{"id":3366,"date":"2022-04-01T12:27:41","date_gmt":"2022-04-01T11:27:41","guid":{"rendered":"https:\/\/pleograf.pl\/?p=3366"},"modified":"2022-09-27T14:54:37","modified_gmt":"2022-09-27T13:54:37","slug":"nowe-polskie-kino-science-fiction-jako-odtrutka-na-nowy-totalitaryzm","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/nowe-polskie-kino-science-fiction-jako-odtrutka-na-nowy-totalitaryzm\/","title":{"rendered":"Nowe polskie kino science fiction \u2013 jako odtrutka na \u201enowy totalitaryzm\u201d?"},"content":{"rendered":"\n

DOI: 10.56351\/PLEOGRAF.2022.1.12<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Plakat promuj\u0105cy film Cz\u0142owiek z magicznym pude\u0142kiem<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Pisanie o fantastyce naukowej w roku 2022 ma w sobie co\u015b dziwnego i niepokoj\u0105cego, szczeg\u00f3lnie z perspektywy osoby mieszkaj\u0105cej w Europie \u015arodkowo-Wschodniej. W ko\u0144cu wizje, w kt\u00f3rych codzienno\u015bci\u0105 ludzi rz\u0105dzi technologia, social media, gdzie \u015bwiat opanowuje globalna pandemia albo, w kt\u00f3rych rozp\u0119tuje si\u0119 brutalna wojna militarno-cybernetyczna mog\u0105ca doprowadzi\u0107 do nuklearnej zag\u0142ady \u2013 jeszcze kilka lat temu znali\u015bmy jedynie ze stron powie\u015bci, postapokaliptycznych film\u00f3w, czy koszmar\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Wiele przewidywa\u0144 pisarzy science fiction \u2013 takich jak Stanis\u0142aw Lem, Isaac Asimov, William Gibson, czy Philip K. Dick[1]<\/a><\/sup><\/sup> \u2013 ju\u017c teraz sta\u0142o si\u0119, lub powoli staje si\u0119, faktem. Wystarczy spojrze\u0107 na post\u0119p technologiczny w ci\u0105gu ostatnich kilkunastu lat, by si\u0119 przekona\u0107, jak du\u017co jest w tym racji. Ilu z nas wr\u0119cz nie mo\u017ce si\u0119 dzi\u015b oby\u0107 bez Internetu oraz urz\u0105dze\u0144 typu smartfon, czy smartwatch. Na co dzie\u0144 ogl\u0105damy filmy i seriale lub gramy w gry z grafik\u0105 komputerow\u0105, kt\u00f3r\u0105 nieraz ci\u0119\u017cko odr\u00f3\u017cni\u0107 od realnych obraz\u00f3w. W chmurach gromadzimy terabajty danych i poprzez aplikacje spo\u0142eczno\u015bciowe mo\u017cemy bez problemu porozumie\u0107 si\u0119 z niemal ka\u017cd\u0105 osob\u0105 na Ziemi posiadaj\u0105c\u0105 po\u0142\u0105czenie z sieci\u0105. Nie wspominaj\u0105c ju\u017c o tym, \u017ce bez wychodzenia z domu mo\u017cemy za\u0142atwia\u0107 sprawy urz\u0119dowe, robi\u0107 zakupy, czy zamawia\u0107 jedzenie. Pandemia COVID-19 w wielu bran\u017cach jeszcze przyspieszy\u0142a te komputeryzacyjne procesy.<\/p>\n\n\n\n

Brzmi to ju\u017c jak fantastyka naukowa? Wspomn\u0119 mo\u017ce jeszcze gogle Oculus Rift pozwalaj\u0105ce zanurzy\u0107 si\u0119 w namiastce cyfrowej rzeczywisto\u015bci oraz Marka Zuckerberga i jego plany dotycz\u0105ce Metaverse, czyli internetu przysz\u0142o\u015bci; upowszechniaj\u0105ce si\u0119 hologramy, samoje\u017cd\u017c\u0105ce samochody, kamery skanuj\u0105ce twarz, drukarki 3D, czy czytniki linii papilarnych. W medycynie SI i algorytmy zaczynaj\u0105 wspiera\u0107 lekarzy w diagnostyce[2]<\/a><\/sup><\/sup>, mamy rozruszniki serca, mechaniczne protezy, pierwsze leki na AIDS i terapie genowe. Biotechnolodzy ju\u017c teraz potrafi\u0105 przyrz\u0105dzi\u0107 mi\u0119snego kotleta z prob\u00f3wki, sklonowa\u0107 psa, a chirurdzy planuj\u0105 pierwsze transplantacje m\u00f3zgu. Nasze gigantyczne teleskopy umiej\u0105 wynajdywa\u0107 coraz mniejsze cia\u0142a niebieskie, korporacje i mocarstwa \u015bcigaj\u0105 si\u0119, kto pierwszy wy\u015ble cz\u0142owieka na Marsa, a Stephen Hawking ju\u017c par\u0119 lat temu, przed \u015bmierci\u0105, oznajmi\u0142, \u017ce jest mo\u017cliwe wys\u0142anie na Alf\u0119 Centauri tysi\u0119cy nano-statk\u00f3w z jedn\u0105 pi\u0105t\u0105 pr\u0119dko\u015bci \u015bwiat\u0142a[3]<\/a><\/sup><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

Wiele odkry\u0107 przesz\u0142o naj\u015bmielsze oczekiwania prognostyk\u00f3w. Zgodnie z prawem Moore’a, proces miniaturyzacji i wzrost mocy obliczeniowej komputer\u00f3w ca\u0142y czas post\u0119puje, a zatem, jak twierdzi znany popularyzator nauki, Michio Kaku \u2013 prawdopodobnie za kilkadziesi\u0105t lat b\u0119dziemy mieli komputery kwantowe miliony razy szybsze od tych, kt\u00f3re posiadamy obecnie, wi\u0119c stanie si\u0119 mo\u017cliwe stworzenie prawdziwej sztucznej inteligencji[4]<\/a><\/sup><\/sup>. Z kolei wed\u0142ug futurologa i informatyka, Raya Kurzweila \u2013 do 2045 roku b\u0119dziemy potrafili kopiowa\u0107 ludzkie umys\u0142y i umieszcza\u0107 je w komputerach.<\/p>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie, science fiction nie obejmuje tylko tematyki zwi\u0105zanej z nauk\u0105 i przestrzeganiem przed nierozwa\u017cnym wykorzystywaniem technologii. Tw\u00f3rcy cz\u0119sto si\u0119gaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c po w\u0105tki katastroficzne (jak pandemia gro\u017anego wirusa, apokalipsa wywo\u0142ana przez natur\u0119), temat kontakt\u00f3w z obcymi cywilizacjami, alternatywnych wersji historii, postapokalipsy, czy w ko\u0144cu \u2013 po popularny szczeg\u00f3lnie dzi\u015b, w erze polaryzacji pogl\u0105d\u00f3w, fake news\u00f3w i teorii spiskowych \u2013 motyw dystopii i walki jednostek z totalitaryzmem, czy to politycznym, czy spo\u0142eczno-medialnym[5]<\/a><\/sup><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017cna wi\u0119c powiedzie\u0107, \u017ce SF jest, b\u0105d\u017a staje si\u0119, dzi\u015b bardziej science<\/em> ni\u017c fiction<\/em>. Nie dziwi nas zatem zupe\u0142nie, \u017ce w Hollywood ten gatunek prze\u017cywa sw\u00f3j nowy z\u0142oty wiek[6]<\/a><\/sup><\/sup>. I cho\u0107 dalej masa powa\u017cnych ludzi (albo raczej zamkni\u0119tych) myli SF z ba\u015bniami o krasnoludkach i pod\u015bmiewa si\u0119 z historii o wielu wymiarach, robotach i podr\u00f3\u017cowaniu w czasie, nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce w\u0142a\u015bnie stoimy wszyscy na kraw\u0119dzi nowej ery, kt\u00f3ra albo otworzy przed nami nieograniczone mo\u017cliwo\u015bci, albo je przed nami zamknie. St\u0105d w\u0142a\u015bnie dzi\u015b, w przededniu przysz\u0142o\u015bci, tak bardzo potrzebne s\u0105 nam opowie\u015bci pokazuj\u0105ce, co mo\u017ce nas czeka\u0107 dalej oraz czego nale\u017cy si\u0119 wystrzega\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Polskie SF na pocz\u0105tku XXI wieku<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Plakat promuj\u0105cy film Katedra Tomasza Bagi\u0144skiego<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

S\u0105dz\u0119, \u017ce tez\u0119, \u017ce w Polsce nigdy nie istnia\u0142o kino science fiction, uda\u0142o mi si\u0119 obali\u0107 w moich poprzednich artyku\u0142ach publikowanych m.in. na FILM.ORG.PL oraz w ksi\u0105\u017cce Europejskie kino gatunk\u00f3w. Tom 3<\/em>[7]<\/a><\/sup><\/sup>. W zwi\u0105zku z tym postaram si\u0119 nie powtarza\u0107. W ramach przypomnienia jednak chcia\u0142bym podkre\u015bli\u0107, \u017ce do 1989 roku polscy tw\u00f3rcy wielokrotnie realizowali godne podziwu dzie\u0142a SF, np. tetralogi\u0119 Piotra Szulkina (1979-1986) i Na srebrnym globie<\/em> (1976-78; doko\u0144czony w 1987) Andrzeja \u017bu\u0142awskiego. \u0141\u0105cznie powsta\u0142o ich ponad pi\u0119\u0107dziesi\u0105t, mniej lub bardziej udanych, w wi\u0119kszo\u015bci jednak nieznanych szerszej publiczno\u015bci. Od lat 90. do 2005 roku wyprodukowano ich oko\u0142o dwudziestu pi\u0119ciu, wliczaj\u0105c w to seriale oraz filmy kr\u00f3tkometra\u017cowe i animowane, jak cho\u0107by nominowana do Oscara Katedra<\/em> (2002) Tomasza Bagi\u0144skiego.<\/p>\n\n\n\n

W tym artykule natomiast chcia\u0142bym skupi\u0107 si\u0119 na najciekawszych filmach i serialach z gatunku science fiction, kt\u00f3re powsta\u0142y w Polsce, lub w koprodukcji z naszymi tw\u00f3rcami, mi\u0119dzy 2006[8]<\/a><\/sup><\/sup> a 2021 rokiem. Jestem \u015bwiadom opinii wielu os\u00f3b, \u017ce ten gatunek u nas obecnie praktycznie nie istnieje. Po g\u0142\u0119bszym zbadaniu sprawy i obejrzeniu blisko stu film\u00f3w i seriali, w wi\u0119kszo\u015bci niezale\u017cnych i amatorskich, postanowi\u0142em jednak wybra\u0107 oko\u0142o trzydziestu produkcji. S\u0105 w\u015br\u00f3d nich przede wszystkim filmy pe\u0142no i \u015bredniometra\u017cowe, kilka seriali, ale r\u00f3wnie\u017c filmy kr\u00f3tkometra\u017cowe, animowane i studenckie, w kt\u00f3rych dostrzegam potencja\u0142. Na pytanie wi\u0119c \u201eCzy polskie kino SF istnieje?\u201d odpowiedzia\u0142bym pewnie, \u017ce tak, ale przez lata \u2013 m.in. z powodu wysokich koszt\u00f3w efekt\u00f3w specjalnych oraz niedostatk\u00f3w brawury u producent\u00f3w i nadawc\u00f3w \u2013 tkwi\u0142o ono w g\u0142\u0119bokim undergroundzie. I wydaje si\u0119, \u017ce dopiero w ostatnich pi\u0119ciu latach, stopniowo, pojedynczymi filmami, zaczyna z niego \u201ewype\u0142za\u0107\u201d[9]<\/a><\/sup><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

Tw\u00f3rcy film\u00f3w, kt\u00f3re wybra\u0142em, oscyluj\u0105 mi\u0119dzy bardzo r\u00f3\u017cnorodn\u0105 tematyk\u0105. Pojawi\u0105 si\u0119 zatem oczywi\u015bcie popularne w SF w\u0105tki konfrontacji cz\u0142owieka z zaawansowan\u0105 sztuczn\u0105 inteligencj\u0105, podr\u00f3\u017cy mi\u0119dzygwiezdnych, kontaktu z istotami pozaziemskimi, hibernacji, postapo i podr\u00f3\u017cy w czasie. Zadziwiaj\u0105ca wi\u0119kszo\u015b\u0107 film\u00f3w skupia si\u0119 jednak na w\u0105tkach socjo-politycznych, antyutopijnych. Z wielu z nich przebija ch\u0119\u0107 zmierzenia si\u0119 z tematami nie tylko rozrywkowymi, ale przede wszystkim takimi, kt\u00f3re od wielu ju\u017c lat trawi\u0105 coraz wi\u0119cej obywateli pa\u0144stw demokratycznych, a wi\u0119c: l\u0119k przed negatywnym rozwojem social medi\u00f3w, przed utrat\u0105 kontroli nad w\u0142asnym \u017cyciem na rzecz w\u0142adzy, przed nowymi totalitaryzmami, kt\u00f3re mog\u0105 powt\u00f3rzy\u0107 krwaw\u0105 histori\u0119 XX wieku oraz \u2013 strach przed globaln\u0105 wojn\u0105 i ko\u0144cem \u015bwiata. W\u015br\u00f3d wybranych film\u00f3w nie zabraknie oczywi\u015bcie dzie\u0142 czysto rozrywkowych, jak cho\u0107by serii kr\u00f3tkich metra\u017cy Legendy Polskie<\/em> (2015-16) Allegro lub popularnych komediowych produkcji Grupy Filmowej Darwin. Co ciekawe, tylko kilka z tych film\u00f3w to ekranizacje ksi\u0105\u017cek polskich pisarzy SF (np. Stanis\u0142aw Lem, Janusz A. Zajdel), wi\u0119kszo\u015b\u0107 to dzie\u0142a oryginalne. Co prowadzi\u0142oby jednocze\u015bnie do do\u015b\u0107 przykrej konstatacji, \u017ce filmowcy znad Wis\u0142y dalej nie czytaj\u0105 naszej literatury fantastycznej albo czytaj\u0105, ale nie adaptuj\u0105 jej z powodu zbyt \u201erozbuchanych\u201d oczekiwa\u0144 autor\u00f3w lub spadkobierc\u00f3w[10]<\/a><\/sup><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

