{"id":2755,"date":"2022-01-30T10:02:08","date_gmt":"2022-01-30T09:02:08","guid":{"rendered":"https:\/\/pleograf.pl\/?p=2755"},"modified":"2022-01-31T17:46:27","modified_gmt":"2022-01-31T16:46:27","slug":"stenogram","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/stenogram\/","title":{"rendered":"\u201eCzas nadziei”: stenogram z posiedzenia Komisji Kolaudacyjnej Film\u00f3w Fabularnych"},"content":{"rendered":"\n
\"\"
Strona tytu\u0142owa stenogramu z kolaudacji Czasu nadziei<\/em>. \u0179r\u00f3d\u0142o: Archiwum FINA<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

w dniu 10.VII.1986 r.[1]<\/a><\/sup><\/sup><\/p>\n\n\n\n

Obecni:<\/p>\n\n\n\n

dyr. Sch\u00f6nborn[2]<\/a><\/sup><\/sup><\/p>\n\n\n\n

prof. Go\u0142\u0119biowski[3]<\/a><\/sup><\/sup><\/p>\n\n\n\n

prof. Jankowski[4]<\/a><\/sup><\/sup><\/p>\n\n\n\n

ob. Jesionowski[5]<\/a><\/sup><\/sup><\/p>\n\n\n\n

p\u0142k Jurek[6]<\/a><\/sup><\/sup><\/p>\n\n\n\n

re\u017c. Jakubowska[7]<\/a><\/sup><\/sup><\/p>\n\n\n\n

re\u017c. Kuszewski[8]<\/a><\/sup><\/sup><\/p>\n\n\n\n

p\u0142k Lang[9]<\/a><\/sup><\/sup><\/p>\n\n\n\n

ob. Majchrowski[10]<\/a><\/sup><\/sup><\/p>\n\n\n\n

re\u017c. Por\u0119ba[11]<\/a><\/sup><\/sup><\/p>\n\n\n\n

re\u017c. Rybkowski[12]<\/a><\/sup><\/sup><\/p>\n\n\n\n

dyr. Stefa\u0144czyk<\/p>\n\n\n\n

red. Wielu\u0144ski[13]<\/a><\/sup><\/sup><\/p>\n\n\n\n

red. Wi\u015bniewski[14]<\/a><\/sup><\/sup><\/p>\n\n\n\n

re\u017c. Wionczek[15]<\/a><\/sup><\/sup><\/p>\n\n\n\n

Na porz\u0105dku dziennym \u2013 om\u00f3wienie filmu pt. Czas nadziei<\/em>, zrealizowanego przez re\u017c. Romana Wionczka w Zespole \u201eProfil\u201d<\/p>\n\n\n\n

Przewodniczy \u2013 dyr. Sch\u00f6nborn<\/p>\n\n\n\n

dyr. Sch\u00f6nborn<\/p>\n\n\n\n

Dzie\u0144 dobry Pa\u0144stwu! Rozpoczynamy dyskusj\u0119 nad kolaudowanym filmem pt. Czas nadziei<\/em>, zrealizowanym przez Pana Wionczka. Prosz\u0119 bardzo.<\/p>\n\n\n\n

ob. Jesionowski<\/p>\n\n\n\n

Uwa\u017cam, \u017ce jest to film bardzo wa\u017cny dla polskiej tw\u00f3rczo\u015bci filmowej w sensie inicjatywy podj\u0119cia pewnej tematyki i jest to film pokazuj\u0105cy zarazem, z jakimi trudno\u015bciami walczy pisarz podejmuj\u0105cy t\u0119 tematyk\u0119. W ka\u017cdym razie podj\u0119cie tej tematyki nale\u017cy oceni\u0107 pozytywnie, ale wiadomo, \u017ce tw\u00f3rca napotyka\u0142 na powa\u017cne trudno\u015bci, chc\u0105c si\u0119 zmierzy\u0107 z tym okresem czasu i z t\u0105 tematyk\u0105, kt\u00f3ra nadal bulwersuje \u015bwiadomo\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105, a w\u0142adze s\u0105 na tym punkcie wyczulone. Chyba m\u00f3wi\u0119 niezupe\u0142nie jasno, ale sens mojej wypowiedzi jest zrozumia\u0142y. Wed\u0142ug mnie jest to film wysuwaj\u0105cy na plan pierwszy posta\u0107 towarzysza, kt\u00f3ry chce pozyska\u0107 sojusznik\u00f3w, a w tym \u2013 r\u00f3wnie\u017c przeciwnik\u00f3w. Jest to wi\u0119c temat niemal biblijny, bo nasuwa mi si\u0119 tutaj stwierdzenie, \u017ce lepiej jest pozyska\u0107 jednego przeciwnika ni\u017c 10-ciu sprawiedliwych. Jest to temat, szczeg\u00f3lnie w warunkach polskich, niezwyk\u0142ej wagi, kt\u00f3ry jest pomijany na og\u00f3\u0142 przez literatur\u0119 i tylko nie\u015bmia\u0142o podejmowany przez publicystyk\u0119. Na usprawiedliwienie mo\u017cna tylko powiedzie\u0107, \u017ce na przestrzeni ostatnich paru lat jest to temat bardzo wa\u017cny.<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli trafnie odczyta\u0142em tez\u0119 tego filmu, chocia\u017c nie jest ona w pe\u0142ni jasna i to niekoniecznie z winy tw\u00f3rc\u00f3w, to przede wszystkim chodzi\u0142o o przedstawienie racji towarzysza Mici\u0144skiego, bo niew\u0105tpliwie te racje s\u0105 po jego stronie, ale szkoda, \u017ce nie zosta\u0142y tutaj zaprezentowane racje drugiej strony. Czy ten film rzeczywi\u015bcie ma budzi\u0107 nadziej\u0119? Uwa\u017cam, \u017ce ta tematyka posz\u0142a tutaj bokiem, chocia\u017c dobrze si\u0119 sta\u0142o, \u017ce ten wa\u017cny temat zosta\u0142 zacz\u0119ty, \u017ce powsta\u0142 tego rodzaju film, kt\u00f3ry trzeba upowszechnia\u0107, i dobrze si\u0119 sta\u0142o, \u017ce kto\u015b si\u0119 zdecydowa\u0142 na upowszechnianie tej tematyki.<\/p>\n\n\n\n

