{"id":3179,"date":"2022-01-31T18:53:44","date_gmt":"2022-01-31T17:53:44","guid":{"rendered":"https:\/\/pleograf.pl\/?p=3179"},"modified":"2022-02-01T10:20:04","modified_gmt":"2022-02-01T09:20:04","slug":"dzien-przed-czym-zylismy-12-grudnia-1981","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/dzien-przed-czym-zylismy-12-grudnia-1981\/","title":{"rendered":"Dzie\u0144 przed. Czym \u017cyli\u015bmy 12 grudnia 1981"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Prezentujemy fragmenty ksi\u0105\u017cki Igora Rakowskiego-K\u0142osa <em><strong>Dzie\u0144 przed. Czym \u017cyli\u015bmy 12 grudnia 1981<\/strong><\/em>, kt\u00f3ra ukaza\u0142a si\u0119 nak\u0142adem wydawnictwa <strong>Znak Literanova<\/strong> w grudniu 2021 roku.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"401\" height=\"500\" src=\"https:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Rakowski-Klos_Dzien-przed_3D_500pcx.jpg.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2701\" srcset=\"https:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Rakowski-Klos_Dzien-przed_3D_500pcx.jpg.jpg 401w, https:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Rakowski-Klos_Dzien-przed_3D_500pcx.jpg-241x300.jpg 241w\" sizes=\"auto, (max-width: 401px) 100vw, 401px\" \/><figcaption>Ok\u0142adka ksi\u0105\u017cki Igora Rakowskiego-K\u0142osa, <em>Dzie\u0144 przed. Czym \u017cyli\u015bmy 12 grudnia 1981<\/em>, Krak\u00f3w 2021, prawa: Znak Literanova<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Godz. 11.34 <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Program I Polskiego Radia<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Audycja Anny Retmaniak &#8222;Portret S\u0142owem Malowany&#8221;. Go\u015bciem jest aktor Janusz Zakrze\u0144ski. P\u00f3\u0142 roku wcze\u015bniej do kin wszed\u0142 film <em>Polonia Restitut<\/em>a Bohdana Por\u0119by, w kt\u00f3rym aktor wcieli\u0142 si\u0119 w posta\u0107 J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2013 Panie Januszu, czy pan ju\u017c przekroczy\u0142 ten wiek, gdy cz\u0142owiek zaczyna ogl\u0105da\u0107 si\u0119 w przesz\u0142o\u015b\u0107? <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2013 Chyba tak. Bez kokieterii musz\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce przekroczy\u0142em czterdziestk\u0119, uwa\u017cam, \u017ce przekroczenie tego progu upowa\u017cnia cz\u0142owieka do ogl\u0105dania si\u0119 za siebie. A w\u0142a\u015bciwie, nie licz\u0105c lat, chcia\u0142bym przyzna\u0107 si\u0119 do jednej rzeczy, mianowicie do momentu, w kt\u00f3rym zetkn\u0105\u0142em si\u0119 z moj\u0105 chor\u0105 matk\u0105. I m\u00f3wi\u0119 to z ca\u0142\u0105 szczero\u015bci\u0105, wtedy kiedy prawie kona\u0142a mi na r\u0119kach. To by\u0142 moment, kt\u00f3ry nie tyle mnie zmusi\u0142, ile zmobilizowa\u0142 do zastanowienia si\u0119 nad swoim \u017cyciem, do jakiej\u015b refleksji, do tego, co pani powiedzia\u0142a: do obejrzenia si\u0119 za siebie. Chyba jest to moment, kt\u00f3ry si\u0119 pami\u0119ta i kt\u00f3ry pozostaje na ca\u0142e \u017cycie. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zakrze\u0144ski opowiada\u0142 o swojej karierze aktorskiej, mistrzach i tym, \u017ce chcia\u0142by wreszcie zagra\u0107 cz\u0142owieka zakochanego i wra\u017cliwego. Przygotowa\u0142 spektakl dla telewizji, w kt\u00f3rym \u015bpiewa poezje Louisa Aragona, francuskiego poety, prekursora surrealizmu i cz\u0142onka Francuskiej Partii Komunistycznej. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Anna Retmaniak: \u2013 Tytu\u0142 tego spektaklu brzmia\u0142<em> I \u017cycie, i mi\u0142o\u015b\u0107 t\u0105 sam\u0105 s\u0105 por\u0105<\/em>. Czy pan si\u0119 z tym zgadza?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Janusz Zakrze\u0144ski: \u2013 Wydaje mi si\u0119, \u017ce nie mo\u017cna prze\u017cy\u0107 \u017cycia bez mi\u0142o\u015bci. I mamy chyba tego dowody na ka\u017cdym kroku. I to nie jest wymy\u015blone ani przeze mnie, ani przez pana Aragona, ani przez pana Tuwima, tylko przez ca\u0142y szereg pokole\u0144 ludzkich. To jest mi\u0142o\u015b\u0107 tak jak u Tuwima \u2013 tr\u00f3jjedyna: do matki, do wiersza i do ojczyzny. I wszystko jedno ma imi\u0119. Chyba za ma\u0142o m\u00f3wimy o tej mi\u0142o\u015bci. Tak mi si\u0119 wydaje w ka\u017cdym razie. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Anna Retmaniak: \u2013 Czasy nie sprzyjaj\u0105 temu, niestety. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Janusz Zakrze\u0144ski: \u2013 Nie wiem, czy czasy. My\u015bmy si\u0119 chyba stali jacy\u015b tacy bardzo wstydliwi, je\u017celi chodzi o wyra\u017canie uczu\u0107. I chyba to niedobrze.