{"id":3306,"date":"2022-03-28T13:57:34","date_gmt":"2022-03-28T12:57:34","guid":{"rendered":"https:\/\/pleograf.pl\/?p=3306"},"modified":"2022-09-27T14:55:00","modified_gmt":"2022-09-27T13:55:00","slug":"moje-zycie-to-thriller-z-elementami-filmu-grozy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/moje-zycie-to-thriller-z-elementami-filmu-grozy\/","title":{"rendered":"Moje \u017cycie to thriller z elementami filmu grozy"},"content":{"rendered":"\n

DOI: 10.56351\/PLEOGRAF.2022.1.13<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Jacek Koprowicz, \u0141\u00f3d\u017a 2022 rok. Autor: Micha\u0142 Dondzik. Prawa: Micha\u0142 Dondzik.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Z<\/strong> Jackiem Koprowiczem, re\u017cyserem i scenarzyst\u0105, rozmawia Micha\u0142 Dondzik<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik:<\/strong> Gdyby mia\u0142 pan podsumowa\u0107 swoj\u0105 karier\u0119, do jakiego gatunku filmowego zaliczy\u0142by pan swoj\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107?<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz:<\/strong> Do\u015b\u0107 podchwytliwe pytanie. Jedn\u0105 nog\u0105 sta\u0142em w gatunku okre\u015blanym jako kino biograficzne, drug\u0105 \u201ewdepn\u0105\u0142em\u201d w gatunek zawieszony pomi\u0119dzy horrorem, thrillerem, a nawet science-fiction. Funkcjonowa\u0142em w takim rozkroku. Od czasu studi\u00f3w filologicznych by\u0142em zafascynowany wielkimi postaciami zwi\u0105zanymi ze sztuk\u0105 i literatur\u0105 \u2013 s\u0105dzi\u0142em, \u017ce ka\u017cda z nich jest fantastycznym tworzywem na film. M\u00f3j debiut Przeznaczenie <\/em>by\u0142 pr\u00f3b\u0105 z\u0142amania kanonu obowi\u0105zuj\u0105cego w\u00f3wczas w polskim filmie biograficznym. <\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: A swoje \u017cycie, do jakiego gatunku filmowego by pan zaliczy\u0142?<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Motorem nap\u0119dowym mojego \u017cycia jest ciekawo\u015b\u0107. Nie tylko jutra, ale te\u017c odkrywania tajemnic. Z jednej strony konkretnych postaci, takich jak Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Stanis\u0142aw Ignacy Witkiewicz czy teraz Julian Tuwim, z drugiej tej zawieszonej mi\u0119dzy \u017cyciem i \u015bmierci\u0105. Konkretnie, je\u015bli \u017cycie po \u017cyciu istnieje, to co jest po drugiej stronie, w tak zwanym \u015bwiecie metafizycznym. Ale zawsze \u201eto co\u015b\u201d chcia\u0142em przedstawi\u0107 w konwencji filmu realistycznego, a nie np. onirycznego. <\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik:  A pa\u0144skie \u017cycie?<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Moje \u017cycie to thriller z elementami filmu grozy. Najpierw wszystko wspaniale si\u0119 zapowiada\u0142o, a potem za\u0142ama\u0142o. Kilka razy podejmowa\u0142em pr\u00f3b\u0119 zdobycia bud\u017cetu na filmy w Polskim Instytucie Sztuki Filmowej, niestety odrzucan\u0105 przez ekspert\u00f3w. Poniewa\u017c do realizacji film\u00f3w nie dochodzi\u0142o efektem by\u0142 akt samospalenia. Ale jako\u015b udawa\u0142o mi si\u0119 z tego stosu zej\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: Pisz\u0105c scenariusz, zastanawia si\u0119 pan kto panu wyprodukuje film?<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Nie my\u015bl\u0119 takimi kategoriami. Dopiero po napisaniu rozgl\u0105dam si\u0119. Pisanie scenariusza to rodzaj niebezpiecznej obsesji. Postaci, kt\u00f3re powo\u0142uj\u0119, budz\u0105 mnie potem co rano i zmuszaj\u0105 abym si\u0119 dalej nimi zajmowa\u0142. Dopiero kiedy zaspokoj\u0105 ciekawo\u015b\u0107 i dowiaduj\u0105, jak to si\u0119 ko\u0144czy, znikaj\u0105.  Ale widocznie nie zajmowa\u0142em si\u0119 tymi postaciami, kt\u00f3rymi zgodnie z duchem czasu wypada si\u0119 zajmowa\u0107, przez to, wraz z nimi, znalaz\u0142em si\u0119 na oucie.<\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik:  I jak si\u0119 pan tam czuje?<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz:  W sumie dobrze. Mam wra\u017cenie, \u017ce nigdy nie zrobi\u0142em nic sprzecznego ze sob\u0105, a to jest dla mnie najwa\u017cniejsze. Fantastyczne je\u015bli odniesie si\u0119 sukces, ale przygl\u0105daj\u0105c si\u0119 sukcesom koleg\u00f3w mam wra\u017cenie, \u017ce wszyscy dooko\u0142a zjadaj\u0105  w\u0142asny ogon i wypluwaj\u0105 go za ka\u017cdym razem, w troch\u0119 innej formie traktat\u00f3w martyrologicznych. M\u00f3j problem polega na tym, \u017ce za wcze\u015bnie przeczyta\u0142em Poetyk\u0119<\/em> Arystotelesa i u\u015bwiadomi\u0142em sobie, \u017ce wszystkie w\u0105tki i motywy zosta\u0142y ju\u017c wykorzystane. B\u0119dziemy je tylko powtarza\u0107. Mo\u017ce st\u0105d ta moja szale\u0144cza szar\u017ca, \u017ce uda si\u0119 pewne schematy prze\u0142ama\u0107. Ale jako\u015b inni nie s\u0105 moimi pr\u00f3bami zainteresowani.<\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: Przyszed\u0142 pan na \u015bwiat w niezwyk\u0142ym miejscu.<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: To by\u0142 dom Filmu Polskiego. Po II wojnie \u015bwiatowej \u201eCzo\u0142\u00f3wka Filmowa Wojska Polskiego\u201d przenios\u0142a si\u0119 z Lublina do \u0141odzi. Na pocz\u0105tku jej siedziba mie\u015bci\u0142a si\u0119 w willi Oscara Kona na Targowej. Tam, gdzie dzisiaj jest szko\u0142a filmowa. Podobno moja mama wskaza\u0142a re\u017cyserowi Aleksandrowi Fordowi hal\u0119 sportow\u0105, w kt\u00f3rej powsta\u0142a Wytw\u00f3rnia Film\u00f3w Fabularnych. Moja mama Stefania Koprowicz mia\u0142a by\u0107 malark\u0105, ale w 1939 roku przerwa\u0142a studia, a po wojnie pracowa\u0142a w \u0141odzi w sklepie \u201eCzuj-Czyn\u201d, kt\u00f3ry sprzedawa\u0142 artyku\u0142y harcerskie. Potem znalaz\u0142a si\u0119 na Targowej, gdzie szukali ksi\u0119gowej. Mama przez lata by\u0142a ksi\u0119gow\u0105 w Wytw\u00f3rni Film\u00f3w Fabularnych. Ale to na Targowej pozna\u0142a mojego ojca i Aleksandra Forda. I tak to si\u0119 zacz\u0119\u0142o. Potem \u201eCzo\u0142\u00f3wka\u201d przej\u0119\u0142a dom na rogu ul. Narutowicza i Lindleya, <\/strong>i wszyscy zwi\u0105zani z filmem tam si\u0119 wprowadzili. Pami\u0119tam, \u017ce nade mn\u0105 mieszka\u0142 Jerzy Passendorfer i Mieczys\u0142aw Wajnberger, na trzecim pi\u0119trze operator Antoni Wawrzyniak, byli tam te\u017c Roman Wajdowicz, p\u00f3\u017aniejszy rektor szko\u0142y filmowej, re\u017cyserzy: Janusz Star i Jerzy Kawalerowicz. W domu przylegaj\u0105cym mieszka\u0142 Ludwik Starski z synem Allanem, wybitny scenograf Roman Mann. W tej grupie ca\u0142y czas funkcjonowali\u015bmy i bardzo si\u0119 z\u017cyli\u015bmy.<\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik:   Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce by\u0142 pan skazany na film od urodzenia?<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz:   Troch\u0119 tak, bo bardzo wcze\u015bnie zacz\u0105\u0142em je\u017adzi\u0107 na plany filmowe.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Aleksander Ford i J\u00f3zef Koprowicz. Autor: Wojciech Urbanowicz. Prawa: WFDiF \/po Studiu Filmowym \u201eKadr\u201d\/<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: Urodzi\u0142 si\u0119 pan w 1947 roku. Roku nakr\u0119cenia pierwszego polskiego powojennego filmu Zakazanych piosenek<\/em> Leonarda Buczkowskiego, do kt\u00f3rego d\u017awi\u0119k nagra\u0142 pana ojciec J\u00f3zef Koprowicz.<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Ojciec ud\u017awi\u0119kowia\u0142 te\u017c Polskie Kroniki Filmowe. By\u0142 w klanie pierwszych d\u017awi\u0119kowc\u00f3w, obok Jana Radlicza, Stanis\u0142awa Urbaniaka i J\u00f3zefa Bartczaka. Pami\u0119tam, jak w trakcie bankietu na planie Do widzenia, do jutra<\/em> Janusza Morgensterna, gdzie znalaz\u0142em si\u0119 z ojcem, kt\u00f3ry kilka dni zast\u0119powa\u0142 swojego przyjaciela Urbaniaka, wyszed\u0142em na pla\u017c\u0119. Pr\u00f3bowa\u0142em puszcza\u0107 kaczki, gdy mija mnie ubrany w czarne okulary Zbigniew Cybulski. Po kilku zdaniach rozmowy, nieoczekiwanie pyta: Jacu\u015b, a kiedy si\u0119 urodzi\u0142e\u015b? Odpowiadam: 3 listopada. Na to on: Ja te\u017c urodzi\u0142em si\u0119 3 listopada, nie martw si\u0119, b\u0119dziesz \u017cy\u0142 tak d\u0142ugo jak ja! Przez moment powsta\u0142a wtedy taka dziwna wi\u0119\u017a mi\u0119dzy nami. Cybulski zgin\u0105\u0142 8 stycznia 1967 roku w wieku 40 lat. I to mi zosta\u0142o. Pami\u0119tam, \u017ce gdy p\u00f3\u017aniej ja sko\u0144czy\u0142em 40 lat, to przez ca\u0142y dzie\u0144 nie wychodzi\u0142em z domu, \u017ceby nic mi si\u0119 nie przydarzy\u0142o. Taki rodzaj kl\u0105twy nade mn\u0105 wisia\u0142, czu\u0142em si\u0119 przez Cybulskiego napi\u0119tnowany. Ale nic si\u0119 nie sta\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Zbigniew Cybulski. Autor: Tadeusz Kubiak. Prawa: Filmoteka Narodowa \u2013 Instytut Audiowizualny.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: Mia\u0142 pan te\u017c przygody ze szko\u0142\u0105 filmow\u0105, do kt\u00f3rej pana nie przyj\u0119li, ze wzgl\u0119du na zbyt m\u0142ody wiek.<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Po zdaniu matury mia\u0142em 17 lat. Potem chcia\u0142em studiowa\u0107 filozofi\u0119, ale wtedy w \u0141odzi nie by\u0142o takiego wydzia\u0142u. Zdecydowa\u0142em si\u0119 wi\u0119c na filologi\u0119, gdzie by\u0142a za\u0142o\u017cona przez Stefani\u0119 Skwarczy\u0144sk\u0105 i prowadzona przez Boles\u0142awa Lewickiego Katedra Teorii Literatury, Filmu i Teatru. I tak na pocz\u0105tek tzw. mojej kariery sta\u0142em si\u0119 teoretykiem filmu i krytykiem filmowym. Prac\u0119 magistersk\u0105 pisa\u0142em z tw\u00f3rczo\u015bci Pier Paolo Pasoliniego,  o konstrukcji mitu. By\u0142em nim zafascynowany. To by\u0142y czasy strukturalizmu i koncepcji, \u017ce film jest form\u0105 j\u0119zyka. I jak j\u0119zyk m\u00f3wiony, zawiera elementy sk\u0142adni. Pasolini napisa\u0142 prac\u0119, \u017ce podobnie jak w j\u0119zyku wyst\u0119puj\u0105 cz\u0105stki znaczeniowe \u2013 fonemy, tak w filmie s\u0105 to \u201ecinemy\u201d. My\u015bla\u0142em, \u017ce Pasolini ju\u017c na etapie scenopisu wymy\u015bla tak precyzyjnie ca\u0142\u0105 konstrukcj\u0119, programuje w szczeg\u00f3\u0142ach komunikat filmu \u2013 tak, jak sk\u0142ada si\u0119 zdanie. Ja nie zna\u0142em w\u0142oskiego, dlatego Maria Kornatowska napisa\u0142a do niego list. Odpisa\u0142 mi, \u017ce to wszystko to jest bzdura, \u017ce ca\u0142\u0105 t\u0119 koncepcj\u0119 \u201ecinem\u00f3w\u201d wymy\u015bli\u0142 dopiero w monta\u017cowni. Tak leg\u0142a w gruzach moja wiara, \u017ce ka\u017cdy element filmu mo\u017cna od pocz\u0105tku precyzyjnie zaprogramowa\u0107. Potem sko\u0144czy\u0142em wydzia\u0142 operatorski, bo uwa\u017ca\u0142em i nadal uwa\u017cam, \u017ce aby zrozumie\u0107 warsztat filmowy, to trzeba przej\u015b\u0107 przez studia operatorskie.<\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: Czy poza analiz\u0105 tw\u00f3rczo\u015bci Pasoliniego czego\u015b si\u0119 pan na  filologii nauczy\u0142? Istnia\u0142 ju\u017c wtedy temat gatunk\u00f3w filmowych?