![](\"http:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/files\/pleograf\/2.2018_Holland\/RADZIWILLOWICZ\/1-F-1643-146-1500x.jpg\")
<\/b><\/p>\n <\/b><\/p>\n
Wanda Neumann i Jerzy Radziwi\u0142owicz w filmie <\/b><\/b><\/b>Drzwi w murze<\/i>, \u017ar\u00f3d\u0142o: Fototeka FINA<\/span><\/p>\n Pierwszy raz zetkn\u0105\u0142 si\u0119 pan ze Stanis\u0142awem R\u00f3\u017cewiczem na prze\u0142omie 1972 i 1973 roku, podczas realizacji jego filmu Drzwi w murze<\/i>. By\u0142 to pa\u0144ski filmowy debiut, R\u00f3\u017cewicz by\u0142 ju\u017c natomiast re\u017cyserem z du\u017cym dorobkiem, o ugruntowanym stylu i cenionym za Wolne miasto<\/i>, \u015awiadectwo urodzenia<\/i>, G\u0142os z tamtego \u015bwiata<\/i> czy Westerplatte<\/i>. Czy interesowa\u0142 si\u0119 pan jego tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 przed podj\u0119ciem wsp\u00f3\u0142pracy na planie Drzwi w murze<\/i>?<\/b><\/p>\n Pami\u0119tam moment, gdy obejrza\u0142em Wolne miasto<\/i>, o obronie Poczty Gda\u0144skiej w 1939 roku. Dobry, mocny film, w m\u0105dry spos\u00f3b odnosz\u0105cy si\u0119 do zjawiska bohaterstwa. Ale musz\u0119 przyzna\u0107, \u017ce jako m\u0142ody cz\u0142owiek czy potem \u2013 ju\u017c jako student \u2013 nie pasjonowa\u0142em si\u0119 jeszcze kinem R\u00f3\u017cewicza. Niekt\u00f3re z jego film\u00f3w ogl\u0105da\u0142em, ale nie wyczekiwa\u0142em ich premier. Nie by\u0142y one w oczywisty spos\u00f3b atrakcyjne: szare, o \u015bciszonej narracji. Mia\u0142y jednak swoj\u0105 si\u0142\u0119 oddzia\u0142ywania. Zreszt\u0105 sam pan Stanis\u0142aw jako re\u017cyser i jako cz\u0142owiek tak\u017ce pozostawa\u0142 zawsze na drugim planie. Ale ludzie, kt\u00f3rzy zetkn\u0119li si\u0119 z nim prywatnie, m\u00f3wi\u0105 najcz\u0119\u015bciej, \u017ce rozmowy z nim nigdy nie by\u0142y b\u0142ahe, \u017ce mia\u0142 niebywa\u0142y autorytet i by\u0142 przy tym ujmuj\u0105cym cz\u0142owiekiem.<\/p>\n A jakie wra\u017cenie wywar\u0142 na panu podczas pierwszego spotkania? Jego syn, Pawe\u0142 R\u00f3\u017cewicz, ciekawie nakre\u015bla jego genez\u0119: najpierw wypatrzy\u0142 pana w teatrze Tadeusz Wybult, scenograf R\u00f3\u017cewicza, i po jakim\u015b czasie wspomnia\u0142 mu o panu. R\u00f3\u017cewicz, ju\u017c z my\u015bl\u0105 o powierzeniu panu roli Henryka w Drzwiach w murze<\/i>, zaprosi\u0142 pana na rozmow\u0119 w swoim domu. Zawsze lubi\u0142 najpierw prywatnie zorientowa\u0107 si\u0119, z kim ma do czynienia.<\/b><\/p>\n Niestety, nie pami\u0119tam tej pierwszej rozmowy, chocia\u017c potem bywa\u0142em od czasu do czasu w jego domu. Ale ju\u017c przy tym pierwszym spotkaniu musia\u0142em pozna\u0107 rodzin\u0119 pana Stanis\u0142awa. Przypominam sobie, \u017ce jego syn, kt\u00f3ry jest troch\u0119 m\u0142odszy ode mnie, przygotowywa\u0142 si\u0119 akurat do matury. Szczerze m\u00f3wi\u0105c, pocz\u0105tkowo, gdy zaczynali\u015bmy zdj\u0119cia do Drzwi w murze,<\/i> nie nadawa\u0142em temu spotkaniu ze Stanis\u0142awem R\u00f3\u017cewiczem specjalnego znaczenia. By\u0142em m\u0142odym aktorem, ca\u0142e moje \u017cycie kr\u0119ci\u0142o si\u0119 wok\u00f3\u0142 aktorstwa, dlatego bardziej od pracy z R\u00f3\u017cewiczem ekscytowa\u0142o mnie to, \u017ce spotkam Zbigniewa Zapasiewicza, kt\u00f3ry gra\u0142 w Drzwiach w murze <\/i>g\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0119. Jeszcze w szkole teatralnej chodzi\u0142em do Teatru Dramatycznego na Kroniki kr\u00f3lewskie<\/i>, <\/i>z Zapasiewiczem jako Rapsodem. By\u0142 dla mnie kim\u015b w rodzaju idola.<\/p>\n Zbigniew Zapasiewicz i Jerzy Radziwi\u0142owicz w filmie <\/b><\/b><\/b>Drzwi w murze<\/i>, \u017ar\u00f3d\u0142o: Fototeka FINA<\/span><\/p>\n Wyczuwa\u0142 pan ze strony Zapasiewicza i R\u00f3\u017cewicza co\u015b, co mo\u017cna by nazwa\u0107 wprowadzaniem pana w prac\u0119 typowo filmow\u0105?<\/b><\/p>\n Wtedy nie, ale dzi\u015b my\u015bl\u0119, \u017ce obaj byli po prostu bardzo dyskretni i delikatni, po to, bym nie czu\u0142 si\u0119 stremowany. Zapasiewicz przede wszystkim nie dawa\u0142 mi odczu\u0107, jaki dzieli nas dystans aktorskich umiej\u0119tno\u015bci. Nie onie\u015bmiela\u0142. Czasem tylko co\u015b podpowiada\u0142, na co\u015b zwr\u00f3ci\u0142 szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119. R\u00f3\u017cewicz r\u00f3wnie\u017c nie stwarza\u0142 \u017cadnego dystansu, zreszt\u0105 uj\u0105\u0142 mnie od razu swoj\u0105 bezpo\u015brednio\u015bci\u0105. Opowiada\u0142 troch\u0119 o swoich przyjacio\u0142ach, o tym, co akurat czyta. Mia\u0142em wtedy 23 lata, to by\u0142o przyjemne i nakr\u0119caj\u0105ce, \u017ce tak do\u015bwiadczony re\u017cyser znajduje tyle czasu dla debiutanta, \u017ce porozumiewa si\u0119 ze mn\u0105 jak z r\u00f3wnym sobie, po partnersku. Pan Stanis\u0142aw unika\u0142 zawsze m\u00f3wienia o realizacji filmu w spos\u00f3b g\u00f3rnolotny. By\u0142 bardzo daleki od tego rodzaju stwierdze\u0144, jak \u201eartysta\u201d, \u201esztuka\u201d, \u201emisja\u201d. Praca na planie to by\u0142a dla niego \u201erobota\u201d \u2013 zaj\u0119cie, kt\u00f3re trzeba rzetelnie przygotowa\u0107 i rzetelnie wykona\u0107. A co z tego wyniknie i czy to b\u0119dzie warto\u015bciowe, to ju\u017c inna sprawa. Bardzo cz\u0119sto u\u017cywa\u0142 tego s\u0142owa: robota. Mnie si\u0119 to bardzo podoba\u0142o.