{"id":297,"date":"2019-04-14T00:00:00","date_gmt":"2019-04-13T23:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/pleograf.pl\/index.php\/2019\/04\/14\/recenzja-znaki-szczegolne-filmowych-dziel-wojciecha-jerzego-hasa-recenzja-ksiazki-annette-insdorf-intimations-the-cinema-of-wojciech-has\/"},"modified":"2021-06-25T12:16:30","modified_gmt":"2021-06-25T11:16:30","slug":"recenzja-znaki-szczegolne-filmowych-dziel-wojciecha-jerzego-hasa-recenzja-ksiazki-annette-insdorf-intimations-the-cinema-of-wojciech-has","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/recenzja-znaki-szczegolne-filmowych-dziel-wojciecha-jerzego-hasa-recenzja-ksiazki-annette-insdorf-intimations-the-cinema-of-wojciech-has\/","title":{"rendered":"Znaki szczeg\u00f3lne filmowych dzie\u0142 Wojciecha Jerzego Hasa \u2013 recenzja ksi\u0105\u017cki Annette Insdorf „Intimations. The Cinema of Wojciech Has”"},"content":{"rendered":"

 <\/strong><\/p>\n

Annette Insdorf, Intimations. <\/i>The Cinema of Wojciech Has,<\/i>
\nNorthwestern University Press, Evanston IL 2017<\/span><\/p>\n

 <\/i><\/p>\n

Annette Insdorf, wybitna ameryka\u0144ska filmoznawczyni, jest autork\u0105 cenionych publikacji o Fran\u00e7ois Truffaut, Krzysztofie Kie\u015blowskim, Philipie Kaufmanie, a tak\u017ce pracy Indelible Shadows: Film and the Holocaust <\/i>czy Cinematic Overtures: How to Read Opening Scenes<\/i>. W lipcu 2018 roku mo\u017cna by\u0142o j\u0105 spotka\u0107 w \u0141odzi, gdzie prowadzi\u0142a warsztaty tzw. master class w ramach festiwalu Transatlantyk, dotycz\u0105ce roli narracyjnych i dramaturgicznych konstrukcji filmowych scen otwieraj\u0105cych<\/a>[1]<\/a>.<\/p>\n

Zwi\u0105zki Insdorf z Polsk\u0105 nie powinny nikogo dziwi\u0107, dziennikarka ma bowiem polskie korzenie. Jej rodzice przetrwali Holocaust. Matka by\u0142a wi\u0119\u017aniark\u0105 obozu koncentracyjnego w Auschwitz i Bergen-Belsen, wyzwolonego w kwietniu 1945 roku. Ojciec Insdorf uciek\u0142 z przymusowego obozu pracy, a nast\u0119pnie by\u0142 ukrywany w lesie przez Polak\u00f3w do ko\u0144ca wojny. Po wojennych do\u015bwiadczeniach jej rodzice spotkali si\u0119 we Francji, a w 1954 roku rodzina przenios\u0142a si\u0119 do Nowego Jorku. Po\u015br\u00f3d napisanych przez ni\u0105 ksi\u0105\u017cek, a tak\u017ce dzia\u0142a\u0144 jako edukatorki, znajdziemy wiele takich, kt\u00f3re \u015bwiadcz\u0105 zar\u00f3wno o jej emocjonalnych, jak i profesjonalnych zainteresowaniach Polsk\u0105, wyra\u017anie wida\u0107 tak\u017ce atencj\u0119 do tw\u00f3rczo\u015bci polskich re\u017cyser\u00f3w. Insdorf by\u0142a przyjaci\u00f3\u0142k\u0105 Krzysztofa Kie\u015blowskiego, od pocz\u0105tku jego mi\u0119dzynarodowej kariery pe\u0142ni\u0142a funkcj\u0119 osobistej t\u0142umaczki, i szybko sta\u0142a si\u0119 specjalistk\u0105 w dziedzinie jego tw\u00f3rczo\u015bci, szczeg\u00f3lnie w Stanach Zjednoczonych. Polski czytelnik powinien kojarzy\u0107 jej nazwisko z ksi\u0105\u017ck\u0105 Podw\u00f3jne \u017cycie, powt\u00f3rne szanse. O filmach Krzysztofa Kie\u015blowskiego<\/i> przet\u0142umaczon\u0105 przez Anit\u0119 Piotrowsk\u0105 i wydan\u0105 w 2002 roku przez wydawnictwo Znak.<\/p>\n

