![](\"http:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/files\/PL\/Pleograf\/NUDA\/Amelia\/Amelia.jpg\")
<\/p>\n <\/p>\n
Amelia<\/i> (Le fabuleux destin d\u2019Am\u00e9lie Poulain<\/i>, re\u017c. Jean-Pierre Jeunet, 2001) pojawi\u0142a si\u0119 w najlepszym momencie, w\u0142a\u015bnie wtedy, gdy \u015bwiat potrzebowa\u0142 pokrzepienia. Premiera filmu odby\u0142a si\u0119 w kwietniu 2001 roku \u2013 pi\u0119\u0107 miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej run\u0119\u0142y wie\u017ce World Trade Center, a optymistyczny film zach\u0119caj\u0105cy do odkrywania magicznej podszewki codzienno\u015bci wydawa\u0142 si\u0119 doskona\u0142ym lekarstwem na now\u0105 niepewno\u015b\u0107. Ton \u00f3wczesnego przekazu medialnego i kierunku, w kt\u00f3rym zmierza\u0142a kultura popularna, zapowiada\u0142y dobrze znane z naszej wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci zakl\u0119cia slow life<\/i>, cieszenia si\u0119 drobiazgami, bycia tu i teraz, <\/i>cho\u0107 jeszcze daleko od stania si\u0119 pe\u0142nowymiarow\u0105 ga\u0142\u0119zi\u0105 biznesu. Ten moment, w kt\u00f3rym pojawi\u0142o si\u0119 zapotrzebowanie na podobnie krzepi\u0105cy \u201etonik\u201d, przypomnia\u0142 mi si\u0119 przy okazji namys\u0142u nad kategori\u0105 realizmu magicznego w polskim filmie po 1989 roku: wydaje si\u0119, \u017ce jego ewolucja pod\u0105\u017cy\u0142a \u015bcie\u017ck\u0105 od autorskiej formu\u0142y prowincjonalnego surrealizmu w stron\u0119 kina otuchy, nak\u0142adaj\u0105cego optymistyczny filtr na nieweso\u0142e realia, od \u201emowy peryferii\u201d w stron\u0119 konwencjonalnej ba\u015bni. Gdyby poci\u0105gn\u0105\u0107 dalej metafory z kategorii magii, takie kino pos\u0142ugiwa\u0142oby si\u0119 zakl\u0119ciem spowalniania czy zamra\u017cania czasu, zawieszaj\u0105c nowoczesno\u015b\u0107 czy pozwalaj\u0105c przeciwdzia\u0142a\u0107 jej zbyt szybko nadchodz\u0105cym konsekwencjom.<\/p>\n
Termin realizm magiczny, jak pisa\u0142 w g\u0142o\u015bnym tek\u015bcie Frederic Jameson, sprawia liczne problemy z zar\u00f3wno teoretycznego, jak i historycznego punktu widzenia<\/i>, warto wi\u0119c po\u015bwi\u0119ci\u0107 chwil\u0119, by spr\u00f3bowa\u0107 je rozja\u015bni\u0107. Cho\u0107 wywodzi si\u0119 z mi\u0119dzywojennej krytyki sztuki \u2013 Franz Roh proponowa\u0142, by nazw\u0105 t\u0105 obj\u0105\u0107 nurt, dla kt\u00f3rego utar\u0142o si\u0119 p\u00f3\u017aniej okre\u015blenie nowej rzeczowo\u015bci (Roh zwraca\u0142 uwag\u0119 na codzienne przedmioty i zjawiska jawi\u0105ce si\u0119 jako niezwyk\u0142e w oku obserwatora) \u2013 zosta\u0142 wkr\u00f3tce trwale skojarzony z Ameryk\u0105 \u0141aci\u0144sk\u0105, jako estetyka specyficzna dla tego obszaru \u015bwiata, reprezentowana przez autor\u00f3w takich jak Jorge Luis Borges czy Gabriel Garc\u00eda M\u00e1rquez. To mia\u0142o odr\u00f3\u017cnia\u0107 t\u0119 konwencj\u0119, obecn\u0105 w r\u00f3\u017cnych odmianach tw\u00f3rczo\u015bci i stylach, od surrealizmu europejskiego czy fantastyki: cudowno\u015b\u0107 mia\u0142aby nie go\u015bci\u0107 w rzeczywisto\u015bci zastanej, ale