Rozumiem, \u017ce pewnych rzeczy tutaj nie powiedziano, bo s\u0105 one dla odbiorc\u00f3w jasne, ale nie jest to powodem, a\u017ceby tak wiele m\u00f3wiono jeszcze na te tematy w dialogach, bo prawdy te s\u0105 znane spo\u0142ecze\u0144stwu, bo jest ono nimi karmione i przez radio, i przez telewizj\u0119, a wi\u0119c nie ma powodu, a\u017ceby jeszcze w filmie tych prawd nadu\u017cywa\u0107. Dlatego proponowa\u0142bym zastanowi\u0107 si\u0119 nad oczyszczeniem pewnych dialog\u00f3w, bo mog\u0105 one tylko rozdra\u017cni\u0107 przysz\u0142ych widz\u00f3w i to nawet przy nastawieniu, \u017ce film b\u0119dzie pokazany w telewizji. By\u0142bym za tym, a\u017ceby film by\u0142 kr\u00f3tszy i stanowczo by\u0142oby to na jego korzy\u015b\u0107. Uwa\u017cam, \u017ce na ten temat powinny powstawa\u0107 filmy, kt\u00f3re dr\u0105\u017cy\u0142yby ten temat g\u0142\u0119biej, chocia\u017c nie jestem pewien, czy taki temat jest ju\u017c do podj\u0119cia dzisiaj. W ka\u017cdym razie jest to temat wielkiej wagi.<\/p>\n\n\n\n

prof. Go\u0142\u0119biowski<\/p>\n\n\n\n

Chcia\u0142bym podj\u0105\u0107 w\u0105tek zaprezentowany tutaj przez mojego przedm\u00f3wc\u0119 i stwierdzi\u0107, \u017ce jest to pr\u00f3ba rzeczywi\u015bcie bardzo i wa\u017cna, i odwa\u017cna. I bardzo dobrze, \u017ce ta tematyka zosta\u0142a zacz\u0119ta. M\u00f3wi\u0105c o sensie i poziomie tego filmu, warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 i na to, \u017ce jego akcja rozgrywa si\u0119 w \u015brodowisku robotniczym, bo jest to potrzebne. I chocia\u017c m\u00f3j przedm\u00f3wca twierdzi\u0142, \u017ce wszystko jest tutaj zrozumia\u0142e, to ja czego\u015b chyba tutaj nie zrozumia\u0142em, bo nie widz\u0119 problemu tow. Mici\u0144skiego jako konfliktu zasadniczego, bo wtedy nadmiernie sobie spraw\u0119 za\u0142atwiamy. Co prawda bohater tego opowiadania zap\u0142aci\u0142 ju\u017c okre\u015blony haracz, ma za sob\u0105 bardzo trudne prze\u017cycia, kt\u00f3re to sprawy jeszcze zupe\u0142nie nie ostyg\u0142y, i dlatego chcia\u0142em na nie zwr\u00f3ci\u0107 tutaj uwag\u0119, bo mamy tu do czynienia z pewn\u0105 hybrydalno\u015bci\u0105 filmu, kt\u00f3ry jest zrobiony z ogromnym znawstwem od strony dokumentalnej, bo jego tw\u00f3rc\u0105 jest znany dokumentalista, a z drugiej strony \u2013 wiemy, \u017ce jest to film fabularny i dlatego ta dokumentalno\u015b\u0107 niejako \u0142amie dynamik\u0119 obrazu fabularnego.<\/p>\n\n\n\n

By\u0107 mo\u017ce, \u017ce w tym przypadku by\u0142o to konieczno\u015bci\u0105, \u017ce inaczej nie da\u0142o si\u0119 tych spraw rozwi\u0105za\u0107 ze wzgl\u0119du na wag\u0119 tematu, a nawet gor\u0105co\u015b\u0107 tematyczn\u0105. Trzeba te\u017c powiedzie\u0107, \u017ce film by\u0142 zrealizowany na podstawie konkretnego scenariusza, a ten scenariusz by\u0142 opracowany w oparciu o konkretn\u0105 nowel\u0119 czy wi\u0119kszy utw\u00f3r literacki.<\/p>\n\n\n\n

W zwi\u0105zku z tym filmem nasuwaj\u0105 si\u0119 pewne problemy do przemy\u015blenia, a mianowicie \u2013 na ile trzeba by\u0142oby z pewnej publicystyki zrezygnowa\u0107, chocia\u017c wiem, \u017ce w tym gatunku filmowym nie jest to mo\u017cliwe, ale wydaje mi si\u0119, \u017ce ta publicystyka jednak rzutuje na dramat rodziny robotniczej. Oczywi\u015bcie w tle tego rodzinnego dramatu rozgrywaj\u0105 si\u0119 niezwykle wa\u017cne zagadnienia naszego pa\u0144stwa, orientujemy si\u0119 w dzia\u0142aniach podejmowanych przez wojsko, wiemy, jak\u0105 rol\u0119 spe\u0142nia w tych wydarzeniach partia, m\u00f3wi si\u0119 te\u017c o wielkiej polityce, o Zwi\u0105zku Radzieckim, o Reaganie, ale to wszystko dzieje si\u0119 jakby w tle, a na plan pierwszy wysuwa si\u0119 ta robotnicza rodzina. S\u0105dz\u0119, \u017ce gdyby to by\u0142 tylko film telewizyjny, to takie podej\u015bcie tw\u00f3rcy mo\u017cna by\u0142oby przyj\u0105\u0107, ale poniewa\u017c jest to film fabularny, wi\u0119c kieruje si\u0119 on swymi prawami i wola\u0142bym osobi\u015bcie, aby jeszcze wi\u0119kszy akcent by\u0142 po\u0142o\u017cony na dramatach rodzinnych, a w mniejszym stopniu na zagadnieniach, kt\u00f3re znajduj\u0105 odbicie w publicystyce.<\/p>\n\n\n\n

Co prawda wyst\u0119puj\u0105 tutaj zagadnienia zak\u0142adu pracy, ale jest to te\u017c \u015bci\u015ble powi\u0105zane z pewn\u0105 rodzin\u0105 robotnicz\u0105. Wola\u0142bym, aby nie szukano jednego sprawiedliwego, aby film by\u0142 bardziej emocjonalny, aby pewne sprawy by\u0142y mocniejsze, nie pokazane tylko od strony dokumentalnej. Oczywi\u015bcie, \u017ce taki film jest potrzebny, ale jest on do\u015b\u0107 daleki od tego, co chcia\u0142bym na ten temat obejrze\u0107. Naturalnie to, co powiedzia\u0142em, nie jest pretensj\u0105 skierowan\u0105 pod adresem tw\u00f3rc\u00f3w, bo wykazali oni wiele odwagi, podejmuj\u0105c ten temat. I chocia\u017c to, co powiedzia\u0142em, zabrzmia\u0142o banalnie, ale wola\u0142bym, a\u017ceby problemy tego \u015brodowiska robotniczego by\u0142y doskonalsze od strony artystycznej. W sumie jestem za tym filmem, uwa\u017cam go za film potrzebny, a wychodz\u0105c z pewnych przes\u0142anek, chcia\u0142bym podzi\u0119kowa\u0107 tw\u00f3rcom.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Jerzy Aleksander Braszka i Witold Pyrkosz Czas nadziei<\/em>. Autor: brak danych. Prawa: Filmoteka Narodowa \u2013 Instytut Audiowizualny<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

red. Wi\u015bniewski<\/p>\n\n\n\n

Kiedy zabiera\u0142 g\u0142os pan Jesionowski, to u\u015bwiadomi\u0142em sobie, \u017ce jednak nasz odbi\u00f3r jest nieco ska\u017cony i mam tutaj na my\u015bli nie tylko odbi\u00f3r tego filmu, ale na prezentowane filmy patrz\u0119 z punktu widzenia w\u0105skich potrzeb redakcji i takie podej\u015bcie po prostu przeszkadza mi w odbiorze filmu. Wiadomo, \u017ce film dzisiejszy jest kontynuacj\u0105 Godno\u015bci<\/em>, a wi\u0119c traktuje on o losach pewnej rodziny robotniczej, i o ile poprzedni film by\u0142 po\u015bwi\u0119cony okresowi po wydarzeniach sierpnia, to ten m\u00f3wi o okresie stanu wojennego. Jest tutaj wyra\u017anie zaznaczony ten podzia\u0142 i zar\u00f3wno pan Grzymkowski, jak i pan Wionczek pokazali nam, \u017ce ma miejsce ten podzia\u0142 w spo\u0142ecze\u0144stwie, ale jest to podzia\u0142 szalenie g\u0142\u0119boki, bolesny i d\u0142ugotrwa\u0142y. Wydaje mi si\u0119, \u017ce w tym nale\u017ca\u0142oby si\u0119 dopatrywa\u0107 najwi\u0119kszych warto\u015bci tego filmu.<\/p>\n\n\n\n