<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Nie przypominam sobie. Ale dzi\u0119ki  filologii zafascynowa\u0142y mnie wielkie postacie polskiej literatury. By\u0142em ciekaw, w jaki spos\u00f3b \u017cycie osobiste i prywatne tw\u00f3rc\u00f3w przek\u0142ada si\u0119 na ich dzie\u0142o: w jaki spos\u00f3b tw\u00f3rca korzysta z samego siebie, ze swoich w\u0142asnych do\u015bwiadcze\u0144 i jak\u0105 cen\u0119 za to p\u0142aci. Na pocz\u0105tku absolutnie zafascynowa\u0142 mnie Kazimierz Przerwa-Tetmajer. By\u0142 nawet moment, w kt\u00f3rym zastanawia\u0142em si\u0119, czy na  filologii nie otworzy\u0107 doktoratu, temat brzmia\u0142: \u201eProblemy asertywno\u015bci tworzyw non werbalnych z punktu widzenia fenomenologii\u201d. Ale dosta\u0142em si\u0119 na wydzia\u0142 operatorski i m\u00f3j opiekun, operator Mieczys\u0142aw Jahoda za\u017cartowa\u0142, \u017ce w napisach ko\u0144cowych filmu b\u0119dzie podane: fotosy do filmu doktor Jacek Koprowicz. To sprawi\u0142o, \u017ce moja kariera naukowa run\u0119\u0142a i doktorat zrobi\u0142em dopiero po 30 czy 40 latach. <\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik:  Czyli porzuci\u0142 pan aspiracje naukowe na rzecz wydzia\u0142u operatorskiego?<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz:  Tak. Bardzo zainteresowa\u0142em si\u0119 fotografi\u0105 i to chyba by\u0142 g\u0142\u00f3wny pow\u00f3d. Do dzi\u015b niekt\u00f3rzy m\u00f3wi\u0105, \u017ce mam pewne predyspozycje w kreowaniu obrazu i szkoda, \u017ce nie zosta\u0142em operatorem.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Kadr z etiudy Obszar zamkni\u0119ty<\/em> (1976). Prawa: PWSTiF w \u0141odzi.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: Prosz\u0119 opowiedzie\u0107 o swojej debiutanckiej awangardowej etiudzie Obszar zamkni\u0119ty<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Napisa\u0142em scenariusz, dziekan popar\u0142 mnie i uda\u0142o si\u0119 film zrealizowa\u0107. Szale\u0144stwo polega na tym, \u017ce dostawali\u015bmy kamer\u0119, ta\u015bm\u0119, walczyli\u015bmy,<\/strong> \u017ceby dosta\u0107 aluminiowy a nie ci\u0119\u017cki o\u0142owiany akumulator, a dalej cz\u0142owiek sam by\u0142 sobie \u017ceglarzem, sterem i okr\u0119tem. Wymy\u015bli\u0142em etiud\u0119 dziej\u0105c\u0105 si\u0119 w \u0141odzi na cmentarzu na Kircholu, na kt\u00f3ry w tamtych czasach mo\u017cna by\u0142o jeszcze wchodzi\u0107. Wyczyta\u0142em w jakich\u015b materia\u0142ach, \u017ce odbywa\u0142y si\u0119 tam egzekucje \u017byd\u00f3w z getta i towarzyszy\u0142a im tak\u017ce orkiestra. Zatrudni\u0142em ch\u0142opak\u00f3w ze szko\u0142y muzycznej, a m\u00f3j kolega po filologii niemieckiej zagra\u0142 Niemca. Robili\u015bmy pr\u00f3b\u0119 przed \u015bwitem, ch\u0142opaki gra\u0142y na instrumentach, a kt\u00f3ry\u015b z okolicznych mieszka\u0144c\u00f3w zadzwoni\u0142 na milicj\u0119, \u017ce co\u015b bardzo dziwnego dzieje si\u0119 na tym cmentarzu. To znaczy \u201eprawdopodobnie \u017bydzi zmartwychwstali\u201d. Czekali\u015bmy z ekip\u0105 na \u015bwit, a\u017c nagle widz\u0119 patrol milicyjny z broni\u0105 zasuwaj\u0105cy w nasz\u0105 stron\u0119. Milicjanci widzieli tylko orkiestr\u0119 z instrumentami i mog\u0142o im si\u0119 wydawa\u0107, \u017ce to duchy. Naprawd\u0119 widzia\u0142em przera\u017cenie w oczach milicjant\u00f3w, a potem ulg\u0119, gdy dostrzegli wreszcie kamer\u0119 i zrozumieli, \u017ce kr\u0119cony jest film. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Kadr z etiudy Mit<\/em> (1978). Prawa: PWSTiF w \u0141odzi.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: Mit<\/em> z 1978 roku znamionuje ju\u017c pewne rozwi\u0105zania, kt\u00f3re b\u0119dzie pan stosowa\u0142 w Przeznaczeniu<\/em>. To pr\u00f3ba filmu katastroficznego z elementami science-fiction. Jaki by\u0142 pana pomys\u0142 na ten film?<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Ten film doprowadzi\u0142 do sza\u0142u mojego opiekuna, profesora Janusza Morgensterna, \u017ce to nie jest normalnie, po ludzku opowiedziana historia z m\u00f3wi\u0105cymi aktorami, tylko z narratorem z off-u. Natomiast z drugiej strony profesor Janusz Majewski by\u0142 bardzo za tym wizyjnym, kreacyjnym charakterem filmu. Prawie si\u0119 o niego pok\u0142\u00f3cili, prezentuj\u0105c dwie zupe\u0142nie r\u00f3\u017cne postawy w jego ocenie. Scenariusz, kt\u00f3ry powsta\u0142, nie m\u00f3g\u0142 by\u0107 do ko\u0144ca zrealizowany, bo nie mia\u0142em wystarczaj\u0105cych \u015brodk\u00f3w. Ca\u0142e szcz\u0119\u015bcie, \u017ce uda\u0142o mi si\u0119 zdoby\u0107 makiet\u0119 anio\u0142a, kt\u00f3ry l\u0105duje, aby obwie\u015bci\u0107 \u015bwiatu zag\u0142ad\u0119. Stworzyli\u015bmy iluzj\u0119 \u015bwiata, albo po katastrofie, albo w oczekiwaniu na ni\u0105. Atutem sta\u0142o si\u0119 pozyskanie znanego lektora z Kroniki Filmowej. Charakterystyczny i przez wszystkich widz\u00f3w rozpoznawalny g\u0142os zapowiada\u0142 te wszystkie kataklizmy, przy bardzo motorycznym ruchu kamery. Ale gdybym mia\u0142 do dyspozycji wi\u0119ksz\u0105 gam\u0119 \u015brodk\u00f3w, film by\u0142by pe\u0142niejszy. <\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: Czy mo\u017ce pan co\u015b wi\u0119cej powiedzie\u0107 na temat Nekropolis<\/em> pomys\u0142u  zwi\u0105zanego z zombie, lud\u017ami mieszkaj\u0105cymi na cmentarzu. To scenariusz, kt\u00f3ry zaproponowa\u0142 pan jako sw\u00f3j fabularny debiut?<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Ten scenariusz pisa\u0142em ju\u017c na czwartym roku studi\u00f3w. To by\u0142 taki surrealistyczny pomys\u0142, \u017ce ludzie przenosz\u0105 si\u0119 na cmentarze i urz\u0105dzaj\u0105 sobie mieszkania we wspania\u0142ych grobowcach. Ale r\u00f3wnocze\u015bnie pojawia si\u0119 \u015bwiat wampiryczny i dochodzi do r\u00f3\u017cnych konflikt\u00f3w pomi\u0119dzy \u015bwiatami zmar\u0142ych i \u017cywych. Pomys\u0142 jest tak odjechany, \u017ce nadaje si\u0119 na szalon\u0105, surrealistyczn\u0105 komedi\u0119 z elementami proroczo-wizyjnymi zwi\u0105zanymi z nasz\u0105 sytuacj\u0105 tu i teraz. Ale mam wra\u017cenie, \u017ce polskie kino nie jest gotowe na tak\u0105 propozycj\u0119 wymykaj\u0105c\u0105 si\u0119 gatunkom. Do tematu wracam ca\u0142y czas i wci\u0105\u017c aktualizowany pojawia si\u0119 w r\u00f3\u017cnych wariantach. Najnowsza wersja nosi tytu\u0142 Polacy, nic si\u0119 nie sta\u0142o<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Krzysztof Zanussi. Autor: Jerzy Troszczy\u0144ski. Prawa: Filmoteka Narodowa \u2013 Instytut Audiowizualny.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik:  W 1983 roku pojawia si\u0119 pomys\u0142 na film o poecie Kazimierzu Przerwie-Tetmajerze.<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Ju\u017c na prze\u0142omie 1981 i 1982 roku zacz\u0119\u0142y si\u0119 rozmowy zwi\u0105zane z Przeznaczeniem<\/em>. To by\u0142 bardzo trudny moment, poniewa\u017c po rozwi\u0105zaniu Zespo\u0142u Filmowego \u201eX\u201d Andrzeja Wajdy nie chciano kierowa\u0107 do realizacji propozycji \u201eTor-u\u201d Krzysztofa Zanussiego, bo chciano go te\u017c rozwi\u0105za\u0107. Przeznaczenie<\/em> by\u0142o jedynym scenariuszem mo\u017cliwym do zaakceptowania przez ministerstwo, bo nie dotyczy\u0142o spraw moralnego niepokoju. W tamtych czasach ka\u017cdy re\u017cyser musia\u0142 przej\u015b\u0107 przez debiut telewizyjny. Ja mia\u0142em szcz\u0119\u015bcie, \u017ce wtedy by\u0142 bojkot telewizji i Krzysztof Zanussi z Krzysztofem Kie\u015blowskim zacz\u0119li si\u0119 zastanawia\u0107, czy w takim razie nie zrobi\u0107 z Przeznaczenia<\/em> od razu filmu kinowego.<\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: Czemu wybra\u0142 pan akurat Kazimierza Przerw\u0119-Tetmajera, a nie np.  Miko\u0142aja Kopernika?<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: My\u015bl\u0119, \u017ce Kopernik jest fantastycznym tematem. Tylko, czy  mo\u017cna  zrobi\u0107 film o wielkim astronomie zakochanym w kobiecie, kt\u00f3ra jest jego s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 ? To nie jest love story zako\u0144czona happy endem. Zazdrosny o pi\u0119kn\u0105 kobiet\u0119 biskup oskar\u017ca j\u0105 o czary i postanawia spali\u0107 na stosie. Kopernik, aby j\u0105 ratowa\u0107, decyduje si\u0119 na rozstanie. \u017bycie osobiste Kopernika jest fascynuj\u0105ce. Gdy p\u00f3\u017aniej chcia\u0142em robi\u0107 film o Fryderyku Chopinie, to uznano, \u017ce o Tetmajerze ujawni\u0142em za du\u017co, ale nie jest on narodow\u0105 \u015bwi\u0119to\u015bci\u0105, jak nasz najbardziej rozpoznawalny na \u015bwiecie artysta, a tej \u015bwi\u0119to\u015bci kala\u0107 nie pozwol\u0105. Szkoda, bo tajemnica \u017cycia osobistego artyst\u00f3w, cz\u0119sto przek\u0142ada si\u0119 na ich dorobek. <\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik:  Jak w tamtych latach wygl\u0105da\u0142 typowy polski film biograficzny i co pan s\u0105dzi o tej  konwencji?<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Obowi\u0105zywa\u0142a pewna zasada pomnikowo\u015bci, to znaczy posta\u0107 mia\u0142a by\u0107 szlachetna i  nieskazitelna, a jej tw\u00f3rczo\u015b\u0107 by\u0142a form\u0105 iluminacji, kt\u00f3ra na ni\u0105 sp\u0142ywa\u0142a. Mnie natomiast zafascynowa\u0142a kwestia ceny, jak\u0105 p\u0142aci si\u0119 za tw\u00f3rczo\u015b\u0107. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Zbigniew Zapasiewicz. Autor:  brak danych. Prawa: nieustalone.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: Po zatwierdzeniu scenariusza Przeznaczenia<\/em> pozosta\u0142o panu wybra\u0107 aktora do roli Tetmajera i zacz\u0105\u0107 realizacj\u0119. Ale tutaj zacz\u0119\u0142y si\u0119 schody\u2026<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Marzy\u0142em, by Tetmajera zagra\u0142 kto\u015b kto ma niezwyk\u0142\u0105 osobowo\u015b\u0107 i predyspozycje do uto\u017csamienia si\u0119 z postaci\u0105. To by\u0142 Zbigniew Zapasiewicz. Odbyli\u015bmy kilka spotka\u0144, by\u0142 zafascynowany scenariuszem i zgodzi\u0142 si\u0119 zagra\u0107 t\u0119 rol\u0119. Wierzy\u0142em, \u017ce stworzy \u015bwietn\u0105 kreacj\u0119 aktorsk\u0105, nawet niekt\u00f3re sceny zosta\u0142y przeredagowane pod niego, ju\u017c by\u0142y uszyte kostiumy. Ale tej wizji nie uda\u0142o si\u0119 dope\u0142ni\u0107. Gustaw Holoubek zosta\u0142 odwo\u0142any z funkcji dyrektora Teatru Dramatycznego i zesp\u00f3\u0142 aktorski uzna\u0142, \u017ce jedyn\u0105 osob\u0105, kt\u00f3ra mo\u017ce go zast\u0105pi\u0107 jest Zbigniew Zapasiewicz. A ten uzna\u0142, \u017ce misja w Teatrze Dramatycznym jest wa\u017cniejsza od zagrania roli w filmie jakiego\u015b debiutanta. Pami\u0119tam rozmow\u0119, w kt\u00f3rej przekaza\u0142 mi swoj\u0105 decyzj\u0119: zdj\u0105\u0142 but, po\u0142o\u017cy\u0142 g\u0142ow\u0119 na stoliku i powiedzia\u0142, \u017ce za to co mi robi mog\u0119 mu przywali\u0107 butem w g\u0142ow\u0119. Te buty by\u0142y podkute ma\u0142ymi blaszkami. No oczywi\u015bcie od\u0142o\u017cy\u0142em ten but i odszed\u0142em, \u015bwiadomy, \u017ce to koniec wielkiej przygody, kt\u00f3ra si\u0119 nie spe\u0142ni. Wielokrotnie p\u00f3\u017aniej \u015bni\u0142a mi si\u0119 ta scena, ale by\u0142em bardziej krwio\u017cerczy, bra\u0142em ten but i mistrza pra\u0142em po g\u0142owie. Potem zacz\u0119\u0142o si\u0119 szukanie nowych pomys\u0142\u00f3w, kto mo\u017ce zagra\u0107 Tetmajera. Przyszed\u0142 mi do g\u0142owy m\u00f3j kolega z wydzia\u0142u aktorskiego, cz\u0142owiek z wielk\u0105 charyzm\u0105, Mariusz Benoit. Ale to zosta\u0142o odrzucone przez Zesp\u00f3\u0142 Filmowy, kt\u00f3ry uwa\u017ca\u0142, \u017ce powinienem szuka\u0107 w\u015br\u00f3d znanych aktor\u00f3w. Pierwszym pomys\u0142em Krzysztofa Zanussiego by\u0142 Krzysztof Kolberger. Pojecha\u0142em na spotkanie z nim, zgodzi\u0142 si\u0119 zagra\u0107, ale ja nagle nabra\u0142em przekonania, \u017ce to nieporozumienie. Nie dogadali\u015bmy si\u0119. Nast\u0119pny by\u0142 Janusz Gajos, um\u00f3wi\u0142em si\u0119 z nim na spotkanie w Spatifie. Mia\u0142 ambiwalentny stosunek do scenariusza, przede wszystkim sceny erotyczne by\u0142y obok jego emploi. Zastanawia\u0142 si\u0119, czy on by chcia\u0142 gra\u0107 tak\u0105 posta\u0107 i bra\u0107 udzia\u0142 w takich scenach. Wsta\u0142em, bardzo mu podzi\u0119kowa\u0142em i wyszed\u0142em ze spotkania. Nie spos\u00f3b tu nie wspomnie\u0107 Krystyny Jandy. Uda\u0142em si\u0119 do teatru \u201eAteneum\u201d, aby zaproponowa\u0107 udzia\u0142 w moim debiucie, chodzi\u0142o o rol\u0119 kobiec\u0105. Odm\u00f3wi\u0142a. I wtedy zaproponowa\u0142a, \u017ce mo\u017ce zagra\u0107 Tetmajera. Nie by\u0142em na tak\u0105 propozycj\u0119 przygotowany. Wr\u00f3ci\u0142em do Zespo\u0142u. W trakcie narady Stanis\u0142aw R\u00f3\u017cewicz zaproponowa\u0142 mi Jerzego Radziwi\u0142owicza. Zafundowano mi bilet lotniczy do Krakowa i polecia\u0142em na rozmow\u0119 z Radziwi\u0142owiczem, kt\u00f3ry zna\u0142 ju\u017c scenariusz i zgodzi\u0142 si\u0119 zagra\u0107. Tylko \u017ce terminy mu si\u0119 rozjecha\u0142y,<\/strong> bo chyba gra\u0142 wtedy u Jeana-Luca Godarda, wi\u0119c zaproponowa\u0142 by odwlec zdj\u0119cia o p\u00f3\u0142 roku, a ja tego nie mog\u0142em ju\u017c zrobi\u0107. Wr\u00f3ci\u0142em do Warszawy i ponownie zaproponowa\u0142em do roli Mariusza Benoit, bo coraz bardziej si\u0119 wewn\u0119trznie upewnia\u0142em, \u017ce to on powinien by\u0107 Tetmajerem. I wtedy Zanussi powiedzia\u0142: r\u00f3b co chcesz, mam nadziej\u0119, \u017ce Mariusz Benoit b\u0119dzie tak\u0105 twoj\u0105 Maj\u0105 Komorowsk\u0105. No i tak to si\u0119 sko\u0144czy\u0142o. Dosta\u0142em b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Mariusz Benoit, Gra\u017cyna Trela, Przeznaczenie <\/em>(1985). Autor: brak danych. Prawa: WFDiF \/po Studiu Filmowym \u201eTor\u201d\/<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik:  Ten film jest jakby prze\u0142amany, sk\u0142ada si\u0119 z dw\u00f3ch cz\u0119\u015bci i dw\u00f3ch poetyk. Jaka by\u0142a koncepcja na kreacj\u0119 \u015bwiata Tetmajera?<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Wszystkie elementy zwi\u0105zane z si\u0142\u0105 jego poezji i wykreowaniem poety prawie na Boga, bo do takiej roli nar\u00f3d go wyni\u00f3s\u0142, a potem str\u0105ci\u0142 z Olimpu, sprawi\u0142y, \u017ce w konstrukcj\u0119 filmu by\u0142o wpisane p\u0119kni\u0119cie: wzlot i upadek. Ten zwi\u0105zany jest z synem, kt\u00f3ry  jest dope\u0142nieniem losu Tetmajera. Syna zagra\u0142 Micha\u0142 Bajor. Byli widzowie, kt\u00f3rzy stali si\u0119 fanami pierwszej cz\u0119\u015bci filmu, inni drugiej. To znaczy od scen, gdy pojawia si\u0119 Bajor. I odkrywa, jaki los zgotowa\u0142 mu ojciec, Jak\u0105 go napi\u0119tnowa\u0142 wiar\u0105, \u017ce te\u017c b\u0119dzie wielkim poet\u0105. Ale syn nie mia\u0142 talentu i fina\u0142 by\u0142 dramatyczny. Wizualnie te\u017c chcieli\u015bmy odej\u015b\u0107 od schematu i opowiedzie\u0107 historyczny film z jednej strony bardzo realistycznie, z drugiej  wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie. Je\u015bli mia\u0142bym szuka\u0107 analogii, cho\u0107 na poz\u00f3r bardzo odleg\u0142ych, to by\u0142em zafascynowany takimi filmami jak Tom Jones<\/em> Tony\u2019ego Richardsona. Wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce po\u0142\u0105czenie elementu historycznego z duchem czasu tera\u017aniejszego da \u015bwietne rezultaty. Je\u015bli chodzi o wizualizacj\u0119, to film stoi ma dwoist\u0105 natur\u0119 . Z jednej strony to film kostiumowy, z drugiej spos\u00f3b grania jest bardzo wsp\u00f3\u0142czesny. S\u0105dz\u0119, \u017ce Tetmajer m\u00f3g\u0142by si\u0119 pojawi\u0107 dzi\u015b w tym pokoju i mia\u0142by te same uniwersalne dylematy, przed jakimi staj\u0105 wsp\u00f3\u0142cze\u015bni arty\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: Wydaje mi si\u0119, \u017ce fakt, i\u017c s\u0105  widzowie, kt\u00f3rzy uto\u017csamiaj\u0105 si\u0119 z pierwsz\u0105, a s\u0105 tacy, \u017ce z drug\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 filmu wynika z tego, i\u017c ludzie  przyzwyczaj\u0105 si\u0119 do okre\u015blonych gatunk\u00f3w filmowych. Jak pan s\u0105dzi? <\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105. Ale problem polega na tym, \u017ce zg\u0142\u0119bi\u0142em biografi\u0119 Tetmajera i wszystko co pojawia si\u0119 w Przeznaczeniu<\/em> jest oparte na faktach. Zrobi\u0142em film kreacyjny, ale jednocze\u015bnie, w jakim\u015b sensie dokumentalny, maj\u0105cy potwierdzenie w \u017ar\u00f3d\u0142ach.  Nagle okaza\u0142o si\u0119, \u017ce w odbiorze to  film \u201eodjechany\u201d, nie maj\u0105cy nic wsp\u00f3lnego z prawd\u0105. To mnie zaskoczy\u0142o, \u017ce prawda jest nie do zaakceptowania.<\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: By\u0107 mo\u017ce chodzi o spos\u00f3b w jaki pan pokaza\u0142 fakty, bo w\u0142a\u015bnie ta forma jest tu uderzaj\u0105ca. Gdyby te wszystkie udokumentowane historie zosta\u0142y upudrowane, albo przedstawione mniej wyrazi\u015bcie to pewnie nie wzbudzi\u0142oby takiej dyskusji.<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Dok\u0142adnie. Ale my przyj\u0119li\u015bmy konwencj\u0119 bardzo realistyczn\u0105, wr\u0119cz werystyczn\u0105, zar\u00f3wno w \u015bwietle jak i w pracy kamery oraz w opowiadaniu o postaciach. I to jest prawda, \u017ce Stanis\u0142aw Wyspia\u0144ski chorowa\u0142 na syfilis. Aby pisa\u0107 musia\u0142 usztywnia\u0107 palce deszczu\u0142kami. Gdy Tetmajer w trakcie wizyty u autora Wesela<\/em> zobaczy\u0142 w jakim mistrz  jest stanie, m\u00f3g\u0142 si\u0119 przerazi\u0107, \u017ce jego syfilis b\u0119dzie mia\u0142 podobny przebieg \u2013 cho\u0107 ostatecznie mia\u0142 inny. <\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: Cenzuralne ci\u0119cia nast\u0105pi\u0142y ju\u017c podczas pierwszego pokazu kolaudacyjnego filmu dla szef\u00f3w i cz\u0142onk\u00f3w \u201eTor-u\u201d. <\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Przyci\u0105\u0142em scen\u0119 w hotelu i w poci\u0105gu mi\u0119dzy Ew\u0105 gran\u0105 przez Marzen\u0119 Tryba\u0142\u0119 a Tetmajerem. Potem zosta\u0142a wyci\u0119ta ko\u0144c\u00f3wka sceny, jak bohater wchodzi na szczyt w Tatrach, bodaj\u017ce na \u015awinic\u0119. Szefostwo uzna\u0142o, \u017ce to jest za d\u0142ugie, a poza tym poeta recytowa\u0142 po zdobyciu szczytu sw\u00f3j programowy Eviva l\u2019arte!<\/em>, to te\u017c si\u0119 nie podoba\u0142o. Nie traktowa\u0142em tego jako cenzury. Inaczej odebra\u0142 to re\u017cyser Piotr \u0141azarkiewicz, kt\u00f3ry zacz\u0105\u0142 mnie przekonywa\u0107, \u017ce psuj\u0105 mi film. Potem wyrzucili go z zespo\u0142u, ale nie wiem, czy te fakty maj\u0105 zwi\u0105zek. <\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: W pa\u017adzierniku 1983 roku odby\u0142a si\u0119 oficjalna kolaudacja, na kt\u00f3rej film by\u0142 oceniany na og\u00f3\u0142 pozytywnie. A p\u00f3\u017aniej?<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz:  Wydaje mi si\u0119, \u017ce mieli jeszcze wewn\u0119trzne pokazy zwi\u0105zane z cenzur\u0105 i nagle zrobi\u0142a si\u0119 atmosfera, \u017ce co\u015b z filmem jest nie tak. Chyba aby wesprze\u0107 film wymy\u015blono pokaz dla rodziny. Po nim starsze panie z rodziny przyrodniego brata, W\u0142odzimierza Tetmajera, chcia\u0142y mnie st\u0142uc parasolkami, uwa\u017caj\u0105c \u017ce to skandal i szkalowanie imienia wielkiego tw\u00f3rcy. <\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: Alina Przerwa-Tetmajer napisa\u0142a w czasopi\u015bmie \u201eTu i teraz\u201d: \u201eDlaczego nie popracowa\u0107 jeszcze nad filmem i da\u0107 co\u015b naprawd\u0119 dobrego\u201d. To jakby zapowiada\u0142o te \u201eprace\u201d, kt\u00f3rym film zacz\u0105\u0142 podlega\u0107. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Jacek Koprowicz, \u0141\u00f3d\u017a 2022 rok. Autor: Micha\u0142 Dondzik. Prawa: Micha\u0142 Dondzik.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Przywo\u0142am pewien drobiazg. Mariusz Benoit musia\u0142 przyje\u017cd\u017ca\u0107 i zmienia\u0107 \u201esyfilis\u201d na \u201elues\u201d, \u017ceby pad\u0142o naukowe okre\u015blenie choroby, kt\u00f3rego wi\u0119kszo\u015b\u0107 widz\u00f3w nie zna. Zosta\u0142y powycinane sceny, np. s\u0142ynna scena z Gra\u017cyn\u0105 Szapo\u0142owsk\u0105, gdy Tetmajer, ju\u017c chory, wchodzi na fontann\u0119, sika z g\u00f3ry i naigrywa si\u0119 z kobiet. Uznano, \u017ce to obra\u017ca godno\u015b\u0107 kobiety. Nagle wszyscy zacz\u0119li si\u0119 ba\u0107, chcieli w zmianach i cenzuralnych ci\u0119ciach p\u00f3j\u015b\u0107 jeszcze dalej. Oby tylko ten jedyny kinowy film zespo\u0142u zosta\u0142 uratowany i wszed\u0142 na ekrany. Mo\u017ce ze strony Zespo\u0142u Filmowego wyst\u0105pi\u0142 efekt przedobrzenia, \u017ceby jeszcze bardziej p\u00f3j\u015b\u0107 w\u0142adzy na r\u0119k\u0119. Po kolejnych pokazach okazywa\u0142o si\u0119, \u017ce jeszcze tu trzeba skr\u00f3ci\u0107, albo tam przyci\u0105\u0107, dla dobra Zespo\u0142u.<\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: W 1984 roku film zosta\u0142 pokazany na festiwalu w Gda\u0144sku nie wiem czy w wersji pe\u0142nej, ale na pewno w pe\u0142niejszej ni\u017c dzi\u015b go znamy.<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: To by\u0142a jedyna kopia ze scenami erotycznymi, jaka si\u0119 uchowa\u0142a. By\u0142em nawet przekonany, \u017ce ten film dostanie nagrod\u0119, ale niestety nie dosta\u0142. Jeden z juror\u00f3w odpowiedzia\u0142 zdziwionemu tym werdyktem Krzysztofowi Kie\u015blowskiemu: \u2013 Czy wyobra\u017casz sobie, \u017ce on robi taki film o mnie, albo o tobie? Przecie\u017c nie mo\u017cemy do tego dopu\u015bci\u0107. Ostatnia faza Przeznaczenia<\/em> to taki lot Ikara. Spad\u0142 na p\u00f3\u0142k\u0119, z powodu cenzury obyczajowej. Kolejne ci\u0119cia sprawi\u0142y, \u017ce ukochane dziecko pokaleczy\u0142em. Wyrwa\u0142em mu r\u0105czk\u0119, przetr\u0105ci\u0142em n\u00f3\u017ck\u0119. Ale pojawi\u0142 si\u0119 na ekranach. Wcze\u015bniej uruchomili mi Medium<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: Jak pan wspomina recepcj\u0119 filmu, gdy w ko\u0144cu po ci\u0119ciach trafi\u0142 do publiczno\u015bci kinowej?