{"id":311,"date":"2018-06-24T00:00:00","date_gmt":"2018-06-23T23:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/pleograf.pl\/index.php\/2018\/06\/24\/ta-podroz-byla-tego-warta-z-agnieszka-holland-rozmawiaja-klara-cykorz-i-klaudia-rachubinska\/"},"modified":"2021-06-25T14:17:04","modified_gmt":"2021-06-25T13:17:04","slug":"ta-podroz-byla-tego-warta-z-agnieszka-holland-rozmawiaja-klara-cykorz-i-klaudia-rachubinska","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/ta-podroz-byla-tego-warta-z-agnieszka-holland-rozmawiaja-klara-cykorz-i-klaudia-rachubinska\/","title":{"rendered":"Ta podr\u00f3\u017c by\u0142a tego warta. Z Agnieszk\u0105 Holland rozmawiaj\u0105 Klara Cykorz i Klaudia Rachubi\u0144ska"},"content":{"rendered":"

(Warszawa, 16 czerwca 2018 roku)<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Agnieszka Holland, fot. Adam Lach,  \u017ar\u00f3d\u0142o: FORUM<\/span><\/p>\n

K.C.: Mam wra\u017cenie, \u017ce w polskiej publicystyce panuje du\u017cy chaos i pewne niezrozumienie, je\u015bli chodzi o r\u00f3\u017cne Pani aktywno\u015bci w ramach formy, jak\u0105 jest serial telewizyjny.<\/b><\/span><\/p>\n

Kiedy pracuj\u0119 nad pojedynczym odcinkiem \u2013 nawet je\u015bli to pilot \u2013 jestem osob\u0105 do wynaj\u0119cia. Czasami jest to do\u015bwiadczenie ciekawe, je\u017celi dobrze rozumiem si\u0119 z showrunnerem i producentami. A czasami frustruj\u0105ce, poniewa\u017c daj\u0119 najlepsze, co mog\u0119 da\u0107, a potem nie jestem zadowolona z rezultatu, kt\u00f3ry nie jest m\u00f3j. Szczerze m\u00f3wi\u0105c, mam teraz ochot\u0119 da\u0107 sobie z tym spok\u00f3j. Chyba, \u017ce chodzi\u0142oby o kr\u00f3tki, zamkni\u0119ty serial, o co\u015b, nad czym panowa\u0142abym tw\u00f3rczo w maksymalny spos\u00f3b. Albo gdybym sama by\u0142a showrunnerem, ale to jest ogromny wysi\u0142ek czasowy i administracyjny, wi\u0119c nie wydaje mi si\u0119, \u017cebym to chcia\u0142a robi\u0107, ewentualnie mog\u0142abym z kim\u015b. Z Ka\u015bk\u0105 [Adamik] b\u0105d\u017a z kole\u017cankami czy kolegami, do kt\u00f3rych mam zaufanie. <\/span><\/p>\n

Jednak przez pewien czas praca w telewizji by\u0142a dla mnie bardzo pouczaj\u0105ca, bo, po pierwsze, dobra ameryka\u0144ska telewizja jest bardzo innowacyjna, a po drugie, zrobi\u0142am par\u0119 seriali, kt\u00f3re by\u0142y tre\u015bciowo szalenie interesuj\u0105ce. My\u015bl\u0119 przede wszystkim o The Wire<\/i> (Prawo ulicy<\/i>, HBO 2002\u20132008) i Treme<\/i> (HBO 2010\u20132013): takie socjo-polityczne rzeczy, dzi\u0119ki kt\u00f3rym du\u017co nauczy\u0142am si\u0119 o Ameryce i w og\u00f3le o \u015bwiecie. Ta podr\u00f3\u017c by\u0142a wi\u0119c tego warta. Czasami to by\u0142o po prostu ciekawe do\u015bwiadczenie stylistyczne. Ale od pewnego czasu chyba ju\u017c mnie to w\u0142a\u015bciwie nudzi.<\/span><\/p>\n

K.C.: Akcja serialu <\/b>Treme<\/b><\/i> toczy si\u0119 we wsp\u00f3\u0142czesnym Nowym Orleanie, zniszczonym przez huragan Katrina. Pani dorasta\u0142a w powojennej Warszawie i w wywiadzie-rzece z Mari\u0105 Kornatowsk\u0105 opowiada\u0142a o wzrastaniu w\u015br\u00f3d ruin<\/b><\/a>[1]<\/a><\/b>. <\/b><\/span><\/p>\n

K.R.: Czy i w jaki spos\u00f3b do\u015bwiadczenie ruin Warszawy mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 czy zestawi\u0107 z Nowym Orleanem i czy wp\u0142yn\u0119\u0142o ono w jaki\u015b spos\u00f3b na prac\u0119 w tym mie\u015bcie?<\/b><\/span><\/p>\n

