![](\"http:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/files\/PL\/Pleograf\/5760f510-c13c-4b7d-8c95-f41eb5f9feb8.jpg\")
<\/p>\n <\/p>\n
Krzysztof Trojanowski, \u015awinie w kinie? Film w okupowanej Polsce<\/i>,<\/p>\n
Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2018<\/p>\n
Ksi\u0105\u017cka Krzysztofa Trojanowskiego \u015awinie w kinie? Film w okupowanej Polsce<\/i> oferuje kompleksowe przedstawienie, analiz\u0119 i interpretacj\u0119 zagadnienia wskazanego w drugiej cz\u0119\u015bci tytu\u0142u. Autor bierze pod uwag\u0119 zar\u00f3wno realizowane w\u00f3wczas pozycje, jak te\u017c losy ich autor\u00f3w, nie tylko re\u017cyser\u00f3w, lecz ca\u0142ej plejady wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rc\u00f3w, z aktorami na czele. W r\u00f3wnej mierze przedmiotem zainteresowa\u0144 Trojanowskiego s\u0105 kwestie zwi\u0105zane z repertuarem \u00f3wczesnych kin (dystrybucja, eksploatacja, reklama) i polsk\u0105 publiczno\u015bci\u0105, kt\u00f3rej repertuar \u00f3w, starannie wyselekcjonowany, proponowano.<\/p>\n
We Wst\u0119pie<\/i> autor pisze: Sytuacja entuzjast\u00f3w kina \u2212 widz\u00f3w i fachowc\u00f3w z bran\u017cy filmowej \u2212 by\u0142a w\u00f3wczas wyj\u0105tkowo trudna, gdy\u017c patriotycznie nastrojona cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa i w\u0142adze podziemne oczekiwa\u0142y od nich szlachetnej postawy moralnej \u2212 rezygnacji z wykonywanego zawodu i pasji, czemu oni nie zawsze mogli i chcieli si\u0119 podporz\u0105dkowa\u0107. Produkcja filmowa istnia\u0142a jedynie w formie szcz\u0105tkowej i pod ca\u0142kowit\u0105 kontrol\u0105 niemieck\u0105, wsp\u00f3\u0142praca z re\u017cimowymi instytucjami, nawet w ograniczonym stopniu, nara\u017ca\u0142a na pos\u0105dzenie o kolaboracj\u0119, nieraz ko\u0144cz\u0105ce si\u0119 oskar\u017ceniem i wyrokiem \u2212 od nagany i infamii po kar\u0119 wi\u0119zienia w latach powojennych. Kinomani za\u015b, cho\u0107 pozbawieni wielkiego wyboru, dawali si\u0119 jednak uwie\u015b\u0107 magii srebrnego ekranu, zw\u0142aszcza gdy film kusi\u0142 nazwiskiem ulubionej gwiazdy czy kolorem<\/i>.<\/p>\n
Trojanowski nie jest wprawdzie jedynym autorem podejmuj\u0105cym ten temat, niemniej jego ksi\u0105\u017cka w pewnym sensie jest jednak pierwsza, z uwagi na ca\u0142o\u015bciowe uj\u0119cie. Wcze\u015bniejsze publikacje z tego zakresu przynosi\u0142y aspektowe potraktowanie tematu i cz\u0119sto stanowi\u0142y jedynie niewielk\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 publikacji, przy czym autor\u00f3w interesowa\u0142a w pierwszej kolejno\u015bci tw\u00f3rczo\u015b\u0107 filmowa, a nie jej odbi\u00f3r (por. Film polski w wojennej potrzebie <\/i>Stanis\u0142awa Ozimka). Trojanowski oddaje sprawiedliwo\u015b\u0107 niewielkiej ksi\u0105\u017ceczce Jerzego Toeplitza i Jerzego Semilskiego Owoc zakazany<\/i> z 1987 roku, gdzie po raz pierwszy podane zosta\u0142y tytu\u0142y film\u00f3w wy\u015bwietlanych w Generalnej Guberni. List\u0119 t\u0119 autor skorygowa\u0142 i uzupe\u0142ni\u0142.<\/p>\n