Uwa\u017cam, \u017ce tw\u00f3rcy powinni zrobi\u0107 wszystko, a\u017ceby rzeczywi\u015bcie sprawy tej rodziny mog\u0142y wyj\u015b\u0107 nieco lepiej, a\u017ceby one by\u0142y wypchni\u0119te do przodu, ale by\u0107 mo\u017ce, \u017ce to jest wynikiem mego ska\u017cenia jako cz\u0142owieka, kt\u00f3ry za bardzo interesuje si\u0119 w sztuce polityk\u0105, ale odebra\u0142em ten film jako pr\u00f3b\u0119 przet\u0142umaczenia pewnych podzia\u0142\u00f3w istniej\u0105cych w spo\u0142ecze\u0144stwie na konflikty rodzinne. By\u0142oby bardzo dobrze, gdyby ten konflikt wyszed\u0142 bardziej do przodu.<\/p>\n\n\n\n

Natomiast zastanawiaj\u0105c si\u0119 nad odbiorem ca\u0142o\u015bci tego filmu, nie jestem pewien, czy nie b\u0119dzie on dra\u017cni\u0142, aczkolwiek film zrobiony zosta\u0142 bardzo prawid\u0142owo i uczciwie, ale nie wiem, czy nie jest tam zbyt ma\u0142o materia\u0142u do prowadzenia polemiki na temat polskich spraw. Przecie\u017c tematyka filmu wchodzi w kwestie spo\u0142eczne i polityczne, i to bardzo ostre, dlatego wydaje mi si\u0119, \u017ce trzeba skoncentrowa\u0107 si\u0119 na m\u0105dro\u015bci przekonywania, bo nie chodzi o przekonywanie nas na tej sali, ale tych, kt\u00f3rzy maj\u0105 odmienne pogl\u0105dy, poniewa\u017c wiemy, \u017ce na te tematy mamy bardzo r\u00f3\u017cne do\u015bwiadczenia i wszyscy przeszli\u015bmy r\u00f3\u017cne koleje losu. Nie wolno jest nam o tym zapomina\u0107, ale mia\u0142bym pro\u015bb\u0119 do re\u017cysera o to, a\u017ceby ten Szostak wyszed\u0142 do przodu.<\/p>\n\n\n\n

red. Peltz<\/p>\n\n\n\n

Uwa\u017cam, \u017ce film jest zrobiony bardzo uczciwie, \u017ce jest to film potrzebny, niemniej pewne sprawy powinny by\u0107 pokazane troch\u0119 inaczej. Mam na my\u015bli to, o czym m\u00f3wiono w dyskusji, a mianowicie sprawy tej rodziny robotniczej. Odnosz\u0119 wra\u017cenie, \u017ce tutaj zosta\u0142y zachwiane pewne proporcje nawet w stosunku do tego, co widzieli\u015bmy w Godno\u015bci<\/em>. Nie wiem, czy tutaj re\u017cyser i autor scenariusza nie uciekali si\u0119 do jakich\u015b temat\u00f3w zast\u0119pczych, i mam tutaj na my\u015bli nie tylko spraw\u0119 tych stosunk\u00f3w w rodzinie, ale spraw\u0119 syna g\u0142\u00f3wnego bohatera. Przecie\u017c ten m\u0142ody cz\u0142owiek by\u0142 reprezentantem drugiej strony medalu. Tutaj wyst\u0119puje co prawda syn Szostaka, ale nie odgrywa on tak wielkiej roli. Wiemy, \u017ce ma on swoje racje, bo zosta\u0142y one okre\u015blone w poprzednim filmie, ale tutaj znalaz\u0142 si\u0119 w zupe\u0142nie nowej dla niego sytuacji i nie wystarczy mi tylko jedno zdanie, jakie pada z jego strony w czasie tej rozmowy w kawiarni.<\/p>\n\n\n\n

W\u0142a\u015bciwie ta druga strona zosta\u0142a tutaj potraktowana na zasadzie sfinksa, nic na temat jej reakcji nie wiemy albo domy\u015blamy si\u0119 tylko na podstawie tych podrzucanych karteczek, bo w \u017cadnym wypadku nie mog\u0119 traktowa\u0107 jako drugiej strony, jako reprezentanta przeciwnika tego szczeniaka i zachowania si\u0119 grupki jego koleg\u00f3w. Jak powiedzia\u0142em \u2013 dla mnie reprezentantem drugiej strony by\u0142 ten m\u0142ody Szostak, ale o nim w\u0142a\u015bciwie nic nie wiemy do momentu tej rozmowy w kawiarni, a wi\u0119c jest to stanowczo za ma\u0142o. W\u0142a\u015bnie on w trakcie tej rozmowy w kawiarni m\u00f3wi wyra\u017anie, \u017ce co\u015b si\u0119 w nim za\u0142ama\u0142o, kiedy ojciec zosta\u0142 wywieziony na taczkach, ale co on robi\u0142 w czasie stanu wojennego? Nic na ten temat nie wiemy.<\/p>\n\n\n\n

M\u00f3wi\u0105c o tym, \u017ce tw\u00f3rcy uciekali si\u0119 do rozwi\u0105za\u0144 zast\u0119pczych, mia\u0142em na my\u015bli tego szczeniaka, kt\u00f3ry zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w awantur\u0119 konspiracyjn\u0105, ale tego tematu nie rozwi\u0105zuje par\u0119 scen z jego udzia\u0142em i jego koleg\u00f3w. Chcia\u0142bym wiedzie\u0107, co si\u0119 dzieje po drugiej stronie, chcia\u0142bym wiedzie\u0107 r\u00f3wnie\u017c w drodze dialogowej, jak zostaj\u0105 wywa\u017cone racje.<\/p>\n\n\n\n

