finansowymi). Paradoksalnie zatem, ma\u0142a oferta film\u00f3w (g\u0142\u00f3wnie fabularnych) przyczyni\u0142a si\u0119 do wi\u0119kszego zainteresowania widz\u00f3w filmem dokumentalnym \u2013 po prostu mia\u0142 w kinach znacznie mniejsz\u0105 i s\u0142absz\u0105 konkurencj\u0119. I, jak podaj\u0105 S\u0142awomir Salamon i Anna Wr\u00f3blewska, o ile w normalnych warunkach dystrybutorzy staraj\u0105 si\u0119 znale\u017a\u0107 w danym oknie czasowym pewnego rodzaju luk\u0119, aby mie\u0107 w ofercie jedyny film w danej kategorii[11]<\/a><\/sup><\/sup>, o tyle dystrybutor filmu Paducha nie musia\u0142 si\u0119 tym akurat martwi\u0107, poniewa\u017c oferta kin w tamtym czasie w og\u00f3le by\u0142a bardzo uboga.<\/p>\n

Kolejnymi polami eksploatacji tytu\u0142u by\u0142y odpowiednio: emisja w nowopowsta\u0142ym TVP Dokument, z okazji startu kana\u0142u; nast\u0119pnie T-VOD, gdzie dost\u0119p do filmu wykupi\u0142o ponad 10 tys. widz\u00f3w (potwierdza to tez\u0119 Marcina Adamczaka wskazuj\u0105cego popularn\u0105 ostatnimi czasy strategi\u0119 dost\u0119pnych w Polsce platform streamingowych, aby obok hollywoodzkich blockbuster\u00f3w oferowa\u0107 widzom r\u00f3wnie\u017c lokalne tre\u015bci w r\u00f3\u017cnych formatach[12]<\/a><\/sup><\/sup>), nast\u0119pnie premiera w telewizji publicznej (TVP by\u0142a koproducentem obrazu) oraz w jej kana\u0142ach VOD. Od 3 lutego 2021 r. film trafi\u0142 na platform\u0119 Netflix, gdzie przez pi\u0119\u0107 pierwszych tygodni utrzymywa\u0142 si\u0119 w pi\u0105tce najch\u0119tniej wybieranych tytu\u0142\u00f3w w Polsce.[13]<\/a><\/sup><\/sup><\/p>\n

Dla por\u00f3wnania, film Kult<\/em> eksploatowany w kinach rok wcze\u015bniej, tj. od listopada 2019 r. zgromadzi\u0142 przed ekranami prawie 30 tys. widz\u00f3w[14]<\/a><\/sup><\/sup>, co r\u00f3wnie\u017c jest \u015bwietnym wynikiem, ale warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce niewiele lepszym ni\u017c film Paducha, kt\u00f3ry mierzy\u0142 si\u0119 z du\u017co trudniejszymi warunkami w czasach pandemii. Dystrybucj\u0105 tytu\u0142u zajmowa\u0142a si\u0119 firma Next Film.<\/p>\n

Kolejnymi polami eksploatacji filmu Kult<\/em> by\u0142y odpowiednio: T-VOD w Amazon Video, streaming (r\u00f3wnie\u017c w Wielkiej Brytanii i Irlandii, gdzie tytu\u0142 cieszy\u0142 si\u0119 du\u017cym zainteresowaniem) oraz wydanie filmu na DVD. Akurat to ostatnie wydaje si\u0119 by\u0107 szczeg\u00f3lnie ciekawym przypadkiem, poniewa\u017c film na twardym, ma\u0142o dzi\u015b ju\u017c popularnym no\u015bniku, sprzeda\u0142 si\u0119 w ilo\u015bci ponad 20 tys. egzemplarzy. [15]<\/a><\/sup><\/sup> Nie bez znaczenia jest w tym kontek\u015bcie zapewne fakt, \u017ce g\u0142\u00f3wnymi odbiorcami i grup\u0105 docelow\u0105 byli fani Kazika Staszewskiego i jego zespo\u0142u, kt\u00f3rzy chcieli zapewne uzupe\u0142ni\u0107 swoje domowe kolekcje o ten kolejny, szalenie wa\u017cny z punktu widzenia kariery zespo\u0142u kr\u0105\u017cek. Film Kult<\/em>, podobnie jak Skandal. Ewenement Molesty<\/em>, wzbogaci\u0142 r\u00f3wnie\u017c ofert\u0119 platformy Netflix.<\/p>\n

Warto w kontek\u015bcie analizy dystrybucji dw\u00f3ch omawianych tytu\u0142\u00f3w zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na fakt kolejno\u015bci okien dystrybucyjnych oraz kr\u00f3tkiego czasu pomi\u0119dzy nimi. Jak podaje Alicja Jaskiernia, najwi\u0119ksz\u0105 zmian\u0105 w dystrybucji dzie\u0142 audiowizualnych, kt\u00f3ra nast\u0105pi\u0142a na skutek zmian technologicznych, jest oddanie w\u0142adzy odbiorcy, kt\u00f3ry sam mo\u017ce decydowa\u0107 co i kiedy b\u0119dzie ogl\u0105da\u0142 (video-on-demand).[16]<\/a><\/sup><\/sup> Pandemia koronawirusa znacz\u0105co przyspieszy\u0142a post\u0119puj\u0105ce zmiany i odda\u0142a widzom (przynajmniej na czas ca\u0142kowitego zamkni\u0119cia kin) w\u0142adz\u0119 absolutn\u0105. Marcin Adamczak zaobserwowa\u0142 za\u015b jeszcze jedno interesuj\u0105ce zjawisko \u2013 mianowicie post\u0119puj\u0105c\u0105 od 2018 r. zmian\u0119 w podej\u015bciu dystrybutor\u00f3w (szczeg\u00f3lnie mniejszych) do sekwencyjno\u015bci okien dystrybucyjnych. Zauwa\u017cy\u0142 on bowiem, \u017ce blokowanie filmu w poszczeg\u00f3lnych kana\u0142ach przed uruchomieniem kolejnego pola eksploatacji trwa coraz mniej czasu, a dystrybutorzy s\u0105 coraz bardziej elastyczni w poszukiwaniu \u015bcie\u017cek dedykowanych danemu tytu\u0142owi i okoliczno\u015bciom. [17]<\/a><\/sup><\/sup> Ju\u017c film Bieniek potwierdzi\u0142 t\u0119 tez\u0119, za\u015b film Paducha, dystrybuowany w czasie pandemii koronawirusa, jeszcze bardziej skr\u00f3ci\u0142 czas pomi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnymi oknami. Ciekawa w tym kontek\u015bcie jest r\u00f3wnie\u017c konstatacja Marcina Kami\u0144skiego z panelu dyskusyjnego, kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119 podczas 18. Cinemaforum. Abstrahuj\u0105c od faktu, i\u017c widzowie po prostu nie chc\u0105 zbyt d\u0142ugo czeka\u0107 na udost\u0119pnienie danego tytu\u0142u na kolejnej platformie, producenci i dystrybutorzy skracaj\u0105 przerwy pomi\u0119dzy kolejnymi polami eksploatacji (szczeg\u00f3lnie mi\u0119dzy kinem a VOD). Tym samym ograniczaj\u0105 ryzyko, \u017ce ich film padnie ofiar\u0105 piractwa. [18]<\/a><\/sup><\/sup><\/p>\n

Nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c odnie\u015b\u0107 si\u0119 do jeszcze jednej obserwacji Marcina Adamczaka, kt\u00f3ry zauwa\u017cy\u0142, \u017ce, mimo post\u0119puj\u0105cych zmian, wci\u0105\u017c to w\u0142a\u015bnie kino jest tym polem eksploatacji, na kt\u00f3rym swoj\u0105 uwag\u0119 ogniskuj\u0105 dystrybutorzy. Wskazuje on zarazem wy\u0142aniaj\u0105cy si\u0119 model, w kt\u00f3rym eksploatowanie dzie\u0142a w kinach ma przede wszystkim na celu wypromowa\u0107 dzie\u0142o oraz zwr\u00f3ci\u0107 koszty poniesione na kampani\u0119 promocyjn\u0105. Tym sposobem, przej\u015bcie tytu\u0142u na kolejne pola: TVOD, pay tv oraz nast\u0119pne, owocuje ju\u017c dla dystrybutora i producent\u00f3w \u201eczystym zyskiem\u201d. [19]<\/a><\/sup><\/sup><\/p>\n

Wszystkie wy\u017cej wymienione tezy zdecydowanie znajduj\u0105 odzwierciedlenie w rzeczywisto\u015bci i na \u015bcie\u017ckach dystrybucji obu analizowanych w niniejszym opracowaniu tytu\u0142\u00f3w. Kolejnym istotnym faktem jest, \u017ce zachodz\u0105ce zmiany i zjawiska drastycznie przyspieszy\u0142y przez pandemi\u0119 koronawirusa. Niemniej dystrybucja obydw\u00f3ch film\u00f3w zosta\u0142a przeprowadzona zgodnie z tymi sugestiami \u2013 zapewne r\u00f3wnie\u017c dzi\u0119ki temu oba obrazy osi\u0105gn\u0119\u0142y \u015bwietne jak na sw\u00f3j rodzaj filmowy wyniki frekwencyjne.<\/p>\n

PROMOCJA W CZASACH PANDEMII<\/strong><\/p>\n

Jak podaje Magdalena Soboci\u0144ska w tek\u015bcie \u201eFormy promocji film\u00f3w \u2013 uwarunkowania i kierunki rozwoju\u201d, rola promocji filmu wzrasta wraz z post\u0119puj\u0105cymi zmianami we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie. Wynika to z szeregu czynnik\u00f3w, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych Soboci\u0144ska wymienia: zmiany w sposobie rozumienia kultury, rozw\u00f3j technologii informacyjno-komunikacyjnych, czy zmiany w zachowaniach widz\u00f3w i ich stylu \u017cycia. [20]<\/a><\/sup><\/sup> Trudno si\u0119 z tym faktem nie zgodzi\u0107, jednak\u017ce post\u0119puj\u0105ce zmiany wynikaj\u0105ce z rozwoju spo\u0142ecze\u0144stwa, czy poszczeg\u00f3lnych bran\u017c to jedno, a zmiany spowodowane globaln\u0105 pandemi\u0105 i obostrzeniami to co\u015b zupe\u0142nie odmiennego. Z racji swego niespodziewanego i bardzo dynamicznego charakteru wymusza r\u00f3wnie\u017c du\u017c\u0105 szybsz\u0105 konieczno\u015b\u0107 reagowania i adaptacji do nowo zastanych okoliczno\u015bci.<\/p>\n

Dystrybutorzy obu analizowanych w niniejszym opracowaniu tytu\u0142\u00f3w we wsp\u00f3\u0142pracy z producentami wykorzystali szereg narz\u0119dzi promocyjnych. Mo\u017cna \u015bmia\u0142o zaryzykowa\u0107 stwierdzenie, \u017ce obydwa filmy mia\u0142y zbudowane szerokie grono widz\u00f3w jeszcze przed rozpocz\u0119ciem produkcji filmu. Jako muzyczne filmy dokumentalne o ikonach i zespo\u0142ach \u201ekultowych\u201d (w jednym z przypadk\u00f3w wr\u0119cz dos\u0142ownie) dla swoich gatunk\u00f3w muzycznych, ju\u017c z g\u00f3ry i na samym pocz\u0105tku procesu produkcji odpowiada\u0142y na potrzeb\u0119 i g\u0142\u00f3d wiedzy ca\u0142ej rzeszy fan\u00f3w. Dodatkowo, Olga Bieniek, re\u017cyserka i producentka filmu Kult<\/em>, wskazuje grup\u0119 oddanych fan\u00f3w \u2013 zrzeszonych w fanklubie \u201eKultury\u015bci\u201d \u2013 jako bardzo pomocn\u0105 ju\u017c w fazie dystrybucji i promocji filmu. Cz\u0142onkowie zrzeszenia zostali zaproszeni na uroczysty pokaz premierowy filmu, kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119 w kinie \u201eWis\u0142a\u201d na warszawskim \u017boliborzu. Robiono im zdj\u0119cia na tzw. \u201e\u015bciance\u201d na r\u00f3wni z tw\u00f3rcami i bohaterami filmu. Spo\u0142eczno\u015b\u0107 fanowska odwdzi\u0119czy\u0142a si\u0119 wsparciem promocyjnym i dystrybucj\u0105 materia\u0142\u00f3w przygotowanych przez producent\u00f3w i dystrybutora. [21]<\/a><\/sup><\/sup> Jest to zatem \u015bwietny przyk\u0142ad marketingu relacji, kt\u00f3ry Magdalena Soboci\u0144ska opisuje jako tworzenie i rozwijanie wi\u0119zi oraz partnerskich stosunk\u00f3w z widzami i innymi podmiotami rynku. [22]<\/a><\/sup><\/sup><\/p>\n