Kolejnym bohaterem jej filmoznawczej publikacji zosta\u0142 w 2017 roku Wojciech Jerzy Has. I od razu nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce to niezwykle potrzebna i wa\u017cna ksi\u0105\u017cka, jest bowiem pierwsz\u0105 monografi\u0105 po\u015bwi\u0119con\u0105 re\u017cyserowi R\u0119kopisu znalezionego w Saragossie <\/i>napisan\u0105 w j\u0119zyku angielskim. Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na tytu\u0142 tej pracy, w mojej ocenie, bardzo udany, mieni\u0105cy si\u0119 r\u00f3\u017cnymi kontekstami znacze\u0144, kt\u00f3re trafnie oddaj\u0105 koncepcj\u0119 ksi\u0105\u017cki. Intimations<\/i> \u2013 znaki szczeg\u00f3lne, to, co najbardziej charakterystyczne, tak\u017ce oznaki, po kt\u00f3rych co\u015b rozpoznajemy. Wa\u017cny jest tu tak\u017ce odcie\u0144 znaczeniowy zwi\u0105zany z og\u0142oszeniem, zawiadomieniem, poinformowaniem, w podtek\u015bcie o tych w\u0142a\u015bnie szczeg\u00f3lnych cechach dzie\u0142 polskiego autora-re\u017cysera. Zatem Insdorf stawia sobie za cel rozpowszechnienie wiedzy o filmach Hasa i faktycznie przedstawia nam niejako intimate knowledge \u2013 <\/i>gruntown\u0105 znajomo\u015b\u0107 rzeczy, po to, by uchwy\u0107 wszystko, co wyj\u0105tkowe w tej tw\u00f3rczo\u015bci. To jednak jedynie pierwszy, cho\u0107 niew\u0105tpliwie podstawowy, zakres znacze\u0144 tytu\u0142u tej publikacji.<\/p>\n

Drugi zdaje si\u0119 bardziej migotliwy, metaforyczny, odnosi si\u0119 do powi\u0105zanych zwrot\u00f3w, kt\u00f3re wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z przymiotnikow\u0105 form\u0105 \u2013 intimate<\/i>. Co wi\u0119cej, sensy, kt\u00f3re tu si\u0119 pojawiaj\u0105, odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 do dw\u00f3ch p\u0142aszczyzn eksplorowanych w tej ksi\u0105\u017cce, uzupe\u0142niaj\u0105cych si\u0119 niczym awers i rewers jednej monety. Hasa interesowa\u0142y intymne, prywatne \u015bwiaty, wchodzi\u0142 g\u0142\u0119boko w psychik\u0119 swoich bohater\u00f3w, to perspektywa indywidualna by\u0142a dla niego kluczowa, nie spo\u0142eczno-polityczna. Na ka\u017cd\u0105 histori\u0119 re\u017cyser patrzy\u0142 przez pryzmat zwi\u0105zk\u00f3w \u201eintymnych\u201d \u2013 jednak nie tyle w sensie erotycznym, ile psychicznym, zobowi\u0105za\u0144 wobec siebie i innych ludzi, nie za\u015b zobowi\u0105za\u0144 wobec narodu, kraju czy Historii (szczeg\u00f3lnie tej pisanej wielk\u0105 liter\u0105 \u2013 nas\u0105czonej ideologi\u0105, ide\u0105 misji i po\u015bwi\u0119cenia). Insdorf bardzo silnie podkre\u015bla to d\u0105\u017cenie do subiektywizacji i pochylenie si\u0119 nad indywidualnym bohaterem jako znaki rozpoznawcze film\u00f3w Hasa, a tak\u017ce odmienno\u015b\u0107 jego postawy na tle polskiej kinematografii, gdzie cz\u0119sto zbiorowo\u015b\u0107 by\u0142a dla filmowc\u00f3w wa\u017cniejszym punktem odniesienia. Szczeg\u00f3lnie jest to czytelne przy debiutanckiej P\u0119tli<\/i> i Jak by\u0107 kochan\u0105<\/i> \u2013 filmach, kt\u00f3re Insdorf s\u0142usznie odczytuje na tle Szko\u0142y Polskiej jako polemik\u0119 z tym nurtem. Wchodzenie w intymny \u015bwiat bohatera b\u0105d\u017a bohaterki obliguje te\u017c do analizy niuans\u00f3w jego zachowa\u0144 czy reakcji, co Insdorf potrafi precyzyjnie wskaza\u0107 czytelnikowi. Pomys\u0142 autorki, aby spojrze\u0107 na Felicj\u0119 przez pryzmat pytania \u201eczy jej narracja jest wiarygodna?\u201d otwiera nowe mo\u017cliwo\u015bci odczytywania dzia\u0142a\u0144 tej protagonistki, jak i wymowy ca\u0142ego filmu. By\u0107 mo\u017ce ta opowie\u015b\u0107, zaprezentowana jako monolog wewn\u0119trzny, ukazuje procesy dobierania i \u201eopracowania\u201d wspomnie\u0144 do w\u0142asnej wizji wydarze\u0144 tak dalece subiektywne, cz\u0119sto nie do ko\u0144ca \u015bwiadome, \u017ce wiarygodna po prostu z definicji by\u0107 nie mo\u017ce.<\/p>\n