Drugim tematem zast\u0119pczym jest dla mnie sprawa tej dewotki \u2013 c\u00f3rki Szostaka. Dla mnie ca\u0142a ta historia jej m\u0119\u017ca z sekretark\u0105 nic nie daje, nie jest w og\u00f3le w tym filmie potrzebna, bo wiadomo, \u017ce ta kobieta nic nie b\u0119dzie mog\u0142a za\u0142atwi\u0107. Potem na zasadzie deus ex machina Szostak wraca do pracy, widzimy go w warsztacie. Ale jak do tego dosz\u0142o? Wiemy tylko, \u017ce by\u0142y r\u00f3\u017cne starania podejmowane przez jego zi\u0119cia, by\u0142y te rozmowy prowadzone z komisarzem, ale mi te\u017c nie wystarczy. Dlatego zgadzam si\u0119 z okre\u015bleniem, \u017ce ten film b\u0119dzie wielu odbiorc\u00f3w dra\u017cni\u0107, bo nie anga\u017cuje on w prowadzenie dyskusji, bo wr\u0119cz unika dyskusji, bo nie mo\u017cna o tym m\u00f3wi\u0107 w momencie, kiedy zostaje nam zaprezentowana tylko jedna strona. Je\u017celi nawet ten m\u0142ody Szostak zmienia swoje nastawienie, to nie wiem, dlaczego tak si\u0119 dzieje, co by\u0142o tym momentem decyduj\u0105cym.<\/p>\n\n\n\n

Niew\u0105tpliwie film przeciera ten trudny szlak, po jakim powinno p\u00f3j\u015b\u0107 nasze kino, bo tematy stanu wojennego by\u0142y ju\u017c podj\u0119te przez literatur\u0119 \u2013 i mam na my\u015bli Rok w trumnie<\/em> Bratnego \u2013 ale brak nam jest film\u00f3w na te tematy. Nie chcia\u0142bym jednak, aby filmy nast\u0119pne podejmuj\u0105ce te zagadnienia \u2013 ucieka\u0142y si\u0119 do tematyki zast\u0119pczej, bo nie jest mo\u017cliwe, aby\u015bmy nic nie wiedzieli o tym, co si\u0119 dzieje u przedstawicieli drugiej strony, jak oni si\u0119 zachowuj\u0105, jak reaguj\u0105, a w oparciu o ten film nic w\u0142a\u015bciwie o drugiej stronie nie wiemy, te postacie przeciwnika zachowuj\u0105 si\u0119 jak mumie.<\/p>\n\n\n\n

red. Wielu\u0144ski<\/p>\n\n\n\n

Wydaje mi si\u0119, \u017ce jest czym\u015b obra\u017aliwym dla Pana Wionczka, \u017ce ka\u017cdy z moich przedm\u00f3wc\u00f3w m\u00f3wi\u0142, \u017ce to jest film bardzo potrzebny, bo takie okre\u015blenie sugeruje niewielkie warto\u015bci artystyczne tego filmu, a tymczasem ten film ma warto\u015bci niew\u0105tpliwe, a Pan Wionczek wyst\u0119puje w charakterze jedynego, kamikaze. Uwa\u017cam, \u017ce jest to film sprawnie zrealizowany, z wyra\u017anie zarysowanymi postaciami, \u017ce jest on dobrze grany, szczeg\u00f3lnie przez Pana Braszk\u0119, kt\u00f3ry stworzy\u0142 kreacj\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Jest to film gorzki i chyba ten przymiotnik jest najbardziej tutaj pasuj\u0105cy. To jest film podejmuj\u0105cy tematyk\u0119 szersz\u0105, nie ogranicza si\u0119 on do problem\u00f3w Szostaka i jego rodziny. Znam takich ludzi, kt\u00f3rzy nie potrafi\u0105 zrozumie\u0107 do tej pory, dlaczego tak\u0105 monet\u0105 trzeba by\u0142o za te sprawy zap\u0142aci\u0107. To jest film rzeczywi\u015bcie o bardzo wa\u017ckich, gorzkich sprawach. Nie zg\u0142aszam \u017cadnych uwag kolaudacyjnych i chcia\u0142bym Panu Wionczkowi z okazji realizacji tego filmu pogratulowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

ob. Majchrowski<\/p>\n\n\n\n

Chcia\u0142bym powiedzie\u0107 tak, \u017ce obejrza\u0142em Godno\u015b\u0107<\/em>, \u017ce obejrza\u0142em Czas nadziei<\/em>, oba te filmy pomog\u0142y mi w weryfikacji wydarze\u0144, jakie mia\u0142y miejsce w tych trudnych czasach. Widz\u0119 w filmie dzisiaj obejrzanym post\u0119p w stosunku do Godno\u015bci<\/em>. Uwa\u017cam, \u017ce to jest film artystyczny, \u017ce jest to film sprawiedliwy poprzez si\u0119ganie do prawdy artystycznej i pokazuje on nie tylko dramat rodziny robotniczej, ale pokazuje ogromny dramat spo\u0142eczny, kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c prze\u017cyli ci, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 film odbierali. Zar\u00f3wno Pan Wionczek, jak i autor scenariusza zrobili to, co mo\u017cna by\u0142o zrobi\u0107, i za to nale\u017c\u0105 si\u0119 im s\u0142owa pochwa\u0142y. Poniewa\u017c film ma jednak pewne s\u0142abo\u015bci, to nie widz\u0119 mo\u017cliwo\u015bci, aby je zmieni\u0107. To jest film szeroko pokazuj\u0105cy tamte czasy i s\u0105dz\u0119, \u017ce dobrze si\u0119 sta\u0142o, \u017ce tak\u0105 tematyk\u0105 kinematografia zainteresowa\u0142a si\u0119.<\/p>\n\n\n\n

prof. Jankowski<\/p>\n\n\n\n

Powt\u00f3rz\u0119, \u017ce jest to film bardzo potrzebny, ale to nie oznacza, \u017ce w ten spos\u00f3b weryfikuj\u0119 warto\u015bci artystyczne tego filmu. Po prostu potwierdzam ten fakt, a w tym stwierdzeniu nie znajduj\u0105 si\u0119 \u017cadne oceny negatywne. Chcia\u0142em te\u017c podkre\u015bli\u0107, \u017ce w samym pocz\u0105tku filmu jest zachowany pewien umiar w pokazaniu likwidacji tego strajku w fabryce. Rzeczywi\u015bcie by\u0142y to sytuacje niezwykle trudne, a sceny te poprowadzone zosta\u0142y w spos\u00f3b taktowny, z umiarem, ale wydaje mi si\u0119, \u017ce nie mo\u017cna tego powiedzie\u0107 o wszystkich scenach tego filmu, bo autorzy pos\u0142u\u017cyli si\u0119 stereotypami. Jest faktem, \u017ce nic nie mo\u017cemy powiedzie\u0107 na temat drugiej strony tego konfliktu, bo je\u017celi w tej chwili m\u00f3wimy o tym, \u017ce byli w du\u017cej mierze to ludzie manipulowani czy oszukiwani, to na ten temat w filmie nic nie zosta\u0142o powiedziane, bo nie mo\u017cemy bazowa\u0107 na dra\u017cni\u0105cej symbolice, kt\u00f3ra ma pokazywa\u0107 t\u0119 drug\u0105 stron\u0119, jak chocia\u017cby te pomara\u0144cze. Nawet je\u017celi jest to prawd\u0105, to nie wystarczy bazowa\u0107 na tego rodzaju przes\u0142ankach, bo na pewno jedzenie pomara\u0144czy tych ludzi nie dyskwalifikuje. Dlatego trudno jest mi te sceny przyj\u0105\u0107 i traktowa\u0107 je jako post\u0119powanie wiele m\u00f3wi\u0105ce o drugiej stronie. Dlatego radzi\u0142bym t\u0119 migawk\u0119 z pomara\u0144czami zlikwidowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Nie wiem, czy dobra jest posta\u0107 tego aktywisty Solidarno\u015bci, kt\u00f3ry mo\u017ce nasuwa\u0107 podobie\u0144stwo z Indianinem. Mamy jeszcze szereg scen pos\u0142uguj\u0105cych si\u0119 tego rodzaju symbolik\u0105. Nie wiem, czy s\u0105 one niezb\u0119dne? Chcia\u0142em te\u017c przypomnie\u0107 scen\u0119 z mercedesem, w kt\u00f3rym siedzi ten doradca czy dzia\u0142acz. Wed\u0142ug mnie to s\u0105 jakie\u015b symbole z innej parafii i nie wiem, czy w tym filmie nale\u017ca\u0142oby si\u0119 nimi pos\u0142ugiwa\u0107, bo dzia\u0142aj\u0105 one w spos\u00f3b dezorientuj\u0105cy. Nie przekonuj\u0105 mnie te\u017c te sceny awanturnicze z udzia\u0142em m\u0142odzie\u017cy, kt\u00f3re maj\u0105 symbolizowa\u0107 spos\u00f3b dzia\u0142ania Solidarno\u015bci. Dlatego uwa\u017cam, \u017ce symbolika jest tutaj nadu\u017cywana, \u017ce nie wnosi ona niczego do tre\u015bci tego filmu, a przeszkadza w jego nale\u017cytym odbiorze.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Plakat Czasu nadziei<\/em>. Autor Jakub Erol. \u0179r\u00f3d\u0142o: GaPla FINA<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