<\/p>\n Drzwi w murze <\/i>okaza\u0142y si\u0119 filmem wa\u017cnym, zdoby\u0142y m.in. Srebrn\u0105 Muszl\u0119 na MFF w San Sebastian. R\u00f3\u017cewicz opowiada\u0142 o upadku pewnych warto\u015bci we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie. Zapasiewicz gra\u0142 dramaturga, kt\u00f3ry przyje\u017cd\u017ca do Gda\u0144ska na pr\u00f3by swojej sztuki w teatrze. Wynajmuj\u0105c kwater\u0119 w prywatnym domu, staje si\u0119 \u015bwiadkiem dramatycznego spektaklu codzienno\u015bci chorej psychicznie matki i jej doros\u0142ej c\u00f3rki. Wdaj\u0105c si\u0119 w romans z c\u00f3rk\u0105, sam zaczyna w tym spektaklu uczestniczy\u0107. Pan gra\u0142 narzeczonego c\u00f3rki. Jest w pa\u0144skiej roli interesuj\u0105ca zagadka: trudno powiedzie\u0107, czy Henryk wie, \u017ce jego dziewczyna go zdradza. To by\u0142 pa\u0144ski pomys\u0142 czy R\u00f3\u017cewicza? <\/b><\/p>\n Sugestie tego rodzaju rozwi\u0105za\u0144 wychodzi\u0142y zwykle od pana Stanis\u0142awa. M\u00f3wi\u0142 wtedy, \u017ceby spr\u00f3bowa\u0107 co\u015b zagra\u0107 tak, jakby to by\u0142o o mnie, zach\u0119ca\u0142 do tego, by samemu dla siebie przemy\u015ble\u0107 tak\u0105 sytuacj\u0119. Nie narzuca\u0142 przy tym w\u0142asnego punktu widzenia, dawa\u0142 du\u017co swobody. By\u0142 jednym z tych re\u017cyser\u00f3w, kt\u00f3ry gdy widzi, \u017ce aktor zmierza w dobr\u0105 stron\u0119, niczym go nie niepokoi. Wkracza\u0142 dopiero wtedy, gdy co\u015b sz\u0142o naprawd\u0119 nie tak. Bardzo trudno przywo\u0142a\u0107 mi jednak wi\u0119cej szczeg\u00f3\u0142\u00f3w z pracy nad rol\u0105 w Drzwiach w murze.<\/i> To by\u0142o tyle lat temu… Zreszt\u0105 generalnie nie zapami\u0119tuj\u0119 swoich rozm\u00f3w z re\u017cyserami o roli. Takie rozmowy nigdy nie by\u0142y dla mnie po to, by tworzy\u0107 anegdoty, s\u0142u\u017cy\u0142y mi tylko do tego, \u017ceby jak najlepiej wykona\u0107 swoj\u0105 prac\u0119 czy, jak by powiedzia\u0142 pan Stanis\u0142aw \u2013 \u201erobot\u0119\u201d. Po latach zostaje mi w g\u0142owie tylko efekt ko\u0144cowy.<\/p>\n Czy by\u0142 wi\u0119c pan zadowolony z tego, jak wypad\u0142a pana rola w Drzwiach w murze<\/i>? By\u0142 to przecie\u017c wa\u017cny moment: pierwszy raz m\u00f3g\u0142 pan zobaczy\u0107 siebie na ekranie.<\/b><\/p>\n My\u015bla\u0142em, \u017ce to, co zagra\u0142em, b\u0119dzie troch\u0119 ciekawsze. Ale najwa\u017cniejsze, \u017ce zdaniem pana Stanis\u0142awa moja rola nie\u017ale wypad\u0142a. Z ogl\u0105daniem siebie na ekranie mia\u0142em jednak pocz\u0105tkowo pewien problem. Gdy Drzwi w murze <\/i>wesz\u0142y do kina, poczu\u0142em, \u017ce co\u015b si\u0119 dzieje poza mn\u0105: jestem na ekranie, co\u015b gram, ale nie mam ju\u017c na to \u017cadnego wp\u0142ywu. Zupe\u0142nie odwrotnie ni\u017c w teatrze. Dra\u017cni\u0142o mnie to. Dlatego przez pewien czas filmy z moim udzia\u0142em, kt\u00f3re ogl\u0105da\u0142em, traktowa\u0142em jak cia\u0142o obce.<\/p>\n Jerzy Radziwi\u0142owicz w filmie <\/b><\/b><\/b>Drzwi w murze<\/i>, \u017ar\u00f3d\u0142o: Fototeka FINA<\/span><\/p>\n Po debiucie filmowym zapowiada\u0142o si\u0119, \u017ce pa\u0144ska wsp\u00f3\u0142praca z R\u00f3\u017cewiczem nabierze rozp\u0119du. Re\u017cyser przygotowywa\u0142 w\u00f3wczas kolejny projekt, maj\u0105cy szans\u0119 sta\u0107 si\u0119 wielk\u0105 produkcj\u0105: adaptacj\u0119 Wyspy <\/i>Jana J\u00f3zefa Szczepa\u0144skiego, o Antonim Berezowskim, kt\u00f3ry w 1867 roku dokona\u0142 w Pary\u017cu nieudanego zamachu na cara Aleksandra II i zosta\u0142 za to zes\u0142any do\u017cywotnio na Now\u0105 Kaledoni\u0119. Ju\u017c w trakcie monta\u017cu Drzwi w murze <\/i>R\u00f3\u017cewicz postanowi\u0142, \u017ce to w\u0142a\u015bnie pan zagra Berezowskiego. Niestety, Wyspa <\/i>pozosta\u0142a chyba najwa\u017cniejszym nieurzeczywistnionym projektem R\u00f3\u017cewicza, cho\u0107 zabiega\u0142 o jego realizacj\u0119 przez blisko dwadzie\u015bcia lat. <\/b><\/p>\n O tym, \u017ce pan Stanis\u0142aw planuje nakr\u0119ci\u0107 Wysp\u0119<\/i>, <\/i>dowiedzia\u0142em si\u0119 wiele lat p\u00f3\u017aniej, dopiero po prze\u0142omie ustrojowym i zniesieniu cenzury. Odwiedzi\u0142 mnie wtedy w moim krakowskim mieszkaniu, wydaje mi si\u0119, \u017ce by\u0142 z nim tak\u017ce Jan J\u00f3zef