by\u0107 trwa\u0142ym elementem \u015bwiata opowie\u015bci. We wspomnianym wcze\u015bniej tek\u015bcie Jameson przywo\u0142uje jeden z popularnych wariant\u00f3w rozumienia realizmu magicznego: zderzenia konwencji opowie\u015bci modernistycznej z przednowoczesnym postrzeganiem \u015bwiata, w kt\u00f3rym cudowno\u015b\u0107 jest elementem zwyczajnie wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cym z do\u015bwiadczeniem racjonalnym, postrzeganiem bliskim temu, kt\u00f3re wsp\u00f3\u0142czesna antropologia nazywa \u015bwiatopogl\u0105dem typu ludowego czy wra\u017cliwo\u015bci\u0105 mirakularn\u0105 (o cudowno\u015bci, lo real maravilloso<\/i>, zamiast magii wola\u0142 pisa\u0107 te\u017c Alejo Carpentier). Wychodz\u0105c od podobnego stanowiska, badacze zwi\u0105zani z nurtem bada\u0144 nad postkolonializmem, tacy jak Stephen Slemon, zwracaj\u0105 uwag\u0119, \u017ce realizm magiczny jest przede wszystkim mow\u0105 peryferii, konwencj\u0105 pozwalaj\u0105c\u0105 wypracowa\u0107 autonomiczny g\u0142os wzgl\u0119dem narracji hegemona, poprzez tematyk\u0119, ale i spos\u00f3b opowiadania historii.<\/p>\n
Takie rozumienie terminu realizm magiczny w odniesieniu do polskiej literatury i kina, zw\u0142aszcza po roku 1989, wydaje si\u0119 kusz\u0105ce, gdy spr\u00f3bujemy zaadaptowa\u0107 perspektyw\u0119 postkolonialn\u0105 do bada\u0144 nad polsk\u0105 kultur\u0105. To poci\u0105gaj\u0105cy i popularny obecnie kurs, ale jednocze\u015bnie niebezpieczny \u2013 jego bezpo\u015brednie prze\u0142o\u017cenie grozi pomini\u0119ciem wa\u017cnych niuans\u00f3w i pyta\u0144, na kt\u00f3re warto odpowiedzie\u0107, chc\u0105c narysowa\u0107 dok\u0142adny obraz estetyk epoki. Jak wiele filmowy realizm magiczny mia\u0142 wsp\u00f3lnego z outsiderskimi, autorskimi poetykami PRL? Czy w tej samej kategorii mie\u015bci si\u0119 dyskurs \u201ema\u0142ych ojczyzn\u201d i nostalgii, a je\u015bli tak, na co odpowiada? Wreszcie: co je\u015bli realizm magiczny lat 90. to r\u00f3wnie\u017c dyskurs imitacyjny, a mo\u017ce pr\u00f3ba \u201esamofolkloryzacji\u201d, orientalizacji samego siebie? W\u00f3wczas realizm magiczny staje si\u0119 nie autonomicznym g\u0142osem z peryferii, a g\u0142osem m\u00f3wi\u0105cym to, czego si\u0119 od peryferii oczekuje, rodzajem folderu turystycznego. Osobi\u015bcie przemawia do mnie najsilniej umiejscowienie tej konwencji w panoramie globalnych tendencji popkultury, w kt\u00f3rych pr\u00f3bowa\u0142a odnale\u017a\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c kultura polska. Realizm magiczny m\u00f3g\u0142by by\u0107 wtedy odpowiednikiem world music w muzyce pop (Kayah i Bregovi\u0107, g\u00f3ralskie techno, Trebunie-Tutki i Twinkle Brothers…) \u2013 produktu na rynek wewn\u0119trzny i zewn\u0119trzny, stosownie nowoczesnego i egzotycznego dla obu publiczno\u015bci, ale tak\u017ce \u2013 bior\u0105c pod uwag\u0119 silne uwik\u0142anie w tendencje imitacyjne w kulturze potransformacyjnej \u2013 odpowiedzi\u0105 na trendy \u015bwiatowe, pr\u00f3b\u0105 znalezienia w\u0142asnej Amelii<\/i>.<\/p>\n