<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Odbi\u00f3r by\u0142 przychylny, pami\u0119tam \u017ce w jednym z kobiecych czasopism ukaza\u0142a si\u0119 niepochlebna recenzja. Ale du\u017co by\u0142o te\u017c pozytywnych. <\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: Wi\u0119kszo\u015b\u0107 recenzji koncentrowa\u0142a si\u0119 na pytaniu, na ile to jest prawdziwy obraz Tetmajera. I czy on rzeczywi\u015bcie zmar\u0142 z powodu syfilitycznych powik\u0142a\u0144, czy te\u017c mia\u0142 guza m\u00f3zgu. Niewielu krytyk\u00f3w pochyli\u0142o si\u0119 nad przes\u0142aniem filmu, raczej przypisano panu miano skandalisty polskiego filmu. Na ile si\u0119 pan z tym okre\u015bleniem identyfikuje?<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz:  Nie czuj\u0119 si\u0119 godny tego miana.<\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik:  Znalaz\u0142em informacj\u0119, \u017ce film zosta\u0142 wys\u0142any na festiwal do W\u0142och. Co tam si\u0119 sta\u0142o?<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz:  Ma\u0142o tego, ten film zosta\u0142 wys\u0142any do Cannes, gdzie mia\u0142 by\u0107 pokazywany w ramach Tygodnia Krytyki. Ale na lotnisku Wilhelm Hollender zgubi\u0142 baga\u017c z kopiami i film nie dojecha\u0142. Zosta\u0142 wys\u0142any tak\u017ce na festiwal w Taorminie, gdzie organizatorzy chcieli go pokaza\u0107 a\u017c trzykrotnie. Ale okaza\u0142o si\u0119, \u017ce wys\u0142ano kopi\u0119 bez listy dialogowej. To ju\u017c naprawd\u0119 jaka\u015b kl\u0105twa zawis\u0142a nad Przeznaczeniem<\/em>. <\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: Skoro jeste\u015bmy przy kl\u0105twach i przepowiedniach, nie mog\u0119 nie zapyta\u0107, co panu przepowiedzia\u0142a babcia?<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz:  \u017be karier\u0119 zrobi\u0119 na staro\u015b\u0107. Ale mam ju\u017c ponad 70 lat i jako\u015b tego nie widz\u0119. Mo\u017ce wszystko jest dopiero przede mn\u0105?<\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: Drug\u0105 postaci\u0105, kt\u00f3rej po\u015bwi\u0119ci\u0142 pan film z nurtu biograficznego, jest Stanis\u0142aw Ignacy Witkiewicz. <\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Rzeczywi\u015bcie po Medium<\/em> chcia\u0142em  zrobi\u0107 film o Witkacym, ale mia\u0142a to by\u0107 du\u017ca mi\u0119dzynarodowa produkcja, bo historia w scenariuszu obejmowa\u0142a tak\u017ce, po samob\u00f3jstwie narzeczonej, w kt\u00f3rym mia\u0142 sw\u00f3j udzia\u0142, wypraw\u0119 z Bronis\u0142awem Malinowskim na antypody, aby tam bada\u0107 seksualno\u015b\u0107 dzikich. Z Australii i Nowej Zelandii akcja przenosi\u0142a si\u0119  do carskiej Rosji, i wpisywa\u0142a naszego wielkiego awangardzist\u0119 w rol\u0119 oficera armii carskiej, bo uczestniczy\u0142 te\u017c w rewolucji pa\u017adziernikowej.<\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik:  My\u015bla\u0142 pan wtedy, kto m\u00f3g\u0142by zagra\u0107 Witkacego?<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz:  Marek Walczewski. To si\u0119 odwleka\u0142o w czasie. P\u00f3\u017aniej przyszed\u0142 dramat, alzheimer\u2026<\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik:  Na kt\u00f3rym etapie pad\u0142 projekt tego filmu?<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Scenariusza. To by\u0142 w\u0142a\u015bciwie hollywoodzki scenariusz, nie do zrealizowania w naszych warunkach.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Plakat promuj\u0105cy film Mistyfikacja<\/em> 2010, Autor:  brak danych. \u0179r\u00f3d\u0142o: Gapla.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik:  Po ilu latach wr\u00f3ci\u0142 pan z projektem o Witkacym do kina?<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz:  Po 20 latach, w 2010 roku,. Kawa\u0142 czasu. <\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik:  Kiedy rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 pa\u0144ska fascynacja Witkacym?<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Na filologii mia\u0142em koleg\u0119, kt\u00f3ry by\u0142 obsesyjnie zauroczony Witkacym i d\u0105\u017ceniem do ujawnienia prawdy o jego tajemnicy. Ju\u017c wtedy, przed ekshumacj\u0105, kt\u00f3ra tego dowiod\u0142a, podejrzewa\u0142, \u017ce musia\u0142o doj\u015b\u0107 do wielkiej mistyfikacji. Z jego docieka\u0144 wynika\u0142o, \u017ce Witkacy nie przypadkiem pojecha\u0142 na wsch\u00f3d, chocia\u017c wszyscy stamt\u0105d uciekali. Przestrzega\u0142 go pono\u0107 przed tym wyjazdem niejaki Guzik, s\u0142ynne medium transowe, bo Witkacy bra\u0142 udzia\u0142 w seansach. Nie pos\u0142ucha\u0142. Wydawa\u0142o mu si\u0119, \u017ce w tej g\u0142uszy uda si\u0119 przetrwa\u0107. Zw\u0142aszcza, \u017ce le\u015bniczym w Jeziorach by\u0142 jego kolega z wojska. Mo\u017cna domniemywa\u0107, \u017ce byli ze sob\u0105 tak z\u017cyci, i\u017c kolega le\u015bniczy m\u00f3g\u0142 by\u0107 akuszerem ca\u0142ej afery zwi\u0105zanej z mistyfikacj\u0105 i pozorowanym samob\u00f3jstwem Witkacego. Tym bardziej, \u017ce nie ma \u017cadnego dowodu, i\u017c to Witkacy zosta\u0142 z\u0142o\u017cony do grobu. A Czes\u0142awa Okni\u0144ska po pr\u00f3bie samob\u00f3jczej obudzi\u0142a si\u0119 dopiero po pogrzebie ukochanego. Przed laty zwi\u0105za\u0142em si\u0119 z Witkacym i siedzia\u0142 we mnie, jak drzazga. Po niepowodzeniu filmu biograficznego, wr\u00f3ci\u0142 jak bumerang. Fascynowa\u0142a mnie ekshumacja cia\u0142a Witkacego, po uroczystym pogrzebie w Zakopanem. Bo okaza\u0142o si\u0119, \u017ce to nie Witkacy, ale cia\u0142o m\u0142odej Ukrainki. By\u0107 mo\u017ce m\u00f3j kolega ze studi\u00f3w mia\u0142 racj\u0119? Wtedy usiad\u0142em i napisa\u0142em opowie\u015b\u0107 o \u017cyciu po\u015bmiertnym Witkacego. Nie wiadomo, czy jest on tylko wytworem wyobra\u017ani Okni\u0144skiej, kt\u00f3ra ma guza m\u00f3zgu, czy istnieje naprawd\u0119? I w pewnym sensie jest jej wi\u0119\u017aniem. Ta ambiwalencja mia\u0142a towarzyszy\u0107 widzowi przez ca\u0142y film. Konstrukcja scenariusza zosta\u0142a osadzona na \u015bledztwie. Wprowadzi\u0142em posta\u0107 mojego przyjaciela. To on prowadzi dochodzenie maj\u0105ce dowie\u015b\u0107, \u017ce samob\u00f3jstwo by\u0142o mistyfikacj\u0105 i Witkacy \u017cyje. Film zawis\u0142 pomi\u0119dzy tymi dwoma \u015bwiatami. Jestem przekonany, \u017ce dobrze zrobi\u0142em obsadzaj\u0105c Witkacego w kontrze do jego wizerunku, a jednocze\u015bnie tak, by fizycznie wygl\u0105da\u0142 podobnie jak Witkacy w przededniu II wojny \u015bwiatowej. Pierwszym moim pomys\u0142em by\u0142 Piotr Fronczewski, ale ostatecznie zaproponowa\u0142em t\u0119 rol\u0119 Jerzemu Stuhrowi, kt\u00f3ry szczerze nie lubi\u0142 Witkacego, ale bardzo chcia\u0142 go zagra\u0107. Stuhr zaproponowa\u0142, by rol\u0119 \u015bledczego zagra\u0142 Maciej, jego syn. I tak to si\u0119 pouk\u0142ada\u0142o. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Arkadiusz Tomiak, Jacek Koprowicz, Maciej Stuhr. Autor: Agnieszka Balicka. Archiwum Jacka Koprowicza.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: Film o Witkacym, Mistyfikacja<\/em>, z jednej strony bardzo mnie frapuje, z drugiej za\u015b mam wra\u017cenie, \u017ce proporcja mi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnymi elementami jest w nim zachwiana. Podobno \u201ere\u017cyserska\u201d wersja filmu by\u0142a p\u00f3\u0142 godziny d\u0142u\u017csza od tej, kt\u00f3r\u0105 znamy z ekranu.<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: S\u0105 te\u017c sceny niezrealizowane. Na przyk\u0142ad Witkacy dowiaduje si\u0119 o agresji na Czechos\u0142owacj\u0119. Postanawia zaprotestowa\u0107. Z kanistrem benzyny idzie na Plac Saski, bo postanawia podpali\u0107 si\u0119 przed grobem Nieznanego \u017bo\u0142nierza. Takich niezrealizowanych scen by\u0142o wiele. Aspekt w\u0105tku erotycznego i stosunku Witkacego do kobiet, by\u0107 mo\u017ce sprawia, \u017ce ten film dryfuje w kierunku, kt\u00f3ry budzi sprzeciw. Ten w\u0105tek powinien by\u0107 zr\u00f3wnowa\u017cony  scenami, kt\u00f3re inaczej ustawiaj\u0105 hierarchi\u0119.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Jerzy Stuhr, Ewa B\u0142aszczyk, Robert Brzezi\u0144ski, Rados\u0142aw Adamski, Ma\u0142gorzata Roszkowska. Autor: Agnieszka Balicka. Archiwum Jacka Koprowicza.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: Jaka by\u0142a recepcja Mistyfikacji<\/em>? Film przeszed\u0142 bez echa, czy wzbudzi\u0142 kontrowersje?<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Wydaje mi si\u0119, \u017ce zosta\u0142 zauwa\u017cony dopiero po wielokrotnej emisji w telewizji Canal+. Po nich dotar\u0142o do mnie wiele opinii. I to skrajnych. Bardzo negatywnych. I bardzo pozytywnych. Natomiast w trakcie dystrybucji kinowej niewielu widz\u00f3w mia\u0142o szans\u0119 obejrze\u0107 film. Z powodu problem\u00f3w finansowych producent\u00f3w, powsta\u0142o tylko 16 kopii, trudno m\u00f3wi\u0107 o masowym odzewie. Do tego dosz\u0142a groza historii. Premiera mia\u0142a miejsce na kilka dni przed katastrof\u0105 smole\u0144sk\u0105. <\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: Przechodzimy do niew\u0105tpliwego arcydzie\u0142a  polskiej kinematografii \u2013 filmu Medium<\/em>. Zastanawia mnie fakt, \u017ce film zosta\u0142 skierowany do realizacji ju\u017c po Przeznaczeniu<\/em>, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rego wybuch\u0142 skandal. Z jednej strony Krzysztof Zanussi m\u00f3wi\u0142, \u017ce przez pana \u201eTor\u201d mo\u017ce trafi\u0107 na czarn\u0105 list\u0119, a drugiej skierowano do produkcji pana drugi film. Jak do tego dosz\u0142o?<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Mo\u017ce zrobi\u0142o mu si\u0119 mnie \u017cal i by\u0142a to jaka\u015b forma rekompensaty za to, co sta\u0142o si\u0119 z Przeznaczeniem<\/em>. Zrobi\u0142em jeden z najciekawszych film\u00f3w z gatunku kina biograficznego, a zosta\u0142em napi\u0119tnowany. Film zosta\u0142 pokaleczony i schowany do szuflady. Od pocz\u0105tku fascynowa\u0142a mnie wizualizacja \u015bwiata, zar\u00f3wno w literaturze, jak i w filmach, w kt\u00f3rych pr\u00f3buje si\u0119 \u0142\u0105czy\u0107 to,<\/strong> co realne, z tym, co metafizyczne. Szuka\u0142em w\u0142asnego klucza, jak te dwa \u015bwiaty scali\u0107, \u017ceby uwie\u015b\u0107 widza. W Medium<\/em> przyj\u0105\u0142em bardzo realistyczny spos\u00f3b opowiadania historii. To da\u0142o mi szans\u0119 \u0142\u0105czenia dw\u00f3ch warstw: krymina\u0142u i  horroru. Je\u015bli opowiadam o wydarzeniach tak odjechanych i szalonych,  tak wymykaj\u0105cych si\u0119 wiedzy poznanej z lekcji biologii i fizyki, to musz\u0119 je osadzi\u0107 na konstrukcji opartej na logicznych zasadach \u015bledztwa. Powstawa\u0142o kilka wersji scenariusza Medium<\/em>. Pierwsza, ju\u017c na etapie moich studi\u00f3w re\u017cyserskich. Dopiero po kolejnym drafcie, gdy rozgrywa\u0142y si\u0119 dramaty z Przeznaczeniem<\/em>, odwa\u017cy\u0142em si\u0119 zaprezentowa\u0107 ten projekt Zanussiemu i naszemu kierownikowi literackiemu Witoldowi Zalewskiemu. Przeczyta\u0142 go te\u017c Kie\u015blowski. O ile pami\u0119tam, chcia\u0142 wtedy zrobi\u0107 film o jasnowidzu Stefanie Ossowieckim. Scenariusz mojego filmu spotka\u0142 si\u0119 z aprobat\u0105. Uznano, \u017ce ma szans\u0119 zmierzy\u0107 si\u0119 z dokonaniami gatunku w kinie \u015bwiatowym. Projekt zosta\u0142 z\u0142o\u017cony do Naczelnego Zarz\u0105du Kinematografii i nieoczekiwanie zapalono przed nim zielone \u015bwiat\u0142o. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Plakat promuj\u0105cy film Medium<\/em> (1985). Autor: Witold Dybowski. \u0179r\u00f3d\u0142o: Gapla.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: A jakie by\u0142y pana inspiracje literackie i filmowe?<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: By\u0142em zafascynowany tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 Stephena Kinga i tym, co uda\u0142o si\u0119 zrobi\u0107 Stanleyowi Kubrickowi w L\u015bnieniu<\/em>. Ten film by\u0142 dla mnie drogowskazem, w kt\u00f3r\u0105 stron\u0119 to kino, kt\u00f3re pr\u00f3buje po\u0142\u0105czy\u0107 warstw\u0119 \u015bwiata realnego i fantazji, powinno zmierza\u0107. Pocz\u0105tkowo chcia\u0142em ulokowa\u0107 film w latach 50., planowa\u0142em by komisarz je\u017adzi\u0142 star\u0105 warszaw\u0105. Ale Kie\u015blowski powiedzia\u0142, \u017ce to nie ma szans by\u0107 zrealizowane w tej epoce, bo czytelna jest  pewna analogia z w\u0142adz\u0105 i pr\u00f3ba panowania nad umys\u0142ami obywateli, co by si\u0119 zbyt jednoznacznie kojarzy\u0142o. Je\u015bli chodzi o wizualn\u0105 aur\u0119 by\u0142em te\u017c zafascynowany kinem Luchino Viscontiego. To by\u0142y moje referencje.  <\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: Ale przecie\u017c autorskie filmy Luchino Viscontiego s\u0105 zaprzeczeniem kina gatunku.<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Wyznacznikiem by\u0142 dla mnie Zmierzch bog\u00f3w<\/em>. Ten film by\u0142 jak ol\u015bnienie. Przenios\u0142em akcj\u0119 Medium<\/em> w lata 30. I pojawi\u0142 si\u0119 motyw niemieckiego narodowego socjalizmu. Nazi\u015bci mieli obsesj\u0119 na punkcie ezoteryki, bo zar\u00f3wno Adolf Hitler,<\/strong> <\/strong>jak i Heinrich Himmler byli zafascynowani okultyzmem. I nagle wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 zgadza\u0107. W okresie zimnej wojny ta obsesja wykorzystania si\u0142 nadprzyrodzonych wr\u00f3ci\u0142a. M\u00f3wi\u0142o si\u0119, \u017ce w tym czasie takie osoby by\u0142y wykorzystywane do walki politycznej. Na przyk\u0142ad grupa medi\u00f3w mia\u0142a na odleg\u0142o\u015b\u0107 \u015bledzi\u0107 aktywno\u015b\u0107 ambasady Zwi\u0105zku Sowieckiego w Waszyngtonie. Podobno tak samo by\u0142o z ambasad\u0105 ameryka\u0144sk\u0105 w Moskwie. Przygotowuj\u0105c film bardzo serio potraktowa\u0142em temat. Spotyka\u0142em si\u0119 z mediami. Przeszed\u0142em wtedy na drug\u0105 stron\u0119 i w to uwierzy\u0142em. Mia\u0142em ju\u017c wtedy problemy z kr\u0119gos\u0142upem, zw\u0142aszcza z odcinkiem szyjnym, cierpia\u0142em na dyskopati\u0119. To czasami \u0142\u0105czy si\u0119 z trudnym do zniesienia b\u00f3lem. Po zrealizowaniu Medium<\/em>,<\/strong> w akcie desperacji zwr\u00f3ci\u0142em si\u0119 telefonicznie do najsilniejszego medium transowego w Polsce, czy nie mog\u0142aby mi pom\u00f3c na odleg\u0142o\u015b\u0107. To by\u0142a kobieta, wi\u0119cej nie mog\u0119 powiedzie\u0107. Poleci\u0142a mi, abym dotyka\u0142 s\u0142uchawk\u0105 telefoniczn\u0105 karku, a ona b\u0119dzie w tym czasie transmitowa\u0107 energi\u0119, kt\u00f3ra spowoduje u\u015bmierzenie tego b\u00f3lu. Przez par\u0119 minut \u201eje\u017adzi\u0142em\u201d ebonitow\u0105 s\u0142uchawk\u0105 po karku i ramieniu, ale poniewa\u017c nic to nie dawa\u0142o, to rzuci\u0142em s\u0142uchawk\u0105 i przesta\u0142em w takie rzeczy wierzy\u0107. Opowiadano mi potem, \u017ce telefonia by\u0142a wtedy w Polsce na tak niskim poziomie, \u017ce nie mog\u0142a przekaza\u0107 energetycznego sygna\u0142u, ale w dobie telefon\u00f3w kom\u00f3rkowych, sygna\u0142 z pewno\u015bci\u0105 zadzia\u0142a. Dot\u0105d tego nie sprawdzi\u0142em. Pr\u00f3cz medi\u00f3w, spotyka\u0142em si\u0119 w\u00f3wczas tak\u017ce z parapsychologami i osobami stawiaj\u0105cymi precyzyjne horoskopy. <\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: Czy film Egzorcysta<\/em> William Friedkina m\u00f3g\u0142 by\u0107 te\u017c  dla pana inspiracj\u0105?<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Zar\u00f3wno L\u015bnienie<\/em>,<\/strong> jak i Egzorcysta<\/em> s\u0105 adaptacjami powie\u015bci, natomiast ja odwa\u017cy\u0142em si\u0119 sam napisa\u0107 tekst. W Egzorcy\u015bcie<\/em> fascynuj\u0105cy jest motyw op\u0119tania, wchodzenia z\u0142ego ducha w cia\u0142o cz\u0142owieka. Z relacji psychiatr\u00f3w wynika, \u017ce w wielu przypadkach nie potrafi\u0105 okre\u015bli\u0107, czy to choroba psychiczna, na przyk\u0142ad schizofrenia, czy dzieje si\u0119 z naszym cia\u0142em co\u015b, co sprawia, \u017ce stajemy si\u0119 naczyniem dla obcego. Tylko kim jest ten obcy? Ko\u015bci\u00f3\u0142 jednoznacznie go nazywa. To demon.<\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik:  Spytam jako eksperta, czym si\u0119 r\u00f3\u017cni telepata od medium \u2013 zarzucano panu, \u017ce tytu\u0142 filmu jest nieadekwatny.<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz:  Tytu\u0142 wydaje mi si\u0119 bardzo dobry, natomiast rozgraniczenie kto jest kim to raczej akademicka dyskusja, w kt\u00f3rej s\u0105 argumenty za i przeciw. Dla mnie medium to kto\u015b, kto na odleg\u0142o\u015b\u0107 mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 i oddzia\u0142ywa\u0107 na mnie.<\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: A wi\u0119c scenariusz zosta\u0142 zaakceptowany w Naczelnym Zarz\u0105dzie Kinematografii  i m\u00f3g\u0142 pan zacz\u0105\u0107 przygotowania do realizacji Medium<\/em>. Czy ju\u017c  trakcie pracy nad scenariuszem zastanawia\u0142 si\u0119 pan, kto mo\u017ce zagra\u0107 poszczeg\u00f3lne postacie?<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Jerzy Zieli\u0144ski. Autor: brak danych. Prawa: Filmoteka Narodowa \u2013 Instytut Audiowizualny. <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Tak. Dla mnie to by\u0142o bardzo istotne. Medium<\/em> jest w\u0142a\u015bciwie jedynym filmem, w kt\u00f3rym uda\u0142o mi si\u0119 przeprowadzi\u0107 wszystko do ko\u0144ca zgodnie z moj\u0105 koncepcj\u0105. Je\u015bli chodzi o posta\u0107 komisarza Selina, bardzo chcia\u0142em by by\u0142 to archetyp policjanta z czarnego krymina\u0142u ameryka\u0144skiego, jak Philip Marlowe, grany przez Humphreya Bogarta. Zgodnie z kanonem wyposa\u017cy\u0142em mojego bohatera \u2013 troch\u0119 outsidera, w podobne atrybuty: s\u0142ynny kapelusz i p\u0142aszcz, oraz w  przesz\u0142o\u015b\u0107, o kt\u00f3rej niewiele wiemy. Poza tym, \u017ce skrywa jakie\u015b tajemnice. Z W\u0142adys\u0142awem Kowalskim ju\u017c wcze\u015bniej spotka\u0142em si\u0119 w Przeznaczeniu<\/em> i wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce jest idealnym kandydatem do tej roli. W\u0142adek przeczyta\u0142 scenariusz i powiedzia\u0142, \u017ce zaryzykuje. Je\u015bli chodzi o operatora, to mia\u0142em problem, poniewa\u017c Jerzy Zieli\u0144ski mia\u0142 inn\u0105 propozycj\u0119, bodaj\u017ce w USA. Wtedy si\u0119 pojawi\u0142 Wit D\u0105bal. Wkr\u00f3tce okaza\u0142o si\u0119, \u017ce Jurkowi przesun\u0105\u0142 si\u0119 termin filmu w USA i m\u00f3g\u0142 kr\u0119ci\u0107 Medium<\/em>. Od pocz\u0105tku chcia\u0142em, aby film by\u0142 realizowany przez dw\u00f3ch operator\u00f3w. I teraz mia\u0142em dw\u00f3ch. Funkcjonowanie dw\u00f3ch kamer rewelacyjnie si\u0119 sprawdzi\u0142o przy monta\u017cu scen dialogowych. To by\u0142 pierwszy polski film, w kt\u00f3rym r\u00f3wnocze\u015bnie pracowa\u0142y dwie kamery. To da\u0142o fantastyczne mo\u017cliwo\u015bci \u0142\u0105czenia dubli z tego samego uj\u0119cia, r\u00f3\u017cnych wielko\u015bci plan\u00f3w. Operatorzy przez moment zastanawiali si\u0119, czy film nie powinien i\u015b\u0107 w kierunku oniryzmu, ale ja od pocz\u0105tku zapowiedzia\u0142em, \u017ce chc\u0119 go zrobi\u0107 bardzo realistycznie, zar\u00f3wno w pracy kamery, jak i w sposobie opowiadania. Wydaje mi si\u0119, \u017ce to si\u0119 sprawdzi\u0142o. Opowiadaj\u0105c o wydarzeniach, kt\u00f3re le\u017c\u0105 poza regu\u0142ami fizyki i biologii, o czym ju\u017c m\u00f3wi\u0142em, to by\u0142 jedyny spos\u00f3b uwiedzenia widza i sprawienia by uto\u017csami\u0142 si\u0119 z bohaterami. <\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: Podobno scena z samochodem, kt\u00f3ry goni Kranka (Micha\u0142 Bajor), <\/strong>a potem spada do morza z molo w Sopocie by\u0142a kr\u0119cona na trzy kamery? Czy to pan by\u0142 dodatkowym operatorem?<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wit D\u0105bal. Autor: Stefan Kurzyp. Prawa: Filmoteka Narodowa \u2013 Instytut Audiowizualny.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Tak, z tego powodu, \u017ce to troch\u0119 sz\u0142o na \u017cywio\u0142: jedna kamera musia\u0142a obserwowa\u0107 samoch\u00f3d, kt\u00f3ry wpada\u0142 do wody, druga przejazd tego samochodu z niewidocznym kaskaderem Jackiem Ryniewiczem, kt\u00f3ry go prowadzi\u0142, a trzecia kamera musia\u0142a rejestrowa\u0107 Micha\u0142a Bajora. Ten stoj\u0105c przy barierce, strzela\u0142 z pistoletu do ostatniej chwili przed uderzeniem w ni\u0105 auta.<\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik:  O ma\u0142o nie utopi\u0142 si\u0119 w\u00f3wczas kaskader.<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Tak, w tej scenie, gdy samoch\u00f3d przebija barierki molo. Zosta\u0142  obci\u0105\u017cony betonowymi kr\u0105\u017ckami w baga\u017cniku, \u017ceby po zderzeniu z wod\u0105 nie przewr\u00f3ci\u0142 si\u0119 na dach. Gdy zacz\u0105\u0142 ton\u0105\u0107 kr\u0105\u017cki przemie\u015bci\u0142y si\u0119 i zakleszczy\u0142y si\u0119 drzwi. Jacek Ryniewicz, kt\u00f3ry mia\u0142 zaraz wyp\u0142yn\u0105\u0107, nie m\u00f3g\u0142 wydosta\u0107 si\u0119 z auta. W dodatku mia\u0142 przy sobie butl\u0119 z tlenem, kt\u00f3ry wystarcza\u0142 na dwie minuty oddychania pod wod\u0105. Min\u0119\u0142y dwie minuty, a Jacka nie ma. Wtedy do akcji przyst\u0105pili kaskaderzy, kt\u00f3rzy jako ochrona, czekali na molo. Gdyby nie ich akcja, mog\u0142o sko\u0144czy\u0107 si\u0119 dramatem.  <\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: W jaki spos\u00f3b zrodzi\u0142a si\u0119 w pana g\u0142owie scena z kur\u0105, kt\u00f3r\u0105 najpierw Georg Netz (Jerzy Stuhr) pie\u015bci, <\/strong>a potem morduje. Czy kura prze\u017cy\u0142a?