Szczepa\u0144ski. R\u00f3\u017cewicz powiedzia\u0142 mi, \u017ce ma taki projekt i \u017ce teraz, gdy zmieni\u0142a si\u0119 sytuacja polityczna, b\u0119dzie si\u0119 stara\u0142 o pieni\u0105dze od Francuz\u00f3w. Liczy\u0142 na to, \u017ce b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 nakr\u0119ci\u0107 Wysp\u0119 <\/i>w autentycznym plenerze Nowej Kaledonii. W okresie PRL jedynym krajem tropikalnym, gdzie od biedy mo\u017cna by\u0142o kr\u0119ci\u0107, by\u0142a Kuba. Oczywi\u015bcie bardzo ucieszy\u0142a mnie propozycja pana Stanis\u0142awa, \u017cebym zagra\u0142 w Wyspie <\/i>Berezowskiego. M\u00f3wi\u0142, \u017ce to trudny film i rola, bo opowiada w\u0142a\u015bciwie o ca\u0142ym \u017cyciu tego cz\u0142owieka. Przeczyta\u0142em wtedy od razu obie cz\u0119\u015bci dylogii Szczepa\u0144skiego, a wi\u0119c nie tylko Wysp\u0119<\/i>, ale tak\u017ce poprzedzaj\u0105cego j\u0105 Ikara<\/i>. Ikar <\/i>opowiada\u0142 o samym zamachu, Wyspa \u2013<\/i> ju\u017c o zes\u0142aniu. R\u00f3\u017cewicza bardziej interesowa\u0142o zes\u0142anie, m\u00f3wi\u0142, \u017ce wykorzysta jedynie kilka w\u0105tk\u00f3w z Ikara.<\/i><\/p>\n Do roli Berezowskiego charakteryzatorzy musieliby pana zar\u00f3wno odm\u0142adza\u0107 \u2013 bo na pocz\u0105tku lat 90. by\u0142 pan starszy ni\u017c bohater w pierwszych latach zes\u0142ania, ale tak\u017ce \u2013 mocno postarza\u0107 do scen, gdy Berezowski ju\u017c jako cz\u0142owiek stary zaczyna chorowa\u0107 psychicznie. U Szczepa\u0144skiego opisy twarzy Berezowskiego maj\u0105 co\u015b z naturalizmu: w pierwszych tygodniach zes\u0142ania bohater traci na przyk\u0142ad z\u0119by. R\u00f3\u017cewicz zamierza\u0142 to pokaza\u0107?<\/b><\/p>\n Nie wiem. Nie doszli\u015bmy z panem Stanis\u0142awem do rozm\u00f3w o takich szczeg\u00f3\u0142ach. Pami\u0119tam tylko, \u017ce rola Berezowskiego wyda\u0142a mi si\u0119 od razu interesuj\u0105ca. Dla aktora to jest i frajda, i wyzwanie, \u017ceby dostosowa\u0107 swoje ruchy i mimik\u0119 do wizerunku osoby starszej albo starej. Robi\u0142em to ju\u017c wcze\u015bniej u Ryszarda Bera w filmie Droga<\/i>, <\/i>na podstawie powie\u015bci Wies\u0142awa My\u015bliwskiego Kamie\u0144 na kamieniu.<\/i> Niestety, po wizycie R\u00f3\u017cewicza u mnie w mieszkaniu nie wracali\u015bmy ju\u017c chyba do tematu Wyspy. <\/i>Nigdy nie przeczyta\u0142em nawet scenariusza. <\/i>Projekt upad\u0142, bo panu Stanis\u0142awowi nie uda\u0142o si\u0119 zebra\u0107 pieni\u0119dzy.<\/p>\n Nie bez powodu pyta\u0142em o momenty, gdy zaczyna\u0142 pan rozmawia\u0107 z R\u00f3\u017cewiczem o nowej roli. Wyspa <\/i>nie <\/i>jest jedynym projektem, gdy nie dosz\u0142o do pan\u00f3w planowanej wsp\u00f3\u0142pracy. W 1977 roku mia\u0142 pan zagra\u0107 u niego w filmie Pasja, <\/i>opartym na biografii Edwarda Dembowskiego, filozofa i dzia\u0142acza politycznego, kt\u00f3ry w 1846 roku organizowa\u0142 powstanie krakowskie. W tym przypadku film powsta\u0142, ale to nie pan zagra\u0142 Dembowskiego. Dlaczego? Wiem, \u017ce R\u00f3\u017cewicz kilkakrotnie je\u017adzi\u0142 do \u00f3wczesnego dyrektora Starego Teatru Jana Paw\u0142a Gawlika, prosz\u0105c, \u017ceby zwolni\u0142 pana na zdj\u0119cia. Rzeczywi\u015bcie Gawlik pana nie zwolni\u0142?<\/b><\/p>\n W Starym Teatrze przygotowywali\u015bmy wtedy z Andrzejem Wajd\u0105 Nastazj\u0119 Filipown\u0119<\/i> i nie by\u0142o raczej mo\u017cliwo\u015bci, \u017ceby pogodzi\u0107 pr\u00f3by ze zdj\u0119ciami do Pasji. <\/i>Dyrektor powiedzia\u0142, \u017ce mnie nie pu\u015bci, i ja go rozumiem. Dla ka\u017cdego dyrektora najwa\u017cniejszy jest jego teatr. Poza tym kilka miesi\u0119cy wcze\u015bniej przeszed\u0142em nag\u0142\u0105 operacj\u0119 wyci\u0119cia woreczka \u017c\u00f3\u0142ciowego. Przez t\u0119 operacj\u0119 musieli\u015bmy nawet od\u0142o\u017cy\u0107 ostatnie dni zdj\u0119ciowe do Cz\u0142owieka z marmuru<\/i>, bo b\u00f3l dopad\u0142 mnie w\u0142a\u015bnie na planie u Wajdy. Gdy potem, chyba u schy\u0142ku 1976 roku,Wajda zacz\u0105\u0142 pr\u00f3by do Nastazji Filipowny, <\/i>czu\u0142em si\u0119 ju\u017c na tyle podleczony, by przychodzi\u0107 do teatru i pr\u00f3bowa\u0107. Ale wcale nie by\u0142em pewny, czy wytrzyma\u0142bym trudy pracy na planie Pasji.<\/i> <\/p>\n Rozmowy o roli Dembowskiego musia\u0142y by\u0107 jednak dosy\u0107 zaawansowane, skoro R\u00f3\u017cewicz do ko\u0144ca wierzy\u0142, \u017ce pan zagra w Pasji.