Ruiny Warszawy wykorzysta\u0142am pierwszy raz w Tajemniczym ogrodzie<\/i> (1993). Urodzi\u0142am si\u0119 pod koniec 1948 roku, wi\u0119c przez ca\u0142e moje dzieci\u0144stwo Warszawa \u2013 przynajmniej ta dzielnica, w kt\u00f3rej mieszka\u0142am \u2013 by\u0142a w ruinach. To by\u0142 dla mnie naturalny plac zabaw. Te ruiny poros\u0142y przez lata dzikim bzem i r\u00f3\u017cnymi chaszczami, by\u0142y to takie \u201etajemnicze ogrody\u201d. Kiedy wiele lat p\u00f3\u017aniej ze scenografem Tajemniczego ogrodu<\/i> zastanawiali\u015bmy si\u0119 nad tytu\u0142owym ogrodem, wymy\u015blili\u015bmy sobie zbudowanie go w ruinach, \u017ceby to nie by\u0142y tylko kwiatki; by mia\u0142 on jak\u0105\u015b form\u0119, rodzaj pionowej dominanty. Je\u017adzili\u015bmy po Yorkshire, szukaj\u0105c plener\u00f3w i obiekt\u00f3w, i natrafili\u015bmy na ruiny ko\u015bcio\u0142\u00f3w, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rych rzeczywi\u015bcie by\u0142y ogrody. Ogrody przy zrujnowanych po wojnach religijnych ko\u015bcio\u0142ach katolickich, nigdy nieodbudowanych, niezaw\u0142aszczonych przez ludzi. P\u00f3\u017aniej w ruinach klasztoru we Francji, w mojej Bretanii, te\u017c znalaz\u0142am przepi\u0119kny ogr\u00f3d. Jednak inspiracj\u0105 by\u0142a powojenna Warszawa.<\/span><\/p>\n

Natomiast je\u015bli chodzi o Treme<\/i>, by\u0142o to do\u015bwiadczenie g\u0142\u0119bsze. Znalaz\u0142am si\u0119 w mie\u015bcie zniszczonym przez huragan, w kt\u00f3rym ca\u0142e dzielnice by\u0142y w stanie ruiny, po huraganie i po zalaniu. Ludzie tak\u017ce byli zrujnowani, straumatyzowani, zszokowani. Ten serial opowiada o \u017cmudnym procesie budzenia si\u0119 do normalnego \u017cycia, kt\u00f3re oczywi\u015bcie nigdy nie b\u0119dzie takie samo, bo te rany zostaj\u0105. Do\u015bwiadczenie polskie, powojenne, nie tylko moje osobiste, bo ja by\u0142am przecie\u017c dzieckiem i pami\u0119tam bardzo niewiele \u2013 ale jako\u015b genetycznie zakodowane czy przeniesione przez pami\u0119\u0107 rodzinn\u0105, literatur\u0119, teksty kultury \u2013 by\u0142o pomocne. Ludzie, z kt\u00f3rymi pracowa\u0142am, bardzo to cenili. Zaprzyja\u017ani\u0142am si\u0119 z wieloma mieszka\u0144cami Nowego Orleanu, szczeg\u00f3lnie z dziewczyn\u0105, kt\u00f3ra by\u0142a nasz\u0105 konsultantk\u0105 do spraw kultury Czarnej, i ona mawia\u0142a, \u017ce tylko ja mog\u0142am zrobi\u0107 ten serial, w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki takiemu do\u015bwiadczeniu. Ono daje inn\u0105 perspektyw\u0119 eschatologiczn\u0105. I dlatego Treme<\/i> by\u0142o dla mnie tak ciekawe \u2013 szczeg\u00f3lnie pierwszy odcinek \u2013 poznawczo i tw\u00f3rczo. By\u0142am bardzo z niego zadowolona: wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce uda\u0142o si\u0119 tam co\u015b wa\u017cnego uchwyci\u0107, jak\u0105\u015b prawd\u0119 o tym mie\u015bcie i o tej kulturze, kt\u00f3ra w kinie wprawdzie istnieje, ale raczej na zasadzie turystycznych poczt\u00f3wek. Tu uda\u0142o si\u0119 wej\u015b\u0107 z kamer\u0105 do \u015brodka. Ale r\u00f3wnie dobrze to m\u00f3g\u0142by by\u0107 film, a nie serial, prawda? Zreszt\u0105, mia\u0142am potem \u017cal do tego serialu. O ile The Wire<\/i> by\u0142 skonstruowany bardzo precyzyjnie, o tyle Treme<\/i> zrobi\u0142 si\u0119 od pewnego momentu mechaniczny i my\u015bl\u0119, \u017ce straci\u0142 energi\u0119. M\u00f3g\u0142by by\u0107 z tego naprawd\u0119 \u015bwietny film fabularny, lepszy mo\u017ce nawet ni\u017c serial. Treme<\/i> proponowa\u0142 jednak r\u00f3\u017cne muzyczne atrakcje \u2013 zatem co\u015b za co\u015b.<\/span><\/p>\n

<\/span><\/p>\n

K.C.: Mo\u017ce przy okazji zapytam o producenta <\/b>The Wire<\/b><\/i>, Davida Simona, poniewa\u017c jest to jedna z wa\u017cniejszych figur telewizji ameryka\u0144skiej ostatnich dwudziestu lat.<\/b><\/span><\/p>\n