re\u017c. Jakubowska<\/p>\n\n\n\n

Film jest rzeczywi\u015bcie bardzo prawid\u0142owy i musz\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce ta prawid\u0142owo\u015b\u0107 troch\u0119 przeszkadza\u0142a mi w jego odbiorze. Je\u017celi chodzi o sceny rodzinne, to s\u0105 one zgrupowane wok\u00f3\u0142 tego kuchennego sto\u0142u, ale te dialogi nic nowego do spraw najwa\u017cniejszych nie wnosz\u0105. Zastanawiam si\u0119 te\u017c nad tym, czy w taki spos\u00f3b powinna wygl\u0105da\u0107 rodzina tego robotnika, bo na pewno nie s\u0105 to ludzie ciekawi, nie s\u0105 to indywidualno\u015bci, bo ka\u017cd\u0105 z tych postaci mo\u017cna scharakteryzowa\u0107 za pomoc\u0105 jednego przymiotnika, a wiadomo, \u017ce do bohater\u00f3w filmu przywi\u0105zujemy si\u0119 wtedy, je\u017celi s\u0105 oni lud\u017ami ciekawymi, wielostronnymi. Ukazanie postaw tych cz\u0142onk\u00f3w rodziny jest zbyt uproszczone. Wiadomo, \u017ce mieszkaj\u0105 oni pod jednym dachem, ale czy te r\u00f3\u017cnice postaw nie s\u0105 nadmierne? Je\u017celi powiedzia\u0142am, \u017ce bardzo \u0142atwo jest postacie scharakteryzowa\u0107, \u017ce s\u0105 one zbyt jednostronne, \u017ce s\u0105 mi\u0119dzy nimi zbyt wielkie r\u00f3\u017cnice, to s\u0105dz\u0119, \u017ce przez takie postawy zatracamy autentyczno\u015b\u0107 tej rodziny i mnie to bardzo przeszkadza\u0142o w odbiorze filmu. To tyle.<\/p>\n\n\n\n

red. Kuszewski<\/p>\n\n\n\n

Przede wszystkim chcia\u0142bym wyrazi\u0107 pe\u0142ne uznanie dla autora scenariusza i re\u017cysera filmu za determinacj\u0119, z jak\u0105 dr\u0105\u017c\u0105 nies\u0142ychanie skomplikowane i bolesne problemy. Musz\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce tym bardziej godna jest podziwu ta determinacja, bo zaprezentowany punkt widzenia spotka\u0142 si\u0119 z bardzo ostr\u0105 reakcj\u0105 przeciwnika, ale uwa\u017cam, \u017ce te tematy s\u0105 nies\u0142ychanie wa\u017cne z punktu widzenia osi\u0105gni\u0119cia r\u00f3wnowagi psychicznej przez spo\u0142ecze\u0144stwo i s\u0105 one niejako pr\u00f3b\u0105 porz\u0105dkowania naszego \u015bwiata. Film pokazuje te wydarzenia zobaczone z perspektywy Szostaka i to jest powodem, dla kt\u00f3rego koncentruje si\u0119 on niejako na sprawach zewn\u0119trznych. A poza tym dochodzi tutaj do g\u0142osu temperament dokumentalisty, jakim jest Pan Wionczek, kt\u00f3ry opisuje rzeczywisto\u015b\u0107 poprzez jej warstw\u0119 zewn\u0119trzn\u0105, poprzez zobaczenie niejako tych spraw na wprost, a nie poprzez dr\u0105\u017cenie spraw wewn\u0119trznych, i dlatego nie ogl\u0105damy tych dw\u00f3ch stron konfliktu, a niejako jedn\u0105 stron\u0119 tego konfliktu, chocia\u017c nikt z nas nie ma w\u0105tpliwo\u015bci co do tego, \u017ce ten konflikt ma rozmaite strony.<\/p>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce ocieramy si\u0119 w niekt\u00f3rych scenach o sprawy dotycz\u0105ce r\u00f3wnie\u017c i tej drugiej strony, ale mo\u017cna by\u0142oby domaga\u0107 si\u0119 dowarto\u015bciowania dzia\u0142a\u0144 jednej i drugiej strony, ale w momencie, kiedy dosz\u0142o do stanu wojennego, to wiadomo, \u017ce by\u0142o to czym\u015b spowodowane, \u017ce przemawia\u0142y za tym okre\u015blone racje. Wiadomo, \u017ce zaprzepaszczenie racji tej drugiej strony nie obywa si\u0119 bez ofiar, \u017ce tego rodzaju dzia\u0142ania jak stan wojenny nie odbywaj\u0105 si\u0119 bez strat, a wi\u0119c te sceny poszczeg\u00f3lne nasuwaj\u0105 nam szereg refleksji, chocia\u017c nie mamy w\u0105tpliwo\u015bci co do tego, kto osi\u0105gn\u0105\u0142 sukces, ale sukces nie jest wcale tak \u0142atwy, nie jest on zas\u0142ug\u0105 tylko jednostek, kt\u00f3re wykonywa\u0142y swoje zadania. Wiadomo, \u017ce dzia\u0142ania jednostek by\u0142y pokierowane przez parti\u0119, \u017ce jej nale\u017cy przyzna\u0107 osi\u0105gni\u0119te zwyci\u0119stwo. Po prostu zosta\u0142y wykonane okre\u015blone zadania, ale wykonane przez ludzi, kt\u00f3rzy nie byli tylko narz\u0119dziem dzia\u0142ania, ale wykonywali te zadania z pe\u0142n\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105. R\u00f3wnie\u017c te dzia\u0142ania, aczkolwiek w innym okresie, przypad\u0142y Szostakowi i one rzutowa\u0142y na jego losy. Nie jestem przekonany, czy ten film dotrze do os\u00f3b niech\u0119tnych, czy odbior\u0105 one te sprawy w spos\u00f3b jednoznaczny, bo s\u0105 to sprawy z zakresu wielkiej polityki, sprawy trudne, ale m\u00f3wi\u0107 o nich trzeba. To, \u017ce powiedzia\u0142em, \u017ce nie do wszystkich ten film dotrze, \u017ce nie wszystkich przekona \u2013 m\u00f3wi\u0119 ze smutkiem, ale trzeba by\u0142oby na te procesy spojrze\u0107 niejako z perspektywy, traktowa\u0107 te sprawy jako wype\u0142nienie pewnego obowi\u0105zku wobec wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, kt\u00f3r\u0105 trzeba utrwali\u0107. Uwa\u017cam, \u017ce powinni\u015bmy do\u0142o\u017cy\u0107 stara\u0144, a\u017ceby film znalaz\u0142 si\u0119 w szerokim odbiorze i w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci, aby spotka\u0142 si\u0119 z szerok\u0105 aprobat\u0105, chocia\u017c w tym momencie m\u00f3wi\u0119 o moich nadziejach i pragnieniach.<\/p>\n\n\n\n