<\/i><\/b><\/p>\n Najwa\u017cniejsze rozmowy o postaci zaczynaj\u0105 si\u0119 jednak dopiero wtedy, gdy perspektywa wej\u015bcia na plan jest ju\u017c w pe\u0142ni realna. Przy Pasji <\/i>zacz\u0105\u0142em jedynie pewne przygotowania: kupi\u0142em i przeczyta\u0142em wszystkie tomy pism Dembowskiego. Zabra\u0142em si\u0119 te\u017c za histori\u0119 rewolucji krakowskiej. Du\u017co my\u015bla\u0142em o Dembowskim, ale nic wi\u0119cej. Nie wiedz\u0105c, czy na pewno wyst\u0105pi\u0119 w Pasji<\/i>, nie chcia\u0142em po prostu zosta\u0107 jak Himilsbach z angielskim w tej s\u0142ynnej anegdocie. R\u00f3\u017cewicz te\u017c nigdy nie namawia\u0142, by precyzyjnie omawia\u0107 jak\u0105\u015b rol\u0119, skoro nie wiadomo, czy film ruszy. Zreszt\u0105, je\u015bli nie by\u0142o powodu rozmawia\u0107 o filmowej robocie, to pan Stanis\u0142aw zawsze wola\u0142 m\u00f3wi\u0107 o przyjemniejszych sprawach. Nie pami\u0119tam sytuacji, \u017ceby\u015bmy ko\u0144czyli u niego dzie\u0144 zdj\u0119ciowy i dyskutowali potem do p\u00f3\u017ana o tym, co kr\u0119cimy. M\u00f3wili\u015bmy o naszych sprawach, o tym, czym \u017cyjemy poza filmem.<\/p>\n Witold Zalewski, wieloletni kierownik literacki Zespo\u0142u \u201eTor\u201d, kt\u00f3rym kierowa\u0142 R\u00f3\u017cewicz i w kt\u00f3rym powsta\u0142a Pasja<\/i>, wspomina\u0142: I Stanis\u0142aw, i ja uwa\u017cali\u015bmy, \u017ce Dembowskiego powinien zagra\u0107 Radziwi\u0142owicz. Bo ta posta\u0107 musi nie\u015b\u0107 w sobie szale\u0144stwo. To by\u0142 m\u0142odziutki w\u00f3dz, intelektualista, no ale tak\u017ce szaleniec. Niestety, Radziwi\u0142owicz by\u0142 zaj\u0119ty przez kilka miesi\u0119cy. Nie mogli\u015bmy na niego czeka\u0107 i Stanis\u0142aw zdecydowa\u0142 si\u0119 na Piotra Garlickiego. Ta decyzja nie by\u0142a chyba s\u0142uszna. Ja temu ekranowemu Dembowskiemu nie wierz\u0119. Nie widz\u0119 w nim determinacji cz\u0142owieka, kt\u00f3ry idzie \u2013 jak \u0107ma do ognia \u2013 do walki, kt\u00f3r\u0105 musi przegra\u0107<\/i><\/a>[1]<\/a><\/b>. Tym bardziej musz\u0119 wi\u0119c zapyta\u0107, czy nie \u017ca\u0142uje pan dzi\u015b, \u017ce nie zagra\u0142 roli w Pasji<\/i>? Pomimo zastrze\u017ce\u0144 Zalewskiego film zdoby\u0142 przecie\u017c m.in. Z\u0142ote Lwy na festiwalu w Gda\u0144sku. <\/b><\/p>\n Dzi\u015b ju\u017c rzadko do tego wracam. Ale wtedy \u2013 oczywi\u015bcie, \u017ce \u017ca\u0142owa\u0142em. To by\u0142 jeden z pierwszych moment\u00f3w, gdy zda\u0142em sobie spraw\u0119, \u017ce pewnych pojawiaj\u0105cych si\u0119 r\u00f3wnocze\u015bnie szans nie da si\u0119 w tym zawodzie pogodzi\u0107. Zreszt\u0105 z Pasj\u0105<\/i> wi\u0105za\u0142y si\u0119 nie tylko moje problemy zdrowotne. Ten film mia\u0142 pierwotnie kr\u0119ci\u0107 Edward \u017bebrowski, kt\u00f3ry napisa\u0142 z Andrzejem Kijowskim scenariusz. Ale Edwarda powali\u0142a choroba. Dopiero za jego zgod\u0105 projekt Pasji <\/i>przej\u0105\u0142 R\u00f3\u017cewicz. \u017bal mi tego Dembowskiego, ale na szcz\u0119\u015bcie zagra\u0142em wtedy Myszkina w Nastazji Filipownie<\/i>. B\u00f3l zosta\u0142 ukojony.<\/p>\n Do historii przesz\u0142o \u2013 nazwijmy je prywatne \u2013 przedstawienie Nastazji Filipowny<\/i>, kt\u00f3re Wajda zorganizowa\u0142 dla Jaros\u0142awa Iwaszkiewicza w jego domu w Stawisku. Czy to, \u017ce pozna\u0142 pan wtedy Iwaszkiewicza, mia\u0142o dla pana potem jakie\u015b znaczenie, gdy gra\u0142 pan w filmie Ry\u015b <\/i>R\u00f3\u017cewicza, adaptacji Iwaszkiewiczowskiego Ko\u015bcio\u0142a w Skaryszewie<\/i>?<\/b><\/p>\n Nie, to nie mia\u0142o \u017cadnego znaczenia. Nie robili\u015bmy zreszt\u0105 z panem Stanis\u0142awem g\u0142\u0119bokich analiz Iwaszkiewicza. Skupili\u015bmy si\u0119 na tym, w jaki spos\u00f3b w tym opowiadaniu pojawia si\u0119 z\u0142o i co poprzez ten motyw mo\u017cna opowiedzie\u0107.<\/p>\n Stanis\u0142aw R\u00f3\u017cewicz i Jerzy Radziwi\u0142owicz na planie filmu Ry\u015b<\/em>, <\/span><\/span> R\u00f3\u017cewicz wspomina\u0142, \u017ce proza Iwaszkiewicza by\u0142a obecna w jego domu rodzinnym jeszcze przed wojn\u0105. Nasz brat, Janusz, interesowa\u0142 si\u0119 literatur\u0105, du\u017co m\u00f3wi\u0142 o tw\u00f3rczo\u015bci Iwaszkiewicza, tak samo jak Tadeusz<\/i><\/a>[2]<\/a><\/b>. Stanis\u0142aw R\u00f3\u017cewicz nie tylko zami\u0142owanie do Iwaszkiewicza dzieli\u0142 z Tadeuszem R\u00f3\u017cewiczem. Razem pisali scenariusze filmowe \u2013 m.in. do Drzwi w murze <\/i>\u2013 Stanis\u0142aw R\u00f3\u017cewicz bardzo liczy\u0142 si\u0119 z ocen\u0105 brata. Ich wsp\u00f3lne fotografie utrwali\u0142y blisko\u015b\u0107, kt\u00f3ra mi\u0119dzy nimi by\u0142a. Spotka\u0142 pan ich kiedy\u015b razem?