Tak, on na pewno wni\u00f3s\u0142 swego rodzaju \u201etermometr prawdy\u201d. Bardzo silne rozpoznanie problem\u00f3w, szczeg\u00f3lnie problem\u00f3w wielkiego miasta. Simon ma obsesj\u0119 na punkcie prawdziwo\u015bci: ka\u017cdego detalu, dialogu, miejsca, ka\u017cdego zachowania. Obsesj\u0119, kt\u00f3ra czasami jest upierdliwa dla re\u017cysera, bo przecie\u017c jak si\u0119 robi fikcj\u0119, czasem wa\u017cne jest, \u017ceby co\u015b si\u0119 dobrze fotografowa\u0142o albo \u017ceby by\u0142o do\u015b\u0107 zr\u00f3\u017cnicowane. Zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce jeden odcinek [Treme<\/i>] kr\u0119cili\u015bmy w dzieci\u0119ciu barach \u2013 a one wygl\u0105daj\u0105 w zasadzie identycznie \u2013 i musieli\u015bmy si\u0119 przemieszcza\u0107 z jednego kra\u0144ca miasta na drugi. Mnie si\u0119 to wydawa\u0142o zbyteczn\u0105 strat\u0105 pieni\u0119dzy i energii, mo\u017cna by\u0142o zrobi\u0107 to samo, powiedzmy, w dw\u00f3ch barach i nikt by si\u0119 nie po\u0142apa\u0142 \u2013 poza samym Davidem Simonem, kt\u00f3ry wiedzia\u0142, \u017ce w tym barze gra tylko ten zesp\u00f3\u0142, a w tamtym jaki\u015b inny. Nawet stali bywalcy bar\u00f3w w Nowym Orleanie si\u0119 w tym nie orientuj\u0105.<\/span><\/p>\n

K.C.: Serial, kt\u00f3ry Simon robi teraz\u2026<\/b><\/span><\/p>\n

Tak, The Deuce<\/i> (Kroniki Times Square<\/i>, HBO 2017\u2013). Widzia\u0142am tylko dwa odcinki.<\/span><\/p>\n

K.C.: … jest historyczny, osadzony w latach siedemdziesi\u0105tych. Wydaje si\u0119 to bardzo interesuj\u0105ce w kontek\u015bcie tego, co pani powiedzia\u0142a o jego obsesji prawdy i detalu. <\/b><\/span><\/p>\n

Jest kostiumowy, historyczny, utrzymany w innym nieco tonie. Ale jako\u015b w niego nie wesz\u0142am. Zreszt\u0105 nie mia\u0142am te\u017c czasu.<\/span><\/p>\n

K.C.: Ja te\u017c nie wesz\u0142am od razu, lecz p\u00f3\u017aniej obejrza\u0142am jako ca\u0142o\u015b\u0107 i przepad\u0142am.<\/b><\/span><\/p>\n

Tak? To musz\u0119 go zobaczy\u0107 w\u0142a\u015bnie w ci\u0105gu.<\/span><\/p>\n

K.C.: Tak, to akurat chyba dzia\u0142a w ci\u0105gu.<\/b><\/span><\/p>\n

Zreszt\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 seriali dzia\u0142a dobrze w ci\u0105gu. [\u015bmiech]<\/span><\/p>\n

K.C.: Moim zdaniem to zale\u017cy.<\/b><\/span><\/p>\n

Serial mi si\u0119 te\u017c w pewnym momencie znudzi\u0142 \u2013 bo przy ca\u0142ej innowacyjno\u015bci tematycznej i stylistycznej konstrukcja zawsze musi wygl\u0105da\u0107 troch\u0119 podobnie. Jak jest to dobrze napisane, wtedy praca jest \u0142atwiejsza, natomiast je\u015bli robi\u0119 film po serialu, to film wydaje si\u0119 potwornie trudny, bo jest kompletnie nowym wyzwaniem. <\/span><\/p>\n

K.C.: Serial mo\u017ce eksperymentowa\u0107 na poziomie odcinka, w obr\u0119bie sezonu, seriale-antologie na przyk\u0142ad.<\/b><\/span><\/p>\n

Jak Black Mirror<\/i> (Channel 4\/Netflix 2011\u2013), prawda?<\/span><\/p>\n

K.C.: Tak, albo <\/b>Pozostawieni<\/b><\/i> (HBO 2014\u20132017), gdzie jest jedna, ci\u0105g\u0142a historia, ale ka\u017cdy sezon jest zupe\u0142nie inny i ka\u017cdy odcinek ma odmienn\u0105 konstrukcj\u0119.<\/b><\/span><\/p>\n

Tak, to jest ciekawy serial, bardzo niekonwencjonalny. Damon Lindelof to zreszt\u0105 bardzo inteligenty facet.<\/span><\/p>\n