Dodam od razu, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 wspominanych publikacji pochodzi sprzed kilku dekad. Inaczej si\u0119 w\u00f3wczas pisa\u0142o o filmie, nie by\u0142o dost\u0119pu do \u017ar\u00f3de\u0142 i archiwali\u00f3w, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o innej perspektywie, z kt\u00f3rej przedstawiano problem. Ksi\u0105\u017cka Trojanowskiego, nowoczesna z uwagi na warsztat i metodologi\u0119, poprzedzona zosta\u0142a starann\u0105 i wnikliw\u0105 prac\u0105 badawcz\u0105, kt\u00f3rej warto\u015bciowym plonem jest nie tylko strona merytoryczna, ale i dokumentacyjna (filmografia i bibliografia).<\/p>\n
Poprzedzona kr\u00f3tkim Wst\u0119pem<\/i> ksi\u0105\u017cka sk\u0142ada si\u0119 z sze\u015bciu rozdzia\u0142\u00f3w, opatrzonych podw\u00f3jnymi tytu\u0142ami. Pierwsza cz\u0119\u015b\u0107 pochodzi od tytu\u0142u filmu, druga precyzuje jego zawarto\u015b\u0107. Przytaczam je in extenso<\/i>:<\/p>\n
I Za winy niepope\u0142nione<\/i>. Kina pod niemieckim zarz\u0105dem<\/p>\n
II Ma\u0142e grzeszki<\/i>. Na ekranach kin<\/p>\n
III \u017bycie ludzkie w niebezpiecze\u0144stwie! <\/i>Filmowa propaganda<\/p>\n
IV Kochaj mnie<\/i>. W kr\u0119gu gwiazd<\/p>\n
V Przez \u0142zy do szcz\u0119\u015bcia<\/i>. Wok\u00f3\u0142 kolaboracji i weryfikacji<\/p>\n
VI Zatarte \u015blady<\/i>. W\u015br\u00f3d kinoman\u00f3w<\/p>\n
![](\"http:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/files\/PL\/Pleograf\/Kino_Apollo_w_Warszawie.jpg\")
<\/p>\n
Kino APOLLO na placu Trzech Krzy\u017cy w Warszawie podczas okupacji, \u017ar\u00f3d\u0142o: wikipedia<\/span><\/p>\n Intencj\u0105 i celem ksi\u0105\u017cki Trojanowskiego jest obalenie utrwalonych fa\u0142szywych przekona\u0144 na temat tego, co naprawd\u0119 dzia\u0142o si\u0119 w okupowanej Polsce z filmami i ich publiczno\u015bci\u0105. Powszechna \u201ewiedza\u201d ogranicza si\u0119 do prze\u015bwiadczenia, \u017ce \u00f3wczesny repertuar filmowy, nad kt\u00f3rym kontrol\u0119 sprawowali Niemcy, s\u0142u\u017cy\u0142 szerzeniu ideologii faszystowskiej i mia\u0142 wy\u0142\u0105cznie propagandowe cele. Natomiast Polacy mieli jakoby solidarnie unika\u0107 kin, skutecznie odstraszani has\u0142ami \u201etylko \u015bwinie siedz\u0105 w kinie\u201d. Ci, kt\u00f3rzy mimo wszystko do kin ucz\u0119szczali, s\u0142u\u017cyli tym samym niemieckim interesom. Dochody z rozpowszechniania czerpali wszak\u017ce Niemcy i sz\u0142y one na cele militarne.<\/p>\n Trojanowski, rewiduj\u0105c te potoczne prze\u015bwiadczenia, nie zaj\u0105\u0142 stanowiska moralisty, kt\u00f3ry mia\u0142by postawy widz\u00f3w ucz\u0119szczaj\u0105cych w\u00f3wczas do kin pot\u0119pia\u0107 b\u0105d\u017a rozgrzesza\u0107. Autor pisa\u0142 swoj\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 z pozycji historyka filmoznawcy, kt\u00f3ry na podstawie \u017ar\u00f3de\u0142 rekonstruuje stan rzeczy przede wszystkim w sferze fakt\u00f3w. Mog\u0105 one podlega\u0107 r\u00f3\u017cnej interpretacji, ale przede wszystkim musz\u0105 by\u0107 stwierdzone i zweryfikowane. Ich ocena moralna zale\u017cy od zbyt wielu czynnik\u00f3w, by stosowa\u0107 jedn\u0105 miar\u0119, jedno kryterium wobec sytuacji, kt\u00f3re, cho\u0107 wydaj\u0105 si\u0119 identyczne, s\u0105 w gruncie rzeczy r\u00f3\u017cne. Trojanowski wydaje si\u0119 szczeg\u00f3lnie wyczulony w tej mierze, a tym samym sk\u0142onny traktowa\u0107 ka\u017cdy przypadek rzeczywistej b\u0105d\u017a domniemanej kolaboracji w spos\u00f3b indywidualny.