I jeszcze jedna mo\u017cliwo\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 nale\u017ca\u0142oby rozwa\u017cy\u0107 \u2013 ot\u00f3\u017c skoro tak si\u0119 rozwijaj\u0105 te sprawy, czy nie nale\u017ca\u0142oby pomy\u015ble\u0107 o realizacji trzeciej cz\u0119\u015bci tego filmu\u2026 (Re\u017c. Por\u0119ba: Wzi\u0119li\u015bmy ju\u017c to pod uwag\u0119.) Wtedy mieliby\u015bmy obraz pe\u0142niejszy, mo\u017cna by\u0142oby w nim powiedzie\u0107 wi\u0119cej prawd, kt\u00f3re nie zmie\u015bci\u0142y si\u0119 w dw\u00f3ch cz\u0119\u015bciach. Dlatego wypowiadam si\u0119 za zrealizowaniem trzeciej cz\u0119\u015bci tego filmu.<\/p>\n\n\n\n

re\u017c. Rybkowski<\/p>\n\n\n\n

Kto jest autorem tego scenariusza?<\/p>\n\n\n\n

re\u017c. Por\u0119ba<\/p>\n\n\n\n

Jerzy Grzymkowski, kt\u00f3ry jest teraz w Moskwie.<\/p>\n\n\n\n

re\u017c. Rybkowski<\/p>\n\n\n\n

Uwa\u017cam, \u017ce scenarzysta u\u0142atwi\u0142 sobie zadanie, bo podobny utw\u00f3r napisa\u0142 Kruczkowski, chocia\u017c dotyczy\u0142 on innego okresu, ale z tego wynika, \u017ce historia powtarza si\u0119. Troch\u0119 \u017ca\u0142uj\u0119, \u017ce nie powiedziano wyra\u017anie, \u017ce ten scenariusz jest nawi\u0105zaniem do utworu Kruczkowskiego, szczeg\u00f3lnie chodzi mi o dzieje g\u0142\u00f3wnego bohatera i wyg\u0142aszane przez niego monologi. W dniu wczorajszym ogl\u0105da\u0142em na kolaudacji film, kt\u00f3ry przyj\u0105\u0142em troch\u0119 z mieszanymi uczuciami, ale raczej film ten mi si\u0119 podoba\u0142 i og\u00f3lnie zosta\u0142 przyj\u0119ty ciep\u0142o na tej sali. Je\u017celi chodzi o dzisiejszy film, to musimy liczy\u0107 si\u0119 z tym, \u017ce jest on ulokowany w okre\u015blonej konwencji, ale Bohater roku<\/em> by\u0142 te\u017c filmem politycznym, by\u0142 te\u017c ulokowany w okre\u015blonej konwencji. Je\u017celi por\u00f3wnam warsztat jednego i drugiego re\u017cysera, to istnieje tutaj ogromna r\u00f3\u017cnica. Tote\u017c bior\u0105c pod uwag\u0119 te dwa filmy, uwa\u017cam, \u017ce jest w nich jakie\u015b g\u0142\u0119bokie podobie\u0144stwo, i to mnie cieszy, bo filmy m\u00f3wi\u0105 o pewnym okresie naszego \u017cycia, \u017cycia naszego spo\u0142ecze\u0144stwa, przyczyniaj\u0105 si\u0119 one do tego, \u017ce nasuwaj\u0105 nam si\u0119 pewne refleksje na temat okresu, w jakim \u017cyjemy.<\/p>\n\n\n\n

Zabieraj\u0105c g\u0142os we wczorajszej dyskusji, Pan prof. Jankowski powiedzia\u0142, \u017ce jest to film potrzebny, ale s\u0105dz\u0119, \u017ce r\u00f3wnie\u017c potrzebny jest film dzisiejszy, bo filmy te m\u00f3wi\u0105 o podejmowaniu wyboru i to niezale\u017cnie od tego, po jakiej stronie i kto si\u0119 opowiada. Uwa\u017cam, \u017ce w jednym i drugim filmie mamy kawa\u0142ek prawdy o naszym \u017cyciu, chocia\u017c s\u0105 to filmy z kra\u0144cowych pozycji, ale je\u017celi zauwa\u017cam w nich jakie\u015b wsp\u00f3lne cechy, to jest w tym co\u015b pozytywnego, bo okazuje si\u0119, \u017ce potrafimy patrze\u0107 na wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107, a poniewa\u017c nie s\u0105 one pozbawione gorzkich refleksji, to jednak o tych sprawach m\u00f3wimy bez piany na ustach. S\u0105 w tych filmach rzeczy kol\u0105ce, rzeczy nieprzyjemne, ale tak trzeba m\u00f3wi\u0107 o tematach wsp\u00f3\u0142czesnych. O ile wczoraj by\u0142a taka atmosfera, \u017ce wyra\u017cali\u015bmy obawy, czy tamten film p\u00f3jdzie na ekrany, to dzisiaj jestem zdania, \u017ce trzeba doprowadzi\u0107 do tego, a\u017ceby i ten, i tamten film pu\u015bci\u0107 jak najszybciej na ekrany, bo m\u00f3wi\u0105 one o sprawach naprawd\u0119 wa\u017cnych, o sprawach powa\u017cnych, wyja\u015bniaj\u0105 je i dlatego mo\u017cna je traktowa\u0107 na zasadzie lekcji historii.<\/p>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie, je\u017celi m\u00f3wimy o wczorajszym filmie, to zawiera on du\u017cy \u0142adunek emocjonalny, natomiast w przypadku tego filmu nie mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o tym du\u017cym \u0142adunku emocji, chocia\u017c niekt\u00f3re partie tego filmu prze\u017cywa si\u0119 mocno, s\u0105 one ciekawe od strony aktorskiej, ale s\u0105 te\u017c i takie partie, kt\u00f3re s\u0105 nu\u017c\u0105ce. Chwilami zapominamy o tym, \u017ce realizuj\u0105c film, musimy bra\u0107 pod uwag\u0119 wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 widza, no\u015bno\u015b\u0107 i atrakcyjno\u015b\u0107 danego filmu. Dlatego by\u0142bym za tym, a\u017ceby niekt\u00f3re partie tego filmu przepatrze\u0107. To wynika niejednokrotnie z rzeczy zupe\u0142nie prostych, poniewa\u017c re\u017cyser stoi przed ukazaniem pewnych scen, kt\u00f3rych do ko\u0144ca nie trzeba wyja\u015bnia\u0107, ale nie zawsze jego stanowisko jest s\u0142uszne, bo jednak ten brak wyja\u015bnienia nie robi filmowi dobrze, bo c\u00f3\u017c z tego, \u017ce my wszystkie te sprawy znamy, ale czasem nawet trzeba postawi\u0107 kropk\u0119 nad \u201ei\u201d. Na pewno niepotrzebne s\u0105 powt\u00f3rzenia, kt\u00f3re przed\u0142u\u017caj\u0105 tylko film. Mo\u017cna tutaj m\u00f3wi\u0107 o pewnych mankamentach warsztatowych, chocia\u017c kol. Wionczek jest dojrza\u0142ym re\u017cyserem, kt\u00f3ry respektuje zasady sztuki filmowej, ale wola\u0142bym, a\u017ceby ten film w niekt\u00f3rych partiach by\u0142 ciekawszy, bardziej no\u015bny emocjonalnie. Oczywi\u015bcie gratuluj\u0119 re\u017cyserowi odwagi podj\u0119cia tego bardzo trudnego tematu, ale by\u0142bym za tym, aby zlikwidowa\u0107 nadmierne zawi\u0142o\u015bci i przez to podnie\u015b\u0107 stron\u0119 emocjonaln\u0105 filmu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Jan Rybkowski. Autor: Jerzy Troszczy\u0144ski. Prawa: Filmoteka Narodowa \u2013 Instytut Audiowizualny<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