Musz\u0119 powiedzie\u0107 z \u017calem, \u017ce ostatnio nie ogl\u0105dam prawie nic, tylko takie sensacyjne seriale jak Homeland<\/i> (Showtime 2011\u2013) czy The Americans<\/i> (FX 2013\u20132018). Z Damonem [Lindelofem] by\u0142am jednak mi\u0119dzy innymi w jury na festiwalu seriali S\u00e9ries Mania w Pary\u017cu w zesz\u0142ym roku. Ogl\u0105da\u0142am tam par\u0119 seriali, europejskich i ameryka\u0144skich, lecz najbardziej podoba\u0142 mi si\u0119 serial izraelski. Moim zdaniem s\u0105 dwa najbardziej tw\u00f3rcze narody, je\u015bli chodzi o opowiadanie historii, w og\u00f3le o kreacyjno\u015b\u0107. Pierwszy to Islandczycy, kt\u00f3rych jest oko\u0142o 320 tysi\u0119cy; maj\u0105 kino po islandzku, w kt\u00f3rym powstaje corocznie tylko kilka film\u00f3w (cztery czy sze\u015b\u0107) i z tego przynajmniej po\u0142owa w\u0119druje po \u015bwiecie. I to s\u0105 dobre filmy. Islandczycy maj\u0105 te\u017c zreszt\u0105 fantastyczn\u0105 muzyk\u0119, fantastyczny futbol [\u015bmiech], mimo \u017ce jest ich tylu co mieszka\u0144c\u00f3w Radomia. Drugi nar\u00f3d to Izraelczycy: maj\u0105 tak skomplikowan\u0105 histori\u0119, polityk\u0119 i \u017cycie, \u017ce historie, kt\u00f3re wymy\u015blaj\u0105, s\u0105 bardzo oryginalne i ciekawe. Oryginalne Homeland<\/i> czy In Treatment<\/i> (HBO 2008\u20132010) to by\u0142y w\u0142a\u015bnie izraelskie seriale.<\/span><\/p>\n

K.C.: Tyle \u017ce one niestety do nas nie docieraj\u0105. <\/b>In Treatment<\/b><\/i> przysz\u0142o niejako naoko\u0142o, przez Stany Zjednoczone i adaptacj\u0119 ameryka\u0144sk\u0105, potem by\u0142a polska. Ten format zrobi\u0142 gigantyczn\u0105 karier\u0119<\/a>[2]<\/a><\/b><\/b>. Na samej platformie HBO GO jest poza polsk\u0105 i ameryka\u0144sk\u0105 kilka kolejnych wersji: czeska, w\u0119gierska… <\/b><\/span><\/p>\n

Czeska, w\u0119gierska, rumu\u0144ska, chyba holenderska\u2026 Ja widzia\u0142am czesk\u0105, w\u0119giersk\u0105, polsk\u0105 oraz oczywi\u015bcie ameryka\u0144sk\u0105 i one s\u0105 podobne \u2013 szczeg\u00f3lnie pierwsze sezony pod wzgl\u0119dem scenariuszowym \u2013 a jednocze\u015bnie kompletnie inne. Mo\u017cna dzi\u0119ki temu wiele zobaczy\u0107, wskaza\u0107 r\u00f3\u017cnice kulturowe, wyodr\u0119bni\u0107 to, co jest wa\u017cne w jednym kontek\u015bcie, a co w innym.<\/span><\/p>\n

K.C.: I mo\u017ce w\u0142a\u015bnie to jest telewizja: co\u015b si\u0119 powtarza, a jednocze\u015bnie przesuwa odrobink\u0119, i ta wariacja jest ju\u017c o czym\u015b innym.<\/b><\/span><\/p>\n

K.R.: Ogl\u0105daj\u0105c konkretne odcinki nakr\u0119cone przez pani\u0105, mia\u0142am wra\u017cenie, \u017ce pani korzysta z mo\u017cliwo\u015bci wej\u015bcia tylko na chwil\u0119 w \u015bwiat serialowy, w konkretn\u0105 histori\u0119, aby si\u0119 troch\u0119 pobawi\u0107, poeksperymentowa\u0107 z form\u0105, ze struktur\u0105\u2026<\/b><\/span><\/p>\n

Tak by\u0142o. Zresetowa\u0107 si\u0119, odpocz\u0105\u0107, bo gdy si\u0119 sp\u0119dza d\u0142ugi czas z filmem, do tego tak ci\u0119\u017ckim jak na przyk\u0142ad W ciemno\u015bci<\/i> (2011), wej\u015bcie na miesi\u0105c czy p\u00f3\u0142tora do serialu pozwala ten ci\u0119\u017car d\u0142ugiej drogi filmowej cz\u0119\u015bciowo zrzuci\u0107, w wymiarze psychologicznym i stylistycznym. Do pewnego momentu uwa\u017ca\u0142am, \u017ce to serialowe do\u015bwiadczenie jest dobre, ale od pewnego czasu zacz\u0119\u0142am my\u015ble\u0107, \u017ce zaczyna mi psu\u0107 r\u0119k\u0119. Kr\u0119c\u0119 film, ustawiam co\u015b i robi\u0119 to w\u0142a\u015bciwe tak, jak w serialu. To chyba dzwonek alarmowy sygnalizuj\u0105cy, \u017ce mo\u017ce ju\u017c do\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

K.C.: Wielkim nieobecnym naszej rozmowy jest <\/b>1983<\/b><\/i>, pierwszy polski serial Netflixa, kt\u00f3ry pani wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142a i re\u017cyserowa\u0142a. <\/b><\/span><\/p>\n

Formatowa\u0142y\u015bmy go z Kasi\u0105 [Adamik], ale to przede wszystkim ona by\u0142a odpowiedzialna za ca\u0142y okres przygotowawczy. Sporo pracowa\u0142am ze scenarzyst\u0105 na etapie pisania scenariuszy, potem uzgodni\u0142y\u015bmy z Kasi\u0105 i ze scenografk\u0105 pewne podstawowe za\u0142o\u017cenia, ale dalej ju\u017c g\u0142\u00f3wnie Kasia wszystko szykowa\u0142a. Ja zrobi\u0142am zdj\u0119cia do pierwszych dw\u00f3ch odcink\u00f3w. <\/span><\/p>\n