Warto jedynie rozr\u00f3\u017cni\u0107 kategorie wiekowe widz\u00f3w dw\u00f3ch analizowanych tytu\u0142\u00f3w. O ile w przypadku hip-hopowego sk\u0142adu Molesty, m\u00f3wimy o pokoleniu urodzonym w latach 80\u2019, o tyle w przypadku fan\u00f3w Kazika i jego zespo\u0142u g\u0142\u00f3wnie b\u0119dzie chodzi\u0142o o pokolenie ok. 10-20 lat starsze. Jednak\u017ce sam fakt posiadania du\u017cej grupy odbiorc\u00f3w ju\u017c na starcie bynajmniej nie wy\u0142\u0105cza producent\u00f3w i dystrybutor\u00f3w z odpowiedzialno\u015bci i konieczno\u015bci wykorzystania narz\u0119dzi promocyjnych i marketingowych, dzi\u0119ki kt\u00f3rym widzowie dowiedz\u0105 si\u0119, \u017ce film powsta\u0142 oraz gdzie i kiedy mo\u017cna go b\u0119dzie zobaczy\u0107. Warto w tym kontek\u015bcie wspomnie\u0107 s\u0142owa Krzysztofa Kopczy\u0144skiego o tym, \u017ce rola promocji w procesie produkcji i dystrybucji filmu dokumentalnego stale zyskuje na znaczeniu, ale tw\u00f3rcom, kt\u00f3rzy w pierwszej kolejno\u015bci nie my\u015bl\u0105 o widzach, \u017cadna promocja nie jest w stanie pom\u00f3c. [23]<\/a><\/sup><\/sup> Dodatkowo, zgodnie z tez\u0105 Marii Waldowskiej, traktuj\u0105cej o m\u0142odszych pokoleniach, kt\u00f3re nie wykazuj\u0105 si\u0119 cierpliwo\u015bci\u0105 w oczekiwaniu na ulubione programy i w zwi\u0105zku z tym ich uwaga kierowana jest zdecydowanie w stron\u0119 sieci[24]<\/a><\/sup><\/sup>, tw\u00f3rcy film\u00f3w skierowanych do m\u0142odszych widz\u00f3w winni pami\u0119ta\u0107, aby nie tylko dystrybuowa\u0107 filmy poprzez ten kana\u0142, ale aby r\u00f3wnie\u017c swoje dzia\u0142ania marketingowe i promocyjne przede wszystkim tam w\u0142a\u015bnie ogniskowa\u0107.<\/p>\n

Jak podaje Maciej Ostatek, we wsp\u00f3\u0142pracy z dystrybutorem filmu, firm\u0105 Best Film, podj\u0119li ca\u0142y szereg dzia\u0142a\u0144 promocyjnych, kt\u00f3re mia\u0142y na celu dotrze\u0107 do widz\u00f3w z informacj\u0105 o filmie Skandal. Ewenement Molesty<\/em> i zach\u0119ci\u0107 ich do obejrzenia obrazu. Producent, jako kluczowy element, kt\u00f3ry zadecydowa\u0142 o sukcesie frekwencyjnym filmu, wskazuje zwiastun przygotowany przez tw\u00f3rc\u00f3w i eksploatowany w social mediach \u2013 g\u0142\u00f3wnie na Facebooku[25]<\/a><\/sup><\/sup>. Trailer zosta\u0142 wy\u015bwietlony ponad 600 tys. razy, co jest \u015bwietnym wynikiem tym bardziej, \u017ce osi\u0105gni\u0119to go organicznie, tj. dzi\u0119ki fanom hip-hopu i zespo\u0142u Molesta, kt\u00f3rzy udost\u0119pniali ten\u017ce zwiastun w swoich prywatnych profilach na platformie spo\u0142eczno\u015bciowej.<\/p>\n

Co bardzo istotne w kontek\u015bcie niniejszego opracowania i analizy dystrybucji filmu dokumentalnego w czasie pandemii, tw\u00f3rcy wesp\u00f3\u0142 z dystrybutorem zdecydowali, aby sam fakt prze\u0142o\u017cenia premiery filmu ze wzgl\u0119du na panuj\u0105ce obostrzenia przeku\u0107 na swoj\u0105 korzy\u015b\u0107. Wymy\u015blili hasztag #wartoczeka\u0107, kt\u00f3ry by\u0142 wykorzystywany w komunikacji w social mediach i za\u0142\u0105czany do post\u00f3w i komunikat\u00f3w udost\u0119pnianych w sieci.<\/p>\n

Narz\u0119dzia promocyjne i marketingowe wykorzystane w procesie eksploatacji Skandalu<\/em> sprowadza\u0142y si\u0119 w\u0142a\u015bnie przede wszystkim do dzia\u0142a\u0144 w obr\u0119bie social medi\u00f3w: Facebook, Instagram, Youtube. Tw\u00f3rcy organizowali akcje promocyjne, nagrody z konkursami, crosspromocje. Jednym z niewielu narz\u0119dzi outdoorowych, wykorzystanych przez dystrybutora i producent\u00f3w, by\u0142o ods\u0142oni\u0119cie muralu przygotowanego z okazji premiery filmu. Data rzeczonego ods\u0142oni\u0119cia r\u00f3wnie\u017c by\u0142a nieprzypadkowa, mianowicie odby\u0142o si\u0119 ono 28. wrze\u015bnia, co jest bezpo\u015brednim odniesieniem do tytu\u0142u i tre\u015bci jednego z najbardziej znanych utwor\u00f3w zespo\u0142u, w\u0142a\u015bnie z p\u0142yty \u201eSkandal\u201d.[26]<\/a><\/sup><\/sup><\/p>\n

Przygl\u0105daj\u0105c si\u0119 narz\u0119dziom i dzia\u0142aniom marketingowym, podj\u0119tym przez tw\u00f3rc\u00f3w i dystrybutora filmu Skandal. Ewenement Molesty<\/em> warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 zasob\u00f3w zosta\u0142a zaanga\u017cowana w dzia\u0142ania w sieci i w social mediach. Logiczn\u0105 wydaje si\u0119 zatem konstatacja, \u017ce na skutek pandemii koronawirusa, du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 \u017cycia, w tym tak\u017ce kana\u0142y komunikacji z widzami, przenios\u0142y si\u0119 w\u0142a\u015bnie do Internetu.<\/p>\n