Pierwsza faza (2006-2010) \u2013 wrota Katedry<\/em> zosta\u0142y otwarte<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Plakat promuj\u0105cy film Arka<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Pierwsze lata naszego wieku to czas, w kt\u00f3rym do bran\u017cy powoli zaczynali wchodzi\u0107 filmowcy urodzeni pod koniec lat 70. lub ju\u017c w latach 80. A wi\u0119c cz\u0119sto wychowani na Gwiezdnych wojnach<\/em>, Akirze<\/em> (re\u017c. Katsuhiro \u00d4tomo, 1988) i ameryka\u0144skich filmach akcji, cz\u0119sto ogl\u0105danych na zdartych kasetach VHS. W\u00f3wczas jeszcze os\u00f3b, kt\u00f3re mog\u0142y sobie pozwoli\u0107 na zrealizowanie filmu by\u0142o znacznie mniej ni\u017c dzisiaj. Przypomn\u0119, \u017ce wtedy kr\u0119cono g\u0142\u00f3wnie na ta\u015bmie filmowej, a ma\u0142o doskona\u0142e kamery cyfrowe dopiero wchodzi\u0142y na rynek i by\u0142y bardzo drogie. Dla wielu pocz\u0105tkuj\u0105cych filmowc\u00f3w, kt\u00f3rzy jeszcze nie dostali si\u0119 do szko\u0142y filmowej, oznacza\u0142o to, \u017ce nawet zrobienie amatorskiego filmu by\u0142o dost\u0119pne niewielkiemu gronu. Jednak dla pasjonat\u00f3w kina nie stanowi\u0142o to przeszkody nie do obej\u015bcia. Wielu z nich, takich jak Tomek Bagi\u0144ski, skupi\u0142o si\u0119 na rozwijaniu swojej pasji poprzez rysunek i tworzenie skromnych animacji. Gdy w 2003 roku nikomu jeszcze nieznany tw\u00f3rca Katedry<\/em> otrzyma\u0142 nominacj\u0119 do Oscara w kategorii najlepszy kr\u00f3tkometra\u017cowy film animowany, w Polsce, mo\u017cna powiedzie\u0107, zrobi\u0142 si\u0119 \u201esza\u0142\u201d na robienie podobnych animacji. Wiele os\u00f3b zobaczy\u0142o, \u017ce ta dziedzina r\u00f3wnie\u017c mo\u017ce by\u0107 interesuj\u0105c\u0105 drog\u0105 dla opowiedzenia w\u0142asnych historii. A cz\u0119sto wr\u0119cz jedyn\u0105, w przypadku tw\u00f3rczych entuzjast\u00f3w fantastyki, kt\u00f3rzy poprzez animacj\u0119 mogli znacznie pe\u0142niej i zdecydowanie mniejszym kosztem wyrzuci\u0107 z g\u0142owy swoje niesamowite wizje.<\/p>\n\n\n\n

Jednym z ciekawszych film\u00f3w z tamtego okresu, kt\u00f3ry mo\u017cna zaliczy\u0107 do SF, jest Moloch <\/em>(2006) wyprodukowany przez Platige Image i wyre\u017cyserowany przez Marcina Pazer\u0119. Ten 7-minutowy short pokazuje nam epizod \u201ez \u017cycia\u201d ogromnej, przemys\u0142owej maszyny, tytu\u0142owego Molocha, kt\u00f3ry niespodziewanie budzi si\u0119 z letargu i wywo\u0142uje w swoich mieszka\u0144cach mordercze instynkty. Mimo up\u0142ywu kilkunastu lat strona wizualna dalej robi wra\u017cenie. Mroczny nastr\u00f3j, podbijany przez niepokoj\u0105c\u0105, ambientow\u0105 muzyk\u0119, doskonale dope\u0142nia pesymistyczn\u0105 histori\u0119 ludzi niepotrafi\u0105cych si\u0119 opami\u0119ta\u0107 przez \u017c\u0105dz\u0119 krwi i wojenny chaos. Strasznie aktualne.<\/p>\n\n\n\n

Grafik i animator, Grzegorz Jonkajtys, obecnie znany w Hollywood jako do\u015bwiadczony tw\u00f3rca efekt\u00f3w specjalnych[11]<\/a><\/sup><\/sup> oraz re\u017cyser wojennego, animowanego, dobrze przyj\u0119tego serialu wyprodukowanego przez Netflix The Liberator<\/em> (2020), w 2006 roku zrobi\u0142 kr\u00f3tk\u0105 animacj\u0119 Arka<\/em>. Jak t\u0142umacz\u0105 napisy na pocz\u0105tku filmu, niemal ca\u0142a ludzka populacja zosta\u0142a unicestwiona z powodu gro\u017anego wirusa. Ci, kt\u00f3rzy prze\u017cyli, rzucaj\u0105 si\u0119 do ogromnych tankowc\u00f3w, by za oceanem znale\u017a\u0107 krain\u0119 woln\u0105 od \u015bmierciono\u015bnej zarazy. Bohaterem filmu jest naukowiec, kt\u00f3ry pr\u00f3buje wynale\u017a\u0107 spos\u00f3b na ocalenie cywilizacji. Grafika w animacji obecnie si\u0119 troch\u0119 zestarza\u0142a, ale nie przeszkadza to w odbiorze, bo najistotniejsze s\u0105 tu scenariusz oraz b\u0142yskotliwa symbolika. Twist na koniec przywodzi na my\u015bl produkcje typu Wyspa tajemnic <\/em>(re\u017c. Martin Scorsese, 2010) i sprawia, \u017ce film zostaje w pami\u0119ci.<\/p>\n\n\n\n

Drugi istotny, zaledwie 3-minutowy, animowany film Jonkajtysa z tamtego okresu to Dziedzictwo<\/em> (2008). Historia kosmity, kt\u00f3ry przybywa na Ziemi\u0119 po apokalipsie i postanawia odtworzy\u0107 ludzk\u0105 ras\u0119. Wychodzi mu to jednak po\u0142owicznie. Jego ostatni film, o kt\u00f3rym wspomn\u0119, to Trzeci list<\/em> (2010), 15-minutowy thriller SF, tym razem zrealizowany konwencjonalnie, z aktorami, jednak przy sprawnym wykorzystaniu efekt\u00f3w specjalnych. Short przedstawia \u015bwiat przysz\u0142o\u015bci, w kt\u00f3rym ludzie, \u017ceby prze\u017cy\u0107 w zanieczyszczonym powietrzu, uzale\u017cniaj\u0105 si\u0119 od technologii i medycyny. Brief, mieszkaniec megalopolis, orientuje si\u0119, \u017ce ko\u0144czy mu si\u0119 termin niezb\u0119dnego ubezpieczenia. Kiedy pr\u00f3buje go przed\u0142u\u017cy\u0107, odkrywa depresyjn\u0105 prawd\u0119 o systemie, w kt\u00f3rym \u017cyje.<\/p>\n\n\n\n

Kolejnym intryguj\u0105cym tw\u00f3rc\u0105 jest Tomasz Popakul, absolwent Filmu Animowanego i Efekt\u00f3w Specjalnych w PWSFTviT w \u0141odzi. Animator, VJ, grafik i muzyk. Wielokrotnie nagradzany na mi\u0119dzynarodowych festiwalach za jego niepokoj\u0105ce i fantazyjne ruchome obrazy. Pierwszy jego warty wzmianki film SF to 20-minutowe \u017bycie 1.0 <\/em>(2007). Opowie\u015b\u0107 o parze robot\u00f3w, kt\u00f3rej na pustyni s\u0119p kradnie bateri\u0119 zasilaj\u0105c\u0105 kobiet\u0119-robota. Jej partner zaczyna walk\u0119 o uratowanie ukochanej. Pomimo do\u015b\u0107 \u015bredniej jako\u015bci efekt\u00f3w wizualnych, film chce si\u0119 obejrze\u0107 do ko\u0144ca. Bo jednak jest o prawdziwej mi\u0142o\u015bci. Co z tego, \u017ce nieludzkiej. Jego kolejny film nosi tytu\u0142 Rewolucja w Chronopolis<\/em> (2009) i jest zainspirowany kultowym w pewnych kr\u0119gach dzie\u0142em pt. Chronopolis<\/em> (re\u017c. Piotr Kamler, 1983). Akcja, podobnie jak pierwowzoru, dzieje si\u0119 na odleg\u0142ej tytu\u0142owej planecie zamieszka\u0142ej przez nie\u015bmiertelne spo\u0142ecze\u0144stwo zaj\u0119te tworzeniem czasu. Nast\u0119pne, jeszcze ciekawsze dzie\u0142a Popakula, zostan\u0105 opisane w dalszej cz\u0119\u015bci artyku\u0142u.<\/p>\n\n\n\n

Film Tam i z powrotem<\/em> (2009) w re\u017cyserii Micha\u0142a Baczunia obejrza\u0142em pierwszy raz chyba na Festiwalu Fantastyki Pyrkon jako nastolatek. Zrobi\u0142 na mnie w\u00f3wczas ogromne wra\u017cenie, szczeg\u00f3lnie dzi\u0119ki wiarygodnej, futurystycznej scenografii i efektom specjalnym. Tego typu VFX-\u00f3w w\u00f3wczas nie widywa\u0142o si\u0119 w polskich filmach. Warto doda\u0107, \u017ce film zosta\u0142 nagrodzony na FPFF w Gdyni w 2010 roku Nagrod\u0105 Specjaln\u0105 w Konkursie Kina Niezale\u017cnego w\u0142a\u015bnie za \u201eumiej\u0119tne wykreowanie \u015bwiata przysz\u0142o\u015bci\u201d. Autorem zdj\u0119\u0107, producentem i wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rc\u0105 warstwy wizualnej filmu by\u0142 Jacek Drofiak, obecnie rozchwytywany operator Steadicam. Tam i z powrotem<\/em> to adaptacja opowiadania Janusza A. Zajdla, jednego z mistrz\u00f3w polskiej fantastyki socjologicznej. \u015amiertelnie chory Herbert Laut (Pawe\u0142 Hajnos) zostaje zahibernowany do czasu, a\u017c jego dolegliwo\u015b\u0107 stanie si\u0119 uleczalna. Gdy po 150 latach bohater zostaje wybudzony, nowa rzeczywisto\u015b\u0107 okazuje si\u0119 nie do zaakceptowania.<\/p>\n\n\n\n

Mimo \u017ce dzi\u015b efekty nie robi\u0105 ju\u017c a\u017c takiego wra\u017cenia, a gra aktorska momentami mocno razi, film dalej jest wart polecenia. Szczeg\u00f3lnie fanom Zajdla.<\/p>\n\n\n\n

Ostatnim filmem z pierwszej fazy b\u0119dzie Maska<\/em> (2010, re\u017c. Timothy Quay, Stephen Quay), 23 minutowa animowana adaptacja opowiadania Stanis\u0142awa Lema o tym samym tytule. Produkcja stworzona przez ameryka\u0144skich bli\u017aniak\u00f3w, by\u0142a polsko-brytyjsk\u0105 koprodukcj\u0105. Bardzo te\u017c mo\u017cliwe, \u017ce pierwsz\u0105, albo jedn\u0105 z pierwszych, w tym gatunku wsp\u00f3\u0142finansowan\u0105 przez PISF.<\/p>\n\n\n\n

Akcja Maski<\/em> rozgrywa si\u0119 w futurystycznym, feudalnym \u015bwiecie. W ciele pi\u0119knej Duenny czai si\u0119 robotyczny zab\u00f3jca. Zosta\u0142a stworzona po to, aby wype\u0142ni\u0107 pewn\u0105 misj\u0119. Gdy nadchodzi w\u0142a\u015bciwy moment, musi zdecydowa\u0107, czy zabi\u0107 uwiedzionego m\u0119\u017cczyzn\u0119, czy wybra\u0107 mi\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Film zosta\u0142 zrealizowany w technice poklatkowej, przy u\u017cyciu specjalnych lalek. Mroczna, dziwaczna stylistyka animacji na pewno zapada w pami\u0119\u0107. G\u0142osu bohaterce udzieli\u0142a, m\u00f3wi\u0105ca po polsku, Magdalena Cielecka. W czasie seansu towarzyszy nam natomiast muzyka Krzysztofa Pendereckiego.<\/p>\n\n\n\n