<\/p>\n Nim przejd\u0119 do spraw szczeg\u00f3\u0142owych stanowi\u0105cych zawarto\u015b\u0107 poszczeg\u00f3lnych rozdzia\u0142\u00f3w, chcia\u0142abym podkre\u015bli\u0107 dominanty okre\u015blaj\u0105ce charakter wywodu prowadzonego przez Trojanowskiego. Nie by\u0142oby rzecz\u0105 zasadn\u0105, by wsp\u00f3\u0142czesny historyk przedstawia\u0142 i ocenia\u0142 sprawy filmu w okupowanej Polsce ze stanowiska, jakie w\u00f3wczas przyj\u0119\u0142y w\u0142adze Polski podziemnej. W latach 1939\u22121945 wchodzi\u0142y w gr\u0119 trzy racje: polska, niemiecka i ta trzecia, dla kt\u00f3rej nie znajduj\u0119 adekwatnej nazwy. Ci, kt\u00f3rzy j\u0105 reprezentowali, kinomani, nie rozumowali w kategoriach dora\u017anych b\u0105d\u017a dalekosi\u0119\u017cnych cel\u00f3w politycznych. Chcieli po prostu chodzi\u0107 nadal do kina, ogl\u0105da\u0107 ulubione gwiazdy, wraca\u0107 do zapami\u0119tanych tytu\u0142\u00f3w (repertuar kin bazowa\u0142 na wznowieniach film\u00f3w sprzed wojny). Nie dawali si\u0119 przekona\u0107 ani przestraszy\u0107. Magia kina by\u0142a silniejsza.<\/p>\n W\u0142adze niemieckie, rzecz prosta, nie mia\u0142y na celu zapewnienia ludno\u015bci polskiej dost\u0119pu do d\u00f3br kultury. Jak pisze Trojanowski w Podsumowaniu<\/i>: Filmy fabularne, kt\u00f3re trafia\u0142y do dystrybucji w Generalnym Gubernatorstwie, mia\u0142y na celu przede wszystkim dostarczenie rozrywki, aby w ten spos\u00f3b \u201ezneutralizowa\u0107\u201d spo\u0142ecze\u0144stwo i stworzy\u0107 z\u0142udne pozory \u201enormalno\u015bci\u201d. Przejawem tak pojmowanej i realizowanej polityki okupanta by\u0142 wyselekcjonowany repertuar, wbrew powszechnemu przekonaniu pozbawiony jawnych tre\u015bci propagandowych, jakichkolwiek odniesie\u0144 do tocz\u0105cej si\u0119 wojny i w\u0105tk\u00f3w militarnych<\/i>. Cho\u0107 repertuar rozrywkowy nie reprezentowa\u0142 szczyt\u00f3w \u00f3wczesnych mo\u017cliwo\u015bci kina w tym zakresie, to nie zawiera\u0142 wy\u0142\u0105cznie wulgarnych i ordynarnych kicz\u00f3w (raczej po prostu filmy o nik\u0142ych warto\u015bciach artystycznych), jak utrzymywano tu\u017c po wojnie. Zwa\u017cywszy, \u017ce Niemcy byli w stanie wojny niemal z ca\u0142\u0105 Europ\u0105, mo\u017cna by\u0142o domniemywa\u0107, \u017ce w Polsce mo\u017cna by\u0142o ogl\u0105da\u0107 wy\u0142\u0105cznie filmy niemieckie. Trojanowski przytacza liczby obrazuj\u0105ce stan rzeczy w tej mierze. Og\u00f3\u0142em w czasie okupacji na ekrany wesz\u0142o 430 film\u00f3w fabularnych (w tym 120 tytu\u0142\u00f3w reprezentowa\u0142o kinematografi\u0119 przedwojenn\u0105). Wy\u015bwietlane by\u0142y filmy polskie, og\u00f3\u0142em pokazano ich 50. W\u015br\u00f3d nich 44 pochodzi\u0142o sprzed wojny, nowe premiery by\u0142y filmami, kt\u00f3rych realizacj\u0119 przerwa\u0142 wybuch wojny, a kt\u00f3re na \u017c\u0105danie w\u0142adz niemieckich zosta\u0142y