Dla por\u00f3wnania, je\u015bli przyjrze\u0107 si\u0119, z jakich narz\u0119dzi marketingowych korzysta\u0142o Next Film promuj\u0105c film Kult<\/em> Olgi Bieniek na kilka miesi\u0119cy przed wybuchem pandemii, zanim widzowie zostali zamkni\u0119ci w domach, zauwa\u017cymy, \u017ce du\u017co wi\u0119kszy nacisk po\u0142o\u017cono na bardziej tradycyjne formy komunikacji. W du\u017cych miastach zawis\u0142y plakaty i billboardy, tw\u00f3rcy i bohaterowie udzielali wywiad\u00f3w radiowych w stacjach og\u00f3lnokrajowych i regionalnych, wyst\u0119powali w telewizjach \u015bniadaniowych oraz przygotowali zwiastun filmu. Jak wspomniano wcze\u015bniej w niniejszym opracowaniu, w dystrybucj\u0119 materia\u0142\u00f3w promocyjnych (w tym przede wszystkim trailera filmu) zaanga\u017cowa\u0142a si\u0119 spo\u0142eczno\u015b\u0107 fanowska \u2013 przede wszystkim fanklub \u201eKultury\u015bci\u201d \u2013 dzi\u0119ki czemu liczba wy\u015bwietle\u0144 zwiastuna osi\u0105gn\u0119\u0142a bardzo wysoki wynik: 200 tys. wy\u015bwietle\u0144. [27]<\/a><\/sup><\/sup> Jednak gdy zestawimy t\u0119 liczb\u0119 z trzykrotnie wy\u017csz\u0105 osi\u0105gni\u0119ta przez zwiastun filmu Skandal. Ewenement Molesty<\/em> mo\u017cemy skonstatowa\u0107, \u017ce du\u017cy wp\u0142yw m\u00f3g\u0142 mie\u0107 fakt, i\u017c w czasach dystrybucji i promocji filmu o raperach, wi\u0119kszo\u015b\u0107 widz\u00f3w by\u0142a skazana na siedzenie w domu, co przek\u0142ada\u0142o si\u0119 na du\u017co wi\u0119ksz\u0105 ilo\u015b\u0107 godzin sp\u0119dzonych ka\u017cdego dnia w social mediach.<\/p>\n

Niezale\u017cnie od intensyfikacji wykorzystania poszczeg\u00f3lnych kana\u0142\u00f3w mo\u017cemy zobaczy\u0107, \u017ce tw\u00f3rcy i dystrybutorzy obydw\u00f3ch tytu\u0142\u00f3w opierali swoje kampanie promocyjne w du\u017cej mierze na dw\u00f3ch konceptach: \u201ekultury uczestnictwa\u201d, gdzie spo\u0142eczno\u015b\u0107 fanowska i potencjalni widzowie s\u0105 anga\u017cowani (zazwyczaj poprzez social media) w proces tworzenia kampanii marketingowej oraz \u201emarketingu wirusowego\u201d, gdzie potencjalni klienci (w tym przypadku widzowie) sami rozpowszechniaj\u0105 tre\u015bci marketingowe dotycz\u0105cego promowanego produktu. [28]<\/a><\/sup><\/sup> W jednym i drugim przypadku zyskuje to walor autentyczno\u015bci i stanowi swoist\u0105 piecz\u0105tk\u0119 jako\u015bci, wystawion\u0105 przez widz\u00f3w-odbiorc\u00f3w, a dla tw\u00f3rc\u00f3w i dystrybutor\u00f3w zwraca nagrod\u0119 w postaci wy\u017cszej frekwencji w kinach oraz wi\u0119kszej liczbie widz\u00f3w przed telewizorem i komputerem.<\/p>\n

PODSUMOWANIE<\/strong><\/p>\n

<\/a> Podsumowuj\u0105c, obydwa filmy dokumentalne zdaj\u0105 si\u0119 stanowi\u0107 dobry materia\u0142 por\u00f3wnawczy: jeden i drugi to pe\u0142nometra\u017cowe filmy dokumentalne o kultowej dla swojego gatunku grupie muzyk\u00f3w. Oba korzystaj\u0105 z takich samych narz\u0119dzi i \u015brodk\u00f3w artystycznej ekspresji i s\u0105 podobne pod k\u0105tem estetycznym. W tej ostatniej kwestii z pewno\u015bci\u0105 bardzo istotnym jest fakt, \u017ce autorem zdj\u0119\u0107 obu film\u00f3w jest ten sam tw\u00f3rca \u2013 Bartosz Bieniek (brat Olgi Bieniek \u2013 re\u017cyserki i producentki filmu Kult<\/em>).<\/p>\n

Jedyna, zdaje si\u0119, ale zarazem bardzo istotna r\u00f3\u017cnica polega na punkcie na osi czasu, w kt\u00f3rym analizowane obrazy by\u0142y dystrybuowane i okoliczno\u015bciach, w jakich si\u0119 to odbywa\u0142o. Film Kult<\/em> m\u00f3g\u0142 przej\u015b\u0107 \u015bcie\u017ck\u0105 eksploatacji i promocji, kt\u00f3ra wydeptywana by\u0142a od dziesi\u0105tek lat przez kolejne pokolenia filmowych tw\u00f3rc\u00f3w i dystrybutor\u00f3w. Za\u015b producent oraz dystrybutor filmu Skandal. Ewenement Molesty<\/em> musieli zmierzy\u0107 si\u0119 z niespotykanymi dotychczas warunkami i przeszkodami. Musieli wytyczy\u0107 nowe szlaki, spr\u00f3bowa\u0107 nowych metod, niejednokrotnie du\u017co wi\u0119cej zaryzykowa\u0107. Jak pokaza\u0142o \u017cycie, ryzyko si\u0119 op\u0142aci\u0142o.<\/p>\n

Mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107, \u017ce, paradoksalnie, wprowadzenie limit\u00f3w os\u00f3b wpuszczanych do kin w czasie wysokiej liczby zaka\u017ce\u0144 i zgon\u00f3w powodowanych COVID-19 zadzia\u0142a\u0142o na korzy\u015b\u0107 dystrybucji filmu dokumentalnego w Polsce. Prze\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119 to bowiem na wycofanie z eksploatacji blockbuster\u00f3w, kt\u00f3re, g\u0142\u00f3wnie ze wzgl\u0119du na znacznie wi\u0119ksze koszty ich produkcji b\u0105d\u017a pozyskania licencji na ich dystrybucj\u0119, musia\u0142y poczeka\u0107 na lepsze, a przede wszystkim bardziej pewne i stabilne czasy \u2013 dystrybutorzy mieli po prostu zbyt du\u017co do stracenia. Przez to oferta film\u00f3w (g\u0142\u00f3wnie fabularnych) na polskich ekranach by\u0142a znacznie skromniejsza ni\u017c przed wybuchem pandemii koronawirusa w analogicznej porze roku. Mniejsza i s\u0142absza konkurencja stworzy\u0142a zatem relatywnie dobre warunki dla dystrybucji filmu dokumentalnego o hip-hopowej grupie Molesta.<\/p>\n

Warto te\u017c zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na fakt, \u017ce w przypadku dokumentu muzycznego, jego g\u0142\u00f3wnymi odbiorcami s\u0105 w du\u017cej mierze fani danego zespo\u0142u \u2013 bohatera filmu \u2013 kt\u00f3rzy na wyczekiwany film p\u00f3jd\u0105 do kina, o ile tylko dowiedz\u0105 si\u0119 kiedy i gdzie zostanie wy\u015bwietlony. Taka grupa docelowa jest wierna, ale niestety zazwyczaj niezbyt liczna i gdy takowe dzie\u0142o trafia na ekrany, to bardzo rzadko zdarza si\u0119, aby sala podczas projekcji by\u0142a wype\u0142niona cho\u0107by w po\u0142owie. Jest to zatem kolejna przes\u0142anka, aby wywnioskowa\u0107, \u017ce wprowadzone w kinach w owym czasie limity widz\u00f3w wpuszczanych do kin, akurat filmowi Paducha raczej zaszkodzi\u0107 nie mog\u0142y. Nawet ograniczenie dopuszczalnego wype\u0142nienia sal kinowych z 50% do 25%, kt\u00f3re zosta\u0142o wprowadzone ju\u017c w ko\u0144cowej fazie kinowej dystrybucji tytu\u0142u nie mog\u0142o Skandalowi zaszkodzi\u0107 w\u0142a\u015bnie z tego wzgl\u0119du, \u017ce by\u0142a to ju\u017c ko\u0144c\u00f3wka tego etapu eksploatacji i, tradycyjnie dla schy\u0142kowej fazy kinowego obiegu, zainteresowanie obrazem mala\u0142o geometrycznie.<\/p>\n

Zdaje si\u0119, \u017ce najodwa\u017cniejsz\u0105 decyzj\u0105 producenta i dystrybutora Skandalu<\/em> by\u0142o zachowanie \u201etradycyjnej\u201d sekwencyjno\u015bci okien dystrybucji i nierezygnowanie z eksploatacji kinowej. Mimo wielu przes\u0142anek oraz faktu, \u017ce mn\u00f3stwo tytu\u0142\u00f3w zosta\u0142o w tym okresie zawieszonych, Ostatek wraz z Best Film zdecydowali si\u0119 na wprowadzenie tytu\u0142u do szerokiej kinowej dystrybucji w du\u017cej liczbie kopii. Jak pokaza\u0142o \u017cycie, ta decyzja si\u0119 op\u0142aci\u0142a i film osi\u0105gn\u0105\u0142 frekwencyjny sukces, kt\u00f3ry p\u00f3\u017aniej prze\u0142o\u017cy\u0142 si\u0119 tak\u017ce na sukces na kolejnych polach eksploatacji oraz ofert\u0119 zakupu licencji ze strony Netfliksa.<\/p>\n

Je\u015bli chodzi o zastosowanie narz\u0119dzi promocyjnych przez tw\u00f3rc\u00f3w i dystrybutora filmu Skandal. Ewenement Molesty widzimy, \u017ce promocja w czasie pandemii raczej znikn\u0119\u0142a z przestrzeni publicznej. Wydawa\u0142aby si\u0119 ona niecelowa bior\u0105c pod uwag\u0119 fakt, \u017ce mn\u00f3stwo rodak\u00f3w zosta\u0142o przymuszonych przez wprowadzone obostrzenia do pozostawania w domach. Kampania filmu przenios\u0142a si\u0119 zatem w g\u0142\u00f3wnej mierze do sieci i do social medi\u00f3w. Ewa G\u0119bicka ju\u017c w 2015 roku sugerowa\u0142a, \u017ce najprostsz\u0105 metod\u0105 adaptacji do post\u0119puj\u0105cych w kinematografii zmian jest przeniesienie medi\u00f3w tradycyjnych do \u015brodowiska wirtualnego, czyli np. zast\u0105pienie plakat\u00f3w i billboard\u00f3w outdoorowych na banery i szeroko poj\u0119te reklamy w internecie. [29]<\/a><\/sup> <\/sup> Mo\u017cna zatem doj\u015b\u0107 do konkluzji, \u017ce zmiany organiczne, kt\u00f3re i tak post\u0119powa\u0142y ju\u017c od wielu lat wraz z rozwojem technologii, przez pandemi\u0119 koronawirusa zosta\u0142y jedynie drastycznie przyspieszone, a Maciej Ostatek i dystrybutor Best Film zachowali niezb\u0119dn\u0105 elastyczno\u015b\u0107 i przytomnie zaadaptowali si\u0119 do okoliczno\u015bci zaordynowanych przez pandemi\u0119 koronawirusa.<\/p>\n

Warto tutaj podkre\u015bli\u0107 jeszcze jedn\u0105, wielce istotn\u0105 rzecz. Sukces frekwencyjny i komercyjny filmu Skandal. Ewenement Molesty<\/em> to w\u0142a\u015bnie efekt (abstrahuj\u0105c od walor\u00f3w artystycznych samego filmu) ci\u0119\u017ckiej pracy i w\u0142a\u015bciwych decyzji podejmowanych przez producenta i dystrybutora, kt\u00f3rzy walczyli o widz\u00f3w pomimo wyj\u0105tkowo niesprzyjaj\u0105cych okoliczno\u015bci. Dobitnym dowodem na s\u0142uszno\u015b\u0107 tej tezy niech b\u0119dzie fakt, \u017ce jedyna nagroda dla producenta filmowego, przyznawana w krajowej kinematografii (Nagroda Krajowej Izby Producent\u00f3w Audiowizualnych) podczas Festiwalu OFF Camera w Krakowie w 2021 r., zosta\u0142a przyznana w\u0142a\u015bnie Maciejowi Ostatkowi za produkcj\u0119 i dystrybucj\u0119 analizowanego w niniejszym opracowaniu filmu. Jury jako uzasadnienie swojej decyzji poda\u0142o mi\u0119dzy innymi w\u0142a\u015bnie sukces frekwencyjny w wyj\u0105tkowo trudnych warunkach dystrybucyjnych.<\/p>\n