![](\"http:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/files\/PL\/Pleograf\/NUDA\/Amelia\/7303716.3.jpg\")
<\/p>\n
W pracy po\u015bwi\u0119conej tendencjom w filmie polskim w odniesieniu do kinematografii globalnej po 1989 roku Marcin Adamczak wskazuje na rozmaite strategie podejmowane przez re\u017cyser\u00f3w w nowej rzeczywisto\u015bci. Jedn\u0105 z nich by\u0142a \u201estrategia autora\u201d, czyli dobrowolne wycofanie si\u0119 re\u017cysera w prywatne uniwersum filmu artystycznego, wyb\u00f3r stylu kosztem atrakcyjnej opowie\u015bci, celowa rezygnacja z wy\u015bcigu na komercyjnych zasadach. Wielu re\u017cyser\u00f3w, kt\u00f3rzy podj\u0119li t\u0119 strategi\u0119, realizowa\u0142o produkcje z elementami realizmu magicznego (cho\u0107 nie by\u0142 to oczywi\u015bcie warunek konieczny uprawiania kina autorskiego): Lech Majewski, Jan Jakub Kolski, Andrzej Jakimowski, w pewnym stopniu te\u017c Krzysztof Kie\u015blowski (Podw\u00f3jne \u017cycie Weroniki <\/i>[La double vie de V\u00e9ronique<\/i>, 1991], zagmatwana opowie\u015b\u0107 o synchroniczno\u015bci zdarze\u0144, osadzona m.in. w \u201emagicznym\u201d Krakowie). Na pocz\u0105tku lat 90. strategia ta okazywa\u0142a si\u0119 bardzo skuteczna: autorytet re\u017cysera artysty niejako ustawia\u0142 zasady dyskursu krytycznego (tu warto przypomnie\u0107 sobie niemal jednog\u0142o\u015bnie entuzjastyczny odbi\u00f3r Podw\u00f3jnego \u017cycia Weroniki<\/i> i Trzech kolor\u00f3w<\/i>). To autor ustala\u0142 granice swojego \u015bwiata i to, co w nim uchodzi za mo\u017cliwe i wiarygodne.<\/p>\n
Takim modelowym \u015bwiatem autorskim sta\u0142y si\u0119 filmowe Popielawy w filmach Jana Jakuba Kolskiego \u2013 sceneria produkcji utrzymanych w tonie przypowie\u015bci czy ballad, czerpi\u0105cych z zasobu wyobra\u017ani tradycyjnej, wiejskiej, z moralitetu czy opowie\u015bci o cudzie. Zw\u0142aszcza Historia kina w Popielawach <\/i>(1998) to film bliski definicji realizmu magicznego przywo\u0142ywanej w eseju Jamesona: rzeczywisto\u015b\u0107 nowoczesno\u015bci spotyka si\u0119 tu z odwieczn\u0105 kultur\u0105 typu wiejskiego, na ich styku powstaje r\u00f3wnie\u017c autonomiczna jako\u015b\u0107 \u2013 geniusz wynalazcy ludowego, kt\u00f3ry jest zdolny do osi\u0105gni\u0119\u0107 r\u00f3wnych tym ze \u015bwiata nowoczesno\u015bci, ale stworzonych na w\u0142asnych zasadach. W tw\u00f3rczo\u015bci Kolskiego mo\u017cemy zaobserwowa\u0107 ewolucj\u0119 od swoistej formu\u0142y wiejskiego oniryzmu (lata 90.) do krzepi\u0105cej ba\u015bni (typowej dla po\u0142owy pierwszej dekady XXI wieku): chropowato\u015b\u0107 wiejskiej przypowie\u015bci z Ja\u0144cia Wodnika<\/i> (1993) ust\u0119puje wyg\u0142adzonym kraw\u0119dziom i pogodnej, ciep\u0142ej atmosferze Jasminum <\/i>(2006). Jak pisa\u0142 na \u0142amach Culture.pl Bartosz Staszczyszyn, problem polskiego kina z wsi\u0105 polega na rozpi\u0119ciu mi\u0119dzy skrajno\u015bciami: albo sielankow\u0105 idealizacj\u0105, albo wykrzywionym obrazem jakby zamro\u017conym na zawsze w ponurych latach 90., jakby za wzorzec s\u0142u\u017cy\u0142a nies\u0142awna Arizona <\/i>(re\u017c. Ewa Borz\u0119cka, 1997). Filmy Jana Jakuba Kolskiego z pierwszej dekady nowego millenium, np. Jasminum<\/i> czy Afonia i pszczo\u0142y<\/i> (2009), pasuj\u0105 do pierwszej z tych kategorii, podobnie jak w r\u00f3wnym stopniu eksploruj\u0105ce formu\u0142\u0119 czarownej i niespiesznej prowincji Wino truskawkowe<\/i> (2008) Dariusza Jab\u0142o\u0144skiego, oparte na Opowie\u015bciach galicyjskich<\/i> Andrzeja Stasiuka.<\/p>\n