<\/p>\n

Wojciech Jerzy Has, fot. Roman Sumik, \u017ar\u00f3d\u0142o: Fototeka FINA <\/span><\/p>\n

Co wi\u0119cej, w kontek\u015bcie rozwa\u017ca\u0144 dotycz\u0105cych tytu\u0142u istotny jest tak\u017ce inny aspekt \u2013 strukturalny, charakterystyczny dla filmowej tw\u00f3rczo\u015bci Hasa. Autorka \u015bledzi i u\u015bwiadamia czytelnikowi \u201ebliskie zwi\u0105zki\u201d mi\u0119dzy jego poszczeg\u00f3lnymi filmami, pokazuje, jak lejtmotywy, wizualne b\u0105d\u017a fabularne pomys\u0142y i konstrukcje przegl\u0105daj\u0105 si\u0119 w sobie, uzupe\u0142niaj\u0105, dopowiadaj\u0105, przechodz\u0105c z filmu do filmu. I tak monolog bohaterki Rozstania<\/i> prezentowany jako voice-over<\/i> Insdorf traktuje jako zapowied\u017a Jak by\u0107 kochan\u0105<\/i>, gdzie technika ta zostanie u\u017cyta w jeszcze bardziej wysublimowanej formie.<\/p>\n

Zalet\u0105 jest tak\u017ce przyj\u0119ta struktura ksi\u0105\u017cki, zdawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o najbardziej oczywista, bo daj\u0105ca pierwsze\u0144stwo samym tekstom filmowym \u2013 jednak \u017caden z polskich badaczy tak konsekwentnie jej nie zrealizowa\u0142, skupiaj\u0105c si\u0119 przede wszystkim na odniesieniach plastycznych czy te\u017c literackich. U\u0142o\u017cone obok siebie analizy film\u00f3w Hasa, cho\u0107 opalizuj\u0105 znanymi, wskazywanymi we wcze\u015bniejszych opracowaniach sensami, ukazuj\u0105 jednak co\u015b dobitniej, bardziej wyrazi\u015bcie \u2013 w\u0142a\u015bnie t\u0119 wewn\u0119trzn\u0105 sie\u0107 zale\u017cno\u015bci mi\u0119dzy tekstami filmowymi. Edzio (Tadeusz Fijewski) \u2013 tr\u0119bacz ze Z\u0142ota<\/i>, to artysta w szczytowej formie, kt\u00f3ry zdaje si\u0119 dopowiada\u0107 mo\u017cliwe wcze\u015bniejsze losy pijanego saksofonisty z P\u0119tli<\/i>, kt\u00f3rego alkoholizm ca\u0142kowicie zniszczy\u0142, przez co muzyk zaprzepa\u015bci\u0142 sw\u00f3j talent. <\/i>Cho\u0107 chronologia w tych Hasowskich relacjach nie zawsze jest przestrzegana, tak jak w przytoczonym przyk\u0142adzie, nie jest to wcale istotny warunek \u2013 o wiele wa\u017cniejsza wydaje si\u0119 wsp\u00f3\u0142praca z tymi samymi aktorami. To ona buduje ciekawe por\u00f3wnania i paralele; mo\u017cliwe \u015bcie\u017cki \u017cyciowe podobnych cho\u0107 pozornie r\u00f3\u017cnych bohater\u00f3w (jak w przypadku P\u0119tli<\/i> i Nieciekawej historii<\/i>, gdzie protagonist\u00f3w gra Gustaw Holoubek) czy rozbudowane biografie jakby tej samej postaci (role W\u0142adys\u0142awa Kowalskiego \u2013 Kazika ze Z\u0142ota<\/i> i m\u0142odego adoratora Magdaleny z Rozstania<\/i>). Insdorf bardzo skrupulatnie \u015bledzi te bliskie zwi\u0105zki mi\u0119dzy filmami, dowodz\u0105c, \u017ce Has zbudowa\u0142 w\u0142asny, odr\u0119bny i jakby samowystarczalny filmowy \u015bwiat, z\u0142o\u017cony tak\u017ce z tych drobnych, niemal paj\u0119czych nici odniesie\u0144.<\/p>\n