doko\u0144czone przez ich realizator\u00f3w. I tak jako pierwszy doko\u0144czy\u0142 swojego Sportowca mimo woli<\/i> Mieczys\u0142aw Krawicz, nast\u0119pnie wesz\u0142a na ekrany Z\u0142ota maska<\/i> Jana Fethke, w tym samym 1940 roku melomani doczekali si\u0119 komedii muzycznej \u017bo\u0142nierz kr\u00f3lowej Madagaskaru<\/i> Jerzego Zarzyckiego, Wandy Jakubowskiej i Karola Sza\u0142owskiego. W kolejnym roku pojawi\u0142 si\u0119 melodramat Jana Fethke Przez \u0142zy do szcz\u0119\u015bcia<\/i>, kt\u00f3ry osi\u0105gn\u0105\u0142 szczyty powodzenia. Emil Chaberski doko\u0144czy\u0142 sw\u00f3j film \u017bona nie \u017cona<\/i> wed\u0142ug powie\u015bci Stefana Kiedrzy\u0144skiego. Pod koniec 1941 roku ponownie publiczno\u015b\u0107 obejrza\u0142a film Krawicza, komedi\u0119 Ja tu rz\u0105dz\u0119<\/i>. Ostatni\u0105 premier\u0105 by\u0142 Testament profesora Wilczura<\/i> Leonarda Buczkowskiego.<\/p>\n Aleksander \u017babczy\u0144ski i Ina Benita w filmie Sportowiec mimo woli<\/em>, re\u017c. Mieczys\u0142aw Krawicz, 1939 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: Fototeka FINA<\/span><\/p>\n Na ekrany trafia\u0142y te\u017c pocz\u0105tkowo filmy ameryka\u0144skie (do czasu wypowiedzenia Niemcom wojny przez Stany Zjednoczone), w dalszej kolejno\u015bci filmy austriackie, filmy pochodz\u0105ce z innych kraj\u00f3w zdarza\u0142y si\u0119 sporadycznie. By\u0142 to wi\u0119c repertuar na poz\u00f3r niemal \u201enormalny\u201d. Dominowa\u0142y komedie, filmy muzyczne, melodramaty, Trojanowski zwr\u00f3ci\u0142 jednak uwag\u0119 na fakt, \u017ce trafia\u0142y si\u0119, i to nie tak rzadko, filmy potocznie okre\u015blane mianem \u201epowa\u017cnych\u201d. Wed\u0142ug wylicze\u0144 autora stanowi\u0142y one oko\u0142o 30 procent repertuaru. W przewa\u017caj\u0105cej mierze by\u0142y to adaptacje klasyki literackiej, bynajmniej nie wy\u0142\u0105cznie niemieckiej (m.in. C\u00f3rka poczmistrza<\/i> Aleksandra Puszkina, Bel Ami<\/i> Guy de Maupassanta czy Pani Bovary<\/i> Gustawa Flauberta).<\/p>\n Trojanowski podkre\u015bli\u0142 te\u017c fakt, \u017ce nie by\u0142o w repertuarze czas\u00f3w okupacji film\u00f3w ostentacyjnie antysemickich, jak na przyk\u0142ad os\u0142awiony \u017byd S\u00fcss <\/i>Veita Harlana z 1940 roku (propaganda anty\u017cydowska sz\u0142a innymi kana\u0142ami), a tak\u017ce nie by\u0142o film\u00f3w antypolskich. Nie wszed\u0142 na przyk\u0142ad na ekrany Heimkehr <\/i>(re\u017c. Gustav Ucicky, 1941), mimo \u017ce role dalszoplanowe i epizodyczne grali w nim aktorzy polscy, t\u0142umacz\u0105cy si\u0119 po wojnie ze swego udzia\u0142u w tym przedsi\u0119wzi\u0119ciu niewiedz\u0105 na temat jego charakteru.<\/p>\n Trojanowski dementuje te\u017c prze\u015bwiadczenie, \u017ce \u201emoralnie oboj\u0119tne\u201d pod wzgl\u0119dem politycznym filmy by\u0142y jednak szkodliwe i deprawuj\u0105ce ze wzgl\u0119du na ich erotyczny czy wr\u0119cz pornograficzny charakter. Domniemanie takie mog\u0142y sugerowa\u0107 \u201epikantne\u201d tytu\u0142y, ale ju\u017c nie tre\u015bci. Autor podkre\u015bla, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 pokazywanych film\u00f3w propagowa\u0142a warto\u015bci rodzinne, ma\u0142\u017ce\u0144sk\u0105 wierno\u015b\u0107, wybory, o kt\u00f3rych decydowa\u0142o dobro dziecka, idea\u0142 po\u015bwi\u0119cenia dla najbli\u017cszych. S\u0142owem, katalog cn\u00f3t, a nie grzech\u00f3w.