Druga faza (2011-2016) \u2013 kino offowe dalej odwa\u017cniejsze od mainstreamu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W nast\u0119pnych latach, poza niezale\u017cnymi animacjami oraz aktorskimi filmami kr\u00f3tkometra\u017cowymi, powsta\u0142o r\u00f3wnie\u017c par\u0119 produkcji kinowych, kt\u00f3re mo\u017cna zaliczy\u0107 do science fiction. Pierwsz\u0105 by\u0142a adaptacja ksi\u0105\u017cki dla m\u0142odzie\u017cy autorstwa poczytnego autora SF, Rafa\u0142a Kosika[12]<\/a><\/sup><\/sup> \u2013 Felix, Net i Nika oraz teoretycznie mo\u017cliwa katastrofa<\/em> (re\u017c. Wiktor Skrzynecki, 2012). To historia gimnazjalist\u00f3w, kt\u00f3rzy w czasie wakacji przypadkiem przenosz\u0105 si\u0119 do czas\u00f3w II wojny \u015bwiatowej. W filmie pojawiaj\u0105 si\u0119 znane fanom gatunku w\u0105tki nanorobot\u00f3w, teleportacji, czy wielu wymiar\u00f3w. Ca\u0142o\u015b\u0107 jednak wypada co najwy\u017cej \u015brednio, ze wzgl\u0119du na nie najlepsz\u0105 inscenizacj\u0119, aktorstwo i efekty specjalne. Trzeba jednak zaznaczy\u0107, \u017ce by\u0142 to pierwszy od przynajmniej kilkunastu lat, zrealizowany za normalne fundusze (m.in. z PISF) polski film science fiction, kt\u00f3ry widzowie mogli obejrze\u0107 premierowo na srebrnym ekranie, dlatego postanowi\u0142em da\u0107 mu szans\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Drugi pe\u0142nometra\u017cowy film SF \u2013 tu mo\u017ce kogo\u015b zaskocz\u0119 \u2013 to film Ambassada<\/em> (2013) Juliusza Machulskiego. Komedia, ale kt\u00f3rej g\u0142\u00f3wnym tematem jest jednak podr\u00f3\u017c w czasie, poniewa\u017c, zgodnie z opisem filmu: \u201eMela i Przemek odkrywaj\u0105, \u017ce winda w budynku, do kt\u00f3rego si\u0119 przeprowadzili, przenosi z 2012 roku do pocz\u0105tku II wojny \u015bwiatowej\u201d[13]<\/a><\/sup><\/sup>. I cho\u0107 sam motyw windy raczej nie kojarzy si\u0119 z fantastyk\u0105 naukow\u0105, kt\u00f3ra zazwyczaj do przenoszenia w czasie wykorzystuje skomplikowane urz\u0105dzenia, to jednak zdecydowa\u0142em si\u0119 uwzgl\u0119dni\u0107 t\u0119 produkcj\u0119 ze wzgl\u0119du na w\u0105tek historii alternatywnej, a wi\u0119c znany w literaturze SF. I oczywi\u015bcie, nie ma co si\u0119 oszukiwa\u0107 \u2013 to nie ten sam Machulski, co z czas\u00f3w Seksmisji<\/em> (1983), jednak film na pewno jest do obejrzenia. Natomiast finalne sceny, w kt\u00f3rych okazuje si\u0119, \u017ce po zmianie przesz\u0142o\u015bci nigdy nie dosz\u0142o do wojny i widzimy panoram\u0119 wsp\u00f3\u0142czesnej, nigdy nie zniszczonej Warszawy, po kt\u00f3rej spaceruj\u0105 ortodoksyjni \u017cydzi \u2013 na pewno s\u0105 obrazami, kt\u00f3re nie wylatuj\u0105 pr\u0119dko z g\u0142owy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Plakat promuj\u0105cy film Ambassada <\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Kongres <\/em>(2013) w re\u017cyserii Ariego Folmana to kolejna ekranizacja Lema, tym razem opowiadania Kongres futurologiczny<\/em>[14]<\/a><\/sup><\/sup>. Robi\u0105ca piorunuj\u0105ce wra\u017cenie mi\u0119dzynarodowa koprodukcja, zrealizowana cz\u0119\u015bciowo w formie filmu aktorskiego, cz\u0119\u015bciowo jako animacja. Ze zdj\u0119ciami Micha\u0142a Englerta i z obsad\u0105 z\u0142o\u017con\u0105 z takich gwiazd jak Robin Wright, Paul Giamatti i Harvey Keitel.<\/p>\n\n\n\n

Graj\u0105ca sam\u0105 siebie Robin Wright otrzymuje niecodzienn\u0105 propozycj\u0119 \u2013 hollywoodzkie studio zamierza j\u0105 zeskanowa\u0107 za pomoc\u0105 najnowocze\u015bniejszej technologii cyfrowej, \u017ceby jej kolejne role mog\u0142a zawsze odgrywa\u0107 m\u0142oda wirtualna kopia. Bohaterka, kt\u00f3ra chce po\u015bwi\u0119ca\u0107 wi\u0119cej czasu bliskim, zgadza si\u0119, nie zdaj\u0105c sobie sprawy, jak wielki b\u0119dzie mia\u0142o to wp\u0142yw na \u015bwiat, kt\u00f3ry dotychczas zna\u0142a. W ko\u0144cu zaczynaj\u0105 si\u0119 zaciera\u0107 granice mi\u0119dzy tym, co realne, a fikcyjne. Kongres <\/em>to niezwykle m\u0105dry, pi\u0119knie zrealizowany film, kt\u00f3rego tw\u00f3rcy stawiaj\u0105 moralne pytania dotycz\u0105ce granic, jakie korporacje mog\u0105 przekroczy\u0107, dla zwi\u0119kszenia swoich dochod\u00f3w i zapewnienia ludziom rozrywki. Czy mo\u017cna innym dyktowa\u0107 ich pragnienia? Do jakiego stopnia powinni\u015bmy zrezygnowa\u0107 z w\u0142asnej wolno\u015bci? \u017byczy\u0142bym sobie oraz ca\u0142ej naszej bran\u017cy, \u017ceby takich produkcji powstawa\u0142o jak najwi\u0119cej.<\/p>\n\n\n\n

Wr\u00f3\u0107my na chwil\u0119 do kr\u00f3tkometra\u017cowych animacji. W 2011 r. Studio Miniatur Filmowych przy koprodukcji Kino Polska Tv zrealizowa\u0142o 16-minutowy film pt. Lucky Day Forever<\/em> (re\u017c. Aleksander Wasilewski). Film wyj\u0105tkowy, przedstawiaj\u0105cy dystopijny \u015bwiat, w kt\u00f3rym ludzie dziel\u0105 si\u0119 na plebs mieszkaj\u0105cy w ponurym, dolnym mie\u015bcie, oraz na pi\u0119knych, m\u0142odych i szcz\u0119\u015bliwych mieszkaj\u0105cych w \u015bwietlistej, neonowej g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci metropolii. Bohater, Prol 514, prowadzi nudne, bezsensowne \u017cycie, wieczorami ogl\u0105da \u017cycie gwiazd w telewizji i marzy o tym, by sta\u0107 si\u0119 jednym z nich. W ko\u0144cu udaje mu si\u0119 wygra\u0107 w Wielkiej Loterii i awansowa\u0107 do elitarnych \u201enadludzi\u201d. Pr\u0119dko jednak u\u015bwiadamia sobie, \u017ce to nie jest to, czego tak naprawd\u0119 chcia\u0142 i \u017ce pod pozorami wiecznej beztroskiej zabawy kryje si\u0119 pustka i k\u0142amstwo. Fabu\u0142a Lucky Day Forever<\/em> przywodzi na my\u015bl serial Black Mirror<\/em> (2011-19, tw\u00f3rca Charlie Brooker), do\u015b\u0107 klasyczna, chcia\u0142oby si\u0119 powiedzie\u0107 \u201ecartoon networkowa\u201d kreska dodatkowo uwypukla problematyk\u0119 przedstawionego \u015bwiata. Przes\u0142anie idealnie koresponduje z tym, jak wielu z nas stale por\u00f3wnuje si\u0119 do \u201eidealnych\u201d gwiazd z Hollywood czy influencerek z Instagrama. A bohater bardzo prawdziwie konstatuje, \u017ce summa summarum, wszyscy najbardziej potrzebujemy czu\u0142o\u015bci drugiej osoby.<\/p>\n\n\n\n

Z film\u00f3w animowanych z tych lat nale\u017ca\u0142oby r\u00f3wnie\u017c wymieni\u0107 Ziegenort<\/em> (2013) Tomasza Popakula, o kt\u00f3rym by\u0142a ju\u017c wcze\u015bniej mowa. Film przedstawia alternatywn\u0105 histori\u0119 rybackiej wioski, w kt\u00f3rej II wojna \u015bwiatowa nigdy si\u0119 nie wydarzy\u0142a. Wra\u017cenie robi nie tylko czarno-bia\u0142a kolorystyka z nutk\u0105 zieleni i pozornie niedba\u0142a kreska, ale r\u00f3wnie\u017c typowy dla re\u017cysera, niepokoj\u0105cy klimat i symbolika.<\/p>\n\n\n\n

Kolejnym intryguj\u0105cym re\u017cyserem ze Szko\u0142y Filmowej w \u0141odzi podejmuj\u0105cym tematyk\u0119 science fiction jest Dominika O\u017carowska. Co ciekawe, w kilku jej dzie\u0142ach Tomasz Popakul pomaga\u0142 jej przy scenariuszu, scenografii i efektach specjalnych. Zacznijmy od Pong <\/em>(2014). Opis: \u201cGhast, sparali\u017cowany naukowiec na w\u00f3zku kontaktuj\u0105cy si\u0119 ze \u015bwiatem za pomoc\u0105 komputera poszukuje boskiej cz\u0105stki. Nawet podczas swoich 60. urodzin nie jest w stanie przebywa\u0107 z lud\u017ami \u2013 wobec ich g\u0142upoty i ma\u0142ostkowo\u015bci wybiera towarzystwo sztucznej inteligencji[15]<\/a><\/sup><\/sup>\u201d. W g\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0119 wcieli\u0142 si\u0119 Piotr Krukowski. Drugi jej film z tego samego roku to Majstersztyk<\/em> na podstawie opowiadania Philipa K. Dicka. Akcja dzieje si\u0119 w nieodleg\u0142ej przysz\u0142o\u015bci. Po sze\u015bciu latach pracy nad terraformacj\u0105 Marsa Milton Krukowski (Iwo Bochat) wraca na Ziemi\u0119 i zaczyna mie\u0107 podejrzenia, \u017ce wojna, kt\u00f3r\u0105 ludzie toczyli z ras\u0105 Proxmen\u00f3w wcale nie zosta\u0142a wygrana, a oficjalne komunikaty to propaganda w\u0142adz. Short zosta\u0142 wykonany w czerni i bieli w stylu filmu noir, w obsadzie znale\u017ali si\u0119 m.in. Mariusz Saniternik i Marianna Zydek. Ostatni szkolny film SF O\u017carowskiej, Dolina niesamowito\u015bci <\/em>(2014), jest jej dyplomem licencjackim.<\/p>\n\n\n\n

Nowym artyst\u0105 wartym zapami\u0119tania jest Jakub Grygier, kt\u00f3ry pracowa\u0142 wcze\u015bniej m.in. przy Trzecim li\u015bcie<\/em> Jonkajtysa oraz przy Tam i z powrotem <\/em>Baczunia. Podobnie jak Grzegorz Jonkajtys dzia\u0142a przy efektach w Hollywood (g\u0142\u00f3wnie robi\u0105c matte painting). \u017beby cho\u0107by wspomnie\u0107 takie tytu\u0142y jak Antychryst <\/em>(2009), Starcie tytan\u00f3w<\/em> (2010), 47 Ronin\u00f3w<\/em> (2013), Fantastyczne zwierz\u0119ta i jak je znale\u017a\u0107<\/em> (2016), czy Stra\u017cnicy Galaktyki Vol. 2<\/em> (2017). W 2015 roku niemal\u017ce samodzielnie stworzy\u0142 12-minutow\u0105 animacj\u0119 Empsillnes. <\/em>Histori\u0119 astronauty, kt\u00f3ry jako jedyny prze\u017cy\u0142 katastrof\u0119 statku kosmicznego i walczy o swoje \u017cycie, zmagaj\u0105c si\u0119 z pustk\u0105. Film efektowny na wielu p\u0142aszczyznach, w kt\u00f3rym znajdziemy widoki samotnego cz\u0142owieka w kosmosie na tle cia\u0142 niebieskich oraz zniszczonych gigantycznych frachtowc\u00f3w, jak i strzelaj\u0105cych si\u0119 \u015bcigaczy w metropolii. A tak\u017ce motyw nostalgii za ukochan\u0105 kobiet\u0105. I wszystko to spot\u0119gowane i\u015bcie epick\u0105 muzyk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Zanim Jan Holoubek da\u0142 si\u0119 pozna\u0107 jako utalentowany re\u017cyser serialu Rojst<\/em> (2018) czy filmu 25 lat niewinno\u015bci <\/em>(2020), zrealizowa\u0142 pewien intryguj\u0105cy mockument. 45-minutow\u0105 produkcj\u0119 pt. Poczt\u00f3wki z republiki absurdu <\/em>(2014), gdzie przedstawi\u0142 alternatywn\u0105 wizj\u0119 historii Polski, w kt\u00f3rej w 2014 roku nadal panuje u nas komunizm. Fikcyjni tw\u00f3rcy filmu, para Szwed\u00f3w, przylatuj\u0105 do Warszawy, \u017ceby opowiedzie\u0107 o realiach \u017cycia socjalistycznej polskiej m\u0142odzie\u017cy. Dzie\u0142o warte obejrzenia, nie tylko po to, \u017ceby zobaczy\u0107, jak mog\u0142aby wygl\u0105da\u0107 stolica z dwoma Pa\u0142acami Kultury. Ciekawie zosta\u0142a przedstawiona \u201esowiecka\u201d kultura hip-hopowa oraz deskorolkowa. Film zrobiony z dba\u0142o\u015bci\u0105 o szczeg\u00f3\u0142y, w scenografii, kostiumach i rekwizytach. Mo\u017ce intrygowa\u0107 i s\u0142u\u017cy\u0107 jako przestroga, szczeg\u00f3lnie dzi\u015b, gdy agresja rosyjska staje si\u0119 tak bezpardonowa za wschodnimi granicami.<\/p>\n\n\n\n