<\/b><\/p>\n Nie. Wprawdzie zna\u0142em ich obu \u2013 pana Stanis\u0142awa lepiej, a Tadeusza R\u00f3\u017cewicza tylko przelotnie \u2013 ale razem nigdy ich nie widzia\u0142em. Tadeusz R\u00f3\u017cewicz nie bywa\u0142 na planach film\u00f3w brata, to nie by\u0142 jego \u015bwiat. <\/b>Wiem natomiast, \u017ce bardzo anga\u017cowa\u0142 si\u0119 w pisanie scenariuszy z panem Stanis\u0142awem. Tadeusz R\u00f3\u017cewicz jest moim ulubionym poet\u0105. Pisa\u0142 zawsze w spos\u00f3b prosty, nie u\u017cywa\u0142 zb\u0119dnych s\u0142\u00f3w i ozdobnik\u00f3w, a otwiera\u0142 przede mn\u0105 \u015bwiaty. <\/b>Jego ksi\u0105\u017cka Matka odchodzi<\/i>, w kt\u00f3r\u0105 i pan Stanis\u0142aw mia\u0142 sw\u00f3j wk\u0142ad, pokazuje, sk\u0105d na dobr\u0105 spraw\u0119 wzi\u0119\u0142o si\u0119 ich ciep\u0142o, ich rodzinno\u015b\u0107, pewna refleksyjno\u015b\u0107. Wyja\u015bnia tak\u017ce szczeg\u00f3ln\u0105 wi\u0119\u017a z trzecim bratem, Januszem, rozstrzelanym przez gestapo w 1944 roku. Obaj pisali, \u017ce z ich rodze\u0144stwa to w\u0142a\u015bnie Janusz R\u00f3\u017cewicz zapowiada\u0142 si\u0119 jako absolutnie niepospolita osobowo\u015b\u0107. Podobnie jak Tadeusz R\u00f3\u017cewicz \u2013 by\u0142 poet\u0105.<\/p>\n Zrealizowali o nim r\u00f3wnie\u017c film dokumentalny Nasz starszy brat<\/i>, opowiadaj\u0105c o jego zaanga\u017cowaniu w akowsk\u0105 konspiracj\u0119 i przede wszystkim \u2013 cytuj\u0105c jego wiersze. A czy Stanis\u0142aw R\u00f3\u017cewicz prywatnie opowiada\u0142 czasem co\u015b wi\u0119cej o Januszu? <\/b><\/p>\n Czasem o nim wspomina\u0142, ale by\u0142 w tym bardzo dyskretny. W \u017caden spos\u00f3b nie afiszowa\u0142 si\u0119 z t\u0105 rodzinn\u0105 tragedi\u0105. <\/b><\/p>\n My\u015bli pan, \u017ce wsp\u00f3\u0142praca dw\u00f3ch tak bliskich sobie ludzi jak Stanis\u0142aw i Tadeusz R\u00f3\u017cewiczowie mog\u0142a wydobywa\u0107 z ich wsp\u00f3lnych scenariuszy g\u0142\u0119bsze znaczenia?<\/b><\/p>\n Opowiem panu pewn\u0105 sytuacj\u0119. Opr\u00f3cz Drzwi w murze <\/i>i Rysia<\/i> zagra\u0142em jeszcze w dw\u00f3ch spektaklach Teatru Telewizji re\u017cyserowanych przez pana Stanis\u0142awa: Wyszed\u0142 z domu<\/i> i Czarny romans<\/i>. Wyszed\u0142 z domu <\/i>to by\u0142a sztuka Tadeusza R\u00f3\u017cewicza. Siedzimy na planie i Stanis\u0142aw zaczyna opowiada\u0107, \u017ce w tym tek\u015bcie jest taki fragment, gdy po ataku amnezji przywracaj\u0105 do \u017cycia g\u0142\u00f3wnego bohatera i przypominaj\u0105 mu, kim jest. M\u00f3wi\u0105: Pami\u0119tasz, mia\u0142e\u015b by\u0107 dziewczynk\u0105, do trzeciego roku \u017cycia w sukienki ci\u0119 ubierali<\/i>. I wtedy pan Stanis\u0142aw tajemniczo si\u0119 za\u015bmia\u0142: He, he, he, bo to ja mia\u0142em by\u0107 dziewczynk\u0105. Ju\u017c by\u0142o dw\u00f3ch ch\u0142opc\u00f3w i mama chcia\u0142a c\u00f3rk\u0119.<\/i> Oczywi\u015bcie pytam go, czy jego te\u017c ubierali w sukienki, ale on m\u00f3wi, \u017ce nie, \u017ce dowiedzia\u0142 si\u0119 tylko, \u017ce mia\u0142 by\u0107 dziewczynk\u0105. Nagle okazuje si\u0119 jednak, \u017ce w tym tek\u015bcie s\u0105 rzeczy, kt\u00f3re s\u0105 rodzinnie zakodowane, maj\u0105 genez\u0119 w ich osobistej historii. Wie pan, nawet najbardziej analitycznym rozumem nie dojdzie pan do tego, co wiedzia\u0142 brat autora: sk\u0105d wzi\u0119\u0142o si\u0119 w tej sztuce zdanie mia\u0142e\u015b by\u0107 dziewczynk\u0105 <\/i>i co ono tak naprawd\u0119 znaczy. I dlatego ich tw\u00f3rczo\u015b\u0107 tak si\u0119 uzupe\u0142nia\u0142a i przenika\u0142a.<\/p>\n W wywiadzie pisanym nie jestem w stanie tego odda\u0107, ale na\u015bladuj\u0105c Stanis\u0142awa R\u00f3\u017cewicza, za\u015bmia\u0142 si\u0119 pan w charakterystyczny spos\u00f3b. Taki by\u0142 jego \u015bmiech?<\/b><\/p>\n Tak. Pan Stanis\u0142aw bra\u0142 sw\u00f3j \u015bmiech w nawias, m\u00f3wi\u0105c wyra\u017anie w zabawnych momentach: he, he, he.<\/i> Mia\u0142 specyficzny spos\u00f3b bycia: ten spok\u00f3j, powolno\u015b\u0107 w mowie, uwa\u017cne rozgl\u0105danie si\u0119, charakterystyczna sylwetka. Tak\u017ce ubi\u00f3r: cz\u0119sto nosi\u0142 popielat\u0105 marynark\u0119. Poza tym ca\u0142a rodzina R\u00f3\u017cewicz\u00f3w mia\u0142a jeszcze jedn\u0105 charakterystyczn\u0105 cech\u0119: oni wszyscy wolno m\u00f3wili. Przypomina mi si\u0119, gdy na planie Drzwi w murze <\/i>czekamy na ustawienie ca\u0142ego sprz\u0119tu do kolejnego uj\u0119cia. I pan Stanis\u0142aw troch\u0119 si\u0119 niecierpliwi, \u017ce to tak d\u0142ugo trwa, i zaczyna mi t\u0142umaczy\u0107, \u017ce lekarz mu radzi, \u017ce gdy si\u0119 denerwuje, to \u017ceby tego nie t\u0142umi\u0142, bo to mu szkodzi na serce. I wtedy, patrz\u0105c na ekip\u0119 techniczn\u0105, takim swoim bardzo powolnym, pe\u0142nym namys\u0142u g\u0142osem m\u00f3wi: To ja mo\u017ce wstan\u0119, p\u00f3jd\u0119 i ich opieprz\u0119<\/i>. Nawet chyba grubszego s\u0142owa u\u017cy\u0142. Gdy to m\u00f3wi\u0142, w trakcie zdania, jeszcze jakby zwolni\u0142. Ale oczywi\u015bcie nie wsta\u0142 i nikogo nie opieprzy\u0142. Rozbroi\u0142 mnie t\u0105 sytuacj\u0105, lubi\u0119 j\u0105 wspomina\u0107. Wydaje mi si\u0119, \u017ce bardziej zale\u017ca\u0142o mu, \u017ceby u niego na planie panowa\u0142a przyjazna atmosfera.