K.C.: Osiem odcink\u00f3w, cztery re\u017cyserki i prawie rodzinny projekt. <\/b><\/span><\/p>\n

Prawie rodzinny, tak. Gdyby by\u0142o wi\u0119cej odcink\u00f3w, wtedy by\u015bmy dobrali jeszcze wi\u0119cej re\u017cyserek. <\/span><\/p>\n

K.C.: Jeszcze wi\u0119cej rodziny [\u015bmiech].<\/b><\/span><\/p>\n

[\u015bmiech] My\u015bl\u0119, \u017ce serial wyjdzie fajnie \u2013 jest do\u015b\u0107 skomplikowany, ale te\u017c oryginalny. To taki intensywny \u015bwiat. Ci\u0105gnie si\u0119 teraz postprodukcja, monta\u017c, poniewa\u017c wszyscy maj\u0105 jakie\u015b uwagi, jak to w systemie korporacyjnym. Ale ja szcz\u0119\u015bliwie wyje\u017cd\u017cam, tak \u017ce to ju\u017c nie b\u0119dzie na mojej g\u0142owie [\u015bmiech].<\/span><\/p>\n

<\/span><\/p>\n

K.C.: A jak mo\u017cna to por\u00f3wna\u0107 do pracy nad <\/b>Ekip\u0105<\/b><\/i> (Polsat 2007) dziesi\u0119\u0107 lat temu?<\/b><\/span><\/p>\n

Przy okazji Ekipy<\/i> mia\u0142y\u015bmy pe\u0142n\u0105 kontrol\u0119, wi\u0119c nie by\u0142o takiego poczucia, \u017ce trzeba si\u0119 bardzo dostosowywa\u0107 do kogo\u015b, kto ma troch\u0119 inny gust czy troch\u0119 inn\u0105 mentalno\u015b\u0107, jakie\u015b inne oczekiwania lub inny zawodowy spos\u00f3b bycia. Ale organizacja planu by\u0142a w powijakach, ba\u0142agan jak w czasach komunistycznych. Tymczasem musz\u0119 wam powiedzie\u0107, \u017ce dzisiaj to przyjemno\u015b\u0107 kr\u0119ci\u0107 w Polsce. Zachodni poziom, plus ten naddatek, kt\u00f3rym jest w\u0142a\u015bnie, by tak rzec, s\u0142owia\u0144ska fantazja \u2013 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce to nie musi by\u0107 wszystko dopi\u0119te na ostatni guzik, \u017ce mo\u017cna improwizowa\u0107. <\/span><\/p>\n

K.R.: Mariola Jankun-Dopartowa zatytu\u0142owa\u0142a swoj\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 o pani <\/b>Gorzkie kino Agnieszki Holland<\/b><\/i><\/b><\/a>[3]<\/a>. Ta gorycz mnie zaskoczy\u0142a i zastanowi\u0142a, bo pani filmy nie wydaj\u0105 mi si\u0119 rozgoryczone ani zgorzknia\u0142e. Ja powiedzia\u0142abym raczej o \u201emelancholii Agnieszki Holland\u201d. To oczywi\u015bcie tylko moja subiektywna intuicja, ale zastanawia\u0142am si\u0119, w jaki spos\u00f3b pani my\u015bli o emocjonalno\u015bci w swojej tw\u00f3rczo\u015bci albo jak ona si\u0119 zmienia…<\/b><\/span><\/p>\n

Nie my\u015bl\u0119 o tym, szczerze m\u00f3wi\u0105c. To znaczy, my\u015bl\u0119 tylko w\u00f3wczas, kiedy z kim\u015b si\u0119 konfrontuj\u0119, przy serialach g\u0142\u00f3wnie, bo na przyk\u0142ad okazuje si\u0119, \u017ce showrunner ma zupe\u0142nie inn\u0105 emocjonalno\u015b\u0107 albo boi si\u0119 okazywania emocji. Bardzo wielu Amerykan\u00f3w tak ma, w szczeg\u00f3lno\u015bci dotyczy to m\u0119\u017cczyzn \u2013 i wtedy widz\u0119 r\u00f3\u017cnic\u0119. <\/span><\/p>\n

Najbardziej ekspresyjne pod wzgl\u0119dem emocji kino, jakie robi\u0142am, to chyba s\u0105 lata dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105te: Olivier, Olivier<\/i> (1992), Ca\u0142kowite za\u0107mienie<\/i> (1995). Ale jednocze\u015bnie nie by\u0142o to kino sentymentalne. Mo\u017ce dlatego Mariola okre\u015bli\u0142a je jako \u201egorzkie\u201d, poniewa\u017c jest w nim takie poczucie, \u017ce ta uczuciowo\u015b\u0107 nie prowadzi do jakiego\u015b spe\u0142nienia. Mo\u017ce o to jej chodzi\u0142o, szczerze m\u00f3wi\u0105c ju\u017c nie pami\u0119tam, wiele lat temu czyta\u0142am jej ksi\u0105\u017ck\u0119.<\/span><\/p>\n