Na podstawie niniejszego wywodu mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce pandemia koronawirusa wcale nie po\u0142o\u017cy\u0142a si\u0119 cieniem na dystrybucji filmowej, a przynajmniej dystrybucji filmu dokumentalnego w Polsce, bowiem Skandal. Ewenement Molesty<\/em> osi\u0105gn\u0105\u0142 frekwencyjny sukces. Jednak\u017ce jest to jedynie studium jednego wybranego przypadku. Dodatkowo, producent i dystrybutor Skandalu<\/em> podj\u0119li wiele odwa\u017cnych i zarazem s\u0142usznych decyzji dotycz\u0105cych eksploatacji i wykorzystania narz\u0119dzi promocyjnych. Poza tym, sam film jest, przynajmniej w mojej subiektywnej ocenie, dzie\u0142em bardzo interesuj\u0105cym i prezentuj\u0105cym wysoki poziom warsztatowy. No i wreszcie, wracaj\u0105c do konkluzji ze wst\u0119pu rozprawy: dystrybucja filmu zale\u017cy od bardzo wielu zmiennych i czynnik\u00f3w. Niech zatem niniejsze opracowanie traktowane b\u0119dzie jedynie jako wst\u0119p do dalszych bada\u0144 i dyskusji o skutkach pandemii na dystrybucj\u0119 filmow\u0105 w Polsce.<\/p>\n

    \n
  1. \n

    Salamon, S., Wr\u00f3blewska, A., Sezonowo\u015b\u0107 w filmowej dystrybucji kinowej<\/em>, [w] Rogowski, S., Wr\u00f3blewska, A., [red.] Dystrybucja filmowa. Od kina do streamingu<\/em>, Semper, Warszawa 2020, str. 93 \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>\n

  2. \n

    Borkowska, E., (2020) Festiwal zmieniaj\u0105cych si\u0119 okoliczno\u015bci, FILMPRO<\/em>, nr 2(42)\/2020, str. 97 \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>\n

  3. \n

    Jolliffe, G., Zinnes, A., [red.] The Documentary Film Makers Handbook<\/em>, The Continuum International Publishing Group Ltd., New York \u2013 London 2006, str. 344 \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>\n

  4. \n

    Flint M. (2020) Ewenement czy skandal?, KINO nr 10\/2020, str. 31-32 \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>\n

  5. \n

    Maciejewski \u0141., Skromny jak Kazik Staszewski<\/em>, Narodowe Centrum Kultury, https:\/\/www.nck.pl\/projekty-kulturalne\/projekty\/kultura-dostepna\/aktualnosci\/kult-film<\/a> [dost\u0119p: 16.01.2022] \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>\n

  6. \n

    Wywiad z Olg\u0105 Bieniek, re\u017cyserk\u0105 i producentk\u0105 filmu Kult<\/em>, przeprowadzony dnia 20.12.2021 \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>\n

  7. \n

    Kopczy\u0144ski, K., Dystrybucja polskich film\u00f3w dokumentalnych w \u015bwiecie \u2013 smuga cienia<\/em>, [w] Adamczak, M., Klejsa, K., [red.] Wok\u00f3\u0142 zagadnie\u0144 dystrybucji filmowej<\/em>, Wydawnictwo Biblioteki Pa\u0144stwowej Wy\u017cszej Szko\u0142y Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej, \u0141\u00f3d\u017a 2015, str. 165 \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>\n

  8. \n

    Wywiad z Maciejem Ostatkiem, producentem filmu Skandal. Ewenement Molesty<\/em>, przeprowadzony dnia 13.05.2021 \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>\n

  9. \n

    Tam\u017ce \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>\n

  10. \n

    Tam\u017ce \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>\n

  11. \n

    Salamon, S., Wr\u00f3blewska, A., Sezonowo\u015b\u0107 w filmowej dystrybucji<\/em>, str. 93 \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>\n

  12. \n

    Adamczak, M., Sektor VOD a tradycyjna dystrybucja kinowa w Polsce<\/em>, [w] Rogowski, S., Wr\u00f3blewska, A., [red.] Dystrybucja filmowa. Od kina do streamingu<\/em>, Semper, Warszawa 2020, str. 135 \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>\n

  13. \n

    Wywiad z Maciejem Ostatkiem \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>\n

  14. \n

    Wywiad z Olg\u0105 Bieniek \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>\n

  15. \n

    Tam\u017ce \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>\n

  16. \n

    Jaskiernia, A., Od telewizji masowej do Netfliksa: telewizja w Stanach Zjednoczonych w epoce cyfrowej<\/em>, Oficyna Wydawnicza Aspra-JR, Warszawa 2016, s. 200 \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>\n

  17. \n

    Adamczak, M., Sektor VOD, <\/em>str. 141 \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>\n

  18. \n

    Lipi\u0144ska, U., (2020) Kino nie umiera nigdy, FILMPRO<\/em>, nr 1(41)\/2020, str. 52 \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>\n

  19. \n

    Adamczak, M., Sektor VOD, <\/em>str. 132-133 \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>\n

  20. \n

    Soboci\u0144ska, M., Formy promocji film\u00f3w \u2013 uwarunkowania i kierunki rozwoju<\/em>, [w] Adamczak, M., Klejsa, K., [red.] Wok\u00f3\u0142 zagadnie\u0144 dystrybucji filmowej<\/em>, Wydawnictwo Biblioteki Pa\u0144stwowej Wy\u017cszej Szko\u0142y Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej, \u0141\u00f3d\u017a 2015, str. 185 \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>\n

  21. \n

    Wywiad z Olg\u0105 Bieniek \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>\n

  22. \n

    Soboci\u0144ska, M., Formy promocji film\u00f3w\u2026<\/em>, str. 191 \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>\n

  23. \n

    Kopczy\u0144ski, K., Dystrybucja polskich film\u00f3w \u2026<\/em>, str. 162 \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>\n