<\/p>\n Danuta Szaflarska mawia\u0142a nawet, \u017ce u R\u00f3\u017cewicza na planie by\u0142o jak w sanatorium<\/a>[3]<\/a><\/b>. Sam R\u00f3\u017cewicz opowiada\u0142 jednak czasem o sytuacjach, gdy podczas zdj\u0119\u0107 co\u015b nie sz\u0142o po jego my\u015bli. W Rysiu <\/i>Piotr Bajor mia\u0142 mie\u0107 w kilku scenach d\u0142o\u0144 z diabelskimi pazurami, m.in. w scenie spowiedzi w konfesjonale. Ale charakteryzatorzy zepsuli te paznokcie<\/a>[4]<\/a><\/b> i diabelska d\u0142o\u0144 pojawia si\u0119 tylko w nakr\u0119conej wcze\u015bniej scenie w ruinach zamku. Z kolei przy Pasji <\/i>R\u00f3\u017cewicz zorientowa\u0142 si\u0119 na planie, \u017ce wszystkie bagnety \u017co\u0142nierzy wojska austriackiego zosta\u0142y zrobione z gumy, kt\u00f3ra w marszu \u0142apa\u0142a rytm krok\u00f3w <\/b>\u2013 bagnety zaczyna\u0142y falowa\u0107. Wspomina\u0142, \u017ce go o ma\u0142o szlag wtedy nie trafi\u0142<\/i><\/a>[5]<\/a><\/b>, jednak trudno mi go sobie wyobrazi\u0107 w takiej sytuacji… <\/i> <\/i> <\/b><\/p>\n Pan Stanis\u0142aw w takich momentach lekko si\u0119 unosi\u0142, ale trzeba by\u0142o go zna\u0107, \u017ceby wiedzie\u0107, \u017ce u niego lekkie uniesienie by\u0142o jak karczemna awantura u innego cz\u0142owieka. Nie umia\u0142 si\u0119 z\u0142o\u015bci\u0107, gromadzi\u0142 to w sobie, ale te\u017c wymaga\u0142 du\u017co od innych. Bardzo mu zale\u017ca\u0142o, \u017ceby na ekranie pokazywa\u0107 prawd\u0119, \u017ceby dotrze\u0107 do posmaku autentycznych rzeczy. Kiedy\u015b W\u0142odzimierz \u015aliwi\u0144ski, wieloletni kierownik produkcji przy filmach R\u00f3\u017cewicza, opowiada\u0142 mi, jak kr\u0119cili Westerplatte<\/i>: guziki mundur\u00f3w musia\u0142y zosta\u0107 zrobione dok\u0142adnie na wz\u00f3r tych przedwojennych, bo jak R\u00f3\u017cewicz wypatrzy\u0142 u jakiego\u015b aktora inny, to si\u0119 unosi\u0142. Albo dziury postrza\u0142owe w mundurze: nie zgadza\u0142 si\u0119, \u017ceby robi\u0142a je charakteryzatorka. M\u00f3wi\u0142: we\u017acie mundur, we\u017acie pistolet i przestrzelcie ten mundur i niech aktor potem go za\u0142o\u017cy<\/i>. Jego zdaniem tylko wtedy widz m\u00f3g\u0142 uwierzy\u0107, \u017ce to prawdziwa dziura postrza\u0142owa. To jego d\u0105\u017cenie do prawdy mog\u0142o by\u0107 uci\u0105\u017cliwe dla niekt\u00f3rych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w, ale pan Stanis\u0142aw w takich przypadkach rzadko szed\u0142 na ust\u0119pstwa.<\/p>\n Jerzy W\u00f3jcik, Franciszek Pieczka, Jerzy Radziwi\u0142owicz i Stanis\u0142aw R\u00f3\u017cewicz na planie filmu Ry\u015b<\/em>, Przegl\u0105da\u0142em kilkana\u015bcie jego scenopis\u00f3w. Uderzaj\u0105 precyzj\u0105: rozpisane dialogi, d\u0142ugo\u015bci scen, narysowane postaci w kadrze przy konkretnych uj\u0119ciach.<\/b><\/p>\n Dzi\u015b ju\u017c nikt nie pisze takich scenopis\u00f3w. Ale dzi\u0119ki nim pan Stanis\u0142aw m\u00f3g\u0142 r\u00f3wnie precyzyjnie kr\u0119ci\u0107 kolejne sceny. Dzia\u0142a\u0142 spokojnie. Praca u niego rzeczywi\u015bcie nie by\u0142a nerwowa. To by\u0142o przeciwie\u0144stwo takich plan\u00f3w filmowych, gdzie si\u0119 rozgrywa jaki\u015b kataklizm albo po\u017car, wszyscy biegaj\u0105 jak w ukropie, nikt nic nie wie. I do tego re\u017cyser, kt\u00f3ry sam siebie potrzebuje podnieci\u0107, wi\u0119c sztorcuje wszystkich naoko\u0142o. R\u00f3\u017cewicz cz\u0119sto pracowa\u0142 z operatorem Jerzy W\u00f3jcikiem. Obserwowa\u0142em ich przy Rysiu<\/i>. Sprawiali wra\u017cenie tandemu ludzi, kt\u00f3rym nigdzie si\u0119 nie spieszy. Na wszystko mieli czas. By\u0142 nawet taki moment, gdy pomy\u015bla\u0142em, \u017ce my tego filmu nigdy nie sko\u0144czymy. Ale to by\u0142 tylko poz\u00f3r. Ostatni klaps pad\u0142 w terminie, bo oni obaj znali si\u0119 na tej robocie jak nikt inny. I byli przy tym swobodni, bez nerw\u00f3w.<\/p>\n \n Zagra\u0142 pan w Rysiu <\/i>ksi\u0119dza Konrada, kt\u00f3ry chce uchroni\u0107 m\u0142odego partyzanta przed grzechem morderstwa, nie widz\u0105c, \u017ce to diabe\u0142, kt\u00f3ry wystawia go na pokuszenie. R\u00f3\u017cewicz opisuje zabawn\u0105 sytuacj\u0119 z planu w autentycznym ko\u015bciele: Robili\u015bmy w\u0142a\u015bnie uj\u0119cie, kiedy ksi\u0105dz grany przez Radziwi\u0142owicza modli si\u0119 pod rze\u017ab\u0105 Chrystusa Frasobliwego. Stoj\u0105cy obok mnie ksi\u0105dz proboszcz przygl\u0105da\u0142 si\u0119 modl\u0105cemu, westchn\u0105\u0142: \u017cebym ja mia\u0142 takiego wikarego…. Tak\u0105 wysok\u0105 ocen\u0119 wystawi\u0142 Jerzemu<\/i><\/a>[6]<\/a><\/b>.