<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Jedyn\u0105 ofiar\u0105 tego filmu jest kura. Pami\u0119tam z dzieci\u0144stwa, jak je\u017adzi\u0142em z babci\u0105 na letnisko, gdy babcia dostawa\u0142a kur\u0119 na ros\u00f3\u0142, to zanim j\u0105 zabi\u0142a, wcze\u015bniej  przytula\u0142a, g\u0142aska\u0142a. By\u0142o w tym co\u015b z po\u017cegnania, czu\u0142o\u015bci i podzi\u0119kowania. To by\u0142o wspania\u0142e, nigdy tego nie zapomn\u0119. Po latach ten obraz, wielokrotnie przetwarzany, nabra\u0142 te\u017c nieco erotycznego wymiaru. Jest co\u015b w tym pieszczeniu pi\u00f3r. Ten czu\u0142y gest powoduje, \u017ce bohater swoje niespe\u0142nienie, t\u0119sknot\u0119 i niemo\u017cno\u015b\u0107 bycia z kobiet\u0105 przenosi na kur\u0119. Potem pojawia si\u0119 b\u0142ysk szale\u0144stwa. \u0141apie siekier\u0119 i rusza, \u017ceby zabi\u0107 naprawd\u0119. <\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: Jedn\u0105 z bardziej widowiskowych scen jest  spirytystyczny pojedynek, w kt\u00f3rym  Greta Wagner (Ewa Da\u0142kowska) konfrontuje si\u0119 z tytu\u0142owym medium. Jak powsta\u0142a ta scena?<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Scenograf Andrzej Rafa\u0142 Waltenberger zbudowa\u0142 urz\u0105dzenie na bazie ko\u0142yski, kt\u00f3ra mia\u0142a by\u0107 podnoszona hydraulicznie. Poprzez podniesienie jednej cz\u0119\u015bci dekoracji fotel z Ew\u0105 Da\u0142kowsk\u0105 mia\u0142 si\u0119 autentycznie przesuwa\u0107. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce konstrukcja ko\u0142yski jest tak ci\u0119\u017cka, \u017ce hala by si\u0119 zapad\u0142a. A po drugie to hydrauliczne urz\u0105dzenie, kt\u00f3re mia\u0142o podnie\u015b\u0107 pod\u0142og\u0119, nie dzia\u0142a\u0142o. Wtedy wpad\u0142em na zupe\u0142nie szalony pomys\u0142, aby na dole dekoracji w zastawce zrobi\u0107  dwie dziury i po prostu przewlec przez nie  sznury przywi\u0105zane do n\u00f3g fotela, na kt\u00f3rym siedzi Ewa. I poci\u0105gn\u0105\u0107 fotel. Ja stoj\u0105c za dekoracj\u0105 ci\u0105gn\u0105\u0142em za jeden sznur, nie pami\u0119tam ju\u017c kto za drugi. Najprostsze metody s\u0105 najskuteczniejsze. A potem Ewa zaczyna p\u0142on\u0105\u0107. Przykryli\u015bmy j\u0105 kocem azbestowym i podpalili\u015bmy, ona by\u0142a na tyle szalona, \u017ce si\u0119 na to zgodzi\u0142a. Na szcz\u0119\u015bcie Jurek Nowak (filmowy Ernest Wagner) to w por\u0119 ugasi\u0142. I nie dosz\u0142o do poparze\u0144. W tym filmie wszystko dzieje si\u0119 na planie, nie w postprodukcji. Naprawd\u0119 samoch\u00f3d spada do wody, naprawd\u0119 pozwolili nam podci\u0105\u0107 barierki zabytkowego  molo w Sopocie. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ewa Da\u0142kowska, Medium<\/em>. Autor: brak danych. Prawa: WFDiF \/po Studiu Filmowym \u201eTor\u201d\/<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: Czy z konsultacji do filmu wycofa\u0142 si\u0119 parapsycholog i jasnowidz Leszek Szuman, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce film jest przekl\u0119ty?<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Nie wycofa\u0142 si\u0119. To ja nie pod\u0105\u017cy\u0142em tropem, aby sta\u0142 si\u0119 oficjalnym konsultantem, tylko korzysta\u0142em z jego wiedzy. Szuman nie powiedzia\u0142, \u017ce film jest przekl\u0119ty, tylko \u017cebym nie dotyka\u0142 takich temat\u00f3w. Ja zreszt\u0105 potem mia\u0142em niesamowit\u0105 przygod\u0119 w Brukseli, poniewa\u017c Medium <\/em>by\u0142o tam pokazywane na festiwalu film\u00f3w fantastycznych, krymina\u0142\u00f3w i horror\u00f3w. Wszyscy byli w szoku, bo nagle okaza\u0142o si\u0119, \u017ce ten film mo\u017ce konkurowa\u0107 z najlepszymi produkcjami europejskimi i ameryka\u0144skimi. To si\u0119 \u017ale sko\u0144czy\u0142o, bo na konferencji prasowej po projekcji wsta\u0142 na czarno ubrany m\u0119\u017cczyzna i powiedzia\u0142, \u017ce ja ujawniam tajemnice r\u00f3\u017cokrzy\u017cowc\u00f3w i \u017ce mnie za to przeklina. Wyj\u0105\u0142 n\u00f3\u017c, i oznajmi\u0142, \u017ce powinienem by\u0107 za to ukarany. Zosta\u0142 obezw\u0142adniony i wyprowadzony z sali. Przerazi\u0142em si\u0119, bo do tej pory nie wiem, jak\u0105 to tajemnic\u0119 ujawni\u0142em, ale chyba chodzi o tajemnic\u0119 nie\u015bmiertelno\u015bci. Powia\u0142o groz\u0105. <\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: Ale jaka\u015b kl\u0105twa nad Medium<\/em> wisia\u0142a, bo z ratunkiem na plan musia\u0142 przyjecha\u0107 sam szef Zespo\u0142u Filmowego \u201eTor\u201d Krzysztof Zanussi.<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: By\u0142y plotki, \u017ce z\u0142e rzeczy si\u0119 dziej\u0105 i na planie filmu mo\u017ce doj\u015b\u0107 do katastrofy. A poniewa\u017c tych przypadk\u00f3w troch\u0119 si\u0119 nagromadzi\u0142o, to sam szef Zespo\u0142u przyjecha\u0142 dopilnowa\u0107. By\u0107 mo\u017ce to by\u0142o zwi\u0105zane ze scen\u0105, w kt\u00f3rej Jerzy Stuhr skacze z barierki na klatce schodowej. Kaskader wcze\u015bniej prezentowa\u0142, \u017ce lina jest ca\u0142kiem bezpieczna, ale gdy Jurek skoczy\u0142, lina si\u0119 zerwa\u0142a. Gdyby nie spad\u0142 na mnie, mog\u0142oby si\u0119 sko\u0144czy\u0107 dramatycznie. Musia\u0142em go bardzo d\u0142ugo przekonywa\u0107 do dubla. Stuhr skoczy\u0142 jeszcze raz. I lina ponownie si\u0119 zerwa\u0142a. Mam w filmie t\u0119 scen\u0119 tylko dzi\u0119ki maestrii wybitnej monta\u017cystki Mirki Garlickiej, kt\u00f3ra zmontowa\u0142a j\u0105 z fragment\u00f3w skoku zarejestrowanych przez kamer\u0119. <\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: Jedn\u0105 z najbardziej dramatycznych historii \u015bwiadcz\u0105cych, \u017ce nad Medium <\/em>wisia\u0142o jednak jakie\u015b fatum, jest ta z morskimi \u017c\u00f3\u0142wiami. Podobno pan je ugotowa\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz:  Mieli\u015bmy zaplanowane zdj\u0119cia w Muzeum Oceanograficznym w Gdyni. W przeddzie\u0144 poszli\u015bmy tam z kierownikiem produkcji i operatorem, <\/strong>by ustali\u0107 szczeg\u00f3\u0142y. Przyj\u0105\u0142 nas dyrektor plac\u00f3wki i o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce zdj\u0119\u0107 nie b\u0119dzie. My\u015bla\u0142em, \u017ce to \u017cart, ale okaza\u0142o si\u0119, \u017ce w nocy nast\u0105pi\u0142a awaria termostatu, pijany ochroniarz nie zwr\u00f3ci\u0142 na to uwagi. Temperatura w akwarium wzros\u0142a prawie do wrz\u0105tku i \u017c\u00f3\u0142wie si\u0119 ugotowa\u0142y. Dyrektor zaprowadzi\u0142 nas do podziemi i pokaza\u0142 zw\u0142oki dw\u00f3ch wielkich morskich \u017c\u00f3\u0142wi. By\u0142em przera\u017cony. Zacz\u0119li\u015bmy szuka\u0107 jakiej\u015b alternatywy. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce najbli\u017csze w demoludach oceanarium z \u017c\u00f3\u0142wiami morskimi jest w Greifswaldzie ko\u0142o Rostocku w NRD. Byli\u015bmy ju\u017c przygotowani do wyjazdu gdy przyszed\u0142 faks, \u017ce \u017c\u00f3\u0142wie pad\u0142y. Tych z\u0142ych znak\u00f3w nagromadzi\u0142o si\u0119 sporo. Zacz\u0119to w ekipie plotkowa\u0107, \u017ce by\u0107 mo\u017ce nale\u017ca\u0142oby ten film przerwa\u0107. Ale ja upar\u0142em si\u0119, \u017ce kr\u0119cimy dalej i scena z \u017c\u00f3\u0142wiami by\u0107 musi. Krzysztof Zanussi mia\u0142 w Berlinie Zachodnim znajom\u0105 producentk\u0119 Regin\u0119 Ziegler. Dzi\u0119ki niej uda\u0142o nam si\u0119 zrealizowa\u0107 t\u0119 scen\u0119 w Zoo Garden \u2013  tamtejszym ogrodzie zoologicznym. <\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: Podczas kolaudacji w 1985 r. usi\u0142owano odczyta\u0107 Medium<\/em> w kontek\u015bcie kina gatunkowego. Przewodnicz\u0105cy kolaudacji dyrektor Jerzy Sch\u00f6nborn powiedzia\u0142: \u201eProsz\u0119 pa\u0144stwa, obejrzeli\u015bmy pierwszy polski film okultystyczny\u201d. A na koniec doda\u0142, \u017ce Medium<\/em> to pr\u00f3ba zrobienia kina \u201epsychotronicznego\u201d. <\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Usi\u0142owano znale\u017a\u0107 jakie\u015b etykietki dla tego filmu, ale on si\u0119 wszystkim schematom wymyka\u0142. Nie dziwi\u0119 si\u0119 gdy ten film jest uznawany za horror, krymina\u0142, perwersyjny erotyk, itd. Z drugiej strony s\u0105 w nim te\u017c elementy kina artystycznego i mam nadziej\u0119, \u017ce jest to dostrzegane.<\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: W trakcie kolaudacji g\u0142os zabra\u0142 r\u00f3wnie\u017c Krzysztof Kie\u015blowski. Czy pami\u0119ta pan, z jakim filmem  por\u00f3wna\u0142 on Medium<\/em>?<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Kie\u015blowski powiedzia\u0142: \u201cMy\u015bl\u0119, \u017ce to,<\/strong> <\/strong>co dzieje si\u0119 w tym obrazie mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 z wydarzeniami,<\/strong> jakie maj\u0105 miejsce w filmie Poszukiwacze zaginionej arki<\/em>, bo i tam maj\u0105 miejsce poszukiwania na rozkaz Hitlera, kt\u00f3ry chcia\u0142 zaw\u0142adn\u0105\u0107 ca\u0142ym \u015bwiatem\u201d. Potem film nie dosta\u0142 nagrody na Festiwalu Polskich Film\u00f3w Fabularnych w Gda\u0144sku,<\/strong> bo posz\u0142a opinia, \u017ce jest inspirowany kompletnie obcymi, imperialistycznymi wzorcami. Ale film zdoby\u0142 uznanie widowni. Pami\u0119tam, \u017ce jury festiwalu Cattolica we W\u0142oszech pod przewodnictwem Claude\u2019a Chabrola przyzna\u0142o filmowi nagrod\u0119 za scenariusz. Mia\u0142em komunikaty, \u017ce ten film przeciera nowy szlak. By\u0142 prezentowany w Brukseli podczas przegl\u0105du najlepszych film\u00f3w lat 1985-1987. Wprowadzono go do dystrybucji w trzydziestu krajach m.in. w Japonii, Australii, we W\u0142oszech i w Anglii. To by\u0142 moment, kiedy wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce jestem na w\u0142a\u015bciwej trampolinie, \u017ce za chwil\u0119 odbij\u0119 si\u0119 i jeszcze wy\u017cej pofrun\u0119. <\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik:  Znany z Medium<\/em> motyw wcielenia si\u0119 po \u015bmierci powr\u00f3ci\u0142 p\u00f3\u017aniej tak\u017ce w tw\u00f3rczo\u015bci Krzysztofa Kie\u015blowskiego. Czy to z pa\u0144skiej inspiracji?<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: U Kie\u015blowskiego fascynuj\u0105ce jest przej\u015bcie z dokumentalizmu w metafizyk\u0119. O\u015bmiel\u0119 si\u0119 twierdzi\u0107 \u017ce filmy, kt\u00f3re robi\u0142em, jako\u015b go inspirowa\u0142y. Z Medium<\/em> Kie\u015blowski by\u0142 bardzo zwi\u0105zany, udzieli\u0142 mi wielu wa\u017cnych rad i wiele o nim rozmawiali\u015bmy. Natomiast Kie\u015blowski wykorzystuj\u0105c motyw sobowt\u00f3r\u00f3w w Podw\u00f3jnym \u017cyciu Weroniki <\/em>nada\u0142 mu inny wymiar. M\u00f3wi\u0105c mi, \u017ce go przejmuje, nie musia\u0142 prosi\u0107 o zgod\u0119. Ten motyw od dawna istnieje. Ja zaczerpn\u0105\u0142em go z tw\u00f3rczo\u015bci Edgara Allana Poe. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Plakat promuj\u0105cy film Alchemik <\/em>(1988). Autor: Andrzej P\u0105gowski. \u0179r\u00f3d\u0142o: Gapla.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik:  Na fali sukcesu Medium<\/em> postanowi\u0142 pan zrealizowa\u0107 film o alchemiku.