Inny film, kt\u00f3ry porusza tematyk\u0119 rosyjskiego totalitaryzmu, to Pod elektrycznymi chmurami<\/em> (re\u017c. Aleksey German, 2015). Bardzo ciekawa koprodukcja polsko-ukrai\u0144sko-rosyjska. Wsp\u00f3\u0142produkowana m.in. przez TVP, Apple Film i Studio Filmowe Tor za kadencji Krzysztofa Zanussiego. Laureat Srebrnego Nied\u017awiedzia na Berlinale za zdj\u0119cia. Akcja dzieje si\u0119 w bliskiej przysz\u0142o\u015bci. \u015awiat jest krok od globalnej wojny. W Rosji mija sto lat od rewolucji pa\u017adziernikowej. Pytanie, w kt\u00f3r\u0105 stron\u0119 p\u00f3jdzie? Dzi\u015b, zaledwie po 7 latach znamy ju\u017c odpowied\u017a na to pytanie. Oby jednak zd\u0105\u017cyli si\u0119 opami\u0119ta\u0107, nim wcisn\u0105 guzik \u201eReset\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Kolejna produkcja to niezale\u017cny film \u015bredniometra\u017cowy pt. \u017belazny ob\u0142ok<\/em> (re\u017c. Nikodem Wojciechowski, 2014). Opowiada histori\u0119 dw\u00f3ch braci \u017cyj\u0105cych w bli\u017cej nieokre\u015blonym wschodnim pa\u0144stwie totalitarnym. W pewnym momencie M\u0142ody zostaje pobity przez policj\u0119, a Starszy wraz z \u017con\u0105 i c\u00f3rk\u0105 jest zastraszany. Gdy sytuacja robi si\u0119 coraz bardziej napi\u0119ta, M\u0142ody postanawia zorganizowa\u0107 ucieczk\u0119 rodziny do s\u0105siedniego, wolnego pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

Na koniec drugiej fazy przedstawiam dzie\u0142o zupe\u0142nie inne od poprzednich \u2013 The Bartender<\/em> (re\u017c. Piotr Budzowski, 2014). Bodaj\u017ce jedna z najlepiej zrealizowanych polskich produkcji w klimacie cyberpunka. Z m\u00f3wi\u0105cym po angielsku Janem Wieczorkowskim w roli g\u0142\u00f3wnej. Opis: \u201cFilm przedstawia epizod z \u017cycia Jacoba \u2013 cz\u0142owieka, kt\u00f3ry straci\u0142 wszystko i wkroczy\u0142 na drog\u0119 odkupienia przez zemst\u0119. Znajduj\u0105c si\u0119 w sytuacji bez wyj\u015bcia, \u015bmiertelnie ranny Jacob udaje si\u0119 do kogo\u015b, o kim wiele s\u0142ysza\u0142, ale kogo nigdy spotka\u0142. Na ulicach ludzie nazywaj\u0105 go ze strachem w g\u0142osie \u201eBartender\u201d[16]<\/a><\/sup><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

Grupa Filmowa Darwin \u2013 azyl polskich nerd\u00f3w na YouTubie?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

YouTube od dawna w \u015brodowisku filmowc\u00f3w jest traktowany z pewnym dystansem. Owszem, wiadomo, \u017ce s\u0105 tam popularne kana\u0142y z fabularnymi skeczami, kt\u00f3re ogl\u0105daj\u0105 setki tysi\u0119cy widz\u00f3w, a czasem i miliony. Jednak ci\u0119\u017cko je jako\u015bciowo por\u00f3wnywa\u0107 do cho\u0107by film\u00f3w czy seriali kr\u0119conych w normalnych bud\u017cetach, za rynkowe stawki. S\u0105 jednak\u017ce wyj\u0105tki. I Grupa Filmowa Darwin zdecydowanie do nich nale\u017cy.<\/p>\n\n\n\n

Pomys\u0142 za\u0142o\u017cenia kana\u0142u na YouTube narodzi\u0142 si\u0119 u Jana Jurkowskiego i Marka Hucza jeszcze lata temu, na studiach. Pierwszy za\u0142o\u017cyli w 2012 roku, ale najwi\u0119ksz\u0105 popularno\u015b\u0107 zacz\u0119li zdobywa\u0107 trzy lata p\u00f3\u017aniej, gdy ruszyli z seri\u0105 Wielkie Konflikty<\/em>, a p\u00f3\u017aniej Szorty Darwina<\/em>.[17]<\/a><\/sup><\/sup> Zaskakiwali swoich widz\u00f3w nie tylko zabawnie napisanymi i zagranymi dialogami, rozwi\u0105zaniami fabularnymi, ale tak\u017ce dobrze zrobionymi efektami specjalnymi i charakteryzacj\u0105. Darwini stworzyli swoje w\u0142asne popkulturalne uniwersum, w kt\u00f3rym, obok takich postaci jak Diabe\u0142 i Jezus, pojawia\u0142y si\u0119 historyczne postaci, np. Juliusz S\u0142owacki, Albert Einstein albo mitologiczne: Hades, Afrodyta, Anubis i Odyn.<\/p>\n\n\n\n

Nas interesuj\u0105 jednak ich produkcje utrzymane w konwencji science fiction, dlatego jako pierwszy przyk\u0142ad niech pos\u0142u\u017cy ich short Gwiezdny szeryf<\/em> (2017) nagrodzony Grand Video Awards. Bohaterem filmu jest szeryf Kowalsky (Jan Jurkowski), kt\u00f3ry na polu kukurydzy znajduje statek kosmiczny. Przes\u0142uchuje okolicznego farmera (Marek Hucz) i po chwili orientuje si\u0119, \u017ce \u015bwiadkowi przesta\u0142 dzia\u0142a\u0107 zegarek generuj\u0105cy iluzj\u0119. Wygl\u0105da na to, \u017ce farmer jest kosmit\u0105 z rozbitego statku.<\/p>\n\n\n\n

Darwini w tej oraz kolejnych cz\u0119\u015bciach (do tej pory powsta\u0142y trzy) doskonale bawi\u0105 si\u0119 konwencj\u0105, na\u015bmiewaj\u0105c si\u0119 z klisz znanych z ameryka\u0144skich film\u00f3w. Jak cho\u0107by policjant wchodz\u0105cy na miejsce zbrodni ogrodzone ta\u015bm\u0105, zawsze z przenikliwym spojrzeniem i ironicznym u\u015bmiechem, m\u00f3wi\u0105cy celowo ni\u017cszym g\u0142osem. W dalszym ci\u0105gu tej serii szeryf dowiaduje si\u0119, \u017ce jego zaginiona przed laty c\u00f3rka \u017cyje, ale z istotami pozaziemskimi. Kowalsky ma przygody na innych planetach i poznajemy innych bohater\u00f3w z kosmosu.<\/p>\n\n\n\n

Innym przyk\u0142adem jest np. short Wujek Chip<\/em> (2019), w kt\u00f3rym inteligentny samoch\u00f3d zaczyna si\u0119 buntowa\u0107 przed swoj\u0105 rodzin\u0105. Lub skecz-show pt. Wielkie Teorie Darwina<\/em> (2016), w kt\u00f3rym pojawia si\u0119 za\u0142oga pierwszego polskiego statku kosmicznego \u201eS.F. Grunwald\u201d oraz web-serial Misja<\/em> (2021) dziej\u0105cy si\u0119 w 2060 roku w mi\u0119dzynarodowej bazie kosmicznej. Obie serie powsta\u0142y dla Player.pl, co oznacza, \u017ce G.F. Darwin coraz bardziej si\u0119 profesjonalizuje. Kto wie, mo\u017ce kiedy\u015b doczekamy si\u0119 w ich wykonaniu pe\u0142nometra\u017cowego filmu lub pe\u0142noformatowego serialu?<\/p>\n\n\n\n

Tomek Baggins \u2013 legendarny rycerz na bia\u0142ym koniu <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jak jeszcze jeste\u015bmy przy stricte rozrywkowych produkcjach SF, to nie spos\u00f3b pomin\u0105\u0107 bardzo popularn\u0105 seri\u0119 Legendy Polskie<\/em>, kt\u00f3ra powstawa\u0142a w latach 2015-16 dla Allegro, i kt\u00f3r\u0105 re\u017cyserowa\u0142 Tomek Bagi\u0144ski. Tak, ten sam cz\u0142owiek, kt\u00f3ry kilkana\u015bcie lat wcze\u015bniej rozbudzi\u0142 apetyty w\u015br\u00f3d polskich fan\u00f3w film\u00f3w animowanych, teraz stawa\u0142 si\u0119 prekursorem polskich filmowc\u00f3w tworz\u0105cych rozrywkowe science fiction.<\/p>\n\n\n\n

Kiedy og\u0142oszono, \u017ce Platige Image wyprodukuje seri\u0119 kr\u00f3tkometra\u017cowych film\u00f3w odkopuj\u0105cych stare polskie ba\u015bnie i to w konwencji SF, fandom w naszym kraju po prostu oszala\u0142. Pierwszy short pt. Smok<\/em> wypuszczony na YouTube w listopadzie 2015 roku obejrza\u0142o do tej pory niemal 6 milion\u00f3w widz\u00f3w[18]<\/a><\/sup><\/sup>. Drugi film, Twardowsky<\/em>, opublikowany w grudniu, zgromadzi\u0142 z kolei ponad 7 milion\u00f3w[19]<\/a><\/sup><\/sup>. Oba te filmy zachwyci\u0142y fan\u00f3w oryginalnym podej\u015bciem do tematu legend oraz efektami specjalnymi na najwy\u017cszym poziomie. Co by nie m\u00f3wi\u0107, ale to ju\u017c by\u0142 naprawd\u0119 poziom z Hollywood. Platige Image, kt\u00f3re dotychczas zajmowa\u0142o si\u0119 g\u0142\u00f3wnie robieniem, sk\u0105din\u0105d wspania\u0142ych, cinematik\u00f3w do gier oraz efekt\u00f3w do polskich kinowych film\u00f3w, mog\u0142o wreszcie popu\u015bci\u0107 wodze fantazji i wyprodukowa\u0107 kr\u00f3tkie filmy SF z prawdziwego zdarzenia.<\/p>\n\n\n\n

We wrze\u015bniu nast\u0119pnego roku na kanale YouTube Allegro wyszed\u0142 trzeci film z serii Twardowsky 2.0<\/em> (do tej pory 6 mln widz\u00f3w[20]<\/a><\/sup><\/sup>), z kolei Operacja Bazyliszek<\/em> i Jaga<\/em> mia\u0142y odpowiednio 9,5 mln i 8,2 mln wy\u015bwietle\u0144[21]<\/a><\/sup><\/sup>. Liczby doprawdy niesamowite. Tw\u00f3rcom Legend Polskich<\/em> uda\u0142o si\u0119, podobnie jak Darwinom, wymy\u015bli\u0107 ciekawe, z\u0142o\u017cone uniwersum pe\u0142ne nowych i mitycznych postaci, niemal na miar\u0119 lore z Marvela czy DC. Cho\u0107 musz\u0119 przyzna\u0107, \u017ce fabularnie i dialogowo G.F. Darwin radz\u0105 sobie lepiej, to jednak Platige Image posiada\u0142o zaplecze VFX. I wielka szkoda, \u017ce d\u0142ugo zapowiadany, pe\u0142nometra\u017cowy film pod roboczym tytu\u0142em Twardowsky 3.14<\/em> jednak nie doszed\u0142 do skutku[22]<\/a><\/sup><\/sup>. Tym razem Platige Image mia\u0142o po\u0142\u0105czy\u0107 produkcyjne i dystrybucyjne si\u0142y z Next Film, Allegro mia\u0142o by\u0107 g\u0142\u00f3wnym producentem. Tomek Bagi\u0144ski za\u015b re\u017cyserem. Wiadomo, \u017ce w\u00f3wczas tw\u00f3rca Katedry<\/em> pracowa\u0142 nad serialem Wied\u017amin<\/em> (2019) oraz innymi produkcjami dla Netfliksa. Prawdopodobnie to by\u0142 w\u0142a\u015bnie jeden z powod\u00f3w, dla kt\u00f3rego zarzucono pomys\u0142. Mam jednak szczer\u0105 nadziej\u0119, \u017ce kiedy\u015b kto\u015b jeszcze do niego wr\u00f3ci.<\/p>\n\n\n\n

Trzecia faza (2016-2019) \u2013 Netflix w Polsce, koprodukcje. Polscy fanta\u015bci rozwijaj\u0105 skrzyd\u0142a<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Skoro dopiero co o Netfliksie by\u0142a mowa, nale\u017ca\u0142oby podkre\u015bli\u0107, \u017ce w Polsce wystartowa\u0142 on jesieni\u0105 2016 roku. Dlaczego to jest tak wa\u017cne, pokr\u00f3tce wspomina\u0142em na pocz\u0105tku tego artyku\u0142u. Tutaj cz\u0119\u015b\u0107 os\u00f3b badaj\u0105cych rynek filmowy w naszym kraju mog\u0142aby si\u0119 pewnie ze mn\u0105 nie zgodzi\u0107, ale chcia\u0142bym zaryzykowa\u0107 tez\u0119, \u017ce Netflix obecnie od ponad 5 lat robi dla polskiej fantastyki tyle samo, ile PISF robi\u0142 dla kina g\u0142\u00f3wnego nurtu. Dlaczego? Wystarczy spojrze\u0107 na ilo\u015b\u0107 film\u00f3w gatunkowych, jakie wyprodukowa\u0142 w Polsce przez ten czas. Z fantasy mamy animowany serial Kajko i Kokosz<\/em> (2021, showrunner Ewelina Gordziejuk) oraz film Dawid i elfy<\/em> (2021, re\u017c. Micha\u0142 Rogalski), z horror\u00f3w dwie cz\u0119\u015bci slashera W lesie dzi\u015b nie za\u015bnie nikt<\/em> (2020-21, re\u017c. Bartosz M. Kowalski). Oraz oczywi\u015bcie rodzime SF. I owszem, mo\u017cna si\u0119 zastanawia\u0107, kt\u00f3re z tych produkcji s\u0105 bardziej lub mniej udane, ale nie mo\u017cna Netfliksowi odm\u00f3wi\u0107 odwagi.<\/p>\n\n\n\n