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Godz. 12.17 <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Warszawa, ul. Woronicza, gabinet prezesa Radiokomitetu<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W\u0142adys\u0142aw Loranc szeroko si\u0119 u\u015bmiecha\u0142. By najwa\u017cniejsz\u0105 person\u0105 w telewizji.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Maciej Wierzy\u0144ski: \u2013 Straszny cz\u0142owiek. Mia\u0142 wdzi\u0119k wi\u0119ziennego klawisza. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jerzy Urban: \u2013 G\u0142adki, styl bycia ksi\u0119dza. Rzadko si\u0119 z nim styka\u0142em, bo by\u0142 by\u0142ym ch\u0142opakiem mojej \u017cony Wies\u0142awy Grocholi. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mariusz Walter: \u2013 Kiedy\u015b uratowa\u0142 po kolaudacji m\u00f3j film, kt\u00f3ry by\u0142 zawoalowan\u0105 krytyk\u0105 plenum PZPR. Spotka\u0142 mnie przy windzie i m\u00f3wi: to by\u0142 m\u0105dry film, partia si\u0119 musi opami\u0119ta\u0107, nie mo\u017ce by\u0107 wzorem z\u0142ych zachowa\u0144 i z\u0142ych decyzji. W sensie dziennikarskim by\u0142 uczciwy. A na pewno bardzo inteligentny.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jeszcze inni uwa\u017cali, \u017ce Loranc sk\u0142ada si\u0119 z gumy, g\u0105bki i frazes\u00f3w. Sta\u0142 na czele radia i telewizji od sierpnia 1981 roku. Nale\u017ca\u0142 do \u015brodowiska krakowskiej \u201eKu\u017anicy\u201d, krytykowanej przez partyjnych dogmatyk\u00f3w za zbytni liberalizm. Dla wielu jednak pozostawa\u0142 uosobieniem partyjnego doktrynera, kt\u00f3ry w telewizyjnym felietonie \u201eProste pytania\u201d udziela\u0142 odpowiedzi po linii w\u0142adzy i pyta\u0142 retorycznie: kto za tym stoi i komu na tym zale\u017cy? <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">12 grudnia w po\u0142udnie go\u015b\u0107mi prezesa Radiokomitetu byli aktorzy popularnego s\u0142uchowiska \u201eMatysiakowie\u201d. Min\u0119\u0142o dwadzie\u015bcia pi\u0119\u0107 lat od pierwszego nagrania, dlatego prezes z\u0142o\u017cy\u0142 gratulacje, wr\u0119czy\u0142 kwiaty. Rozmowa w jego gabinecie toczy\u0142a si\u0119 si\u0119 niespiesznie. Sekretarka ani razu nie wywo\u0142a\u0142a Loranca do rz\u0105dowego telefonu, co wcze\u015bniej zdarza\u0142o si\u0119 cz\u0119sto. Na stole fili\u017canki z kaw\u0105 i talerzyki z kruchymi ciasteczkami.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Za nieca\u0142e dwana\u015bcie godzin Loranc b\u0119dzie zmuszony przerwa\u0107 program telewizyjny.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Godz. 22.15 <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Warszawa, siedziba Telewizji Polskiej przy Woronicza<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Maciej Wierzy\u0144ski, redaktor <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Siedzia\u0142em w gabinecie Mariusza Waltera. By\u0142 szefem redakcji Studio 2, a ja jednym z jego trzech zast\u0119pc\u00f3w. Gabinet by\u0142 du\u017cy, du\u017ce biurko z telefonem, a prostopadle do niego sta\u0142 st\u00f3\u0142 konferencyjny, przy kt\u00f3rym robili\u015bmy kolegia. Na biurku Waltera sta\u0142y fotografie jego dzieci. Na lewo od biurka telewizor. Moje zadanie polega\u0142o na czuwaniu, czy program przebiega bez zak\u0142\u00f3ce\u0144.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Studio 2 mia\u0142o formu\u0142\u0119 cegie\u0142ek, kt\u00f3re by\u0142y \u0142\u0105czone konferansjerk\u0105 na \u017cywo. Gdy pojawi\u0142 si\u0119 go\u015b\u0107, prowadz\u0105cy z nim rozmawiali. Ta formu\u0142a by\u0142a bardzo atrakcyjna dla widz\u00f3w, ale wi\u0105za\u0142a si\u0119 z trudno\u015bciami w utrzymaniu dyscypliny. Nagminnie, jak to m\u00f3wili\u015bmy, przewalali\u015bmy czas.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Od godziny dziewi\u0119tnastej wydzwania\u0142 do mnie sekretariat Loranca, \u017ce trzeba \u015bci\u015ble trzyma\u0107 si\u0119 rozk\u0142adu dnia. Sekretarka m\u00f3wi\u0142a: prezes nakazuje, a ja odpowiada\u0142em: \u201eJeszcze mamy film i nie zmienimy tego. Musimy z tym dojecha\u0107 do ko\u0144ca\u201d. A ona, \u017ce prezes nakazuje. A ja, \u017ce nie widz\u0119 mo\u017cliwo\u015bci<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"688\" height=\"516\" src=\"https:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Igor-Klos-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2863\" srcset=\"https:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Igor-Klos-1.jpg 688w, https:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Igor-Klos-1-300x225.