<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Tak naprawd\u0119, Alchemik<\/em> to film biograficzny. Fascynowa\u0142a mnie autentyczna posta\u0107 polskiego alchemika z XVI wieku Micha\u0142a S\u0119dziwoja. Tym razem mierz\u0105c si\u0119 ze standardami kina \u015bwiatowego, spr\u00f3bowa\u0142em po\u0142\u0105czy\u0107 historyczne kino akcji z science-fiction. Akcj\u0119 ulokowa\u0142em w \u015aredniowieczu, bo zawsze interesowa\u0142 mnie ten okres. Zaproponowano mi na konsultanta autora biografii S\u0119dziwoja, ale po lekturze scenariusza stwierdzi\u0142, \u017ce jako naukowiec nie mo\u017ce si\u0119 z t\u0105 wizj\u0105 zgodzi\u0107. To znaczy pomys\u0142, \u017ce kosmici l\u0105duj\u0105 w \u015aredniowieczu by\u0142 nie do zaakceptowania. W pierwszej fazie produkcji by\u0142a nawet szansa na zagraniczn\u0105 koprodukcj\u0119 z angielskim studiem Pinewood, potem mia\u0142 w to wej\u015b\u0107 du\u017cy producent z Kanady, ale poprosi\u0142 o przeniesienie realizacji o rok, co by\u0142o niemo\u017cliwe. Musia\u0142em sam rzuci\u0107 si\u0119 na g\u0142\u0119bok\u0105 wod\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik:  Odwa\u017cny pomys\u0142. Co panem w\u00f3wczas powodowa\u0142o?<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Pomy\u015bla\u0142em, \u017ce by\u0107 mo\u017ce wydarzy\u0142o si\u0119 co\u015b niezwyk\u0142ego, co sprawi\u0142o, \u017ce nasza cywilizacja posz\u0142a w zupe\u0142nie innym kierunku, bo mog\u0142a i\u015b\u0107 albo w stron\u0119 metafizyki, albo w stron\u0119 nauki. Szukaj\u0105c os\u00f3b, kt\u00f3re maj\u0105 podobn\u0105 wyobra\u017ani\u0119 skontaktowali\u015bmy si\u0119 ze Zdzis\u0142awem Beksi\u0144skim, kt\u00f3ry narysowa\u0142 projekt statku kosmicznego i kosmity. By\u0142em w jego pracowni w warszawskim bloku, w kt\u00f3rej malowa\u0142 swoje wspania\u0142e obrazy. Odwiedzi\u0142 go wtedy jego syn Tomek, kt\u00f3ry by\u0142 fanem Medium<\/em> i wychodz\u0105c powiedzia\u0142 do ojca: maluj, jak najwi\u0119cej maluj, bo potrzebne mi s\u0105 dewizy na nowe p\u0142yty z muzyk\u0105, do mojego programu radiowego. W tamtych warunkach projekt zaproponowany przez Beksi\u0144skiego by\u0142 ma\u0142o realny. Tak\u017ce ten zaprojektowany przez scenografa Bogdana S\u00f6lle. Sko\u0144czy\u0142o si\u0119 na tym, \u017ce fragment statku kosmicznego, kt\u00f3rego g\u0142\u00f3wnym atrybutem by\u0142a piramida, zaprojektowa\u0142a Gra\u017cyna Trybu\u0142a i zosta\u0142 wybudowany na hali zdj\u0119ciowej WFF. A ca\u0142\u0105 scen\u0119 przed wej\u015bciem do statku nakr\u0119cili\u015bmy na wydmach w \u0141ebie. Dramat kolejnych kompromis\u00f3w rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 bardzo wcze\u015bnie. Po raz pierwszy zda\u0142em sobie spraw\u0119, jak daleko jestem od Gwiezdnych wojen<\/em> George\u2019a Lucasa i filmu Obcy \u2013 \u00f3smy pasa\u017cer Nostromo<\/em> Ridleya Scotta,<\/em> gdy specjalista od efekt\u00f3w specjalnych pokaza\u0142 mi miecz mojego kosmity. Mia\u0142 kszta\u0142t maczugi, z kt\u00f3rej tryska\u0142 ogie\u0144. Przy naszych mo\u017cliwo\u015bciach technologicznych moja pr\u00f3ba starcia z Hollywood skazana zosta\u0142a na kl\u0119sk\u0119. W dodatku ten film by\u0142 te\u017c naznaczony kl\u0105tw\u0105.  Wi\u0119kszo\u015b\u0107 scen Alchemika<\/em> mia\u0142a by\u0107 kr\u0119cona na hali WFF w \u0141odzi, ale r\u00f3wnocze\u015bnie do produkcji skierowany zosta\u0142 Jeniec Europy<\/em> Jerzego Kawalerowicza i zostali\u015bmy wyrzuceni. Trzeba by\u0142o szuka\u0107 tak zwanych lokacji naturalnych. Cz\u0119\u015b\u0107 obiekt\u00f3w znalaz\u0142em w NRD, ale okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jedynymi dewizami jakimi dysponowali\u015bmy by\u0142y czeskie korony, wi\u0119c pojechali\u015bmy na zdj\u0119cia do Czech.<\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik:  Porozmawiajmy o obsadzie. Olgierd \u0141ukaszewicz jako Sendivius. <\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Szczerze m\u00f3wi\u0105c, rol\u0119 t\u0119 mia\u0142 gra\u0107 Oleg Jankowski, wybitny aktor, znany ze Zwierciad\u0142a<\/em> Andrieja Tarkowskiego. Pojecha\u0142em na spotkanie z nim do Moskwy do Teatru na Tagance. Dyrektor Teatru da\u0142 Jankowskiemu zgod\u0119 tylko na 30 dni zdj\u0119ciowych, bo widz sowiecki nie m\u00f3g\u0142 by\u0107 na d\u0142u\u017cej pozbawiony widoku na scenie tego aktora. To oczywi\u015bcie by\u0142o za ma\u0142o i musieli\u015bmy zrezygnowa\u0107. Potem pomy\u015bla\u0142em o Olgierdzie \u0141ukaszewiczu i on fantastycznie odnalaz\u0142 si\u0119 w postaci, kt\u00f3ra mia\u0142a by\u0107 po\u0142\u0105czeniem naukowca, szale\u0144ca i cz\u0142owieka czynu.<\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik:  W jednej ze \u201escen akcji\u201d polewa\u0142 go pan rozpuszczalnikiem?<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Tak, bo tam by\u0142a taka scena, w kt\u00f3rej pali mu si\u0119 d\u0142o\u0144. To podobno by\u0142y substancje o niskiej temperaturze palenia, kt\u00f3re nie zagra\u017ca\u0142y sk\u00f3rze. Dzi\u015b BHP nie dopu\u015bci\u0142oby do takich scen.<\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: Podobnie karko\u0142omnym momentem by\u0142 lot Olgierda \u0141ukaszewicza jako alchemika na drewnianej lotni?<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Pocz\u0105tkowo mia\u0142 polecie\u0107 prawdziwy lotniarz. Mia\u0142 wystartowa\u0107 z tarasu zamku, kt\u00f3ry sta\u0142 na granicy czesko-austriackiej. Ale czeski kierownik produkcji nie zgodzi\u0142 si\u0119, bo zachodzi\u0142a obawa, \u017ce lotniarz przekroczy granice i ucieknie do Austrii. Nakr\u0119cili\u015bmy tylko scen\u0119 startu, gdy aktor zatrzyma\u0142 si\u0119 prawie ju\u017c wychylony, na kraw\u0119dzi tarasu wysokiej wie\u017cy. P\u00f3\u017aniej, na \u017bywiecczy\u017anie, scen\u0119 ostatniej fazy l\u0105dowania, z powieszon\u0105 lotni\u0105. Mojego wymarzonego lotu nie uda\u0142o si\u0119 zrealizowa\u0107.  <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Olgierd \u0141ukaszewicz, Alchemik <\/em>(1988). Autor: Romuald Pie\u0144kowski. Prawa: Filmoteka Narodowa \u2013 Instytut Audiowizualny.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: W Alchemiku<\/em> tak\u017ce usi\u0142owa\u0142 pan \u0142\u0105czy\u0107 gatunki. Mamy tu horror, elementy erotyczne, historyczne, troch\u0119 psychologii, fantasy. Film przechodzi metamorfoz\u0119. Zaczyna si\u0119 jak kino historyczne, a p\u00f3\u017aniej staje si\u0119 kinem science-fiction.<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Usi\u0142owa\u0142em stworzy\u0107 \u015bwiat, poza prawami biologii i fizyki, ale wiarygodny. My\u015bl\u0119, \u017ce ka\u017cdy z nas ma marzenia ma\u0142ego ch\u0142opca, \u017ce nagle odkryje wielk\u0105 tajemnic\u0119, kt\u00f3ra sprawi, \u017ce wszystko si\u0119 zmieni. I taki jest m\u00f3j bohater. Bardzo dynamiczny, ca\u0142y czas w podr\u00f3\u017cy, nie waha si\u0119, nawet zostawi\u0142 rodzin\u0119 po to by dopi\u0105\u0107 swojego celu. A ten cel przekracza jego wyobra\u017ani\u0119. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Jacek Koprowicz, Olgierd \u0141ukaszewicz, Alchemik <\/em>(1988). Autor: Romuald Pie\u0144kowski. Prawa: Filmoteka Narodowa \u2013 Instytut Audiowizualny. <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: Du\u017ce wra\u017cenie robi  fina\u0142owa scena na wydmach. Podczas zdj\u0119\u0107 w \u0141ebie bra\u0142 pan udzia\u0142 r\u00f3wnie\u017c jako operator. Jak pan to wspomina?<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Cz\u0119\u015bciowo wspomaga\u0142em operatora. Zna\u0142em \u0141eb\u0119 do\u015b\u0107 dobrze, bo je\u017adzi\u0142em tam na wakacje. Przemieszczaj\u0105ce si\u0119 wydmy zawsze mnie fascynowa\u0142y \u2013 by\u0107 mo\u017ce tam pod nimi, te\u017c kryje si\u0119 jaka\u015b tajemnica. Upar\u0142em si\u0119, by zdj\u0119cia na wydmach realizowa\u0107 na pograniczu zimy, poza piaskiem pojawia si\u0119 tam te\u017c \u015bnieg. To by\u0142a bardzo widowiskowa aura, ale trudna dla ekipy. Nie by\u0142o jej \u0142atwo wytrzyma\u0107 w tych warunkach. Cz\u0119\u015b\u0107 ekipy nawet kopa\u0142a dziury w piasku, jako os\u0142on\u0119 przed wiatrem. Pisz\u0105c sceny do tego filmu wyobra\u017ca\u0142em sobie, \u017ce b\u0119d\u0105 si\u0119 rozgrywa\u0142y w niezwyk\u0142ych lokacjach, np. na Islandii. To by nada\u0142o g\u0142\u0119bszego wymiaru zmaganiom bohatera. Ale nasze mo\u017cliwo\u015bci pozwala\u0142y tylko na polskie plenery, wi\u0119c musia\u0142em obni\u017cy\u0107 oczekiwania. Natomiast \u0141eb\u0119 wymarzy\u0142em sobie od pocz\u0105tku i efekt ko\u0144cowy jest chyba interesuj\u0105cy. Po zobaczeniu sekwencji w \u0141ebie Krzysztof Kie\u015blowski zaproponowa\u0142 mi zrobienie zdj\u0119\u0107 do jednego z odcink\u00f3w Dekalogu<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Krzysztof Kie\u015blowski, Autor: Jerzy Ko\u015bnik. Prawa: Filmoteka Narodowa \u2013 Instytut Audiowizualny. <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: Dotknijmy jeszcze sfery wizualnej. Jak zaplanowa\u0142 pan w Alchemiku<\/em>  \u015bwiat\u0142o?<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Wzorem filmu Barry Lyndon<\/em> Stanleya Kubricka chcieli\u015bmy, by \u015bwiat\u0142o by\u0142o naturalne, ale okaza\u0142o si\u0119, \u017ce kopia jest tak ciemna, \u017ce do\u015b\u0107 trudno si\u0119 to ogl\u0105da. Poza tym kr\u0119cili\u015bmy ten film w okresie transformacji ustrojowej w Polsce i na wszystko brakowa\u0142o pieni\u0119dzy. Jakby nad filmem naprawd\u0119 wisia\u0142a jaka\u015b kl\u0105twa, kt\u00f3ra si\u0119 spe\u0142ni\u0142a. My\u015bl\u0119, \u017ce gdybym teraz mia\u0142 szans\u0119 zrealizowa\u0107 ten scenariusz, to wyszed\u0142by zupe\u0142nie inny film. Nie zmieni\u0142bym przes\u0142ania ani aktor\u00f3w, tylko elementy wizualne, kt\u00f3re w tym gatunku s\u0105 podstaw\u0105, \u017ceby widz da\u0142 si\u0119 uwie\u015b\u0107. <\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik:  A jak na gotowy film zareagowali szefowie Zespo\u0142u \u201eTor\u201d?<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: To pi\u0119knie okre\u015bli\u0142 kierownik literacki \u201eTor-u\u201d Witold Zalewski, kt\u00f3ry powiedzia\u0142 do mnie: ,,Otar\u0142e\u015b si\u0119 o co\u015b wa\u017cnego w kinie, ale tylko otar\u0142e\u015b\u201d. Z kolei dla Kie\u015blowskiego to by\u0142 fascynuj\u0105cy eksperyment. Wierzy\u0142, \u017ce mi si\u0119 uda, cho\u0107 uwa\u017ca\u0142, \u017ce porywam si\u0119 z motyk\u0105 na s\u0142o\u0144ce. Ale  jego zdaniem sam fakt, \u017ce pr\u00f3bowa\u0142em, jak bohater Lotu nad kuku\u0142czym gniazdem<\/em> Milo\u0161a Formana, zas\u0142uguje na uznanie. P\u00f3\u017aniej powiedzia\u0142: Mia\u0142 by\u0107 Hollywood, ale chyba ci si\u0119 nie uda\u0142o. Premiera filmu zbieg\u0142a si\u0119 ze zmianami politycznymi w Polsce. Z transformacj\u0105 ustroju. Kraj \u017cy\u0142 zupe\u0142nie czym innym. To nie by\u0142 czas na moje alchemiczne odjazdy.