Nim jednak przejdziemy do produkcji tej platformy, wr\u00f3\u0107my jeszcze na chwil\u0119 do mniejszych film\u00f3w (co nie znaczy, \u017ce mniej wa\u017cnych). Wspomniany ju\u017c wcze\u015bniej dwukrotnie Tomasz Popakul w 2016 stworzy\u0142 kolejn\u0105 \u015bwietn\u0105 kr\u00f3tk\u0105 animacj\u0119. Film pt. Czer\u0144<\/em> opowiada o parze japo\u0144skich astronaut\u00f3w, kt\u00f3rzy utkn\u0119li na stacji kosmicznej. Wszystko przez wojn\u0119 nuklearn\u0105, kt\u00f3ra wybuch\u0142a pod nimi, na Ziemi. Jedyne, co im pozosta\u0142o, to ogl\u0105da\u0107 b\u0142yski grzyb\u00f3w atomowych na powierzchni planety, czeka\u0107 i pr\u00f3bowa\u0107 jako\u015b t\u0119 tragedi\u0119 prze\u017cy\u0107 razem.<\/p>\n\n\n\n

Inny kr\u00f3tkometra\u017cowy film, Konstruktor <\/em>(re\u017c. Piotr Dylewski, 2016), porusza ju\u017c zgo\u0142a odmienny temat. To historia wynalazcy (Marek Bukowski) mieszkaj\u0105cego ze stworzon\u0105 przez siebie androidk\u0105 Ew\u0105 (Aleksandra Hamka\u0142o). Z czasem bohaterowie zaczynaj\u0105 co\u015b do siebie czu\u0107, a r\u00f3\u017cnice w ich naturach doprowadzaj\u0105 do tragicznej konfrontacji. Ewa chce coraz bardziej upodobni\u0107 si\u0119 do prawdziwej kobiety, w ko\u0144cu uznaje, \u017ce chcia\u0142aby mie\u0107 dziecko, co rodzi powa\u017cny problem \u2013 jako osoba nie biologiczna nie mo\u017ce zaj\u015b\u0107 w ci\u0105\u017c\u0119. Czy to znaczy, \u017ce nigdy nie dor\u00f3wna innym ludziom? Na pochwa\u0142\u0119 zas\u0142uguje minimalistyczna, klimatyczna scenografia, zdj\u0119cia oraz efekty specjalne. Ola Hamka\u0142o jako robot jest elektryzuj\u0105ca, szczeg\u00f3lnie w scenach, w kt\u00f3rych ta\u0144czy do utwor\u00f3w Maanam.<\/p>\n\n\n\n

Embers <\/em>(re\u017c. Claire Carr\u00e9, 2016) to pe\u0142nometra\u017cowa, polsko-ameryka\u0144ska produkcja opisuj\u0105ca \u015bwiat po globalnej epidemii. Wszyscy ludzie trac\u0105 pami\u0119\u0107 i umiej\u0119tno\u015b\u0107 zapami\u0119tywania. Nie mog\u0105c zrozumie\u0107 swojego po\u0142o\u017cenia w ko\u0144cu zaczynaj\u0105 walczy\u0107 o przetrwanie. Jak m\u00f3wi\u0142a re\u017cyserka, Claire Carr\u00e9, przy promocji filmu: \u201eMoje wspomnienia s\u0105 dla mnie cenne. Kocham to, jak s\u0105 tworzone i odtwarzane, w spos\u00f3b ca\u0142kowicie unikatowy dla ka\u017cdego z naszych umys\u0142\u00f3w, jak odcisk palca. Posk\u0142adane razem wspomnienia pozwalaj\u0105 nam opowiedzie\u0107 o tym, kim jeste\u015bmy \u2013 nam samym oraz innym. Lecz je\u015bli to, kim jestem, jest zbudowane na tym, kim by\u0142am, kim by\u0142abym bez wspomnie\u0144? Bez historii o sobie? Czy istnieje rdze\u0144 to\u017csamo\u015bci g\u0142\u0119bszy ni\u017c suma naszych do\u015bwiadcze\u0144? Stworzy\u0142am Embers<\/em>, \u017ceby poszuka\u0107 odpowiedzi na te pytania\u201d[23]<\/a><\/sup><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

Za science fiction zabra\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c re\u017cyser Bodo Kox, znany m.in. dzi\u0119ki filmowi Dziewczyna z szafy<\/em> (2012). Cz\u0142owiek z magicznym pude\u0142kiem<\/em> (2017) to jego drugi mainstreamowy film. Za kamer\u0105 stan\u0119li tacy autorzy zdj\u0119\u0107 jak Arkadiusz Tomiak i Dominik Danilczyk. Za scenariusz do tego filmu Bodo Kox zosta\u0142 wcze\u015bniej wyr\u00f3\u017cniony w Cannes w konkursie ScripTeast. Fabu\u0142a filmu toczy si\u0119 w Warszawie w 2030 roku. Adam (grany przez Piotra Polaka) cierpi na zaniki pami\u0119ci i postanawia wszystko zacz\u0105\u0107 od nowa. W nowej pracy w du\u017cej korporacji poznaje Glori\u0119 (Olga Bo\u0142\u0105d\u017a), w kt\u00f3rej od razu si\u0119 zakochuje. Nied\u0142ugo p\u00f3\u017aniej Adam znajduje stare radio nadaj\u0105ce audycje z lat 50. Okazuje si\u0119, \u017ce odbiornik emituje fale, dzi\u0119ki kt\u00f3rym mo\u017cna przenosi\u0107 si\u0119 w czasie. W czasie jednej podr\u00f3\u017cy bohater zostaje uwi\u0119ziony w 1952 roku. Zaniepokojona Gloria postanawia sprowadzi\u0107 go z powrotem.<\/p>\n\n\n\n

Cz\u0142owiek z magicznym pude\u0142kiem<\/em> to film dystopijny, przedstawiaj\u0105cy \u015bwiat bezwzgl\u0119dnych korporacji, w kt\u00f3rych ka\u017cdy jest jedynie trybikiem w wielkiej maszynerii. Przede wszystkim jednak jest to dzie\u0142o o mi\u0142o\u015bci. W wizji przysz\u0142o\u015bci Koksa czu\u0107 inspiracje nie tylko Brazil<\/em> (1985) Terry\u2019ego Gilliama, \u0141owc\u0105 android\u00f3w<\/em> (1982) Ridleya Scotta, ale r\u00f3wnie\u017c groteskowymi i szalonymi filmami science fiction Piotra Szulkina. I chocia\u017c ta produkcja zosta\u0142a przez widz\u00f3w i krytyk\u00f3w przyj\u0119ta z bardzo mieszanymi uczuciami, osobi\u015bcie uwa\u017cam ten film za niemal prekursorski, bo pierwszy raz od wielu lat polscy filmowcy nakr\u0119cili prawdziwe dzie\u0142o science fiction, i to nie w mniejszo\u015bciowej, mi\u0119dzynarodowej koprodukcji, ale z dofinansowaniem takich instytucji jak PISF, czy Mazowiecki i Warszawski Fundusz Filmowy. Mo\u017cna by si\u0119 oczywi\u015bcie zastanawia\u0107 nad \u201enaukowo\u015bci\u0105\u201d tego filmu, szczeg\u00f3lnie urz\u0105dzenia, czyli tytu\u0142owego magicznego pude\u0142ka, kt\u00f3re w do\u015b\u0107 niewyja\u015bniony spos\u00f3b przenosi bohatera do innego czasu, podobnie jak w przypadku windy w Ambassadzie<\/em> Machulskiego. Nale\u017cy jednak przyzna\u0107, \u017ce dzi\u0119ki temu, jak zosta\u0142 przedstawiony \u015bwiat przysz\u0142o\u015bci w jednej z linii czasowych, oraz przez to, jakie problemy porusza ten film, wszak typowe dla przemy\u015ble\u0144 tego gatunku \u2013 produkcj\u0119 z czystym sumieniem mo\u017cna zaliczy\u0107 do nurtu science fiction.<\/p>\n\n\n\n

Rok 2018 przyni\u00f3s\u0142 nam wcze\u015bniej wspomniany serial 1983<\/em> (2018) wyprodukowany przez Netflix. Za re\u017cyseri\u0119 odpowiada\u0142y takie re\u017cyserki jak Agnieszka Holland, Kasia Adamik, Olga Chajdas i Agnieszka Smoczy\u0144ska. Zdj\u0119cia zosta\u0142y wykonane m.in. przez Tomasza Naumiuka, Mateusza Wich\u0142acza i wsp\u00f3\u0142autora filmu Bodo Koksa, Arkadiusza Tomiaka.<\/p>\n\n\n\n

\u015awiat filmu przypomina nieco ten wykreowany par\u0119 lat wcze\u015bniej w mockumencie Holoubka. Tutaj bowiem te\u017c nie dosz\u0142o do triumfu \u201cSolidarno\u015bci\u201d i upadku \u017celaznej kurtyny. Polska w roku 2003 dalej \u017cyje w komunizmie, ale znacznie bardziej restrykcyjnym i orwellowskim ni\u017c w Poczt\u00f3wkach z republiki absurdu<\/em>. Wszystko przez zamach terrorystyczny, kt\u00f3ry mia\u0142 miejsce 20 lat temu, w tytu\u0142owym 1983.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Plakat promuj\u0105cy serial 1983<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Idealistyczny student prawa (Maciej Musia\u0142) i skompromitowany oficer \u015bledczy (Robert Wi\u0119ckiewicz) odkrywaj\u0105 wielki spisek b\u0119d\u0105cy powodem, dla kt\u00f3rego Zwi\u0105zek Sowiecki nie zosta\u0142 obalony.<\/p>\n\n\n\n

Brzmi jak pocz\u0105tek intryguj\u0105cego, futurystycznego thrillera. I tak w wielu miejscach jest. Szczeg\u00f3lnie wra\u017cenie robi ca\u0142a oprawa audiowizualna. Podobnie jak wcze\u015bniej w przypadku Legend Polskich<\/em>, czu\u0107 tutaj zew Hollywoodu, cho\u0107 w du\u017co mroczniejszym wydaniu. Scenografia Anny Anosowicz i kostiumy Anny Lewi\u0144skiej imponuj\u0105. Podobnie jak pi\u0119knie operuj\u0105ce \u015bwiat\u0142ocieniem zdj\u0119cia i efekty VFX. Problemy pojawiaj\u0105 si\u0119 jednak, gdy aktorzy si\u0119 odzywaj\u0105. Serial wydaje si\u0119 czasem nier\u00f3wny pod k\u0105tem re\u017cyserii i fabu\u0142y. Niekiedy odnosi si\u0119 wra\u017cenie, jakby autor scenariusza, Joshua Long, nie do ko\u0144ca rozumia\u0142 polsk\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107, a kwestie bohater\u00f3w by\u0142y niezgrabnie t\u0142umaczone aktorom z angielskiego. Serial finalnie zosta\u0142 przyj\u0119ty z mieszanymi uczuciami, ale raczej lepiej ni\u017c film Koksa. Prawdopodobnie z powodu nie najlepszych ocen Netflix jednak nie zdecydowa\u0142 si\u0119 na drugi sezon.<\/p>\n\n\n\n

W tym samym roku Netflix postanowi\u0142 zrobi\u0107 uk\u0142on w stron\u0119 polskich youtuber\u00f3w. W zwi\u0105zku z nadchodz\u0105c\u0105 premier\u0105 popularnego dystopijnego serialu antologicznego Black Mirror, <\/em>producenci z platformy streamingowej poprosili takich tw\u00f3rc\u00f3w jak, opisywana wcze\u015bniej, Grupa Filmowa Darwin, Martin Stankiewicz, Krzysztof Gonciarz oraz Huyen Pham z kana\u0142u Emce Kwadrat o zrealizowanie film\u00f3w kr\u00f3tkometra\u017cowych w stylistyce produkcji Charliego Brookera.<\/p>\n\n\n\n

Wyniki przesz\u0142y naj\u015bmielsze oczekiwania. Produkcje stworzone przez youtuber\u00f3w okaza\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie, albo niemal tak samo, intryguj\u0105ce jak oryginalna produkcja. 15-minutowa etiuda G.F. Darwin pt. 1%<\/em> opowiada histori\u0119 pary (Jan Jurkowski i Helena Chorzelska), kt\u00f3ra zg\u0142asza si\u0119 do specjalistycznego o\u015brodka technologicznego, \u017ceby dowiedzie\u0107 si\u0119, kim b\u0119dzie ich dziecko, gdy si\u0119 urodzi. Jak twierdzi reprezentantka firmy, s\u0105 w stanie to przewidzie\u0107 z 99-procentow\u0105 skuteczno\u015bci\u0105. Gdy jednak okazuje si\u0119, \u017ce syn bohater\u00f3w mo\u017ce zosta\u0107 morderc\u0105, pojawiaj\u0105 si\u0119 pytania, na ile mo\u017cna zawierzy\u0107 systemowi.<\/p>\n\n\n\n