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 688px) 100vw, 688px\" \/><figcaption>Egzemplarz <em>Trybuny Ludu<\/em> informuj\u0105cy o wprowadzeniu stanu wojennego. Fot. FINA<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Godz. 23.50 <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Warszawa, siedziba Telewizji Polskiej przy Woronicza<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Anna Lubowska, prezenterka Studia 2<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Trwa\u0142 <em>\u015awi\u0119ty Micha\u0142 mia\u0142 koguta<\/em> \u2013 film braci Tavianinich o w\u0142oskich rewolucjonistach. Obejrza\u0142am go par\u0119 dni wcze\u015bniej i jak zawsze zwr\u00f3ci\u0142am uwag\u0119, jak si\u0119 ko\u0144czy, \u017ceby wiedzie\u0107, kiedy zbli\u017ca si\u0119 wej\u015bcie na wizj\u0119. Zazwyczaj realizator ostrzega\u0142 i m\u00f3wi\u0142 przez g\u0142o\u015bnik: \u201eUwaga wchodzimy\u201d, i ju\u017c nie mia\u0142am z nim \u017cadnej \u0142\u0105czno\u015bci. Zbli\u017ca\u0142a si\u0119 p\u00f3\u0142noc, zosta\u0142o jeszcze ze dwadzie\u015bcia minut filmu. To nie pierwszy raz, gdy mieli\u015bmy op\u00f3\u017anienie. Takie by\u0142y skutki nadawania programu na \u017cywo, ale dzi\u0119ki temu Studio 2 odbiega\u0142o od dr\u0119twej formu\u0142y i sta\u0142o si\u0119 kultowe. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przez ca\u0142y dzie\u0144 najbardziej stresowa\u0142am si\u0119 jednak dyskusj\u0105 na \u017cywo o firmach polonijnych, kt\u00f3r\u0105 mia\u0142am poprowadzi\u0107 nast\u0119pnego dnia. Nie jestem ekonomistk\u0105, ale mia\u0142am m\u0119\u017ca, kt\u00f3ry si\u0119 na tym zna\u0142, wi\u0119c tym bardziej si\u0119 denerwowa\u0142am, bo zawsze mi m\u00f3wi\u0142, \u017ce mu przynios\u0119 wstyd.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bycie prezenterk\u0105 w Studio 2 to moje dodatkowe zaj\u0119cie. Pracowa\u0142am w \u201ePrzyjaci\u00f3\u0142ce\u201d, kt\u00f3ra mia\u0142a ponad dwumilionowy nak\u0142ad. Pr\u00f3bowa\u0142am uprawia\u0107 reporta\u017c interwencyjny. Ludzie wysy\u0142ali do redakcji mn\u00f3stwo list\u00f3w, napisa\u0142am nawet o tym prac\u0119 magistersk\u0105 na socjologii, wi\u0119c czyta\u0142am ich korespondencj\u0119 i jecha\u0142am w Polsk\u0119 do miejsc, gdzie \u017ale si\u0119 dzia\u0142o. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Moje najbli\u017csze kole\u017canki z socjologii mia\u0142y zaci\u0119cie naukowe i dla nich nobilitacj\u0105 by\u0142o pisanie doktoratu, a nie pokazywanie buzi na ekranie. Ale pokazanie si\u0119 w telewizorze to by\u0142o co\u015b. Ludzie w tramwaju mnie rozpoznawali. Nie wiem, kto mnie nam\u00f3wi\u0142, \u017cebym posz\u0142a na przes\u0142uchanie dla prezenter\u00f3w. Zauwa\u017cy\u0142 mnie Mariusz Walter. Potrafi\u0142am naturalnie zachowywa\u0107 si\u0119 przed kamer\u0105 i nie ple\u015b\u0107 bzdur, ale nie w pe\u0142ni czu\u0142am, \u017ce umiem si\u0119 w tym odnale\u017a\u0107 \u2013 mo\u017ce to w\u0142a\u015bnie by\u0142a moja zaleta. Najpierw prowadzi\u0142am Studio Bis, to by\u0142a powt\u00f3rka Studia 2 raz w miesi\u0105cu, a p\u00f3\u017aniej ju\u017c Studio 2. Po sierpniowych strajkach robotnicy wywalczyli trzy wolne soboty w miesi\u0105cu zamiast jednej, wobec tego Studio 2 zacz\u0119\u0142o nadawa\u0107 program ju\u017c nie raz w miesi\u0105cu, ale trzy razy. Jedna para prowadz\u0105cych to by\u0142o za ma\u0142o, wi\u0119c Walter postanowi\u0142, \u017ce drug\u0105 par\u0105 b\u0119d\u0119 ja i Janusz Wieczorek, tak\u017ce dziennikarz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zapisa\u0142am si\u0119 do \u201eSolidarno\u015bci\u201d jak wszystkie moje kole\u017canki z dzia\u0142u spo\u0142ecznego w \u201ePrzyjaci\u00f3\u0142ce\u201d. Mia\u0142am poczucie, \u017ce ka\u017cdy cieszy si\u0119 ze zmian, kt\u00f3re nadesz\u0142y, ale r\u00f3wnocze\u015bnie z jednej strony byli ludzie ostro\u017cni, kt\u00f3rzy bali si\u0119 tego, co mo\u017ce nast\u0105pi\u0107, a z drugiej \u2013 szale\u0144cy. Ja nie by\u0142am szale\u0144cem, ale te\u017c nie chcia\u0142am sta\u0107 z boku. Uwa\u017ca\u0142am tylko, \u017ce nie nale\u017cy dra\u017cni\u0107 Rosjan. Nie dzieli\u0142am ludzi na partyjnych i niepartyjnych. Cz\u0142onkami partii byli prawie wszyscy. R\u00f3wnie\u017c m\u00f3j m\u0105\u017c i rodzice. Tata by\u0142 dyrektorem ekonomicznym w biurze projekt\u00f3w, a mama dziennikark\u0105 w \u201e\u017byciu Gospodarczym\u201d, to by\u0142 taki polski \u201eFinancial Times\u201d. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W ten weekend wypad\u0142 m\u00f3j trzeci czy czwarty dy\u017cur w Studio 2. Mia\u0142am straszn\u0105 trem\u0119. W \u201ePrzyjaci\u00f3\u0142ce\u201d pisa\u0142am o rzeczach, na kt\u00f3rych si\u0119 znam, a w telewizji przy-chodzi\u0142o mi rozmawia\u0107 na tematy, w kt\u00f3rych nie czu\u0142am si\u0119 pewnie. O tym, \u017ce dziennikarz to wszechstronny dyletant, ju\u017c wiedzia\u0142am. Ale mi\u0119dzy tym, \u017ce cz\u0142owiek co\u015b wie, a tym, \u017ce umie to zrobi\u0107, jest du\u017ca przestrze\u0144. By\u0142am przej\u0119ta. Kiedy\u015b podesz\u0142a do mnie Magda Umer i powiedzia\u0142a: \u201eJak jeste\u015b stremowana, to zaczynasz m\u00f3wi\u0107, jakby\u015b by\u0142a zarozumia\u0142a. Mam tak samo\u201d. Strasznie nie lubi\u0142am tembru swojego g\u0142osu. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mija\u0142a kolejna scena w\u0142oskiego filmu. Siedzia\u0142am za swoim biurkiem, k\u0105tem oka patrzy\u0142am w kartk\u0119 o firmach polonijnych i nagle zobaczy\u0142am, \u017ce w monitorze emisyjnym jest moja przekrzywiona g\u0142owa. W pierwszej chwili pomy\u015bla\u0142am, \u017ce robi\u0105 mi w re\u017cyserce kawa\u0142. Ale na wszelki wypadek spojrza\u0142am w kamer\u0119 i powiedzia\u0142am: \u201eDobranoc pa\u0144stwu\u201d. Patrz\u0119 ze zdumieniem, a na monitorze pojawia si\u0119 plansza ko\u0144cz\u0105ca program. Janusz spojrza\u0142 na mnie zaskoczony i te\u017c powiedzia\u0142: \u201eDobranoc pa\u0144stwu\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Z re\u017cyserki okrzyki: \u2013 Ania, Ania! Dostali\u015bmy telefon: \u201eMacie trzydzie\u015bci sekund, natychmiast schodzicie z wizji\u201d. Nie mogli\u015bmy ci\u0119 uprzedzi\u0107, nie wiadomo, co si\u0119 sta\u0142o. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wychodzimy na korytarz, ten s\u0142ynny, kt\u00f3rym bieg\u0142a Krystyna Janda w <em>Cz\u0142owieku z marmuru<\/em>, a tu na schodach stoj\u0105 \u017co\u0142nierze. Ale \u017ce w Studio 1 cz\u0119sto spotykali\u015bmy \u201ekrakowiak\u00f3w i g\u00f3rali\u201d, to pomy\u015bla\u0142am, \u017ce znowu aktorzy w kostiumach przechadzaj\u0105 si\u0119 po budynku. Rzuci\u0142am do ty\u0142u: \u201eTeatr Telewizji\u201d. Wszyscy gruchn\u0119li \u015bmiechem. Ale po minach m\u0119\u017cczyzn w mundurach zorientowali\u015bmy si\u0119, \u017ce to nie jest teatr.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przed budynkiem ju\u017c sta\u0142 t\u0142umek pracownik\u00f3w. \u017bo\u0142nierze nie wypuszczali nikogo poza teren telewizji. W tym czasie pozostali chodzili po pokojach, jakby czego\u015b szukaj\u0105c. Po drugiej stronie ogrodzenia sta\u0142 m\u00f3j zdenerwowany tata, kt\u00f3ry po mnie przyjecha\u0142. Dopiero po d\u0142u\u017cszej chwili wojsko pozwoli\u0142o nam wyj\u015b\u0107 za bramk\u0119. Zapytali\u015bmy jeszcze na koniec, czy mamy jutro normalnie przyj\u015b\u0107 do pracy. Us\u0142yszeli\u015bmy, \u017ce tak.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Godz. 23.59 <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Warszawa, siedziba Telewizji Polskiej przy Woronicza<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Maciej Wierzy\u0144ski, redaktor<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie wiedzia\u0142em, co si\u0119 dzieje. Na ekranie Ania Lubowska i Janusz Wieczorek po\u017cegnali si\u0119 z widzami, cho\u0107 chwil\u0119 wcze\u015bniej mign\u0119\u0142a scena, w kt\u00f3rej bohater filmu <em>\u015awi\u0119ty Micha\u0142 mia\u0142 koguta<\/em> p\u0142yn\u0105\u0142 \u0142odzi\u0105. Pobieg\u0142em do re\u017cyserki. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce decyzj\u0119 o przerwaniu filmu podj\u0105\u0142 bezpo\u015brednio prezes Loranc. Na korytarzu spotka\u0142em \u017co\u0142nierzy. Zachowywali si\u0119 tak, jakby szukali przeciwnika. Byli przekonani, \u017ce telewizja jest opanowana przez dzia\u0142aczy \u201eSolidarno\u015bci\u201d gotowych do stawiania oporu. Wszed\u0142em jeszcze do gabinetu, podnios\u0142em s\u0142uchawk\u0119, \u017ceby zadzwoni\u0107 do domu. Telefon milcza\u0142. \u017bo\u0142nierze kazali si\u0119 wynosi\u0107. Uzna\u0142em, \u017ce to kolejne zabawy zastraszaj\u0105ce, bo ju\u017c jesieni\u0105 si\u0119 zdarzy\u0142o, \u017ce \u017co\u0142nierze chodzili w nocy po pokojach i wsz\u0119dzie zagl\u0105dali.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">I. Rakowski-K\u0142os, <em>Dzie\u0144 przed. Czym \u017cyli\u015bmy 12 grudnia 1981<\/em>, Krak\u00f3w 2021, ss. 64-65, 93-94, 243-244, 268-273.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wi\u0119cej o publikacji: <a href=\"https:\/\/www.wydawnictwoznak.pl\/ksiazka\/Dzien-przed-Czym-zylismy-12-grudnia-1981\/9667\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">https:\/\/www.wydawnictwoznak.pl\/ksiazka\/Dzien-przed-Czym-zylismy-12-grudnia-1981\/9667<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Igor Rakowski-K\u0142os<\/strong> \u2013 historyk, publicysta, redaktor magazynu \u201eAle Historia\u201d. Absolwent filologii polskiej na Uniwersytecie \u0141\u00f3dzkim. Sekretarz Nagrody Historycznej m.st. Warszawy im. Kazimierza Moczarskiego i cz\u0142onek zarz\u0105du Fundacji im. Kazimierza i Zofii Moczarskich.