re\u017c. Por\u0119ba<\/p>\n\n\n\n

My\u015bl\u0119, \u017ce bardzo dobrze si\u0119 dzieje, \u017ce du\u017ca szczero\u015b\u0107 pojawia si\u0119 na naszej sali. Zar\u00f3wno Grzymkowski, jak i re\u017c. Wionczek patrz\u0105 na wiele spraw rozgrywaj\u0105cych si\u0119 w tamtym okresie z perspektywy Zaliwskiego, bo to jest perspektywa cz\u0142owieka, kt\u00f3ry szczeg\u00f3lnie intensywnie prze\u017cywa\u0142 tamten okres. Mnie si\u0119 ten okres kojarzy z dzia\u0142aniami pani Agnieszki Holland, kt\u00f3ra wraz ze swoim sztabem wyst\u0119powa\u0142a w charakterze Savonaroli, i chcia\u0142em powiedzie\u0107, \u017ce ja w tym czasie te\u017c by\u0142em na spotkaniu w Stoczni, gdzie mia\u0142em okazj\u0119 prezentowa\u0107 swe racje wobec tysi\u0105ca robotnik\u00f3w, i nadal twierdz\u0119, \u017ce wcale wtedy tak bardzo trudno nie by\u0142o uzyska\u0107 porozumienia mimo euforii, z jak\u0105 wtedy spotyka\u0142a si\u0119 Solidarno\u015b\u0107. Mo\u017cna by\u0142o si\u0119 porozumie\u0107 wtedy, kiedy m\u00f3wi\u0142o si\u0119 rzeczywi\u015bcie polskim j\u0119zykiem i w kategoriach troski o kraj. Nawet wtedy mo\u017cna by\u0142o si\u0119 porozumie\u0107, kiedy przeszkadzali nam panowie Franczukowie. My\u015bl\u0119, \u017ce potrzebny nam by\u0142 film o robotnikach, o ich nastawieniu i to w momencie, kiedy znajdowali\u015bmy si\u0119 w tak trudnym i z\u0142o\u017conym okresie.<\/p>\n\n\n\n

Trudno wymaga\u0107, a\u017ceby na ten temat stworzone zosta\u0142o arcydzie\u0142o, bo arcydzie\u0142a nigdy nie powstaj\u0105 wtedy, kiedy zak\u0142ada si\u0119, \u017ce maj\u0105 one powsta\u0107, a powstaj\u0105 one wtedy, kiedy nie s\u0105 zamierzone. Dlatego zawsze z uznaniem przyjmuj\u0119 skromno\u015b\u0107 tw\u00f3rcy, ale tw\u00f3rcy, kt\u00f3ry nie jest nastawiony na stworzenie arcydzie\u0142a, ale kiedy przyjmuje on do realizacji temat polityczny i d\u0105\u017cy do ukazania prawdy. Z pewno\u015bci\u0105, je\u017celi kto\u015b za dobre par\u0119 lat b\u0119dzie chcia\u0142 dowiedzie\u0107 si\u0119 o tym, co si\u0119 dzia\u0142o w Polsce w latach 80., to si\u0119gniemy do film\u00f3w Wionczka, kt\u00f3re na pewno s\u0105 filmami uczciwymi, kt\u00f3re pokazuj\u0105 te wydarzenia w spos\u00f3b zrozumia\u0142y \u2013 i to jest godne podkre\u015blenia. Nie jest mo\u017cliwe, a\u017ceby robi\u0107 taki film w kategoriach sztandarowych, bo za ma\u0142o czasu up\u0142yn\u0119\u0142o od tych wydarze\u0144, ale w realizowanym filmie widzimy, jak\u0105 rol\u0119 spe\u0142nia partia, \u017ce jej cz\u0142onkowie s\u0105 lud\u017ami pe\u0142nymi ofiarno\u015bci, ale szczeg\u00f3lnie wa\u017cne jest to, \u017ce film ten jest dowodem prawdy o minionym okresie czasu. Wiadomo, \u017ce by\u0142y to czasy\u2026 \u017ce je\u017celi nad nimi si\u0119 zastanowimy, to staj\u0105 nam w\u0142osy d\u0119ba. Dlatego dobrze si\u0119 sta\u0142o, \u017ce pokazane zosta\u0142y te czasy, \u017ce pokazani zostali r\u00f3\u017cni bohaterowie tego okresu. Je\u017celi mi\u0119dzy tymi bohaterami wyst\u0119puj\u0105 r\u00f3\u017cnice pogl\u0105d\u00f3w, to jednak ka\u017cdy ma przekonanie, \u017ce ci bohaterowie ponosz\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 nie tylko za swoje \u017cycie, ale w og\u00f3le za to wszystko, co si\u0119 wok\u00f3\u0142 nich dzieje.<\/p>\n\n\n\n