K.C.: Odk\u0105d obejrza\u0142am <\/b>Pokot<\/b><\/i> (2016), film moim zdaniem bardzo ba\u015bniowy, zastanawiam si\u0119, czy widzi pani mo\u017cliwo\u015b\u0107 nakr\u0119cenia jeszcze kiedy\u015b filmu dla dzieci? Dla naszego pokolenia <\/b>Tajemniczy ogr\u00f3d<\/b><\/i>, ci\u0105gle powtarzany w telewizji, jest wa\u017cnym punktem odniesienia. Rozmawia\u0142am dzisiaj ze znajom\u0105 fotografk\u0105, kt\u00f3ra powiedzia\u0142a, \u017ce ma bardzo mocne wspomnienie \u015bwiat\u0142a z tego filmu. <\/b><\/span><\/p>\n

Za \u015bwiat\u0142o odpowiada\u0142 akurat Roger Deakins\u2026 Pomijaj\u0105c m\u0119cz\u0105ce spory i negocjacje z Warnerem, Tajemniczy ogr\u00f3d<\/i> by\u0142 bardzo ciekawym tw\u00f3rczo do\u015bwiadczeniem. Niedawno w Krakowie by\u0142 Festiwal Muzyki Filmowej, z wieczorem po\u015bwi\u0119conym muzyce do moich film\u00f3w. Kawa\u0142ek Tajemniczego ogrodu<\/i> zosta\u0142 tam pokazany; nie widzia\u0142am go od lat. Puszczono ten moment, kiedy ojciec przychodzi do ogrodu, pcha furtk\u0119 i widzi ch\u0142opczyka, synka, na \u0142\u0105ce, podczas gry w ciuciubabk\u0119. To by\u0142o bardzo wzruszaj\u0105ce, naprawd\u0119 [\u015bmiech]. Takie czyste wzruszenie. Zbyszek [Preisner] zrobi\u0142 czyst\u0105, prost\u0105 muzyk\u0119 \u2013 co oczywi\u015bcie te\u017c wymaga\u0142o walk ze studiem, bo oni byli przyzwyczajeni do Johna Williamsa na przyk\u0142ad. Ale to tak na marginesie. Dlaczego o tym m\u00f3wi\u0119 w\u0142a\u015bciwie?<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

\n

K.C.: Czy widzi pani mo\u017cliwo\u015b\u0107 nakr\u0119cenia kiedy\u015b jeszcze filmu dla dzieci? <\/b>Olivier, Olivier <\/b><\/i>te\u017c jest filmem bardzo zakorzenionym w dzieci\u0119cym do\u015bwiadczeniu.<\/b><\/span><\/p>\n

Tak, to jest film na pewno w du\u017cym stopniu o dzieci\u0144stwie, chocia\u017c nie jest filmem dla dzieci. Zreszt\u0105 mia\u0142 k\u0142opot z dystrybucj\u0105 we Francji, bo zrobili pi\u0119kny plakat, ale wszyscy my\u015bleli, \u017ce to film dla dzieci [\u015bmiech]. Nie wiem… nie wiem w og\u00f3le, czy b\u0119d\u0119 robi\u0107 jeszcze te filmy i ile oraz jakie to b\u0119d\u0105 filmy, ale nie mam w tej chwili w planie \u017cadnego filmu dla dzieci na najbli\u017csze dwa lata \u2013 a co b\u0119dzie za dwa lata, nie wiadomo. Jest to jednak wdzi\u0119czna publiczno\u015b\u0107, i ta wdzi\u0119czna publiczno\u015b\u0107 przy Tajemniczym ogrodzie<\/i> wygra\u0142a z w\u0105tpliwo\u015bciami wytw\u00f3rni po testowych pokazach dla dzieci.<\/span><\/p>\n

K.R.: Filmy obejrzane w dzieci\u0144stwie potrafi\u0105 mie\u0107 du\u017cy wp\u0142yw na nasz\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 czy \u015bwiatopogl\u0105d. Chcia\u0142abym przy okazji zapyta\u0107 o skuteczno\u015b\u0107 kina w og\u00f3le. Czy pracuj\u0105c nad filmem, wyobra\u017ca pani sobie, jak on mo\u017ce zadzia\u0142a\u0107 na widza?<\/b><\/span><\/p>\n

Cz\u0142owiek pracuje w fikcji i ta fikcja styka si\u0119 gdzie\u015b z rzeczywisto\u015bci\u0105. Ale \u017ceby ona jeszcze dodatkowo wp\u0142yn\u0119\u0142a na \u015bwiatopogl\u0105d albo na spos\u00f3b widzenia \u015bwiata\u2026 Przy paru filmach mi si\u0119 to do pewnego stopnia uda\u0142o, na pewno przy tych holocaustowych, bo one dotar\u0142y jako\u015b do widza, i to cz\u0119sto do m\u0142odego widza: i Europa, Europa<\/i> (1990), i, o dziwo, W ciemno\u015bci<\/i>, by\u0142y popularne w\u015br\u00f3d m\u0142odych widz\u00f3w. My\u015bl\u0119, \u017ce gdy kto\u015b m\u0142ody ogl\u0105da taki film, to uruchamiaj\u0105 si\u0119 pewne poznawcze pytania i empatia. Ale nie przeceniam tego wp\u0142ywu. Pami\u0119tam, jak W ciemno\u015bci<\/i> wesz\u0142o w Polsce do kin i mia\u0142o bardzo du\u017ce powodzenie, kt\u00f3rego si\u0119 w og\u00f3le nie spodziewali\u015bmy, te\u017c u m\u0142odej publiczno\u015bci. My\u015bla\u0142am wtedy, \u017ce jest to sygna\u0142, \u017ce ludzie si\u0119 zmieniaj\u0105, \u017ce nagle si\u0119 mierz\u0105 z do\u015bwiadczeniem takiej czarnej dziury w historii ludzko\u015bci w spos\u00f3b bardziej \u015bwiadomy. A par\u0119 lat p\u00f3\u017aniej si\u0119 okaza\u0142o, \u017ce ro\u015bnie fala skrajnego nacjonalizmu, neofaszyzmu. Nie mog\u0119 wi\u0119c mie\u0107 satysfakcji do ko\u0144ca.<\/span><\/p>\n