Kolejny film, Suma szcz\u0119\u015bcia,<\/em> stworzony przez Martina Stankiewicza, r\u00f3wnie\u017c przedstawia losy pary w zwi\u0105zku. Ch\u0142opak (Wac\u0142aw Warcho\u0142) chce poprawi\u0107 swoje relacje z dziewczyn\u0105 (Maria Paw\u0142owska). W tym celu decyduje si\u0119 na zainstalowanie w sobie specjalnej aplikacji, kt\u00f3ra stale analizuje poziom zadowolenia partnerki i podpowiada bohaterowi, co powinien uczyni\u0107, np. co jej ugotowa\u0107 albo jaki kupi\u0107 prezent. Pr\u0119dko ch\u0142opak jednak orientuje si\u0119, \u017ce apka nie jest wcale taka doskona\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Rozstanie<\/em> Krzysztofa Gonciarza opisuje histori\u0119 dw\u00f3jki vloger\u00f3w, kt\u00f3rzy jednocze\u015bnie s\u0105 w zwi\u0105zku. Krzysiek i Kasia (Kasia Mecinski) w pewnym momencie si\u0119 rozstaj\u0105, dziel\u0105c swoj\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107 fan\u00f3w na dwa obozy. \u017beby tego by\u0142o ma\u0142o, oboje nakr\u0119caj\u0105 dram\u0119 w mediach, jeszcze bardziej zaogniaj\u0105c sytuacj\u0119. Etiuda chyba najmniej futurystyczna z tej serii, ale je\u015bli wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 jej za\u0142o\u017cenie, wed\u0142ug kt\u00f3rego bohaterowie mierz\u0105 si\u0119 z zagro\u017ceniami wynikaj\u0105cymi z technologii, wydaje si\u0119, \u017ce mo\u017cna przymkn\u0105\u0107 oko.<\/p>\n\n\n\n

Trwaj\u0105cy 8 minut film Huyen Pham pt. 69.90 <\/em>opowiada o rannym \u017co\u0142nierzu, kt\u00f3ry trafia do bunkra swojego wroga. \u017beby prze\u017cy\u0107, musi zaufa\u0107 tajemniczej pani naukowiec. Po pewnym czasie okazuje si\u0119, \u017ce wszystko by\u0142o gr\u0105 w wirtualnej rzeczywisto\u015bci. Bohater uznaje, \u017ce zamiast wyj\u015b\u0107 ze znajomymi, woli wr\u00f3ci\u0107 do \u015bwiata gry i sp\u0119dzi\u0107 wi\u0119cej czasu z fikcyjn\u0105 dziewczyn\u0105. Scenariusz pisa\u0142 B\u0142a\u017cej Dzikowski znany wcze\u015bniej cho\u0107by z serii Legendy Polskie<\/em>. Czarne lusterko<\/em> pokaza\u0142o, \u017ce je\u015bli da\u0107 zdolnym youtuberom zasoby, s\u0105 w stanie wykreowa\u0107 bardzo intryguj\u0105ce wizje w stylistyce science fiction.<\/p>\n\n\n\n

W latach 2018-2019 powsta\u0142o jeszcze kilka pe\u0142nometra\u017cowych film\u00f3w SF. Pozwol\u0119 sobie pokr\u00f3tce o nich napisa\u0107: High Life<\/em> (re\u017c. Claire Denis, 2018) to intryguj\u0105ce dzie\u0142o przedstawiaj\u0105ce \u017cycie by\u0142ych skaza\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy pr\u00f3buj\u0105 przetrwa\u0107 na statku kosmicznym w dalekim kosmosie. Wsparta przez PISF mi\u0119dzynarodowa koprodukcja z gwiazdorsk\u0105 obsad\u0105, m.in. Robertem Pattinsonem, Juliette Binoche, Mi\u0105 Goth oraz Agat\u0105 Buzek. Za polsk\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 produkcyjn\u0105 odpowiada\u0142o studio Madants, wsp\u00f3\u0142autorem zdj\u0119\u0107 by\u0142 Tomasz Naumiuk.<\/p>\n\n\n\n

Jestem REN<\/em> (2019) w re\u017cyserii Piotra Ryczko jest raczej nieudanym filmem, pojawia si\u0119 w nim jednak ciekawy w\u0105tek m\u0119\u017cczyzny w zwi\u0105zku z androidk\u0105 gran\u0105 przez Mart\u0119 Kr\u00f3l, notabene nagrodzon\u0105 za t\u0119 rol\u0119 na MFF Fantastycznych w Trie\u015bcie.<\/p>\n\n\n\n

Warty odnotowania jest r\u00f3wnie\u017c, trwaj\u0105cy 72 minuty, niezale\u017cny film Ostatni samotnik <\/em>(re\u017c. Amadeusz Kocan, 2019) podejmuj\u0105cy bardzo popularny w\u015br\u00f3d fan\u00f3w SF temat alternatywnej postapokalipsy, gdzie w czasie katastrofy w Czarnobylu dosz\u0142o do znacznie wi\u0119kszego ska\u017cenia[24]<\/a><\/sup><\/sup>. W filmie wyst\u0105pi\u0142y takie ciekawe postaci jak pisarz Micha\u0142 Go\u0142kowski, czy komicy Grzegorz Halama i Abelard Giza.<\/p>\n\n\n\n

Ostatni\u0105 produkcj\u0105 z tej fazy jest kr\u00f3tkometra\u017cowa Synchronizacja <\/em>(2019) w re\u017cyserii Anny Kasi\u0144skiej. \u201eRok 2084. M\u0119\u017cczy\u017ani s\u0105 bliscy wygini\u0119cia. W wiekowej willi, otoczone g\u0105szczem ro\u015blin, cztery kobiety \u017cyj\u0105 w absolutnej symbiozie. Czekaj\u0105, a\u017c ich cykle menstruacyjne zsynchronizuj\u0105 si\u0119. Wszystkie pragn\u0105 zosta\u0107 matkami, lecz dawca mo\u017ce by\u0107 tylko jeden. W ko\u0144cu nadchodzi upragniony dzie\u0144. Dawca pojawia si\u0119 na uroczystej kolacji, podczas kt\u00f3rej nieoczekiwanie ulega wypadkowi i \u2013 jak si\u0119 wszystkim wydaje \u2013 umiera. Czy to koniec marze\u0144?\u201d[25]<\/a><\/sup><\/sup> Filmu niestety nie by\u0142o mi dane obejrze\u0107, jednak zwiastun oraz obsada (m.in. Agnieszka Grochowska i Tomasz W\u0142osok) robi\u0105 wra\u017cenie.<\/p>\n\n\n\n

By\u0142bym niesprawiedliwy, gdybym na koniec nie wspomnia\u0142 o wizjonerskim, na po\u0142y publicystycznym i fabularnym filmie Photon<\/em> (2017) stworzonym przez Normana Leto. Dzie\u0142o opisuje teori\u0119 na temat tego, jak powsta\u0142y materia i \u017cycie oraz przewidywania na to, jak b\u0119dzie wygl\u0105da\u0142 \u015bwiat przysz\u0142o\u015bci. Film nietypowy, o niesamowitej oprawie, na pewno wart obejrzenia.<\/p>\n\n\n\n

Czwarta faza (2020-2021) \u2013 nadwi\u015bla\u0144ska SF w epoce COVID i Putina<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Do 2020 roku mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce polskie kino science fiction coraz \u201e\u017cwawiej wype\u0142za\u0142o\u201d na \u015bwiat\u0142o dzienne. Nakr\u0119cono w tym czasie nie tylko dziesi\u0105tki mniejszych, niezale\u017cnych film\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c kilka du\u017cych maj\u0105cych swoj\u0105 premier\u0119 w kinach czy na platformach streamingowych. Nie by\u0142 to jeszcze najpewniej poziom, \u017ceby mo\u017cna w og\u00f3le by\u0142o m\u00f3wi\u0107 o nurcie polskiego kina SF. Natomiast na pewno czytelnik przyzna, \u017ce ten gatunek zacz\u0105\u0142 coraz cz\u0119\u015bciej przenika\u0107 do g\u0142\u00f3wnego nurtu.<\/p>\n\n\n\n

Po wybuchu pandemii, jak wszyscy pami\u0119tamy, wiele bran\u017c, w tym tak\u017ce i filmowa, zosta\u0142o zamro\u017conych. Przez wiele miesi\u0119cy nie mo\u017cna by\u0142o realizowa\u0107 wi\u0119kszych plan\u00f3w filmowych, ci, kt\u00f3rzy si\u0119 na to decydowali, nara\u017cali si\u0119 na ostracyzm \u015brodowiska. Epidemia z jednej strony wstrzyma\u0142a wiele produkcji, z drugiej poruszy\u0142a g\u0142owy \u2013 w ko\u0144cu wydarzy\u0142o si\u0119 co\u015b, czego ludzko\u015b\u0107 obawia\u0142a si\u0119 od dawna, co przez lata tw\u00f3rcy opisywali w powie\u015bciach, filmach i serialach.<\/p>\n\n\n\n

W nast\u0119pstwie tych wydarze\u0144 niejako powsta\u0142 film Erotica 2022<\/em> (2020) wyprodukowany przez Netflix. Pi\u0119\u0107 nowel napisanych i wyre\u017cyserowanych przez r\u00f3\u017cne artystki opisuj\u0105cych \u017cycie kobiet \u017cyj\u0105cych w dystopijnej nieodleg\u0142ej przysz\u0142o\u015bci, w kt\u00f3rej ponownie rz\u0105dzi patriarchat.<\/p>\n\n\n\n

I chocia\u017c ta seria w przewa\u017caj\u0105cej ilo\u015bci zebra\u0142a mia\u017cd\u017c\u0105co negatywne opinie (ocena na FilmWebie nie przekracza 2,8\/10[26]<\/a><\/sup><\/sup>), to jednak chcia\u0142bym o niej wspomnie\u0107, bo porusza istotne tematy i, jakby nie patrze\u0107, wpisuje si\u0119 w konwencj\u0119 science fiction.<\/p>\n\n\n\n

W przedstawionych nowelach kobiety i m\u0119\u017cczy\u017ani w publicznej przestrzeni musz\u0105 \u017cy\u0107 osobno, inaczej mog\u0105 narazi\u0107 si\u0119 na kar\u0119. Pa\u0144stwo stale wszystkich kontroluje. Ludzie s\u0105 przez to bardzo samotni, nie potrafi\u0105 nikomu zaufa\u0107 i nie mog\u0105 pozwala\u0107 sobie na prawdziwe emocje. Poza tym \u015bwiatu grozi katastrofa ekologiczna, bohaterowie musz\u0105 nosi\u0107 specjaln\u0105 odzie\u017c i maski, \u017ceby chroni\u0107 si\u0119 przed kwa\u015bnymi deszczami. W pewnym momencie ka\u017cda z bohaterek postanawia si\u0119 zbuntowa\u0107, by na nowo poczu\u0107 si\u0119 kochan\u0105, po\u017c\u0105dan\u0105 albo by do\u015bwiadczy\u0107 tego, \u017ce po prostu \u017cyj\u0105. Wizja przejmuj\u0105ca i ciekawa, niestety pe\u0142na luk. Znaczna cz\u0119\u015b\u0107 filmu ci\u0105gnie si\u0119 niemi\u0142osiernie, nie wci\u0105ga. Chocia\u017c moim zdaniem na tle innych wybijaj\u0105 si\u0119 nowele Nied\u017awied\u017a <\/em>(re\u017c. Anna Jadowska) oraz Nocna zmiana<\/em> (re\u017c. Olga Chajdas).<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Plakat promuj\u0105cy film Erotica 2022<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Rok 2020 to r\u00f3wnie\u017c premiera serialu Kierunek: Noc<\/em> Netfliksa, kt\u00f3ry zosta\u0142 zainspirowany powie\u015bci\u0105 Staro\u015b\u0107 aksolotla<\/em>[27]<\/a><\/sup><\/sup> wspania\u0142ego polskiego pisarza SF, Jacka Dukaja. Nie b\u0119d\u0119 si\u0119 o nim szerzej rozpisywa\u0142, poniewa\u017c, b\u0105d\u017a co b\u0105d\u017a, jest to jednak produkcja zagraniczna. Wspominam o niej jednak g\u0142\u00f3wnie dlatego, \u017ce jej producentem wykonawczym jest Tomasz Bagi\u0144ski.<\/p>\n\n\n\n

W roku 2021 sytuacja pandemiczna zacz\u0119\u0142a si\u0119 nieco stabilizowa\u0107. Wtedy to te\u017c, jesieni\u0105, na FPFF w Gdyni mia\u0142a miejsce ciekawa premiera, filmu mikrobud\u017cetowego[28]<\/a><\/sup><\/sup>, pt. Dzie\u0144, w kt\u00f3rym znalaz\u0142em w \u015bmieciach dziewczyn\u0119<\/em> (re\u017c. Micha\u0142 Krzywicki). Produkcja niesamowita, zrealizowana przez bardzo zdolnych tw\u00f3rc\u00f3w, maj\u0105cych na swoim koncie m.in. postmodernistyczny film Diversion End<\/em> (2017) nagrodzony Nagrod\u0105 Jury M\u0142odzie\u017cowego na festiwalu \u201eM\u0142odzi i Film\u201d w Koszalinie. Opis: \u201cW niedalekiej przysz\u0142o\u015bci zoboj\u0119tnia\u0142y aktywista (Micha\u0142 Krzywicki) og\u0142asza, \u017ce o p\u00f3\u0142nocy w Sylwestra pope\u0142ni samob\u00f3jstwo w prote\u015bcie przeciwko panuj\u0105cemu na nowo w Polsce niewolnictwu. Jego plan staje pod znakiem zapytania, gdy znajduje w \u015bmieciach porzucon\u0105 niewolnic\u0119 (Dagmara Brodziak) i postanawia jej pom\u00f3c odzyska\u0107 wolno\u015b\u0107\u201d[29]<\/a><\/sup><\/sup>. Film robi wra\u017cenie, tym bardziej, je\u015bli we\u017amie si\u0119 pod uwag\u0119, jak niskim bud\u017cetem dysponowali producenci. G\u0142\u00f3wni aktorzy wcielili si\u0119 w swoje postaci bardzo wiarygodnie, ukazuj\u0105c nam niecodzienn\u0105 relacj\u0119, mi\u0119dzy depresyjnym ch\u0142opakiem, a dziewczyn\u0105 wypran\u0105 z emocji, kt\u00f3ra stopniowo uczy si\u0119 ludzkich zachowa\u0144. Produkcja bardzo aktualna, odwo\u0142uj\u0105ca si\u0119 nie tylko do problematyki totalitaryzmu i praw cz\u0142owieka, ale r\u00f3wnie\u017c poruszaj\u0105ca tematy social medi\u00f3w, relacji mi\u0119dzyludzkich, a szczeg\u00f3lnie ojca z synem.<\/p>\n\n\n\n