![](\"http:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/files\/PL\/Historia_Polskiego_Filmu\/FILMY\/Jancio_wodnik\/1-F-430-1.jpg\")
<\/p>\n
Francieszek Pieczka w filmie Ja\u0144cio Wodnik<\/em>, fot. Stefan Kurzyp, \u017ar\u00f3d\u0142o: Fototeka FINA<\/span><\/p>\n Na p\u00f3\u0142 ba\u015bniowe Popielawy ka\u017c\u0105 te\u017c my\u015ble\u0107 o lokalno\u015bci, kt\u00f3ra \u0142\u0105czy polski realizm magiczny z poetyk\u0105 \u201ema\u0142ych ojczyzn\u201d. Literatura prze\u0142omu lat 80. i 90. przynios\u0142a fal\u0119 zwrotu ku ma\u0142ej ojczy\u017anie, rozumianej jako skupienie si\u0119 na historii lokalnej, ale przede wszystkim archeologi\u0119 pami\u0119ci miejsca w kontra\u015bcie do legendy o niezmienno\u015bci i jednolito\u015bci narodu, forsowanej w PRL \u2013 co oznacza\u0142o przede wszystkim odkrywanie r\u00f3\u017cnorodno\u015bci regionalnej czy przypominanie o obecno\u015bci mniejszo\u015bci narodowych. Tendencja ta na najszersz\u0105 skal\u0119 zaistnia\u0142a w literaturze (Pawe\u0142 Huelle, Olga Tokarczuk, Stefan Chwin), ale r\u00f3wnie\u017c w filmie, czego jednym z najciekawszych przyk\u0142ad\u00f3w sta\u0142 si\u0119 Angelus<\/i> (2001) Lecha Majewskiego, opowie\u015b\u0107 na kanwie prawdziwych \u017cyciorys\u00f3w g\u00f3rno\u015bl\u0105skich malarzy ezoteryk\u00f3w. Ta historia jest ciekawa zw\u0142aszcza dlatego, \u017ce tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Grupy Janowskiej pr\u00f3bowano \u201epolonizowa\u0107\u201d w czasach PRL i \u201ewygumkowa\u0107\u201d z niej wp\u0142ywy przedwojennych grimuar\u00f3w, pozostawiaj\u0105c tylko nieszkodliw\u0105 faun\u0119 ba\u015bniow\u0105 (zgodnie z \u00f3wczesnym podej\u015bciem do tw\u00f3rczo\u015bci nieprofesjonalnej i kultury \u015bl\u0105skiej), Majewski natomiast przywraca im, i przy okazji regionowi, autonomi\u0119. \u015al\u0105sk w Angelusie<\/i> to osobny kosmos, pocz\u0105wszy od ksi\u0119\u017cycowego krajobrazu po podkre\u015blenie losowo\u015bci i przygodno\u015bci w zwrotach Wielkiej Historii. Majewski wciela w \u017cycie specyficzn\u0105 odmian\u0119 realizmu magicznego, nadaj\u0105c bohaterom sprawczo\u015b\u0107 i moc wp\u0142ywania na t\u0119 ostatni\u0105 \u2013 sk\u0105d mamy mie\u0107 pewno\u015b\u0107, \u017ce faktycznie \u015bl\u0105scy magowie nie powstrzymali promienia z Saturna?