Czy publikacja Insdorf jest odkrywcza? I tak, i nie. Czasami odnosimy wra\u017cenie, \u017ce autorka, zanurzaj\u0105c si\u0119 w konkretny film, przywo\u0142uje tropy interpretacyjne do\u015b\u0107 oczywiste, wskazuje na znane w\u0105tki i kierunki analizy. Bogata bibliografia jest tu zalet\u0105, skoro ksi\u0105\u017cka przyj\u0119\u0142a charakter przewodnika po filmowym uniwersum Hasa. W bezpo\u015brednich cytatach Insdorf odwo\u0142uje si\u0119 do tekst\u00f3w angloj\u0119zycznych polskich badaczy (El\u017cbiety Ostrowskiej, Ewy Mazierskiej, Marka Haltofa, Marii Kornatowskiej), ale te\u017c do artyku\u0142\u00f3w zagranicznych, kt\u00f3re \u015bwiadcz\u0105 o recepcji kina Hasa (Paul Coates, David Melville, Anne Gu\u00e9rin-Castell, Nick Hodge, Paul Schrader, John Wakeman, Pau Bosch Santos). W jej analizach wyra\u017anie wida\u0107 tak\u017ce mniejsze i wi\u0119ksze zapo\u017cyczenia oraz odb\u0142yski lektur prac polskich filmoznawc\u00f3w, wskazanych w bibliografii (Konrad Eberhardt, Iwona Grod\u017a \u2013 cho\u0107 w tym przypadku wydawca nie unikn\u0105\u0142 b\u0142\u0119du w nazwisku, Marcin Maron, Ma\u0142gorzata Jakubowska). Mamy zatem wra\u017cenie spaceru po \u015bcie\u017ckach ju\u017c dobrze znanych. Jednocze\u015bnie autorka stara si\u0119 wychodzi\u0107 ze swoimi propozycjami uzupe\u0142nie\u0144 niekt\u00f3rych trop\u00f3w. Zwraca uwag\u0119 na detale, przyk\u0142adowo przekonuje, \u017ce Z\u0142oto<\/i> r\u00f3\u017cni si\u0119 od Po\u017cegna\u0144<\/i> czy P\u0119tli<\/i> u\u017cyciem okna, bowiem Kazik, w przeciwie\u0144stwie do bohater\u00f3w wcze\u015bniejszych film\u00f3w, nie jest prezentowany przy oknie, z perspektywy izolacji czy niemocy tego bohatera. To na niego przez szyb\u0119 patrz\u0105 inni \u2013 Zosia i Pawe\u0142. Insdorf zwraca uwag\u0119, \u017ce to spojrzenie przez okno przekracza wymiar percepcyjny, staje si\u0119 znakiem emocjonalnego zaanga\u017cowania, niejako wygl\u0105dania za m\u0142odym m\u0119\u017cczyzn\u0105, cho\u0107 oczywi\u015bcie motywacje obserwuj\u0105cych bohater\u00f3w pozostaj\u0105 r\u00f3\u017cne<\/a>[2]<\/a>.<\/p>\n