Film Micha\u0142a Krzywickiego niestety nie zosta\u0142 doceniony w Gdyni, ani nie dosta\u0142 si\u0119 do kinowej dystrybucji. Dalej jednak jest w festiwalowym obiegu i osobi\u015bcie mocno trzymam za niego kciuki, maj\u0105c nadziej\u0119, \u017ce jeszcze pojawi si\u0119 w polskich kinach lub na kt\u00f3rej\u015b platformie streamingowej.<\/p>\n\n\n\n

W ostatnim roku swoj\u0105 premier\u0119 mia\u0142y tak\u017ce dwie intryguj\u0105ce produkcje kr\u00f3tkometra\u017cowe. Pierwsza pt. Czarny szlak ebonitu<\/em> (re\u017c. Wiktor Kie\u0142czykowski) powstawa\u0142a bodaj przez 8 lat. Film wzbudza\u0142 w ostatnich latach troch\u0119 kontrowersji w\u015br\u00f3d fan\u00f3w, kt\u00f3rzy wsparli tw\u00f3rc\u00f3w na portalu crowdfundingowym. Przez du\u017c\u0105 ilo\u015b\u0107 efekt\u00f3w specjalnych oraz problemy z ud\u017awi\u0119kowieniem prace przesun\u0119\u0142y si\u0119 o tyle, \u017ce wiele os\u00f3b przesta\u0142o ju\u017c wierzy\u0107, \u017ce premiera kiedykolwiek si\u0119 odb\u0119dzie. Na szcz\u0119\u015bcie jednak film uda\u0142o si\u0119 sko\u0144czy\u0107 i zosta\u0142 pokazany publiczno\u015bci 2 stycznia 2022 roku. Film, osadzony w postapokaliptycznym \u015bwiecie, opowiada histori\u0119 tajemniczego Stalkera \u017cyj\u0105cego samotnie na obrze\u017cach zrujnowanego \u015bwiata. W ma\u0142ym bunkrze przeciwatomowym konstruuje urz\u0105dzenie, kt\u00f3re pomo\u017ce mu wydosta\u0107 si\u0119 z Zony otaczaj\u0105cej Czarnobyl. Brakuje mu jednak niezb\u0119dnych materia\u0142\u00f3w, dlatego musi wyj\u015b\u0107 do radioaktywnej strefy, w kt\u00f3rej czekaj\u0105 na niego niebezpiecze\u0144stwa w postaci nieprzyjaznych ludzi oraz maszyn.<\/p>\n\n\n\n

G\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0119 zagra\u0142 Jacek Dew\u00f3dzki, muzyk znany m.in. z zespo\u0142u D\u017cem. Film przenika niepokoj\u0105ca, niemal transowa atmosfera, dope\u0142niona przez muzyk\u0119 Franciszka \u017bo\u0142\u0119dziowskiego. Pomimo tego, \u017ce short jest raczej powolny, znajduje si\u0119 w nim kilka ca\u0142kiem widowiskowych scen walki, przy u\u017cyciu kaskader\u00f3w i VFX-\u00f3w. Jest to na pewno kolejny przyk\u0142ad, \u017ce w Polsce da si\u0119 robi\u0107 filmy o tematyce postapo. S\u0105 te\u017c widzowie, kt\u00f3rzy oczekuj\u0105 takiej rozrywki.<\/p>\n\n\n\n

Drugi short pt. Pok\u00f3j<\/em> (2021) w re\u017cyserii Krzysztofa Jankowskiego jest adaptacj\u0105 opowiadania Stanis\u0142awa Lema[30]<\/a><\/sup><\/sup>. Akcja dzieje si\u0119 w 2055 roku. Bohaterem jest kosmonauta Ijon Tichy (Wojciech Solarz), kt\u00f3ry w Parlamencie Pans\u0142owia\u0144skim ma wyg\u0142osi\u0107 przem\u00f3wienie przeciwstawiaj\u0105ce si\u0119 wprowadzeniu Pozaziemskich Regulacji Ludzkich. Przedstawiciele rz\u0105du robi\u0105 wszystko, \u017ceby nie dopu\u015bci\u0107 do tego wyst\u0105pienia. Ijon wi\u0119c podst\u0119pnie zostaje uwi\u0119ziony w swoim pokoju hotelowym i nied\u0142ugo p\u00f3\u017aniej przekonuje si\u0119, \u017ce jest na nim testowana najnowsza bro\u0144 powoduj\u0105ca multiplikacj\u0119 jego postaci. Bohater jednak, zamiast pr\u00f3bowa\u0107 znale\u017a\u0107 wyj\u015bcie z tej sytuacji, wdaje si\u0119 z samym sob\u0105 w dyskusj\u0119, co doprowadza do r\u00f3\u017cnych absurdalnych wydarze\u0144.<\/p>\n\n\n\n

Ostatni\u0105 produkcj\u0105 w moim artykule b\u0119dzie nowy serial Netfliksa, Otw\u00f3rz oczy <\/em>(2021), czyli ekranizacja powie\u015bci Druga szansa[31]<\/a><\/sup><\/sup> <\/em>Katarzyny Bereniki Miszczuk. Re\u017cyseri\u0105 zaj\u0119li si\u0119 Anna Jadowska i Adrian Panek. Za scenariusz odpowiadaj\u0105 m.in. Kasper Bajon oraz Igor Brejdygant. Zgodnie z opisem producent\u00f3w: \u201cJulka (Maria Wawreniuk) trafia do centrum leczenia amnezji w nast\u0119pstwie tragicznego wypadku. W o\u015brodku nawi\u0105zuje relacje z innymi pacjentami o podobnych do\u015bwiadczeniach i urazach. Poznaje r\u00f3wnie\u017c tajemniczego Adama (Ignacy Liss). Ch\u0142opak staje si\u0119 tam jej przewodnikiem. Kiedy jednak Julka zaczyna mie\u0107 dziwne sny, kt\u00f3re wydaj\u0105 si\u0119 jej a\u017c nazbyt realne, zastanawia si\u0119, czy miejsce, w kt\u00f3rym si\u0119 znajduje jest tym, za kt\u00f3re je dotychczas uwa\u017ca\u0142a. Dziewczyna stara si\u0119 uciec z o\u015brodka, jednocze\u015bnie d\u0105\u017c\u0105c do odkrycia prawdy: ten \u015bwiat nie jest takim, jakim si\u0119 wydaje.\u201d[32]<\/a><\/sup><\/sup><\/p>\n\n\n\n

Otw\u00f3rz oczy<\/em> to serial nietuzinkowy. Z jednej strony przypomina nieco produkcje typu The OA<\/em> (2016-2019, tw\u00f3rcy Zal Batmanglij i Brit Marling) i powiela niekt\u00f3re schematy opowie\u015bci dziej\u0105cych si\u0119 w szpitalach psychiatrycznych, z drugiej przyci\u0105ga fajnymi, charyzmatycznymi bohaterami oraz mrocznym klimatem. Pocz\u0105tkowo ci\u0119\u017cko by\u0142o mi nawet oceni\u0107, czy jest to science fiction, tak jak twierdz\u0105 tw\u00f3rcy, bo przez d\u0142ug\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 serialu wydaje si\u0119 raczej, \u017ce produkcji bli\u017cej jest do mystery czy dramatu psychologicznego. Z czasem jednak na \u015bwiat\u0142o dzienne wychodz\u0105 fakty, kt\u00f3re jednak nie pozostawiaj\u0105 z\u0142udze\u0144. Serial polecam bardzo gor\u0105co. Szczeg\u00f3lnie, \u017ce odnosi si\u0119 wra\u017cenie, \u017ce wci\u0105\u017c widzia\u0142o go w Polsce bardzo niewiele os\u00f3b i dalej ma\u0142o si\u0119 o nim m\u00f3wi. Wi\u0119cej czasu po\u015bwi\u0119ca si\u0119 natomiast krytykowaniu mniej udanych produkcji.<\/p>\n\n\n\n

Faza\u2026 pi\u0105ta? \u2013 czy czeka nas wi\u0119cej polskiego science fiction?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wydawa\u0142oby si\u0119, \u017ce polskie kino, a wi\u0119c jego tw\u00f3rcy i producenci, stopniowo zaczyna si\u0119 otwiera\u0107 na odwa\u017cniejsze produkcje gatunkowe. Jak przedstawi\u0142em we wcze\u015bniejszych podrozdzia\u0142ach, powstaje u nas nie tylko coraz wi\u0119cej krymina\u0142\u00f3w, film\u00f3w gangsterskich, ale r\u00f3wnie\u017c horrory, fantasy i science fiction. Dalej oczywi\u015bcie najwi\u0119cej tego typu film\u00f3w i seriali jest realizowanych niezale\u017cnie, w niskich bud\u017cetach dla widz\u00f3w na YouTube, na szcz\u0119\u015bcie wi\u0119ksi producenci i platformy s\u0105 coraz cz\u0119\u015bciej zainteresowane fantastyk\u0105. Przyk\u0142adem niech b\u0119dzie najnowsza produkcja Netfliksa w gatunku fantasy horror, czyli Krakowskie potwory <\/em>(2022). Od pewnego producenta wiem r\u00f3wnie\u017c, \u017ce jedna z platform streamingowych jeszcze w tym roku ma wypu\u015bci\u0107 kolejn\u0105 produkcj\u0119 w gatunku science fiction. Czy jest si\u0119 z czego cieszy\u0107? Moim zdaniem owszem! Nawet je\u015bli wi\u0119kszo\u015b\u0107 tego typu dzie\u0142 nie sprosta oczekiwaniom widowni i krytyki, najwa\u017cniejsze, \u017ce gatunkowe opowie\u015bci w og\u00f3le powstaj\u0105 w g\u0142\u00f3wnym nurcie. Bo im wi\u0119cej ich b\u0119dzie realizowanych, tym wi\u0119ksza szansa, \u017ce znajd\u0105 si\u0119 w\u015br\u00f3d nich produkcje dobre albo nawet wybitne.<\/p>\n\n\n\n

Wszyscy wiemy jednak, \u017ce dzisiejsze czasy nie s\u0105 najbardziej sprzyjaj\u0105ce dla inwestowania w kinematografi\u0119. Inflacja, koronawirus, wojna na Ukrainie. W kuluarach ju\u017c s\u0142yszy si\u0119 o niewyp\u0142acalno\u015bci niekt\u00f3rych du\u017cych telewizji albo o tym, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 projekt\u00f3w zostaje zamro\u017cona, w oczekiwaniu na rozw\u00f3j sytuacji. Takie informacje oczywi\u015bcie nie napawaj\u0105 optymizmem, trzeba mie\u0107 jednak wiar\u0119, \u017ce to wszystko, pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej, si\u0119 sko\u0144czy. Tak jak sko\u0144czy\u0142a si\u0119 II wojna \u015bwiatowa, jak sko\u0144czy\u0142 si\u0119 PRL. I \u017ce zn\u00f3w b\u0119dziemy mieli szans\u0119 na powr\u00f3t do jakiej\u015b normalno\u015bci. A w najgorszym razie \u2013 otaczaj\u0105ce nas szale\u0144stwa i absurdy stan\u0105 si\u0119 inspiracj\u0105 dla filmowc\u00f3w i pisarzy fantastyki naukowej.<\/p>\n\n\n\n

  1. \n

    J. Love, 14 Times Science Fiction Writers Predicted the Future, <\/em>https:\/\/www.ranker.com\/list\/sci-fi-predictions-that-came-true\/jordan-love<\/a> [dost\u0119p: 12.03.2022]. \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>

  2. \n

    J. Styczy\u0144ski, Oddzia\u0142 intensywnej komputeryzacji. Tak SI pomo\u017ce lekarzom,<\/em> https:\/\/technologia.dziennik.pl\/aktualnosci\/galeria\/8188482,si-lekarze-szpital.html<\/a> [dost\u0119p: 12.03.2022]. \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>

  3. \n

    M. Stone, Stephen Hawking and a Russian Billionaire Want to Build an Interstellar Starship<\/em>, https:\/\/gizmodo.com\/a-russian-billionaire-and-stephen-hawking-want-to-build-1770467186<\/a> [dost\u0119p: 13.03.2022]. \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>

  4. \n

    M. Kaku, Fizyka przysz\u0142o\u015bci. Nauka do 2100 roku<\/em>, Pr\u00f3szy\u0144ski i S-ka, Warszawa 2011, s. 7-20. \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>

  5. \n

    Wi\u0119cej o tezie \u201enowego totalitaryzmu\u201d w kontek\u015bcie medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych mo\u017cna pos\u0142ucha\u0107 w audycji Wojna cywilizacji <\/em>Polskiego Radia, https:\/\/polskieradio24.pl\/130\/7518\/Artykul\/2659672,Nowy-totalitaryzm-Tomasz-Teluk-o-mediach-spolecznosciowych<\/a> [dost\u0119p: 13.03.2022]. \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>