<\/p>\n Jednak, gdy w rozdziale III autor podejmuje kolejny problem, perspektywa zarysowana przez \u201eniepope\u0142nione winy\u201d i \u201ema\u0142e grzeszki\u201d ulega radykalnej zmianie. Analiza kronik bezspornie dowodzi, \u017ce by\u0142y one domen\u0105 propagandy, tote\u017c ocena ich samych, udzia\u0142u tw\u00f3rc\u00f3w polskich przy ich realizacji i postaw publiczno\u015bci nabiera innego charakteru.<\/p>\n Z dzisiejszej perspektywy teza, w my\u015bl kt\u00f3rej polski widz udaj\u0105cy si\u0119 do kina na film rozrywkowy i przymusowo ogl\u0105daj\u0105cy poprzedzaj\u0105c\u0105 go kronik\u0119, mia\u0142by ulec indoktrynacji, przyswajaj\u0105c jej tre\u015bci, jest nie do utrzymania. Zapewne te\u017c widz \u00f3w, powtarzam, nie przyjmowa\u0142 tego, co musia\u0142 (rzadziej \u2212 chcia\u0142) ogl\u0105da\u0107 z dobr\u0105 wiar\u0105. Okupanci ewidentnie jednak wierzyli w skuteczno\u015b\u0107 tego narz\u0119dzia propagandy, organizuj\u0105c w niekt\u00f3rych kinach pokazy z\u0142o\u017cone wy\u0142\u0105cznie z kronik i kr\u00f3tkich metra\u017cy. Realizowane w\u00f3wczas kroniki filmowe, jak pisze Trojanowski, kreowa\u0142y przekonanie o niezwyci\u0119\u017conej armii niemieckiej, s\u0142abo\u015bci wojsk sprzymierzonych i bezcelowo\u015bci wszelkiego oporu. Rzekomo tylko Niemcy mogli zapewni\u0107 harmonijny i wszechstronny rozw\u00f3j kraju, przynosz\u0105c dobrobyt i bezpiecze\u0144stwo, wi\u0119c lojalna wsp\u00f3\u0142praca z Rzesz\u0105 to przejaw rozs\u0105dku i dzia\u0142anie na rzecz interesu narodowego<\/i>. Mimo to widzowie nie rezygnowali z odwiedzenia kin, starali si\u0119 jednak sp\u00f3\u017ania\u0107 na kroniki b\u0105d\u017a komentowa\u0107 ich wy\u015bwietlanie uporczywym buczeniem. Ruch oporu podj\u0105\u0142 r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142ania bardziej radykalne, opisane przez autora w dalszej cz\u0119\u015bci ksi\u0105\u017cki.<\/p>\n Rozdzia\u0142 V W kr\u0119gu gwiazd<\/i> w pierwszej chwili zaskakuje czytelnika (i recenzenta), opowiada bowiem o aktorkach i aktorach \u2212 ulubie\u0144cach publiczno\u015bci ucz\u0119szczaj\u0105cej do kin podczas okupacji. Rozdzia\u0142 ten, postrzegany w kontek\u015bcie ca\u0142o\u015bci, doskonale si\u0119 jednak broni. Trojanowski pisze w innym miejscu, \u017ce widzowie odwiedzaj\u0105cy kina szukali uzasadnienia, je\u015bli nie usprawiedliwienia, dla swojego post\u0119powania. By\u0142o to \u0142atwiejsze, gdy wybierali filmy polskie. Mo\u017cliwo\u015b\u0107 obcowania z j\u0119zykiem i kultur\u0105 polsk\u0105 by\u0142a nie do przecenienia. W innych przypadkach t\u0142umaczyli si\u0119 pragnieniem rozrywki i relaksu. Autorzy pisz\u0105cy o tym problemie po wojnie (m.in. cz\u0119sto cytowany przez Trojanowskiego Jerzy Toeplitz) te same motywacje sk\u0142onni byli traktowa\u0107 jako swoiste \u201eokoliczno\u015bci \u0142agodz\u0105ce\u201d. Trojanowski zaliczy\u0142 do nich r\u00f3wnie\u017c kult gwiazd.