  24. \n

    Waldowska, M., Netflix i jego wp\u0142yw na tradycyjne kana\u0142y dystrybucji filmowej<\/em>, [w] Rogowski, S., Wr\u00f3blewska, A., [red.] Dystrybucja filmowa. Od kina do streamingu<\/em>, Semper, Warszawa 2020, str. 171 \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>\n

  25. \n

    Wywiad z Maciejem Ostatkiem \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>\n

  26. \n

    Tam\u017ce \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>\n

  27. \n

    Wywiad z Olg\u0105 Bieniek \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>\n

  28. \n

    G\u0119bicka, E., Nowe media w kampaniach promocyjnych film\u00f3w. Mo\u017cliwo\u015bci i zagro\u017cenia<\/em>, [w] Adamczak, M., Klejsa, K., [red.] Wok\u00f3\u0142 zagadnie\u0144 dystrybucji filmowej<\/em>, Wydawnictwo Biblioteki Pa\u0144stwowej Wy\u017cszej Szko\u0142y Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej, \u0141\u00f3d\u017a 2015, str. 214, 218 \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>\n

  29. \n

    G\u0119bicka, E., Nowe media w kampaniach\u2026<\/em>, str. 207 \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n\n\n

    \n\n\n\n

    Jakub Maj <\/strong>\u2013 producent filmowy i wyk\u0142adowca akademicki na Uniwersytecie Gda\u0144skim. Absolwent PWSFTViT w \u0141odzi oraz Politechniki Gda\u0144skiej. Za\u0142o\u017cyciel i w\u0142a\u015bciciel domu produkcyjnego Maj Film Produkcja Filmowa w Gdyni. Wyprodukowa\u0142 i koprodukowa\u0142 kilka film\u00f3w dokumentalnych i fabularnych oraz kilkaset kr\u00f3tkich, audiowizualnych form komercyjnych. Obecnie pracuje nad doktoratem w zakresie production studies<\/em> w filmie dokumentalnym. Promotorem jego pracy jest prof. Marcin Adamczak.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    Streszczenie:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Artyku\u0142 analizuje studium przypadku: dystrybucj\u0119 pe\u0142nometra\u017cowego filmu dokumentalnego pt. Skandal. Ewenement Molesty<\/em> w re\u017cyserii Bartosza Paducha w drugiej po\u0142owie 2020 r. Autor, bazuj\u0105c w g\u0142\u00f3wnej mierze na szczeg\u00f3\u0142owym wywiadzie przeprowadzonym z Maciejem Ostatkiem, producentem filmu, przygl\u0105da si\u0119 dzia\u0142aniom promocyjnym podj\u0119tym przez tw\u00f3rc\u00f3w oraz \u015bcie\u017cce dystrybucji filmu: od kina (pola rzadko wykorzystywanego w Polsce do eksploatacji film\u00f3w dokumentalnych), przez festiwale, nadawc\u00f3w telewizyjnych, a\u017c do platformy streamingowej. Studium przypadku dystrybucji tego tytu\u0142u jest tym ciekawsze, \u017ce przypada\u0142a ona na czas pandemii koronawirusa, a poszczeg\u00f3lne pola eksploatacji by\u0142y uruchamiane przy r\u00f3\u017cnych nat\u0119\u017ceniach panuj\u0105cych obostrze\u0144, gdy kina ponownie by\u0142y zamykane, a widzowie byli ustawowo zmuszani do pozostania w domu. Autor w swoim artykule bada jak te absolutnie wyj\u0105tkowe w historii kina czynniki zewn\u0119trzne wp\u0142yn\u0119\u0142y na losy i wyniki dystrybucyjne omawianego tytu\u0142u. Aby oceni\u0107 rzeczony wp\u0142yw obiektywnie i naukowo, autor zestawia i por\u00f3wnuje analizowany tytu\u0142 z filmem pt. Kult<\/em> w re\u017cyserii Olgi Bieniek, kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c jest pe\u0142nometra\u017cowym, muzycznym filmem dokumentalnym, r\u00f3wnie\u017c by\u0142 dystrybuowany w kinach i ostatecznie trafi\u0142 na platform\u0119 streamingow\u0105 (t\u0119 sam\u0105, na kt\u00f3r\u0105 trafi\u0142 Skandal<\/em>), ale premiera kinowa tego filmu odby\u0142a si\u0119 w listopadzie 2019 r. \u2013 czyli na kilka miesi\u0119cy przed wybuchem epidemii koronawirusa.<\/p>\n\n\n\n

    Summary:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    The article analyzes the case study of the distribution of Scandal. The Molesta Sensation<\/em> directed by Bartosz Paduch, a full-length documentary released in the second half of 2020. Basing on a detailed interview with Maciej Ostatek, the film\u2019s producer, the author takes a thorough look at the promotion and distribution path of the film: starting with theatres (a rare choice for Polish documentaries), through festivals, television and streaming platforms. Another distinction, that makes the distribution of Scandal<\/em> interesting, is the fact that it took place during the coronavirus pandemic. Channels of promotion and distribution were implemented during different levels of restrictions. The author focuses on these factors, unprecedented in the history of cinema and how they affected distribution and box office ratings of the film. In order to assess the said impact objectively and scientifically, the author compares the analyzed title with the film entitled Cult<\/em> directed by Olga Bieniek, which is also a full-length music documentary, was also distributed in cinemas and eventually hit the streaming platform (the same one that Scandal<\/em> did), but the movie premiere took place in November 2019 – i.e. months before the outbreak of the coronavirus outbreak.<\/p>\n\n\n\n

    Bibliografia:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    – Adamczak, M., Sektor VOD a tradycyjna dystrybucja kinowa w Polsce<\/em>, [w] Rogowski, S., Wr\u00f3blewska, A., [red.] Dystrybucja filmowa. Od kina do streamingu<\/em>, Semper, Warszawa 2020, str. 132-133, 135-136, 141<\/p>\n\n\n\n

    – Borkowska, E., (2020) Festiwal zmieniaj\u0105cych si\u0119 okoliczno\u015bci, FILMPRO<\/em>, nr 2(42)\/2020, str. 97<\/p>\n\n\n\n

    – Flint, M., (2020) Ewenement czy skandal?, KINO<\/em>, nr 10\/2020, str. 31-32<\/p>\n\n\n\n