  6. \n

    Wi\u0119cej o z\u0142otym wieku SF, cho\u0107 g\u0142\u00f3wnie literatury, mo\u017cna poczyta\u0107 w Encyklopedii Science Fiction: https:\/\/sf-encyclopedia.com\/entry\/golden_age_of_sf<\/a>, z kolei o nowej erze tego gatunku w USA pisa\u0142 Z. Shaft w IndieWire: https:\/\/www.indiewire.com\/2017\/10\/science-fiction-golden-age-blade-runner-ready-player-one-avatar-1201885153\/<\/a> [dost\u0119p: 14.03.2022]. \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>

  7. \n

    B. Hawryluk, Czy polscy re\u017cyserzy \u015bni\u0105 o filmach sci-fi? (Cz\u0119\u015b\u0107 1-5)<\/em>, 2016, https:\/\/film.org.pl\/a\/czy-polscy-rezyserzy-snia-o-filmach-sci-fi-czesc-1-76415<\/a> [dost\u0119p: 14.03.2022] oraz Polacy w kosmosie – kino science fiction w PRL-u,<\/em> [w]: Europejskie kino gatunk\u00f3w. Tom 3,<\/em> red. P. Kletowski, WUJ, 2021, s. 11-45. \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>

  8. \n

    A wi\u0119c od momentu, gdy min\u0105\u0142 rok od powstania Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej, kt\u00f3ry znacz\u0105co przyczyni\u0142 si\u0119 do rozwoju polskiej kinematografii \u2013 w tym fantastycznonaukowej. \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>

  9. \n

    Dodam, \u017ce wspomniane \u201ewype\u0142zanie\u201d zbieg\u0142o si\u0119 z wej\u015bciem na polski rynek Netfliksa, kt\u00f3ry nied\u0142ugo p\u00f3\u017aniej zaserwowa\u0142 nam polski dystopijny serial 1983<\/em> (2018) i od tamtej pory niemal co roku wypuszcza polskie produkcje z fantastycznymi w\u0105tkami. Swego rodzaju \u201erozszczelnienie\u201d u polskich filmowc\u00f3w da\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c zaobserwowa\u0107 po premierze Cz\u0142owieka z magicznym pude\u0142kiem<\/em> (2017) Bodo Koksa. To natomiast, \u017ce powy\u017csze dzie\u0142a, cz\u0119sto o tematyce antytotalitarnej, zacz\u0119\u0142y powstawa\u0107 akurat kr\u00f3tko po doj\u015bciu do w\u0142adzy pewnej konserwatywnej partii, pozostawi\u0119 dla w\u0142asnych domys\u0142\u00f3w czytelnika. \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>

  10. \n

    W artykule Polacy w kosmosie \u2013 kino science fiction w PRL-u <\/em> [w]: Europejskie kino gatunk\u00f3w. Tom 3, red. P. Kletowski, WUJ, 2021,<\/em> s. 34-35.<\/em> na przyk\u0142adzie perypetii Piotra Szulkina opisa\u0142em, \u017ce, przynajmniej za czas\u00f3w Edwarda Gierka i Wojciecha Jaruzelskiego, kontakty naszych filmowc\u00f3w z polskimi pisarzami SF nie by\u0142y najprzyjemniejsze. Re\u017cyserzy cz\u0119sto nie dysponowali wielkimi bud\u017cetami, co nie podoba\u0142o si\u0119 literatom, kt\u00f3rzy woleliby zobaczy\u0107 ekranizacje swoich powie\u015bci z rozmachem w stylu Hollywood, \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>

  11. \n

    M.in. do takich produkcji jak Terminator \u2013 Ocalenie <\/em>(2009), Iron Man 2<\/em> (2010), Transformers <\/em>3 (2011), Atlas chmur<\/em> (2012), Pacific Rim<\/em> (2013) i kilku cz\u0119\u015bci Avengers\u00f3w<\/em>. \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>

  12. \n

    R. Kosik, Felix, Net i Nika oraz teoretycznie mo\u017cliwa katastrofa<\/em>, Wydawnictwo Powergraph, 2005. \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>

  13. \n

    https:\/\/www.filmweb.pl\/film\/Ambassada-2013-662460<\/a> [dost\u0119p: 13.03.2022]. \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>

  14. \n

    S. Lem, Kongres futurologiczny<\/em>, [w]: zbiorze opowiada\u0144 Bezsenno\u015b\u0107<\/em>, Wydawnictwo Literackie, 1971. \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>

  15. \n

    https:\/\/filmpolski.pl\/fp\/index.php?film=1233559<\/a> [dost\u0119p: 15.03.2022] \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>

  16. \n

    https:\/\/filmpolski.pl\/fp\/index.php?film=1238387<\/a> [dost\u0119p: 17.03.2022] \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>

  17. \n

    https:\/\/gfdarwin.fandom.com\/pl\/wiki\/Grupa_Filmowa_Darwin<\/a> [dost\u0119p: 17.03.2022] \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>

  18. \n

    https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=1J_Y12RqeLM<\/a> [dost\u0119p: 29.03.2022] \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>

  19. \n

    https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=hRdYz8cnOW4<\/a> [dost\u0119p: 29.03.2022] \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>

  20. \n

    https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=M-skpeuYmfE<\/a> [dost\u0119p: 29.03.2022] \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>

  21. \n

    Operacja Bazyliszek, https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=qS2xTGLCu-M<\/a> oraz film Jaga, https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=uKbuFYd468w<\/a> [dost\u0119p: 29.03.2022] \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>

  22. \n

    W. Kulik, Twardowsky 3.14 \u2013 pe\u0142nometra\u017cowe Legendy Polskie zapowiedziane<\/em>, https:\/\/www.benchmark.pl\/aktualnosci\/twardowsky-3-14-pelnometrazowy-film-legendy-polskie.html<\/a> [dost\u0119p: 15.03.22] \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>

  23. \n

    B. Hawryluk, EMBERS. Przysz\u0142o\u015b\u0107 bez przesz\u0142o\u015bci, <\/em>https:\/\/film.org.pl\/r\/embers-przyszlosc-bez-przeszlosci-82601<\/a> [dost\u0119p:17.03.22]. \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>

  24. \n

    Nurt zapocz\u0105tkowa\u0142a powie\u015b\u0107 Piknik na skraju drogi <\/em>(1972) braci Strugackich oraz p\u00f3\u017aniejsza ekranizacja pt. Stalker<\/em> (1979) w re\u017cyserii Andrieja Tarkowskiego. P\u00f3\u017aniej tematyk\u0119 Zony oraz postapo w rosyjsko-ukrai\u0144skim wydaniu wypromowa\u0142y gry wideo S.T.A.L.K.E.R. oraz fanfikowe powie\u015bci pisane m.in. przez Micha\u0142a Go\u0142kowskiego. \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>

  25. \n

    Opis ze strony FilmPolski.pl, https:\/\/filmpolski.pl\/fp\/index.php?film=1248954<\/a> [dost\u0119p: 17.03.22] \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>

  26. \n

    https:\/\/www.filmweb.pl\/film\/Erotica+2022-2020-856322<\/a> [dost\u0119p: 29.03.2022] \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>

  27. \n

    J. Dukaj, Staro\u015b\u0107 aksolotla,<\/em> Wydawnictwo Literackie, 2015. \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>

  28. \n

    Mikrobud\u017cety to nowy rodzaj wsparcia dla debiutant\u00f3w, wprowadzony w 2018 roku przez PISF. Wybrani tw\u00f3rcy mog\u0105 otrzyma\u0107 dofinansowanie nie przekraczaj\u0105ce 1 mln z\u0142. \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>

  29. \n

    Opis z portalu FilmPolski.pl, https:\/\/filmpolski.pl\/fp\/index.php?film=1258128<\/a> [dost\u0119p: 17.03.22] \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>

  30. \n

    S. Lem, Podr\u00f3\u017c si\u00f3dma<\/em>, [w]: Dzienniki gwiazdowe<\/em>, Wydawnictwo Literackie, 1966. \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>

  31. \n

    K. B. Miszczuk, Druga szansa<\/em>, Uroboros, 2013. \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>

  32. \n

    Opis z portalu FilmPolski.pl, https:\/\/filmpolski.pl\/fp\/index.php?film=1257864<\/a> [dost\u0119p: 17.03.22]. \u2191<\/a><\/p>\n<\/li><\/ol>\n\n\n\n

    \n\n\n\n

    Brunon Hawryluk \u2013 <\/strong>scenarzysta filmowy i telewizyjny, konsultant scenariuszowy. Okazjonalnie re\u017cyser i producent. Cz\u0142onek Gildii Scenarzyst\u00f3w Polskich. Sw\u00f3j pierwszy \u017cywy kontakt z filmem prze\u017cy\u0142, statystuj\u0105c jako dziecko w Cze\u015b\u0107, Tereska<\/em> (2001) Roberta Gli\u0144skiego. Studiowa\u0142 re\u017cyseri\u0119 w AMA Film Academy w Krakowie oraz filmoznawstwo w Warszawskiej Szkole Filmowej. Absolwent warsztat\u00f3w scenariopisarskich Bahama Films i innych. Autor scenariuszy filmowych, m.in. fanowskiego filmu o Wied\u017aminie pt. P\u00f3\u0142 wieku poezji p\u00f3\u017aniej<\/em> (2019). Scenarzysta i head writer seriali dla TVN, TV4, Polsatu i innych telewizji (m.in. Wojenne dziewczyny<\/em> w TVP). W 2021 r. jego scenariusz pt. Frycek<\/em> zosta\u0142 nagrodzony w konkursie Script Mentoring organizowanym przez Mazovia Warsaw Film Commission. Publikowa\u0142 artyku\u0142y na Lubiegroze.pl oraz Film.org.pl, autor cyklu o polskim kinie science fiction pt. Czy polscy re\u017cyserzy \u015bni\u0105 o filmach sci-fi?<\/em> Jego artyku\u0142 Polacy w kosmosie \u2013 kino science fiction w PRL-u<\/em> ukaza\u0142 si\u0119 w ksi\u0105\u017cce Europejskie kino gatunk\u00f3w. Tom 3<\/em> (2021, WUJ, red. P. Kletowski). <\/p>\n\n\n\n

    Streszczenie:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Autor artyku\u0142u obejrza\u0142 i przeanalizowa\u0142 blisko sto film\u00f3w i seriali, kt\u00f3re w latach 2006-2021 zosta\u0142y zrealizowane przez polskich filmowc\u00f3w, i kt\u00f3re mo\u017cna zaliczy\u0107 do gatunku science fiction. W niniejszym tek\u015bcie skupi\u0142 si\u0119 na oko\u0142o trzydziestu z nich, kt\u00f3re, jego zdaniem, s\u0105 warte uwagi widz\u00f3w. Artyku\u0142 jest rodzajem przegl\u0105du tych film\u00f3w \u2013 w czterech \u201efazach\u201d (lata 2006-2010, 2011-16, 2016-19 oraz 2020-21) przedstawiono nie tylko mainstreamowe filmy pe\u0142nometra\u017cowe i seriale z gatunku SF, ale r\u00f3wnie\u017c kr\u00f3tkometra\u017cowe, animacje oraz produkcje internetowe (jak Legendy Polskie<\/em> Allegro i filmy Grupy Filmowej Darwin), kt\u00f3re zrealizowano na wysokim poziomie i kt\u00f3re zdoby\u0142y wielk\u0105 popularno\u015b\u0107. Autor podkre\u015bli\u0142 r\u00f3wnie\u017c du\u017cy wp\u0142yw PISF-u oraz platformy Netflix na tego typu produkcji. Ca\u0142o\u015b\u0107 podsumowa\u0142 rozwa\u017caniami na temat \u201efazy pi\u0105tej\u201d, kt\u00f3ra w\u0142a\u015bnie si\u0119 zaczyna, w czasie, gdy z jednej strony grozi nam \u201enowy totalitaryzm\u201d, z drugiej \u2013 produkcje staj\u0105 si\u0119 coraz bardziej mi\u0119dzynarodowe i polscy producenci coraz cz\u0119\u015bciej poszukuj\u0105 odwa\u017cnego i fantastycznonaukowego kontentu.<\/p>\n\n\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    nie tylko mainstreamowe filmy pe\u0142nometra\u017cowe i seriale z gatunku SF, ale r\u00f3wnie\u017c kr\u00f3tkometra\u017cowe, animacje oraz produkcje internetowe (jak Legendy Polskie Allegro i filmy Grupy Filmowej Darwin), kt\u00f3re zrealizowano na wysokim poziomie i kt\u00f3re zdoby\u0142y wielk\u0105 popularno\u015b\u0107. Autor podkre\u015bli\u0142 r\u00f3wnie\u017c du\u017cy wp\u0142yw PISF-u oraz platformy Netflix na tego typu produkcji. Ca\u0142o\u015b\u0107 podsumowa\u0142 rozwa\u017caniami na temat \u201efazy pi\u0105tej\u201d, kt\u00f3ra w\u0142a\u015bnie si\u0119 zaczyna, w czasie, gdy z jednej strony grozi nam \u201enowy totalitaryzm\u201d, z drugiej \u2013 produkcje staj\u0105 si\u0119 coraz bardziej mi\u0119dzynarodowe i polscy producenci coraz cz\u0119\u015bciej poszukuj\u0105 odwa\u017cnego i fantastycznonaukowego kontentu.<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":3667,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[1125],"tags":[1243,1238,1234,1241,1232,1233,1240,1239,1242,709,1235,1236,1237],"ppma_author":[1231],"class_list":["post-3366","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pleograf-historyczno-filmowy-kwartalnik-filmoteki-narodowej-nr-1-2022","tag-baginski","tag-dystopia","tag-komputer","tag-lem","tag-nauka","tag-polskie-sf","tag-postapo","tag-przyszlosc","tag-robot","tag-science-fiction","tag-sf","tag-technologia","tag-totalitaryzm"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t