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prezentujemy fragmenty ksi\u0105\u017cki Igora Rakowskiego-K\u0142osa &#8222;Dzie\u0144 przed. Czym \u017cyli\u015bmy 12 grudnia 1981&#8221;, kt\u00f3ra ukaza\u0142a si\u0119 nak\u0142adem wydawnictwa Znak Literanova w grudniu 2021 roku.<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":2700,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[1068,1067],"tags":[1070,1069],"ppma_author":[1066],"class_list":["post-3179","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pleograf-historyczno-filmowy-kwartalnik-filmoteki-narodowej-nr-4-2021","category-polecamy","tag-bohdan-poreba","tag-telewizja"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t<!-- All in One SEO 5.0.4 - aioseo.com -->\n\t<meta name=\"description\" content=\"Prezentujemy fragmenty ksi\u0105\u017cki Igora Rakowskiego-K\u0142osa &quot;Dzie\u0144 przed. Czym \u017cyli\u015bmy 12 grudnia 1981&quot;, kt\u00f3ra ukaza\u0142a si\u0119 nak\u0142adem wydawnictwa Znak Literanova w grudniu 2021 roku.\" \/>\n\t<meta name=\"robots\" content=\"max-image-preview:large\" \/>\n\t<meta name=\"author\" content=\"Igor Rakowski-K\u0142os\"\/>\n\t<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/dzien-przed-czym-zylismy-12-grudnia-1981\/\" \/>\n\t\t<meta name=\"generator\" content=\"All in One SEO (AIOSEO) 5.0.4\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:site_name\" content=\"pleograf.pl -\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:title\" content=\"Dzie\u0144 przed. Czym \u017cyli\u015bmy 12 grudnia 1981 - pleograf.pl\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:description\" content=\"Prezentujemy fragmenty ksi\u0105\u017cki Igora Rakowskiego-K\u0142osa &quot;Dzie\u0144 przed. Czym \u017cyli\u015bmy 12 grudnia 1981&quot;, kt\u00f3ra ukaza\u0142a si\u0119 nak\u0142adem wydawnictwa Znak Literanova w grudniu 2021 roku.\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/dzien-przed-czym-zylismy-12-grudnia-1981\/\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/PLEOGRAF.png\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:image:secure_url\" content=\"https:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/PLEOGRAF.png\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"568\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"567\" \/>\n\t\t<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-01-31T17:53:44+00:00\" \/>\n\t\t<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-02-01T09:20:04+00:00\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:title\" content=\"Dzie\u0144 przed. Czym \u017cyli\u015bmy 12 grudnia 1981 - pleograf.pl\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:description\" content=\"Prezentujemy fragmenty ksi\u0105\u017cki Igora Rakowskiego-K\u0142osa &quot;Dzie\u0144 przed. Czym \u017cyli\u015bmy 12 grudnia 1981&quot;, kt\u00f3ra ukaza\u0142a si\u0119 nak\u0142adem wydawnictwa Znak Literanova w grudniu 2021 roku.\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:image\" content=\"https:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/PLEOGRAF.png\" \/>\n\t\t<script type=\"application\/ld+json\" class=\"aioseo-schema\">\n\t\t\t{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"BlogPosting\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/dzien-przed-czym-zylismy-12-grudnia-1981\\\/#blogposting\",\"name\":\"Dzie\\u0144 przed. Czym \\u017cyli\\u015bmy 12 grudnia 1981 - pleograf.pl\",\"headline\":\"Dzie\\u0144 przed. Czym \\u017cyli\\u015bmy 12 grudnia 1981\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/author\\\/pleograf-redakcja\\\/#author\"},\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/#organization\"},\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"url\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/01\\\/ZNAK_Dzien\\u0301-przed-125x205-12-08-21-C-mockup.jpg\",\"width\":2126,\"height\":2126},\"datePublished\":\"2022-01-31T18:53:44+01:00\",\"dateModified\":\"2022-02-01T10:20:04+01:00\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/dzien-przed-czym-zylismy-12-grudnia-1981\\\/#webpage\"},\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/dzien-przed-czym-zylismy-12-grudnia-1981\\\/#webpage\"},\"articleSection\":\"\\\"Pleograf. Historyczno-Filmowy Kwartalnik Filmoteki Narodowej\\\", nr 4\\\/2021, POLECAMY:, Bohdan Por\\u0119ba, telewizja, Igor