    – G\u0119bicka, E., Nowe media w kampaniach promocyjnych film\u00f3w. Mo\u017cliwo\u015bci i zagro\u017cenia<\/em>, [w] Adamczak, M., Klejsa, K., [red.] Wok\u00f3\u0142 zagadnie\u0144 dystrybucji filmowej<\/em>, Wydawnictwo Biblioteki Pa\u0144stwowej Wy\u017cszej Szko\u0142y Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej, \u0141\u00f3d\u017a 2015, str. 207, 214, 218<\/p>\n\n\n\n

    – Jaskiernia, A., Od telewizji masowej do Netfliksa: telewizja w Stanach Zjednoczonych w epoce cyfrowej<\/em>, Oficyna Wydawnicza Aspra-JR, Warszawa 2016, s. 200<\/p>\n\n\n\n

    – Jolliffe, G., Zinnes, A., [red.] The Documentary Film Makers Handbook<\/em>, The Continuum International Publishing Group Ltd., New York \u2013 London 2006, str. 344<\/p>\n\n\n\n

    – Kopczy\u0144ski, K., Dystrybucja polskich film\u00f3w dokumentalnych w \u015bwiecie \u2013 smuga cienia<\/em>, [w] Adamczak, M., Klejsa, K., [red.] Wok\u00f3\u0142 zagadnie\u0144 dystrybucji filmowej<\/em>, Wydawnictwo Biblioteki Pa\u0144stwowej Wy\u017cszej Szko\u0142y Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej, \u0141\u00f3d\u017a 2015, str. 162, 165<\/p>\n\n\n\n

    – Lipi\u0144ska, U., (2020) Kino nie umiera nigdy, FILMPRO<\/em>, nr 1(41)\/2020, str. 52<\/p>\n\n\n\n

    – Maciejewski \u0141., Skromny jak Kazik Staszewski<\/em>, Narodowe Centrum Kultury, https:\/\/www.nck.pl\/projekty-kulturalne\/projekty\/kultura-dostepna\/aktualnosci\/kult-film<\/a> [dost\u0119p: 16.01.2022]<\/p>\n\n\n\n

    – Salamon, S., Wr\u00f3blewska, A., Sezonowo\u015b\u0107 w filmowej dystrybucji kinowej<\/em>, [w] Rogowski, S., Wr\u00f3blewska, A., [red.] Dystrybucja filmowa. Od kina do streamingu<\/em>, Semper, Warszawa 2020, str. 93<\/p>\n\n\n\n

    – Soboci\u0144ska, M., Formy promocji film\u00f3w \u2013 uwarunkowania i kierunki rozwoju<\/em>, [w] Adamczak, M., Klejsa, K., [red.] Wok\u00f3\u0142 zagadnie\u0144 dystrybucji filmowej<\/em>, Wydawnictwo Biblioteki Pa\u0144stwowej Wy\u017cszej Szko\u0142y Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej, \u0141\u00f3d\u017a 2015, str. 185, 191<\/p>\n\n\n\n

    – Waldowska, M., Netflix i jego wp\u0142yw na tradycyjne kana\u0142y dystrybucji filmowej<\/em>, [w] Rogowski, S., Wr\u00f3blewska, A., [red.] Dystrybucja filmowa. Od kina do streamingu<\/em>, Semper, Warszawa 2020, str. 171<\/p>\n\n\n\n

    – Wywiad z Maciejem Ostatkiem, producentem filmu Skandal. Ewenement Molesty<\/em>, przeprowadzony dnia 13.05.2021 r.<\/p>\n\n\n\n

    – Wywiad z Olg\u0105 Bieniek, re\u017cyserk\u0105 i producentk\u0105 filmu Kult<\/em>, przeprowadzony dnia 20.12.2021 r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Artyku\u0142 analizuje studium przypadku: dystrybucj\u0119 pe\u0142nometra\u017cowego filmu dokumentalnego pt. Skandal. Ewenement Molesty w re\u017cyserii Bartosza Paducha w drugiej po\u0142owie 2020 r. Autor, bazuj\u0105c w g\u0142\u00f3wnej mierze na szczeg\u00f3\u0142owym wywiadzie przeprowadzonym z Maciejem Ostatkiem, producentem filmu, przygl\u0105da si\u0119 dzia\u0142aniom promocyjnym podj\u0119tym przez tw\u00f3rc\u00f3w oraz \u015bcie\u017cce dystrybucji filmu: od kina (pola rzadko wykorzystywanego w Polsce do eksploatacji film\u00f3w dokumentalnych), przez festiwale, nadawc\u00f3w telewizyjnych, a\u017c do platformy streamingowej. Studium przypadku dystrybucji tego tytu\u0142u jest tym ciekawsze, \u017ce przypada\u0142a ona na czas pandemii koronawirusa, a poszczeg\u00f3lne pola eksploatacji by\u0142y uruchamiane przy r\u00f3\u017cnych nat\u0119\u017ceniach panuj\u0105cych obostrze\u0144, gdy kina ponownie by\u0142y zamykane, a widzowie byli ustawowo zmuszani do pozostania w domu. Autor w swoim artykule bada jak te absolutnie wyj\u0105tkowe w historii kina czynniki zewn\u0119trzne wp\u0142yn\u0119\u0142y na losy i wyniki dystrybucyjne omawianego tytu\u0142u. Aby oceni\u0107 rzeczony wp\u0142yw obiektywnie i naukowo, autor zestawia i por\u00f3wnuje analizowany tytu\u0142 z filmem pt. Kult w re\u017cyserii Olgi Bieniek, kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c jest pe\u0142nometra\u017cowym, muzycznym filmem dokumentalnym, r\u00f3wnie\u017c by\u0142 dystrybuowany w kinach i ostatecznie trafi\u0142 na platform\u0119 streamingow\u0105 (t\u0119 sam\u0105, na kt\u00f3r\u0105 trafi\u0142 Skandal), ale premiera kinowa tego filmu odby\u0142a si\u0119 w listopadzie 2019 r. \u2013 czyli na kilka miesi\u0119cy przed wybuchem epidemii koronawirusa.<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":3475,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[1125],"tags":[1266,1262,1263,1261,1258,124,1260,1264,1259,1265],"ppma_author":[1267],"class_list":["post-3386","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pleograf-historyczno-filmowy-kwartalnik-filmoteki-narodowej-nr-1-2022","tag-coronavirus","tag-distribution","tag-documentary-film","tag-dokument-muzyczny","tag-dystrybucja","tag-film-dokumentalny","tag-koronawirus","tag-music-documentary","tag-pandemia","tag-pandemic"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t