S\u0105 filmy, kt\u00f3re po prostu daj\u0105 rado\u015b\u0107 albo zabaw\u0119, s\u0105 te\u017c takie, kt\u00f3re w ludziach zostaj\u0105. Moje wczesne filmy, na pewno i Gor\u0105czka<\/i> (1980), i Kobieta samotna<\/i> (1981), by\u0142y takimi filmami. Aktorzy prowincjonalni<\/i> (1978) zapewne te\u017c, cho\u0107 mo\u017ce w troch\u0119 mniejszym stopniu. A mo\u017ce nie? Nie wiem. <\/span><\/p>\n

K.R.: <\/b>Pokot<\/b><\/i> jest filmem o wsp\u00f3lnocie, o tym, kogo uznajemy za godnego wsp\u00f3\u0142czucia, z kim wsp\u00f3\u0142odczuwamy, kto do nas przynale\u017cy, a kto jest obcym. W <\/b>Treme<\/b><\/i> te\u017c od samego pocz\u0105tku bardzo zwraca uwag\u0119 budowa takiej wsp\u00f3lnoty w oparciu o pomoc, o trosk\u0119 o utrzymanie tradycji, o miejsce, kt\u00f3re jest wsp\u00f3lne. Podobno mieszka\u0144cy Nowego Orleanu spotykali si\u0119 w barach co tydzie\u0144 i ogl\u0105dali razem kolejne odcinki. Zastanawiam si\u0119, czy taki by\u0142 pomys\u0142, \u017ceby ten serial by\u0142 dla nich jako dla wsp\u00f3lnoty.<\/b><\/span><\/p>\n

Tak, na pewno bardzo nam na tym zale\u017ca\u0142o i rzeczywi\u015bcie w Nowym Orleanie serial mia\u0142 du\u017c\u0105 ogl\u0105dalno\u015b\u0107; szczeg\u00f3lnie pierwszy sezon by\u0142 bardzo mocno odbierany. <\/span><\/p>\n

Je\u015bli chodzi o Pokot<\/i>, r\u00f3wnie\u017c ma pani racj\u0119. Nie widzia\u0142am jeszcze tego japo\u0144skiego filmu, kt\u00f3ry wygra\u0142 w Cannes<\/a>[4]<\/a>, ale czyta\u0142am, \u017ce jest o czym\u015b podobnym: o wytwarzaniu rodziny, kt\u00f3rej nie \u0142\u0105cz\u0105 wi\u0119zy krwi, tylko wsp\u00f3lnota skrzywdzonych i poni\u017conych, kt\u00f3rzy si\u0119 jako\u015b organizuj\u0105, \u017ceby to przezwyci\u0119\u017cy\u0107 i stworzy\u0107 prawdziw\u0105 rodzin\u0119. Taka utopia, \u017ce mo\u017cna stworzy\u0107 wsp\u00f3lnot\u0119, kt\u00f3ra by by\u0142a w jakim\u015b sensie wolna od zewn\u0119trznego przymusu, obowi\u0105zku. Ja tak funkcjonuj\u0119 w du\u017cym stopniu \u2013 to znaczy, mam oczywi\u015bcie rodzin\u0119, ale poza tym jeszcze mam tak\u0105 jakby meta-rodzin\u0119, kt\u00f3ra sk\u0142ada si\u0119 z przyjaci\u00f3\u0142 i z r\u00f3\u017cnych ludzi, z kt\u00f3rymi mnie \u0142\u0105czy potrzeba wsp\u00f3lnych dzia\u0142a\u0144 i zaufanie.<\/span><\/p>\n

Pokot<\/i> mia\u0142 te\u017c pewien szczeg\u00f3lny wymiar po zmianie w\u0142adzy: my\u015bmy zacz\u0119\u0142y kr\u0119ci\u0107 jeszcze za poprzedniego re\u017cimu, a potem nagle bardzo si\u0119 zaktualizowa\u0142 politycznie. A tym, czego mi brakuje w polskim kinie, jest w\u0142a\u015bnie polityczno\u015b\u0107. Panuje swego rodzaju pi\u0119knoduchostwo. Tymczasem wydaje mi si\u0119, \u017ce brak tw\u00f3rczego przepracowania wyzwa\u0144 wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci i naprawd\u0119 g\u0142\u0119bokich problem\u00f3w powoduje, \u017ce stajemy si\u0119 troszeczk\u0119 g\u0142upkowaci.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\n
\n

<\/a>[1] Magia i pieni\u0105dze. Z Agnieszk\u0105 Holland rozmawia Maria Kornatowska<\/i>, Znak, Krak\u00f3w 2002, s. 67 i kolejne. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n