<\/p>\n W dw\u00f3ch ostatnich rozdzia\u0142ach autor wyczerpuj\u0105co i rozwa\u017cnie analizuje i komentuje problemy zwi\u0105zane z kolaboracj\u0105 i weryfikacj\u0105 os\u00f3b wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cych z okupantem na gruncie kinematografii. Przej\u0119ta przez Niemc\u00f3w Falanga wesz\u0142a w sk\u0142ad Film und Propagandamittel Vertriebsgesellschaft (FIP). Jej polskimi pracownikami byli przede wszystkim operatorzy oraz personel techniczny i biurowy. W latach 1940\u22121941 z FIP wsp\u00f3\u0142pracowali te\u017c re\u017cyserzy ko\u0144cz\u0105cy swoje filmy. \u015arodowisko filmowe liczy\u0142o na wznowienie mo\u017cliwo\u015bci produkcji nowych polskich film\u00f3w fabularnych, do czego jednak nie dosz\u0142o.<\/p>\n W kampanii prowadzonej przez Stanis\u0142awa Sachnowskiego na \u0142amach \u201e\u017bycia Warszawy\u201d w 1946 roku pojawi\u0142y si\u0119 nazwiska rzeczywistych i domniemanych kolaborant\u00f3w (w tym m.in. pracownik\u00f3w FIP), dla kt\u00f3rych autor domaga\u0142 si\u0119 surowych kar. Trojanowski szeroko omawia spraw\u0119 ostro atakowanych: Jana Fethke, Leonarda Buczkowskiego, Franciszka Petersile, Jana Strahlera i kilku innych os\u00f3b oskar\u017conych z paragrafu o dzia\u0142anie na szkod\u0119 narodu polskiego. Niekt\u00f3re procesy ko\u0144czy\u0142y si\u0119 uniewinnieniem, inne wyrokami. Wsp\u00f3\u0142praca z okupantem w dziedzinie produkcji filmowej<\/i> \u2212 konkluduje Trojanowski \u2212 oceniana by\u0142a w spos\u00f3b jednoznacznie negatywny, a podejrzani o kolaboracj\u0119 nie zawsze mogli liczy\u0107 na okoliczno\u015bci \u0142agodz\u0105ce. <\/i>[\u2026] Z drugiej jednak strony powojennym oskar\u017cycielom brakowa\u0142o konsekwencji w tropieniu podejrzanych i stawianiu im zarzut\u00f3w<\/i>.<\/p>\n Ulotka propagandowa z czas\u00f3w okupacji, \u017ar\u00f3d\u0142o: Muzeum Armii Krakowej w Krakowie<\/span><\/p>\n Nie szcz\u0119dzono r\u00f3wnie\u017c s\u0142\u00f3w pot\u0119pienia pod adresem publiczno\u015bci ucz\u0119szczaj\u0105cej do kin. Bojkot zalecany przez \u015brodowiska niepodleg\u0142o\u015bciowe nie przyni\u00f3s\u0142 po\u017c\u0105danych rezultat\u00f3w, do kin nie chodzi\u0142a bynajmniej \u201eho\u0142ota\u201d, lecz przede wszystkim m\u0142odzie\u017c. W\u0142adze Polski Podziemnej przeciwstawia\u0142y si\u0119 \u201ekinomanii\u201d na r\u00f3\u017cne sposoby, kt\u00f3re opisuje skrupulatnie Trojanowski. Apelom, ostrze\u017ceniom, pot\u0119pieniom w prasie podziemnej towarzyszy\u0142y o\u015bmieszaj\u0105ce has\u0142a i rysunki. Z czasem dosz\u0142o do dzia\u0142a\u0144 bardziej radykalnych, jak rozpylanie gaz\u00f3w i proszk\u00f3w \u0142zawi\u0105cych, rozlewanie \u017cr\u0105cych i cuchn\u0105cych cieczy, wywo\u0142ywanie po\u017car\u00f3w, niszczenie sprz\u0119tu. Alternatyw\u0105 by\u0142 wyb\u00f3r tajnych kin, kt\u00f3re by\u0142y jednak nieliczne, projekcje odbywa\u0142y si\u0119 w mieszkaniach prywatnych, a repertuar by\u0142 ograniczony i przypadkowy. Historycy relacjonuj\u0105cy te sprawy po wojnie sk\u0142onni byli jednak traktowa\u0107 mi\u0142o\u015bnik\u00f3w X Muzy z pewn\u0105 wyrozumia\u0142o\u015bci\u0105 i wybacza\u0107 im \u0142amanie bojkotu.