Rakowski-K\\u0142os\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/dzien-przed-czym-zylismy-12-grudnia-1981\\\/#breadcrumblist\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/#listItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/\",\"nextItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/category\\\/polecamy\\\/#listItem\",\"name\":\"POLECAMY:\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/category\\\/polecamy\\\/#listItem\",\"position\":2,\"name\":\"POLECAMY:\",\"item\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/category\\\/polecamy\\\/\",\"nextItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/dzien-przed-czym-zylismy-12-grudnia-1981\\\/#listItem\",\"name\":\"Dzie\\u0144 przed. Czym \\u017cyli\\u015bmy 12 grudnia 1981\"},\"previousItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/#listItem\",\"name\":\"Home\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/dzien-przed-czym-zylismy-12-grudnia-1981\\\/#listItem\",\"position\":3,\"name\":\"Dzie\\u0144 przed. Czym \\u017cyli\\u015bmy 12 grudnia 1981\",\"previousItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/category\\\/polecamy\\\/#listItem\",\"name\":\"POLECAMY:\"}}]},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/#organization\",\"name\":\"pleograf.pl\",\"url\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"url\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/04\\\/PLEOGRAF.png\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/dzien-przed-czym-zylismy-12-grudnia-1981\\\/#organizationLogo\",\"width\":568,\"height\":567},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/dzien-przed-czym-zylismy-12-grudnia-1981\\\/#organizationLogo\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/author\\\/pleograf-redakcja\\\/#author\",\"url\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/author\\\/pleograf-redakcja\\\/\",\"name\":\"Igor Rakowski-K\\u0142os\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/dzien-przed-czym-zylismy-12-grudnia-1981\\\/#authorImage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/2b6c89325b04ab3552a202926008543303b5a58a22f4c7925cf7ff9f066a626b?s=96&d=mm&r=g\",\"width\":96,\"height\":96,\"caption\":\"Igor Rakowski-K\\u0142os\"}},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/dzien-przed-czym-zylismy-12-grudnia-1981\\\/#webpage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/dzien-przed-czym-zylismy-12-grudnia-1981\\\/\",\"name\":\"Dzie\\u0144 przed. Czym \\u017cyli\\u015bmy 12 grudnia 1981 - pleograf.pl\",\"description\":\"Prezentujemy fragmenty ksi\\u0105\\u017cki Igora Rakowskiego-K\\u0142osa \\\"Dzie\\u0144 przed. Czym \\u017cyli\\u015bmy 12 grudnia 1981\\\", kt\\u00f3ra ukaza\\u0142a si\\u0119 nak\\u0142adem wydawnictwa Znak Literanova w grudniu 2021 roku.\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/#website\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/dzien-przed-czym-zylismy-12-grudnia-1981\\\/#breadcrumblist\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/author\\\/pleograf-redakcja\\\/#author\"},\"creator\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/author\\\/pleograf-redakcja\\\/#author\"},\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"url\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/01\\\/ZNAK_Dzien\\u0301-przed-125x205-12-08-21-C-mockup.jpg\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/dzien-przed-czym-zylismy-12-grudnia-1981\\\/#mainImage\",\"width\":2126,\"height\":2126},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/dzien-przed-czym-zylismy-12-grudnia-1981\\\/#mainImage\"},\"datePublished\":\"2022-01-31T18:53:44+01:00\",\"dateModified\":\"2022-02-01T10:20:04+01:00\"},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/\",\"name\":\"pleograf.pl\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/#organization\"}}]}\n\t\t<\/script>\n\t\t<!-- All in One SEO -->\n\n","aioseo_head_json":{"title":"Dzie\u0144 przed. Czym \u017cyli\u015bmy 12 grudnia 1981 - pleograf.pl","description":"Prezentujemy fragmenty ksi\u0105\u017cki Igora Rakowskiego-K\u0142osa \"Dzie\u0144 przed. Czym \u017cyli\u015bmy 12 grudnia 1981\", kt\u00f3ra ukaza\u0142a si\u0119 nak\u0142adem wydawnictwa Znak Literanova w grudniu 2021 roku.","canonical_url":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/dzien-przed-czym-zylismy-12-grudnia-1981\/","robots":"max-image-preview:large","keywords":"","webmasterTools":{"miscellaneous":""},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"BlogPosting","@id":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/dzien-przed-czym-zylismy-12-grudnia-1981\/#blogposting","name":"Dzie\u0144 przed. Czym \u017cyli\u015bmy 12 grudnia 1981 - pleograf.pl","headline":"Dzie\u0144 przed. Czym \u017cyli\u015bmy 12 grudnia 