\n

<\/a>[2] Wikipedia wymienia w sumie siedemna\u015bcie adaptacji tego serialu. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n

\n

<\/a>[3] M. Jankun-Dopartowa, Gorzkie kino Agnieszki Holland<\/i>, S\u0142owo\/obraz terytoria, Gda\u0144sk 2000. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n

\n

<\/a>[4] Manbiki Kazoku<\/i> (Shoplifters<\/i>), re\u017c. Hirokazu Koreeda, 2018. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n

S\u0142owa kluczowe:<\/b> Agnieszka Holland, serial telewizyjny, Nowy Orlean, ruiny, wsp\u00f3lnota<\/span><\/p>\n

Agnieszka Holland<\/b> \u2013 re\u017cyserka filmowa, teatralna i telewizyjna, scenarzystka, aktorka, t\u0142umaczka; urodzona 28 listopada 1948 roku w Warszawie. Jej pe\u0142nometra\u017cowym debiutem by\u0142 film <\/span>Aktorzy prowincjonalni <\/i><\/span>(1978), doceniony przez krytyk\u00f3w na festiwalu w Cannes. Do najwa\u017cniejszych film\u00f3w Holland nale\u017c\u0105 <\/span>Gor\u0105czka<\/i><\/span> (1980), <\/span>Gorzkie \u017cniwa <\/i><\/span>(1985, nominacja do Oscara), <\/span>Europa, Europa<\/i><\/span> (1991, nagrodzony Z\u0142otym Globem), <\/span>Olivier, Olivier<\/i><\/span> (1992), <\/span>Tajemniczy ogr\u00f3d<\/i><\/span> (1993), <\/span>Ca\u0142kowite za\u0107mienie<\/i><\/span> (1995), <\/span>W ciemno\u015b\u0107<\/i><\/span> (2011, nominacja do Oscara) i <\/span>Pokot<\/i> (2017, Srebrny Nied\u017awied\u017a na MFF w Berlinie). W ostatnich latach re\u017cyserowa\u0142a odcinki ameryka\u0144skich seriali telewizyjnych, m.in. Prawo ulicy <\/i>(The Wire<\/i>, 2002\u20132008), Dochodzenie <\/i>(The Killing<\/i>, 2011\u20132014), Treme <\/i>(2010\u20132013), House of Cards <\/i>(2013-) oraz miniseriale Gorej\u0105cy krzew <\/i>(Ho\u0159\u00edc\u00ed ke\u0159<\/i><\/span>, 2013) i Dziecko Rosemary <\/i>(Rosemary\u2019s baby<\/i>, <\/i>2014).<\/span><\/p>\n

Klara Cykorz<\/b> \u2013 uko\u0144czy\u0142a kulturoznawstwo w Instytucie Kultury Polskiej UW, pisze o serialach telewizyjnych, literaturze i filmie. Laureatka konkursu im. Krzysztofa M\u0119traka (2018). Mieszka w Warszawie.<\/span><\/p>\n

Klaudia Rachubi\u0144ska<\/b> \u2013 absolwentka Wydzia\u0142u Psychologii UW oraz Instytutu Kultury Polskiej UW. Wsp\u00f3\u0142redaktorka ksi\u0105\u017cki Narracje \u2013 estetyki \u2013 geografie. Fluxus w trzech aktach<\/i> (2014) oraz publikacji B\u0105d\u017amy realistami, \u017c\u0105dajmy niemo\u017cliwego. Utopie i fantazje w modzie i dizajnie <\/i>(2014). Publikowa\u0142a w \u201eKwartalniku Filmowym\u201d, \u201eKulturze Popularnej\u201d, \u201eDialogu\u201d, \u201eGlissandzie\u201d, \u201eMa\u0142ej Kulturze Wsp\u00f3\u0142czesnej\u201d oraz w tomach zbiorowych. Przygotowuje rozpraw\u0119 doktorsk\u0105 pod tytu\u0142em Poza cia\u0142o\/obraz \u2013 alternatywne strategie reprezentacji kobiecego cia\u0142a w tw\u00f3rczo\u015bci artystek muzyki rozrywkowej<\/i>.<\/span><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

(Warszawa, 16 czerwca 2018 roku)   Agnieszka Holland, fot. Adam Lach,  \u017ar\u00f3d\u0142o: FORUM K.C.: Mam wra\u017cenie, \u017ce w polskiej publicystyce panuje du\u017cy chaos i pewne niezrozumienie, je\u015bli chodzi o r\u00f3\u017cne Pani aktywno\u015bci w ramach formy, jak\u0105 jest serial telewizyjny. Kiedy pracuj\u0119 nad pojedynczym odcinkiem \u2013 nawet je\u015bli to pilot \u2013 jestem osob\u0105 do wynaj\u0119cia. Czasami… Czytaj wi\u0119cej »Ta podr\u00f3\u017c by\u0142a tego warta. Z Agnieszk\u0105 Holland rozmawiaj\u0105 Klara Cykorz i Klaudia Rachubi\u0144ska<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":659,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[748],"tags":[244,749,750,751,347,752],"ppma_author":[255,753],"class_list":["post-311","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pleograf-kwartalnik-akademii-polskiego-filmu-nr-2-2018","tag-agnieszka-holland","tag-nowy-orlean","tag-pokot","tag-ruiny","tag-serial-telewizyjny","tag-wspolnota"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t