<\/p>\n Prezentacj\u0119 ksi\u0105\u017cki Krzysztofa Trojanowskiego \u015awinie w kinie? Film w okupowanej Polsce<\/i> chcia\u0142abym zako\u0144czy\u0107 jednoznaczn\u0105 konkluzj\u0105: jest to praca \u015bwietnie przygotowana, bezb\u0142\u0119dnie zakomponowana i bardzo dobrze napisana.<\/p>\n \n \n S\u0142owa kluczowe: <\/strong>Krzysztof Trojanowski, polskie kino w czasie okupacji, druga wojna \u015bwiatowa, propaganda, kolaboracja, badania widowni<\/p>\n Alicja Helman <\/strong>\u2013 teoretyk i historyk filmu. Emerytowana profesor Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego. Autorka wielu ksi\u0105\u017cek i rozpraw, mi\u0119dzy innymi O dziele filmowym <\/em>(1970), dwutomowej Historii semiotyki filmu <\/em>(1991\u20131993) oraz dziesi\u0119ciotomowego S\u0142ownika poj\u0119\u0107 filmowych <\/em>(1991\u20131998). Redagowa\u0142a liczne prace zbiorowe i antologie. Wypromowa\u0142a ponad czterdziestu doktor\u00f3w. W\u015br\u00f3d jej zainteresowa\u0144 dominuj\u0105 obecnie zwi\u0105zki mi\u0119dzy filmem a innymi sztukami, zw\u0142aszcza literatur\u0105 i muzyk\u0105. W ostatnich latach opublikowa\u0142a pi\u0119\u0107 monografii: Luchina Viscontiego (Urok zmierzchu<\/em>, 2001), Carlosa Saury (Ten smutek hiszpa\u0144ski<\/em>, 2008), Zhanga Yimou (Odcienie czerwieni<\/em>, 2010), Chena Kaige (\u015acie\u017ckami utraconego czasu<\/em>, 2012) i Tiana Zhuangzhuanga (Nawiedzony przez obrazy<\/em>, 2015).<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Krzysztof Trojanowski, \u015awinie w kinie? Film w okupowanej Polsce, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2018 Ksi\u0105\u017cka Krzysztofa Trojanowskiego \u015awinie w kinie? Film w okupowanej Polsce oferuje kompleksowe przedstawienie, analiz\u0119 i interpretacj\u0119 zagadnienia wskazanego w drugiej cz\u0119\u015bci tytu\u0142u. Autor bierze pod uwag\u0119 zar\u00f3wno realizowane w\u00f3wczas pozycje, jak te\u017c losy ich autor\u00f3w, nie tylko re\u017cyser\u00f3w, lecz ca\u0142ej… Czytaj wi\u0119cej »Wszystko o filmie w okupowanej Polsce \u2013 recenzja ksi\u0105\u017cki „\u015awinie w kinie? Film w okupowanej Polsce” Krzysztofa Trojanowskiego<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1643,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[584,11],"tags":[368,264,586,646,647,648,649],"ppma_author":[268],"class_list":["post-289","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pleograf-kwartalnik-akademii-polskiego-filmu-nr-1-2019","category-recenzja","tag-badania-widowni","tag-druga-wojna-swiatowa","tag-kino-przedwojenne","tag-kolaboracja","tag-krzysztof-trojanowski","tag-polskie-kino-w-czasie-okupacji","tag-propaganda"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t![](\"http:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/files\/PL\/Pleograf\/sport2.png\")
<\/p>\n![](\"http:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/files\/PL\/Pleograf\/ru-0-r-700400-q-80-n-a61aeeea7ccde189541d08c90cfd048btdKopCIzulot.jpg\")
<\/p>\n\n