1981","author":{"@id":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/author\/pleograf-redakcja\/#author"},"publisher":{"@id":"https:\/\/pleograf.pl\/#organization"},"image":{"@type":"ImageObject","url":"https:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/ZNAK_Dzien\u0301-przed-125x205-12-08-21-C-mockup.jpg","width":2126,"height":2126},"datePublished":"2022-01-31T18:53:44+01:00","dateModified":"2022-02-01T10:20:04+01:00","inLanguage":"pl-PL","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/dzien-przed-czym-zylismy-12-grudnia-1981\/#webpage"},"isPartOf":{"@id":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/dzien-przed-czym-zylismy-12-grudnia-1981\/#webpage"},"articleSection":"\"Pleograf. Historyczno-Filmowy Kwartalnik Filmoteki Narodowej\", nr 4\/2021, POLECAMY:, Bohdan Por\u0119ba, telewizja, Igor Rakowski-K\u0142os"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/dzien-przed-czym-zylismy-12-grudnia-1981\/#breadcrumblist","itemListElement":[{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/pleograf.pl\/#listItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/pleograf.pl\/","nextItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/category\/polecamy\/#listItem","name":"POLECAMY:"}},{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/category\/polecamy\/#listItem","position":2,"name":"POLECAMY:","item":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/category\/polecamy\/","nextItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/dzien-przed-czym-zylismy-12-grudnia-1981\/#listItem","name":"Dzie\u0144 przed. Czym \u017cyli\u015bmy 12 grudnia 1981"},"previousItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/pleograf.pl\/#listItem","name":"Home"}},{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/dzien-przed-czym-zylismy-12-grudnia-1981\/#listItem","position":3,"name":"Dzie\u0144 przed. Czym \u017cyli\u015bmy 12 grudnia 1981","previousItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/category\/polecamy\/#listItem","name":"POLECAMY:"}}]},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/pleograf.pl\/#organization","name":"pleograf.pl","url":"https:\/\/pleograf.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","url":"https:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/PLEOGRAF.png","@id":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/dzien-przed-czym-zylismy-12-grudnia-1981\/#organizationLogo","width":568,"height":567},"image":{"@id":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/dzien-przed-czym-zylismy-12-grudnia-1981\/#organizationLogo"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/author\/pleograf-redakcja\/#author","url":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/author\/pleograf-redakcja\/","name":"Igor Rakowski-K\u0142os","image":{"@type":"ImageObject","@id":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/dzien-przed-czym-zylismy-12-grudnia-1981\/#authorImage","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/2b6c89325b04ab3552a202926008543303b5a58a22f4c7925cf7ff9f066a626b?s=96&d=mm&r=g","width":96,"height":96,"caption":"Igor Rakowski-K\u0142os"}},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/dzien-przed-czym-zylismy-12-grudnia-1981\/#webpage","url":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/dzien-przed-czym-zylismy-12-grudnia-1981\/","name":"Dzie\u0144 przed. Czym \u017cyli\u015bmy 12 grudnia 1981 - pleograf.pl","description":"Prezentujemy fragmenty ksi\u0105\u017cki Igora Rakowskiego-K\u0142osa \"Dzie\u0144 przed. Czym \u017cyli\u015bmy 12 grudnia 1981\", kt\u00f3ra ukaza\u0142a si\u0119 nak\u0142adem wydawnictwa Znak Literanova w grudniu 2021 roku.","inLanguage":"pl-PL","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pleograf.pl\/#website"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/dzien-przed-czym-zylismy-12-grudnia-1981\/#breadcrumblist"},"author":{"@id":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/author\/pleograf-redakcja\/#author"},"creator":{"@id":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/author\/pleograf-redakcja\/#author"},"image":{"@type":"ImageObject","url":"https:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/ZNAK_Dzien\u0301-przed-125x205-12-08-21-C-mockup.jpg","@id":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/dzien-przed-czym-zylismy-12-grudnia-1981\/#mainImage","width":2126,"height":2126},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/dzien-przed-czym-zylismy-12-grudnia-1981\/#mainImage"},"datePublished":"2022-01-31T18:53:44+01:00","dateModified":"2022-02-01T10:20:04+01:00"},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/pleograf.pl\/#website","url":"https:\/\/pleograf.pl\/","name":"pleograf.pl","inLanguage":"pl-PL","publisher":{"@id":"https:\/\/pleograf.pl\/#organization"}}]},"og:locale":"pl_PL","og:site_name":"pleograf.pl -","og:type":"article","og:title":"Dzie\u0144 przed. Czym \u017cyli\u015bmy 12 grudnia 1981 - pleograf.pl","og:description":"Prezentujemy fragmenty ksi\u0105\u017cki Igora Rakowskiego-K\u0142osa &quot;Dzie\u0144 przed. Czym \u017cyli\u015bmy 12 grudnia 1981&quot;, kt\u00f3ra ukaza\u0142a si\u0119 nak\u0142adem wydawnictwa Znak Literanova w grudniu 2021 roku.","og:url":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/dzien-przed-czym-zylismy-12-grudnia-1981\/","og:image":"https:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/PLEOGRAF.png","og:image:secure_url":"https:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/PLEOGRAF.png","og:image:width":568,"og:image:height":567,"article:published_time":"2022-01-31T17:53:44+00:00","article:modified_time":"2022-02-01T09:20:04+00:00","twitter:card":"summary_large_image","twitter:title":"Dzie\u0144 przed. Czym \u017cyli\u015bmy 12 grudnia 1981 - pleograf.pl","twitter:description":"Prezentujemy fragmenty ksi\u0105\u017cki Igora Rakowskiego-K\u0142osa &quot;Dzie\u0144 przed. Czym \u017cyli\u015bmy 12 grudnia 1981&quot;, kt\u00f3ra ukaza\u0142a si\u0119 nak\u0142adem wydawnictwa Znak Literanova w grudniu 2021 roku.","twitter:image":"https:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/PLEOGRAF.png"},"aioseo_meta_data":{"post_id":"3179","title":null,"description":null,"keywords":null,"keyphrases":null,"primary_term":null,"canonical_url":null,"og_title":null,"og_description":null,"og_object_type":"default","og_image_type":"default","og_image_url":null,"og_image_width":null,"og_image_height":null,"og_image_custom_url":null,"og_image_custom_fields":null,"og_video":null,"og_custom_url":null,"og_article_section":null,"og_article_tags":null,"twitter_use_og":false,"twitter_card":"default","twitter_image_type":"default","twitter_image_url":null,"twitter_image_custom_url":null,"twitter_image_custom_fields":null,"twitter_title":null,"twitter_description":null,"schema":{"blockGraphs":[],"customGraphs":[],"default":{"data":{"Article":[],"Course":[],"Dataset":[],"FAQPage":[],"Movie":[],"Person":[],"Product":[],"ProductReview":[],"Car":[],"Recipe":[],"Service":[],"SoftwareApplication":[],"WebPage":[]},"graphName":"","isEnabled":true},"graphs":[]},"schema_type":"default","schema_type_options":null,"pillar_content":false,"robots_default":true,"robots_noindex":false,"robots_noarchive":false,"robots_nosnippet":false,"robots_nofollow":false,"robots_noimageindex":false,"robots_noodp":false,"robots_notranslate":false,"robots_max_snippet":null,"robots_max_videopreview":null,"robots_max_imagepreview":"large","priority":null,"frequency":null,"local_seo":null,"breadcrumb_settings":null,"limit_modified_date":false,"ai":null,"created":"2023-01-24 13:04:43","updated":"2025-06-04 19:22:26","seo_analyzer_scan_date":null,"focus_keyword":null,"additional_keywords":null,"truseo_locale":null},"aioseo_breadcrumb":"<div class=\"aioseo-breadcrumbs\"><span class=\"aioseo-breadcrumb\">\n\t\t\t<a href=\"https:\/\/pleograf.pl\/\" title=\"Home\">Home<\/a>\n\t\t<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb-separator\">\u00bb<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb\">\n\t\t\t<a href=\"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/category\/polecamy\/\" title=\"POLECAMY:\">POLECAMY:<\/a>\n\t\t<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb-separator\">\u00bb<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb\">\n\t\t\tDzie\u0144 przed. Czym \u017cyli\u015bmy 12 grudnia 1981\n\t\t<\/span><\/div>","aioseo_breadcrumb_json":[{"label":"Home","link":"https:\/\/pleograf.pl\/"},{"label":"POLECAMY:","link":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/category\/polecamy\/"},{"label":"Dzie\u0144 przed. Czym \u017cyli\u015bmy 12 grudnia 1981","link":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/dzien-przed-czym-zylismy-12-grudnia-1981\/"}],"authors":[{"term_id":1066,"user_id":0,"is_guest":1,"slug":"igor-rakowski-klos","display_name":"Igor Rakowski-K\u0142os","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/?s=96&d=mm&r=g","avatar_alt":"","avatar_decorative":"","author_category":"","user_url":"","last_name":"","first_name":"","job_title":"","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3179","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3179"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3179\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3239,"href":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3179\/revisions\/3239"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2700"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3179"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3179"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3179"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=3179"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}