Jedna rzecz powinna by\u0107 jednak mocno podkre\u015blona, bo niew\u0105tpliwie w tym wzgl\u0119dzie Insdorf jest mistrzyni\u0105 \u2013 nale\u017cy doceni\u0107 jej umiej\u0119tno\u015b\u0107 syntezy. Kondensacja w\u0105tk\u00f3w interpretacyjnych z jednocze\u015bnie prowadzon\u0105 bardzo precyzyjn\u0105 analiz\u0105 neoformaln\u0105 budzi uznanie. Zwi\u0119z\u0142o\u015b\u0107 jej wypowiedzi jest godna podziwu, bo drobiazgowa analiza z trudem mie\u015bci si\u0119 w takich ramach. I co wa\u017cne, synteza ta nie skutkuje uproszczeniami w odczytaniu, ale oddaje g\u0142\u0119bi\u0119 i mistrzostwo filmowych dzie\u0142 Hasa. Wsz\u0119dzie, gdzie trzeba, podsuwane s\u0105 odwo\u0142ania do innych kierunk\u00f3w interpretacji, jak cho\u0107by filozofia egzystencjalizmu w odniesieniu do P\u0119tli<\/i>. Wa\u017cne wydaje si\u0119 tak\u017ce umiej\u0119tne wprowadzanie kontekst\u00f3w historycznych czy nawet j\u0119zykowych<\/a>[3]<\/a>, kt\u00f3re nie s\u0105 oczywiste dla os\u00f3b spoza naszego kr\u0119gu kulturowego. Przy talentach analitycznych niew\u0105tpliwie zwraca uwag\u0119 tak\u017ce styl Insdorf. Nie pos\u0142uguje si\u0119 ani zawi\u0142ymi konstrukcjami zda\u0144, ani skomplikowanymi filmoznawczymi terminami. Ods\u0142ania kunszt realizatorski Hasa, z\u0142o\u017cone wielowarstwowe znaczenia i narracyjn\u0105 meandryczno\u015b\u0107 jego film\u00f3w, opisuj\u0105c je s\u0142owami prostymi, buduj\u0105c klarowne tezy i dowodz\u0105c ich s\u0142uszno\u015bci.<\/p>\n

Annette Insdorf to z pewno\u015bci\u0105 znakomita propagatorka polskiego kina: jest profesorem i dziekanem Wydzia\u0142u Filmowego w Columbia University, gdzie prowadzi wyk\u0142ady o polskiej kinematografii. Jak sama deklaruje, pocz\u0105tkowo koncentrowa\u0142a si\u0119 na tw\u00f3rczo\u015bci Andrzeja Wajdy, Romana Pola\u0144skiego, Krzysztofa Zanussiego i Krzysztofa Kie\u015blowskiego. Od kilku lat do kanonu do\u0142\u0105czy\u0142 Wojciech Jerzy Has \u2013 Insdorf podkre\u015bla, jak bardzo zafascynowa\u0142o j\u0105 filmowe uniwersum tego artysty. Warto na zako\u0144czenie wspomnie\u0107 o dw\u00f3ch sprawach. Blisko trzydziestoletnia dzia\u0142alno\u015b\u0107 edukacyjna, a tak\u017ce krytycznofilmowa, popularyzatorska i producencka Insdorf zosta\u0142a doceniona w 2018 roku presti\u017cow\u0105 nagrod\u0105 Mel Novikoff podczas Mi\u0119dzynarodowego Festiwalu Filmowego w San Francisco. To \u015bwietnie, \u017ce kino polskie ma takich rzecznik\u00f3w. Warto te\u017c odnotowa\u0107 dedykacj\u0119, kt\u00f3ra poprzedza ksi\u0105\u017ck\u0119 \u2013 pami\u0119ci Marii Kornatowskiej i Anki Pajewskiej. Obie by\u0142y przyjaci\u00f3\u0142kami Insdorf. Nic dziwnego, \u017ce niekt\u00f3re tropy analityczne czy por\u00f3wnania wydaj\u0105 si\u0119 znajome, wspomina\u0142a o nich bowiem w swoich artyku\u0142ach Kornatowska. Ksi\u0105\u017cka ta jest te\u017c jakby spe\u0142nieniem marze\u0144 polskiej badaczki. Niew\u0105tpliwie bardzo zale\u017ca\u0142o jej, aby powsta\u0142a monografia tw\u00f3rczo\u015bci Hasa w j\u0119zyku angielskim. I bardzo dobrze, \u017ce tak si\u0119 sta\u0142o. Cho\u0107 szkoda, \u017ce powsta\u0142a dopiero siedemna\u015bcie lat po \u015bmierci re\u017cysera Sanatorium pod Klepsydr\u0105<\/i>.<\/p>\n