<\/p>\n Poprzemys\u0142owy krajobraz ha\u0142d i ceglanych ruin sta\u0142 si\u0119 sceneri\u0105 dla wydarze\u0144 natury magicznej w kinie pierwszej dekady po roku 2000, w okresie za\u0142amania gospodarczego, wysokiego bezrobocia, masowych zwolnie\u0144 i likwidacji. Wydaje si\u0119, \u017ce pogodny realizm magiczny, \u201epolskie Amelie\u201d, to j\u0119zyk kina specyficzny dla tych lat, ocieplaj\u0105cy na sw\u00f3j spos\u00f3b drastyczno\u015b\u0107 rzeczywistego do\u015bwiadczenia. Postapokaliptyczny \u015bwiat ma zreszt\u0105 w\u0142asny rodzaj urody; cz\u0119\u015bciowo tendencja ta ma korzenie jeszcze w filmie epoki PRL czy \u201efotoreporta\u017cu poetyckim\u201d epoki. Przychodz\u0105 tu na my\u015bl fotografie Micha\u0142a Ca\u0142y, z ha\u0142dami zawisaj\u0105cymi nad \u015bl\u0105skim miasteczkiem jak cie\u0144 Buki, czy r\u00f3wnie\u017c osadzone w ponurym przemys\u0142owym krajobrazie Panny<\/i> (re\u017c. Wojciech Sawa, 1984), gdzie przygn\u0119biaj\u0105ca sceneria kombinatu i zadymionego osiedla stanowi t\u0142o dla dzieci\u0119cych tajemnic. Krajobraz nieczynnych zak\u0142ad\u00f3w upodoba\u0142 sobie szczeg\u00f3lnie Andrzej Jakimowski. W Zmru\u017c oczy <\/i>(2003) dziewczynka na gigancie i str\u00f3\u017c indywidualista zaprzyja\u017aniaj\u0105 si\u0119 w zlikwidowanym pegeerze; w Sztuczkach<\/i> (2007) rodze\u0144stwo g\u0142\u00f3wnych bohater\u00f3w realizuje drobne akty codziennej magii w realiach Wa\u0142brzycha, miasta, kt\u00f3re sta\u0142o si\u0119 symbolem potransformacyjnej zapa\u015bci i drastycznego ub\u00f3stwa. \u015awiat jest straszny, ale mo\u017cna go umagiczni\u0107 \u2013 podobnie jak prowincja w Winie truskawkowym<\/i> czy Afonii i pszczo\u0142ach<\/i> mo\u017ce by\u0107 biedna i odci\u0119ta od \u015bwiata, ale oferuje ciep\u0142o i wolniejszy bieg czasu. Katalizatorem wydarze\u0144 w takiej opowie\u015bci staje si\u0119 posta\u0107 o charakterze outsidera: dziecko, kto\u015b obdarzony domnieman\u0105 cudown\u0105 moc\u0105, cz\u0142owiek chory, samotnik, ale tak\u017ce przybysz. W ostatnich latach m\u0142odzi autorzy do\u015b\u0107 powszechnie pokazywali prezentystyczne obrazki polskiej beznadziei. Szybko si\u0119 ta poetyka zu\u017cy\u0142a, przynosz\u0105c zreszt\u0105 ma\u0142o ciekawe rezultaty. Teraz klucza, kt\u00f3rym mo\u017cna by otworzy\u0107 drzwi do opisu naszej rzeczywisto\u015bci, poszukuj\u0105 w owej rzeczywisto\u015bci przetworzeniach: satyrycznych, ba\u015bniowych, symbolicznych \u2013<\/i> pisa\u0142 zachwycony Wojciech Ka\u0142u\u017cy\u0144ski w relacji z festiwalu w Gdyni. Z perspektywy czasu wydaje si\u0119, \u017ce nie chodzi\u0142o o klucz, a raczej o okulary pozwalaj\u0105ce obserwowa\u0107 t\u0119 sam\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 nieco pogodniej; o surrealizm, ale pozbawiony elementu osobliwo\u015bci i makabry, w duchu pewnej uroczej dziewczyny z Montmartre.<\/p>\n W retrospektywie kino tamtego okresu mo\u017ce si\u0119 jawi\u0107 jako wr\u0119cz zbyt krzepi\u0105ce, niemal naiwne. Warto jednak spojrze\u0107 na nie te\u017c inaczej: czarowanie \u015bwiata w kinie epoki transformacji i p\u00f3\u017aniejszym odbywa\u0142o si\u0119 przecie\u017c na r\u00f3\u017cne sposoby. Duchem wishful thinking<\/i> by\u0142y przesi\u0105kni\u0119te komedie romantyczne i seriale osadzone w dynamicznej, nowoczesnej Warszawie ze stali i szk\u0142a, pr\u00f3by gatunkowego kina akcji, filmy familijne ukazuj\u0105ce dostatni\u0105 codzienno\u015b\u0107 klasy \u015bredniej \u2013 wszystkie produkcje, kt\u00f3re pokazywa\u0142y, jak by\u0107 powinno<\/i>, a nie jak jest<\/i>. Okazywa\u0142o si\u0119, \u017ce to one w praktyce maj\u0105 wi\u0119cej wsp\u00f3lnego z my\u015bleniem typu magicznego ni\u017c wsp\u00f3\u0142czesne ba\u015bnie.