<\/b><\/p>\n Nie mog\u0119 si\u0119 nie u\u015bmiechn\u0105\u0107. To mi\u0142e tym bardziej, \u017ce na planie Rysia <\/i>by\u0142em troch\u0119 osowia\u0142y. Je\u017adzi\u0142em wtedy poci\u0105gami mi\u0119dzy Krakowem, gdzie gra\u0142em w teatrze, a planem filmowym R\u00f3\u017cewicza w G\u00f3rach \u015awi\u0119tokrzyskich. By\u0142em okropnie zm\u0119czony. Zdj\u0119cia kr\u0119cili\u015bmy pod koniec 1980 roku, na dodatek by\u0142em jeszcze wtedy zaanga\u017cowany w \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d. Na planie zwykle zjawia\u0142em si\u0119 rano, po nocnej podr\u00f3\u017cy. Kt\u00f3rego\u015b dnia mieli\u015bmy kr\u0119ci\u0107 scen\u0119 w sadzie obok ko\u015bcio\u0142a, ale plan dopiero si\u0119 szykowa\u0142. By\u0142em ju\u017c w kostiumie, musia\u0142em poczeka\u0107. Ros\u0142o tam takie pochy\u0142e, mocne drzewo. Po\u0142o\u017cy\u0142em si\u0119 na tym drzewie, by\u0142o mi wygodnie, przysn\u0105\u0142em. Obudzi\u0142em si\u0119, patrz\u0119, a przede mn\u0105 W\u00f3jcik i R\u00f3\u017cewicz stoj\u0105 za pracuj\u0105c\u0105 kamer\u0105, w absolutnej ciszy. W\u00f3jcik wyszepta\u0142 tylko do mnie: Niech pan \u015bpi<\/i>. Zauwa\u017cyli mnie po prostu le\u017c\u0105cego na tym drzewie i spodoba\u0142 im si\u0119 obrazek zm\u0119czonego ksi\u0119dza.<\/p>\n Jerzy Radziwi\u0142owicz na planie filmu Ry\u015b<\/em>, <\/span>fot. Marcin Isajewicz, \u017ar\u00f3d\u0142o: Fototeka FINA <\/span><\/p>\n Jak pan my\u015bli: dlaczego R\u00f3\u017cewiczowi po 1989 roku nie uda\u0142o si\u0119 ju\u017c przebi\u0107 z \u017cadnym z jego filmowych projekt\u00f3w?<\/b> <\/p>\n Pan Stanis\u0142aw by\u0142 re\u017cyserem niefajerwerkowym, nie szuka\u0142 w kinie dora\u017ano\u015bci i publicystyki. Poza tym, gdy jeszcze kr\u0119ci\u0142 filmy, mia\u0142 do dyspozycji rozs\u0105dn\u0105 liczb\u0119 dni zdj\u0119ciowych. A potem zacz\u0119\u0142y si\u0119 ju\u017c ci\u0119cia termin\u00f3w do granic mo\u017cliwo\u015bci. My\u015bl\u0119, \u017ce dzi\u015b pan Stanis\u0142aw zupe\u0142nie nie potrafi\u0142by si\u0119 odnale\u017a\u0107 w takim morderczym tempie pracy. W latach 90. zrealizowa\u0142 jeszcze kilka spektakli w Teatrze Telewizji, ale tam te\u017c nie by\u0142o mu \u0142atwo. Z Czarnego romansu <\/i>chcia\u0142 ju\u017c nawet zrezygnowa\u0107, bo telewizja narzuci\u0142a mu gard\u0142owe terminy. Dopiero gdy wynegocjowa\u0142 dodatkowe dwa dni zdj\u0119ciowe, uzna\u0142, \u017ce mimo wszystko jeszcze spr\u00f3buje. Kolejne jego przeprawy z telewizj\u0105 by\u0142y naprawd\u0119 trudne, w latach 90. przyni\u00f3s\u0142 do telewizji projekt filmu fabularnego. Nie wiem nawet, jaki by\u0142 tytu\u0142 scenariusza, znam tylko okoliczno\u015bci: za jaki\u015b czas poszed\u0142 do dyrektora telewizyjnej Agencji Produkcji Filmowej na rozmow\u0119. Dyrektor te\u017c by\u0142 re\u017cyserem, jego m\u0142odszym koleg\u0105 po fachu. Spotka\u0142em potem R\u00f3\u017cewicza przypadkowo na mie\u015bcie. I pan Stanis\u0142aw opowiedzia\u0142 mi, \u017ce ten dyrektor potraktowa\u0142 go jak petenta, natr\u0119ta, co to nie wiadomo nawet, kim jest. Pan Stanis\u0142aw by\u0142 wstrz\u0105\u015bni\u0119ty. Powiedzia\u0142 smutnym g\u0142osem: wiesz, ja ju\u017c tam wi\u0119cej nie p\u00f3jd\u0119. <\/i>To te\u017c by\u0142o dla niego charakterystyczne, nie chcia\u0142 kr\u0119ci\u0107 film\u00f3w za wszelk\u0105 cen\u0119, nie chcia\u0142 si\u0119 nikomu narzuca\u0107. Ju\u017c po \u015bmierci pana Stanis\u0142awa, gdy TVP Kultura zorganizowa\u0142a niedziel\u0119 z jego tw\u00f3rczo\u015bci\u0105, powiedzia\u0142em g\u0142o\u015bno przed kamer\u0105, \u017ce to w\u0142a\u015bnie z winy telewizji zako\u0144czy\u0142a si\u0119 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 filmowa Stanis\u0142awa R\u00f3\u017cewicza. <\/p>\n Czy relacj\u0119, jaka \u0142\u0105czy\u0142a pana z R\u00f3\u017cewiczem, nazwa\u0142by pan przyja\u017ani\u0105?<\/b><\/p>\n Nie, to nie by\u0142a a\u017c tak za\u017cy\u0142a znajomo\u015b\u0107. Ale niezwykle go lubi\u0142em, bardzo si\u0119 zawsze cieszy\u0142em, gdy go spotyka\u0142em. By\u0142 cz\u0142owiekiem bardzo mi duchowo bliskim.<\/p>\n <\/a>[1] B. Hollender, Z. Turowska, Zesp\u00f3\u0142 TOR<\/i>, Warszawa 2000, s. 80. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n <\/a>[2] Ibidem, s. 94. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n <\/a>[3] Por. P. \u015amia\u0142owski, \u201eCi, co pomarli, widz\u0105 nas, widz\u0105 nasze grzechy i nasze cierpienia\u201d, czyli o \u201eG\u0142osie z tamtego \u015bwiata\u201d Stanis\u0142awa R\u00f3\u017cewicza<\/i>, \u201eImages\u201d 2017, vol. 20, nr 29, s. 161\u2013177. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n <\/a>[4] S. R\u00f3\u017cewicz, Tropy stylistyczne<\/i>, rozm. A. Ko\u0142ody\u0144ski, \u201eFilm na \u015awiecie\u201d [numer monograficzny po\u015bwi\u0119cony R\u00f3\u017cewiczowi] 1982, nr 8, s. 19. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n <\/a>[5] B. Hollender, Z. Turowska, Zesp\u00f3\u0142 TOR<\/i>, op. cit., s. 80. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n <\/a>[6] S. R\u00f3\u017cewicz, By\u0142o, min\u0119\u0142o… w kuchni i na salonach X Muzy<\/i>, Warszawa 2012, s. 142. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n <\/b><\/p>\n S\u0142owa kluczowe:<\/b> Stanis\u0142aw R\u00f3\u017cewicz, Tadeusz R\u00f3\u017cewicz, Zbigniew Zapasiewicz, Jerzy Radziwi\u0142owicz, Drzwi w murze<\/i>, Ry\u015b<\/i>, <\/i>adaptacja filmowa, debiut, aktorstwo<\/p>\n Jerzy Radziwi\u0142owicz<\/b> \u2013 ur. 8.09.1950 r. w Warszawie. Absolwent Wydzia\u0142u Aktorskiego sto\u0142ecznej Pa\u0144stwowej Wy\u017cszej Szko\u0142y Teatralnej (1972), po studiach zwi\u0105zany ze Starym Teatrem w Krakowie (1972\u20131996), a nast\u0119pnie z Teatrem Narodowym w Warszawie (od 1998). Wyst\u0119powa\u0142 w spektaklach m.in. Konrada Swinarskiego, Jerzego Jarockiego, Andrzeja Wajdy, Jerzego Grzegorzewskiego, Krystiana Lupy, Tadeusza Bradeckiego, Piotra Cieplaka.<\/p>\n W kinie zadebiutowa\u0142 w Drzwiach w murze<\/i> (1973) Stanis\u0142awa R\u00f3\u017cewicza, za\u015b mi\u0119dzynarodowe uznanie przynios\u0142a mu podw\u00f3jna rola Mateusza Birkuta oraz jego syna, Macieja Tomczyka, w Cz\u0142owieku z marmuru <\/i>(1976) Andrzeja Wajdy (nagrody aktorskie na festiwalach w Brukseli i Belgradzie). Pi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej wr\u00f3ci\u0142 do obu postaci w Cz\u0142owieku z \u017celaza<\/i> (1981). Inne wa\u017cne filmowe role zagra\u0142 w Rysiu<\/i> (1981) Stanis\u0142awa R\u00f3\u017cewicza, Bez ko\u0144ca <\/i>(1984) Krzysztofa Kie\u015blowskiego, \u015amierci jak kromce chleba<\/i> (1994) Kazimierza Kutza, Poznaniu 56<\/i> (1996) Filipa Bajona, Winie truskawkowym <\/i>(2007) Dariusza Jab\u0142o\u0144skiego czy w Pok\u0142osiu <\/i>(2012) W\u0142adys\u0142awa Pasikowskiego. Za granic\u0105 wyst\u0105pi\u0142 mi\u0119dzy innymi w Pasji <\/i>(1982) Jeana-Luca Godarda czy w Si\u00f3dmym pokoju<\/i> (1995) M\u00e1rty M\u00e9sz\u00e1ros.<\/p>\n Piotr \u015amia\u0142owski<\/b> \u2013 doktor nauk humanistycznych UJ w Krakowie. Sta\u0142y wsp\u00f3\u0142pracownik miesi\u0119cznika \u201eKino\u201d, portalu Fototeka Filmoteki Narodowej oraz Nowych Horyzont\u00f3w Edukacji Filmowej. Przeprowadzi\u0142 ponad sto wywiad\u00f3w z tw\u00f3rcami rodzimej kinematografii. Autor monografii Tadeusz Janczar. Zaw\u00f3d: aktor<\/i> oraz wywiadu rzeki z re\u017cyserem Tadeuszem Chmielewskim Jak rozp\u0119ta\u0142em polsk\u0105 komedi\u0119 filmow\u0105<\/i>. Wsp\u00f3\u0142autor ksi\u0105\u017cki By\u0107 jak Cybulski<\/i>, b\u0119d\u0105cej zbiorem rozm\u00f3w z laureatami Nagrody im. Zbyszka Cybulskiego.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Wanda Neumann i Jerzy Radziwi\u0142owicz w filmie Drzwi w murze, \u017ar\u00f3d\u0142o: Fototeka FINA Pierwszy raz zetkn\u0105\u0142 si\u0119 pan ze Stanis\u0142awem R\u00f3\u017cewiczem na prze\u0142omie 1972 i 1973 roku, podczas realizacji jego filmu Drzwi w murze. By\u0142 to pa\u0144ski filmowy debiut, R\u00f3\u017cewicz by\u0142 ju\u017c natomiast re\u017cyserem z du\u017cym dorobkiem, o ugruntowanym stylu i cenionym za Wolne miasto,… Czytaj wi\u0119cej »R\u00f3\u017cewicz by\u0142 re\u017cyserem niefajerwerkowym. Z Jerzym Radziwi\u0142owiczem rozmawia Piotr \u015amia\u0142owski<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":664,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[748],"tags":[63,244,23,770,771,772,773,774,775,776],"ppma_author":[364],"class_list":["post-315","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pleograf-kwartalnik-akademii-polskiego-filmu-nr-2-2018","tag-adaptacja-filmowa","tag-agnieszka-holland","tag-aktorstwo","tag-debiut","tag-drzwi-w-murze","tag-jerzy-radziwilowicz","tag-rys","tag-stanislaw-rozewicz","tag-tadeusz-rozewicz","tag-zbigniew-zapasiewicz"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t![](\"http:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/files\/pleograf\/2.2018_Holland\/RADZIWILLOWICZ\/1-F-1643-160-1500x.jpg\")
<\/p>\n![](\"http:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/files\/pleograf\/2.2018_Holland\/RADZIWILLOWICZ\/1-F-1643-158-1500x.jpg\")
<\/p>\n![](\"http:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/files\/pleograf\/2.2018_Holland\/RADZIWILLOWICZ\/1-F-290-45-1500x.jpg\")
<\/p>\n
\nfot. Marcin Isajewicz, \u017ar\u00f3d\u0142o: Fototeka FINA <\/span><\/p>\n![](\"http:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/files\/pleograf\/2.2018_Holland\/RADZIWILLOWICZ\/1-F-290-51-1500x.jpg\")
<\/p>\n
\nfot. Marcin Isajewicz, \u017ar\u00f3d\u0142o: Fototeka FINA <\/span><\/p>\n![](\"http:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/files\/pleograf\/2.2018_Holland\/RADZIWILLOWICZ\/1-F-290-493-1500x.jpg\")
<\/p>\n
<\/p>\n
\n\n\n\n\n\n\n