\n

Dwa rozdzia\u0142y ksi\u0105\u017cki w t\u0142umaczeniu Ma\u0142gorzaty Szubartowskiej ukaza\u0142y si\u0119 w numerze 2\/2018 czasopisma „Pleograf”<\/a>.<\/p>\n

<\/p>\n

Wojciech Jerzy Has na planie filmu Sanatorium pod Klepsydr\u0105<\/em>, fot. Romuald Pie\u0144kowski, \u017ar\u00f3d\u0142o: Fototeka FINA<\/span><\/p>\n

\n

\n
\n
\n

<\/a>[1] Por. http:\/\/www.transatlantyk.org\/pl\/edukacja\/177,annette-insdorf<\/a>. Rejestracj\u0119 podobnych warsztat\u00f3w zrealizowanych dla Film Society of Lincoln Center mo\u017cna znale\u017a\u0107 pod linkiem: https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=51nUWOixkzE<\/a>. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n

\n

<\/a>[2] A. Insdorf, Intimations. The Cinema of Wojciech Has<\/i>, Northwestern University Press, Evanston, Illinois 2017, s. 35\u201336. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n

\n

<\/a>[3] Przyk\u0142adowo w rozdziale po\u015bwi\u0119conym Sanatorium pod Klepsydr\u0105<\/i> autorka zwraca uwag\u0119, \u017ce klepsydra oznacza nie tylko przyrz\u0105d do mierzenia czasu, ale tak\u017ce nekrolog. A. Insdorf, dz. cyt., s. 71. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n

\n

S\u0142owa kluczowe:<\/b> Wojciech Jerzy Has, Annette Insdorf, kino polskie, analiza filmu<\/p>\n

Ma\u0142gorzata Jakubowska \u2013 <\/b>filmoznawczyni, profesor U\u0141 w Katedrze Medi\u00f3w i Kultury Audiowizualnej. Od 2008 roku wyk\u0142ada tak\u017ce w Szkole Filmowej w \u0141odzi. W swojej pracy \u0142\u0105czy wykszta\u0142cenie kulturoznawcze, filmoznawcze i filozoficzne. Zajmuje si\u0119 teori\u0105 i filozofi\u0105 kina. Bada narracj\u0119 i dramaturgi\u0119 filmow\u0105 oraz r\u00f3\u017cne metody analizy filmu. Opublikowa\u0142a ksi\u0105\u017cki: Teoria kina Gillesa Deleuze\u2019a<\/i> (Krak\u00f3w 2003), \u017beglowanie po filmie<\/i> (Krak\u00f3w 2006), Laboratorium czasu. \u201eSanatorium pod Klepsydr\u0105\u201d Wojciecha Jerzego Hasa <\/i>(\u0141\u00f3d\u017a 2010) i Kryszta\u0142y czasu. Kino Wojciecha Jerzego Hasa<\/i> (\u0141\u00f3d\u017a 2013). Wsp\u00f3\u0142redagowa\u0142a tomy: Mi\u0119dzy s\u0142owem a obrazem<\/i> (Krak\u00f3w 2005), Filmowe ogrody Wojciecha J. Hasa<\/i> (\u0141\u00f3d\u017a 2011) oraz Kamienie i szaniec<\/i> (Warszawa 2015).<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

  Annette Insdorf, Intimations. The Cinema of Wojciech Has, Northwestern University Press, Evanston IL 2017   Annette Insdorf, wybitna ameryka\u0144ska filmoznawczyni, jest autork\u0105 cenionych publikacji o Fran\u00e7ois Truffaut, Krzysztofie Kie\u015blowskim, Philipie Kaufmanie, a tak\u017ce pracy Indelible Shadows: Film and the Holocaust czy Cinematic Overtures: How to Read Opening Scenes. W lipcu 2018 roku mo\u017cna by\u0142o j\u0105 spotka\u0107… Czytaj wi\u0119cej »Znaki szczeg\u00f3lne filmowych dzie\u0142 Wojciecha Jerzego Hasa \u2013 recenzja ksi\u0105\u017cki Annette Insdorf „Intimations. The Cinema of Wojciech Has”<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1647,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[650,11],"tags":[130,697,296,38,293],"ppma_author":[138],"class_list":["post-297","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pleograf-kwartalnik-akademii-polskiego-filmu-nr-4-2018","category-recenzja","tag-analiza-filmu","tag-annette-insdorf","tag-kino-najnowsze","tag-kino-polskie","tag-wojciech-jerzy-has"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t