<\/p>\n \n \n Bibliografia:<\/b><\/p>\n B. Staszczyszyn, Ziemia nieznana \u2013 prowincja polskiego kina<\/i>, https:\/\/culture.pl\/pl\/artykul\/ziemia-nieznana-prowincja-polskiego-kina<\/a>.<\/p>\n K. Zajas, Polska postkolonialna przygoda<\/i>, \u201eTeksty Drugie\u201d 2014, 1, s. 215\u2013227.<\/p>\n F. Jameson, On Magic Realism in Film<\/i>, \u201eCritical Inquiry\u201d 1986, vol. 12, no. 2, s. 301\u2013325.<\/p>\n M. Adamczak, Globalne Hollywood, filmowa Europa i polskie kino po 1989 roku<\/i>, Gda\u0144sk 2010.<\/p>\n W. Ka\u0142u\u017cy\u0144ski, Magiczny realizm na polskiej prowincji,<\/i> https:\/\/film.dziennik.pl\/artykuly\/60356,magiczny-realizm-na-polskiej-prowincji.html<\/a>.<\/p>\n \n S\u0142owa kluczowe:<\/b> realizm magiczny, polskie kino czas\u00f3w transformacji, Jan Jakub Kolski, Andrzej Jakimowski, Lech Majewski<\/p>\n Olga Drenda<\/b> \u2013 pisarka, dziennikarka, t\u0142umaczka, antropolo\u017cka kultury. Autorka ksi\u0105\u017cek Duchologia polska. Rzeczy i ludzie w latach transformacji<\/i>, Wyroby. Pomys\u0142owo\u015b\u0107 wok\u00f3\u0142 nas<\/i> i Czyje jest nasze \u017cycie<\/i> (wsp\u00f3lnie z Bart\u0142omiejem Dobroczy\u0144skim). W 2018 roku otrzyma\u0142a nominacj\u0119 do Paszportu \u201ePolityki\u201d w kategorii literatura, w 2019 \u2013 do Nagrody Literackiej Gdynia. Prowadzi stron\u0119 facebook.com\/duchologia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Amelia (Le fabuleux destin d\u2019Am\u00e9lie Poulain, re\u017c. Jean-Pierre Jeunet, 2001) pojawi\u0142a si\u0119 w najlepszym momencie, w\u0142a\u015bnie wtedy, gdy \u015bwiat potrzebowa\u0142 pokrzepienia. Premiera filmu odby\u0142a si\u0119 w kwietniu 2001 roku \u2013 pi\u0119\u0107 miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej run\u0119\u0142y wie\u017ce World Trade Center, a optymistyczny film zach\u0119caj\u0105cy do odkrywania magicznej podszewki codzienno\u015bci wydawa\u0142 si\u0119 doskona\u0142ym lekarstwem na now\u0105 niepewno\u015b\u0107.… Czytaj wi\u0119cej »Amelia na ha\u0142dzie. Realizm magiczny w polskim kinie po transformacji<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":691,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[511,252],"tags":[579,580,134,969,527,581,548,582],"ppma_author":[583],"class_list":["post-278","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pleograf-kwartalnik-akademii-polskiego-filmu-nr-2-2019","category-z-perspektywy","tag-andrzej-jakimowski","tag-jan-jakub-kolski","tag-lech-majewski","tag-marazm","tag-nuda","tag-polskie-kino-czasow-transformacji","tag-powolnosc","tag-realizm-magiczny"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t![](\"http:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/files\/PL\/Pleograf\/NUDA\/Amelia\/7534759.3.jpg\")
<\/p>\n