<\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: Kolaudacja odby\u0142a si\u0119 jeszcze przed transformacj\u0105, we wrze\u015bniu 1988 roku, i to w\u0142a\u015bnie wymiar gatunkowy filmu zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 kolaudant\u00f3w. Stanis\u0142aw Trepczy\u0144ski podkre\u015bla\u0142, \u017ce to film zrobiony jak kino Spielberga, \u201emieszanina horroru i tajemniczo\u015bci\u201d. Jerzy Bossak dopatrywa\u0142 si\u0119 w tym obrazie nie tylko ech filmu Dziecko<\/em> Rosemary<\/em> Romana Pola\u0144skiego,<\/em> ,,czarnych mszy\u201d z Jarocina, ale w bohaterze widzia\u0142 \u015bredniowiecznego Jamesa Bonda. Pan z kolei przyznawa\u0142, \u017ce chcia\u0142  stworzy\u0107 now\u0105 warto\u015b\u0107 przez pomieszanie gatunk\u00f3w, ale to si\u0119  nie uda\u0142o. <\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: A\u017c taka samokrytyka? <\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: Hollywoodzki wymiar osi\u0105gn\u0119\u0142a za to premiera w Szczecinie. Na widowni zasiadali aktorzy graj\u0105cy w filmie, by\u0142y koncerty gwiazd polskiej piosenki, \u015bpiewa\u0142a Hanna Banaszak, Krystyna Pro\u0144ko, Stanis\u0142aw Sojka i Czes\u0142aw Niemen. A widz\u00f3w wchodz\u0105cych na premier\u0119 wita\u0142y urodziwe dziewcz\u0119ta. W latach 80. nie by\u0142o chyba r\u00f3wnie wystawnej premiery polskiego filmu.<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Tak mi si\u0119 u\u0142o\u017cy\u0142o, \u017ce zamieszka\u0142em wtedy w Szczecinie. Tamtejsza agencja reklamowa uzna\u0142a, \u017ce dobrze by\u0142oby dla miasta i filmu,<\/strong> <\/strong>gdyby urz\u0105dzi\u0107 premier\u0119 z wielk\u0105 pomp\u0105 i do tego doprowadzili. Impreza w kinie \u201eKosmos\u201d, najwi\u0119kszym w Szczecinie, by\u0142a naprawd\u0119 wspania\u0142a, przy pe\u0142nej widowni. Film zosta\u0142 bardzo dobrze przyj\u0119ty. Widzowie wkroczyli w inny \u015bwiat, kt\u00f3ry ich zauroczy\u0142. <\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: Z jakim odbiorem spotka\u0142 si\u0119  Alchemik<\/em> w kinach?<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Wszystko musi mie\u0107 sw\u00f3j czas i gdyby film znalaz\u0142 si\u0119 na ekranach rok wcze\u015bniej, to mia\u0142by zupe\u0142nie inny odd\u017awi\u0119k. Natomiast wszed\u0142 do kin w 1989 roku, w momencie najwi\u0119kszych zmian spo\u0142ecznych, gdy obywatele \u017cyli zupe\u0142nie innymi sprawami. To by\u0142 trudny czas. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Plakat promuj\u0105cy film Alchemik<\/em> (1988). Autor: Henryk Waniek, \u0179r\u00f3d\u0142o: Gapla.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: Ju\u017c w latach 90. uda\u0142 si\u0119 pan do Studia Filmowego \u201eOko\u201d, w kt\u00f3rym zaproponowano panu realizacj\u0119 Wied\u017amina<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Mia\u0142em tak\u0105 szans\u0119, ale po do\u015bwiadczeniach z Alchemikiem<\/em> zrezygnowa\u0142em z tego kolejnego wyzwania.  Przy \u00f3wczesnym stanie naszej technologii to nie mog\u0142o si\u0119 uda\u0107. Musia\u0142o wiele wody up\u0142yn\u0105\u0107, aby zosta\u0142 zrealizowany w wizualnym wymiarze, w jakim zaprojektowa\u0142 go autor. W\u00f3wczas w \u201eOku\u201d zaproponowa\u0142em scenariusz filmu Ewa Braun pali Camele<\/em> o reinkarnacji \u017cony Adolfa Hitlera Ewy Braun, ale to by\u0142a bohaterka za trudna do zaakceptowania dla w\u0142adz naszej kinematografii. W zwi\u0105zku z tym projekt zosta\u0142 odsuni\u0119ty. Zaproponowano mi, \u017cebym zamieni\u0142 Ew\u0119 Braun na jak\u0105\u015b polsk\u0105 posta\u0107 historyczn\u0105 i wtedy taki scenariusz mia\u0142by szans\u0119 realizacji.<\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: Od roku pracuje pan nad realizacj\u0105 filmu Tuwim<\/em>. Widzia\u0142em robocz\u0105 wersj\u0119 i wygl\u0105da interesuj\u0105co. <\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Projekt zrodzi\u0142 si\u0119, jako pomys\u0142 na warsztat dla student\u00f3w IV i V roku Wydzia\u0142u Operatorskiego. Wymy\u015bli\u0142em go,<\/strong> by da\u0107 szans\u0119 opowiedzenia historii osadzonej w \u0141odzi i z bohaterem zwi\u0105zanym z naszym miastem. Zawsze by\u0142em zafascynowany tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 Juliana Tuwima i chcia\u0142em aby pojawi\u0142 si\u0119 na ekranie. Ale jego pasierbica, kt\u00f3ra mieszka w Szwecji, po przeczytaniu scenariusza nie zgodzi\u0142a si\u0119 na powstanie tego filmu. Prawa autorskie do tw\u00f3rczo\u015bci Tuwima wygasaj\u0105 w 2023 roku, wi\u0119c mam nadziej\u0119, \u017ce wtedy b\u0119dzie mo\u017cna ten projekt zrealizowa\u0107. A wcze\u015bniej realizujemy wsp\u00f3lnie ze studentami wybrane sceny. Do roli poety uda\u0142o mi si\u0119 nam\u00f3wi\u0107 Andrzeja Waldena. Przyj\u0119li\u015bmy konwencj\u0119, w kt\u00f3rej bohater filmu jest jednocze\u015bnie narratorem i opowiada o swoim \u017cyciu. Tuwim, opr\u00f3cz tego co o nim wiemy, by\u0142 bardzo zainteresowany \u015bwiatem metafizycznym, napisa\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 o czartach i diab\u0142ach polskich, by\u0142 zafascynowany czarn\u0105 magi\u0105 i wampiryzmem. Z powodu myszki \u2013 znamienia na twarzy \u2013 mia\u0142 kompleks zwany agorafobi\u0105, co przejawia\u0142o strachem przed opuszczaniem pomieszcze\u0144 i poczuciem odrzucenia przez innych. Obsesyjnie zajmowa\u0142 si\u0119 hodowlami zwierz\u0105t, np. kr\u00f3lik\u00f3w i w\u0119\u017cy. I te wszystkie elementy pojawiaj\u0105 si\u0119 w tej opowie\u015bci. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Andrzej Walden, Tuwim<\/em> (2022). Prawa: PWSTiF w \u0141odzi<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik:  Jak ten film ma wygl\u0105da\u0107 od strony wizualnej?<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Najbardziej w\u0142a\u015bciwa wydaje mi si\u0119 konwencja opowiadania obrazami. Tuwim przemieszcza si\u0119 po lokacjach zwi\u0105zanych ze swoim \u017cyciem. Inspiracj\u0105 jest wiersz, w kt\u00f3rym prosi Boga, by jak uczniowi, kt\u00f3ry powtarza klas\u0119, pozwoli\u0142 mu powt\u00f3rzy\u0107 \u017cycie. Dramat w tym, \u017ce na takie powt\u00f3rzone \u017cycie mo\u017cna tylko patrze\u0107, nic nie da si\u0119 w nim zmieni\u0107. Przeprowadzamy Tuwima poprzez kolejne stacje jego \u0142\u00f3dzkiej Golgoty.<\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik: Jakie miejsca w \u0141odzi wybra\u0142 pan jako lokacje dla filmu?<\/p>\n\n\n\n

Jacek Koprowicz: Mi\u0119dzy innymi dom na ul. Kili\u0144skiego, w kt\u00f3rym Tuwim przyszed\u0142 na \u015bwiat. Interesuj\u0105ce, \u017ce mieszka\u0144cy tej kamienicy wskazali mi ju\u017c trzy r\u00f3\u017cne mieszkania, w kt\u00f3rych mieli mieszka\u0107 Tuwimowie. Potem lokacje dotycz\u0105ce fascynacji poety \u017cyciem pozagrobowym. W \u0141odzi w tajemniczych okoliczno\u015bciach znika\u0142y m\u0142ode kobiety. M\u00f3wi\u0142o si\u0119, \u017ce w mie\u015bcie pojawi\u0142 si\u0119 wampir. Tuwim zaczyna \u015bledztwo. Tyle mog\u0119 zdradzi\u0107.<\/p>\n\n\n\n

\u0141\u00f3d\u017a, stycze\u0144-marzec 2022 roku <\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Jacek Koprowicz<\/strong> \u2013 re\u017cyser, scenarzysta, fotografik, wyk\u0142adowca akademicki. Absolwent filmoznawstwa na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu \u0141\u00f3dzkiego oraz Wydzia\u0142u Operatorskiego PWSFTviT w \u0141odzi. Debiutowa\u0142 filmem Przeznaczenie <\/em>\u2013 odwa\u017cn\u0105 biografi\u0105 Kazimierza Przerwy-Tetmajera. W 1985 roku zrealizowa\u0142 Medium<\/em> \u2013 jeden z najciekawszych polskich film\u00f3w gatunkowych. W kolejnych latach wyre\u017cyserowa\u0142 Alchemika <\/em>(1988) oraz Mistyfikacj\u0119 <\/em>(2010). Jacek Koprowicz jest r\u00f3wnie\u017c scenarzyst\u0105 i pisarzem. W 2020 roku ukaza\u0142 si\u0119 tom z 3 scenariuszami filmowymi. Camele, Impresario, Topiel <\/em>oraz debiutancka powie\u015b\u0107 Otch\u0142a\u0144.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Dondzik<\/strong> \u2013 filmoznawca, cz\u0142onek redakcji kwartalnika \u201ePleograf\u201d, przygotowuje dysertacj\u0119 W kadrze i poza nim. Fabularne filmy Grzegorza Kr\u00f3likiewicza<\/em>. Interesuje si\u0119 kinem polskim oraz filmem dokumentalnym. Publikowa\u0142 w \u201eKwartalniku Filmowym\u201d, \u201ePleografie\u201d, \u201ePanoptikum\u201d oraz tomach zbiorowych. Jest autorem ksi\u0105\u017cek Leszek Wronko. D\u017awi\u0119k filmu polskiego<\/em> (2013) oraz Elementarz Wytw\u00f3rni Film\u00f3w O\u015bwiatowych<\/em> (2018; wraz z K. Jajk\u0105 i E. Sowi\u0144skim).<\/p>\n\n\n\n

Streszczenie:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rozmowa z re\u017cyserem Jackiem Koprowiczem, kt\u00f3ry po uko\u0144czeniu szko\u0142y filmowej w \u0141odzi zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z zespo\u0142em filmowym \u201eTor\u201d. To w nim powsta\u0142y jego filmy: Przeznaczenie<\/em>, Medium<\/em> oraz Alchemik<\/em>. W roku 2010 Koprowicz wr\u00f3ci\u0142 na plan i wyre\u017cyserowa\u0142 Mistyfikacj\u0119<\/em> \u2013 alternatywn\u0105 histori\u0119 \u017cycia Stanis\u0142awa Ignacego Witkiewicza. Jacek Koprowicz jest tw\u00f3rc\u0105, kt\u00f3ry konsekwentnie realizuje kino gatunk\u00f3w, przyk\u0142adem jest film Medium<\/em>, w kt\u00f3rym z powodzeniem krymina\u0142 przenika si\u0119 z filmem grozy. Wywiad jest pr\u00f3b\u0105 monograficznego uj\u0119cia tw\u00f3rczo\u015bci Jacka Koprowicza. Pocz\u0105wszy od jego wczesnych pr\u00f3b w szkole filmowej, poprzez filmy fabularne, ko\u0144cz\u0105c na najnowszym dziele o po\u015bmiertnym \u017cyciu Juliana Tuwima. W rozmowie z Micha\u0142em Dondzikiem re\u017cyser opowiada o cenzurze, pracy nad form\u0105 filmow\u0105, trudno\u015bciami z realizacj\u0105 kina gatunk\u00f3w w Polsce oraz kl\u0105tw\u0105, kt\u00f3ra ci\u0105\u017cy nad jego tw\u00f3rczo\u015bci\u0105. Rozm\u00f3wcy du\u017co uwagi po\u015bwi\u0119caj\u0105 kwestiom produkcji, kolaudacjom oraz recepcji gatunkowych film\u00f3w Jacka Koprowicza. <\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

DOI: 10.56351\/PLEOGRAF.2022.1.13 Z Jackiem Koprowiczem, re\u017cyserem i scenarzyst\u0105, rozmawia Micha\u0142 Dondzik Micha\u0142 Dondzik: Gdyby mia\u0142 pan podsumowa\u0107 swoj\u0105 karier\u0119, do jakiego gatunku filmowego zaliczy\u0142by pan swoj\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107? Jacek Koprowicz: Do\u015b\u0107 podchwytliwe pytanie. Jedn\u0105 nog\u0105 sta\u0142em w gatunku okre\u015blanym jako kino biograficzne, drug\u0105 \u201ewdepn\u0105\u0142em\u201d w gatunek zawieszony pomi\u0119dzy horrorem, thrillerem, a nawet science-fiction. Funkcjonowa\u0142em w takim… Czytaj wi\u0119cej »Moje \u017cycie to thriller z elementami filmu grozy<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":3521,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[1125,1029],"tags":[1130,551,1136,1127,1135,1134,1138,1137,56,668,554,1141,1131,1139,1126,1133,1128,1140,1132,1129],"ppma_author":[483],"class_list":["post-3306","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pleograf-historyczno-filmowy-kwartalnik-filmoteki-narodowej-nr-1-2022","category-wywiad","tag-alchemik","tag-cenzura","tag-dzwiek-w-polskim-filmie","tag-jacek-koprowicz","tag-jozef-koprowicz","tag-julian-tuwim","tag-kazimierz-przerwa-tetmajer","tag-kino-gatunkow","tag-krzysztof-kieslowski","tag-krzysztof-zanussi","tag-medium","tag-michal-bajor","tag-mistyfikacja","tag-olgierd-lukaszewicz","tag-przeznaczenie","tag-stefania-koprowicz","tag-witkiewicz","tag-wladyslaw-kowalski","tag-wytwornia-filmow-fabularnych-w-lodzi","tag-zespol-tor"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t