Ten film jest kontynuowaniem Godno\u015bci<\/em>. Rzeczywi\u015bcie Godno\u015b\u0107<\/em> spotyka\u0142a si\u0119 z okre\u015bleniem, \u017ce jest to film schematyczny, ale zarazem Godno\u015b\u0107<\/em> w telewizji odnios\u0142a ogromny sukces i tego sukcesu nale\u017ca\u0142oby si\u0119 w\u0142a\u015bnie dopatrywa\u0107 w tym, \u017ce film w spos\u00f3b zadziwiaj\u0105cy m\u00f3wi prawd\u0119. Dzisiaj prof. Jankowski m\u00f3wi\u0142 o tym, \u017ce film pomija postawy drugiej strony, \u017ce zbyt ma\u0142o m\u00f3wi o stronie przeciwnej, ale na ten film trzeba patrze\u0107 jako na kontynuacj\u0119 Godno\u015bci<\/em>, a tam pokazywano przewodnicz\u0105cego Solidarno\u015bci jako uczciwego, sympatycznego cz\u0142owieka. Ten film jest kontynuacj\u0105 tego punktu widzenia, bo nie ma mowy tutaj o ukazywaniu uczu\u0107 nienawi\u015bci, bo takich uczu\u0107 nie by\u0142o w\u015br\u00f3d robotnik\u00f3w Stoczni. Natomiast widzimy ludzi, kt\u00f3rzy jeszcze si\u0119 szarpi\u0105, kt\u00f3rzy nie dokonali wyboru do ko\u0144ca.<\/p>\n\n\n\n

Przyk\u0142adem tego, kt\u00f3ry dokona\u0142 wyboru, jest syn Szostaka \u2013 on m\u00f3wi o swoim nastawieniu do spraw otaczaj\u0105cej go rzeczywisto\u015bci w spos\u00f3b niedwuznaczny. Jest to okres, kiedy ten cz\u0142owiek czuje si\u0119 przegrany, ale w trzeciej cz\u0119\u015bci stanie on na nogi, bo musia\u0142 on dokona\u0107 wyboru i dokona\u0142 tego wyboru, a w dzisiaj ogl\u0105danym filmie m\u00f3wi on wyra\u017anie o tym, \u017ce dozna\u0142 wstrz\u0105su, kiedy ojciec zosta\u0142 wyrzucony z pracy. Orientujemy si\u0119, \u017ce nie chce si\u0119 on wpl\u0105tywa\u0107 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 konspiracyjn\u0105. Je\u017celi s\u0105 sceny, kiedy m\u0142odzi ludzie obrzucaj\u0105 milicj\u0119 kamieniami, to jest to dramatyczna prawda, bo jest faktem, \u017ce m\u0142odzie\u017c w pochodzie 1-majowym w czasie stanu wojennego w\u0142a\u015bnie tak si\u0119 zachowywa\u0142a. Zarazem wiemy, \u017ce te sprawy w tym okrasie by\u0142y nie do rozstrzygni\u0119cia.<\/p>\n\n\n\n

Chcia\u0142bym te\u017c powiedzie\u0107 par\u0119 s\u0142\u00f3w o stronie artystycznej tego filmu. Czego\u015b tutaj nie rozumiem, bo uwa\u017cam, \u017ce najbardziej zwyci\u0119sko z 40-letniej tw\u00f3rczo\u015bci filmowej polskiej kinematografii wyszed\u0142 re\u017c. Buczkowski, kt\u00f3ry opowiada\u0142 swe filmy j\u0119zykiem najbardziej prostym, najbardziej zrozumia\u0142ym, kt\u00f3ry by\u0142 krytykowany przez \u015brodowisko, wr\u0119cz przez nie lekcewa\u017cony, a tymczasem jego filmy po latach s\u0105 ogl\u0105dane, i to ch\u0119tnie ogl\u0105dane. S\u0105dz\u0119, \u017ce podobnie robi swe filmy re\u017c. Wionczek, kt\u00f3ry jest jako re\u017cyser bardzo skromny, kt\u00f3ry robi swe filmy w spos\u00f3b zrozumia\u0142y, kt\u00f3ry nie ucieka przed trudnymi tematami, kt\u00f3ry si\u0119ga do czas\u00f3w skomplikowanych, ale prezentowane przez niego tre\u015bci s\u0105 r\u00f3wnie\u017c jasne, zrozumia\u0142e. S\u0105dz\u0119, \u017ce w tym kierunku powinni\u015bmy zmierza\u0107 jako kinematografia, bo absolutnie nie uwa\u017cam, \u017ce nasza przysz\u0142o\u015b\u0107 to takie filmy, jakie robi Kr\u00f3likiewicz. W przypadku re\u017c. Wionczka forma odpowiada prezentowanym tre\u015bciom i nie mamy w\u0105tpliwo\u015bci co do tego, \u017ce te tre\u015bci zostan\u0105 doprowadzone do \u015bwiadomo\u015bci odbiorcy. Warto zaznaczy\u0107 i to, \u017ce nie mamy tak wielu scenariuszy film\u00f3w, kt\u00f3re pretendowa\u0142yby do arcydzie\u0142, ale wiemy, \u017ce d\u0142uga jest droga dochodzenia do arcydzie\u0142 i mo\u017ce ona poprowadzi\u0107 przez dyskusje.<\/p>\n\n\n\n

re\u017c. Wionczek<\/p>\n\n\n\n

Jestem, jako autor filmu siedz\u0105cy na tej sali, w trudnej sytuacji, bo pa\u0144stwo patrzycie na film poprzez pryzmat w\u0142asnych do\u015bwiadcze\u0144, dopatrujecie si\u0119 w nim niedostatk\u00f3w, macie troch\u0119 inne spojrzenie na te sprawy ni\u017c ja, bo jako re\u017cyser pragn\u0105\u0142bym, a\u017ceby film by\u0142 jeszcze lepszy, ale nie jest to zawsze mo\u017cliwe, a poza tym jest rzecz\u0105 naturaln\u0105, \u017ce w rachub\u0119 wchodz\u0105 subiektywne oceny. Zgadzam si\u0119 z dyskutantami, \u017ce kiedy film m\u00f3wi o trudnych czasach i o trudnych sytuacjach, to mo\u017cna je widzie\u0107 rozmaicie i nie zawsze trzeba si\u0119 zgadza\u0107 z autorem. Dlaczego tak si\u0119 dzieje? Ot\u00f3\u017c jest to charakterystyczne dla ka\u017cdej ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3ra powoduje zr\u00f3\u017cnicowane opinie, i tylko ksi\u0105\u017cki z zakresu klasyki spotykaj\u0105 si\u0105 z jednoznaczn\u0105 opini\u0105, chocia\u017c te\u017c nie zawsze. Zawsze najwi\u0119cej zr\u00f3\u017cnicowanych zda\u0144 powoduj\u0105 i ksi\u0105\u017cki, i filmy, kt\u00f3re dotycz\u0105 tematyki wsp\u00f3\u0142czesnej. Tote\u017c, m\u00f3wi\u0105c o literaturze, chcia\u0142em powiedzie\u0107, \u017ce przeczyta\u0142em wszystko, co dotyczy problematyki ostatnich lat, w\u0142\u0105cznie z Rokiem w trumnie<\/em> Bratnego, przeczyta\u0142em te\u017c ksi\u0105\u017ck\u0119 Ko\u017aniewskiego, znam kilka nielicznych film\u00f3w, w kt\u00f3rych jest mowa o stanie wojennym.<\/p>\n\n\n\n

Do ksi\u0105\u017cek tych mam niejednakowy stosunek, tak jak nie mog\u0119 si\u0119 zgodzi\u0107 z takim ukazaniem tych wydarze\u0144 w filmach. Dzisiaj ogl\u0105dany film jest drug\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 Godno\u015bci<\/em>. Na pewno inaczej patrz\u0105 na ten film osoby, kt\u00f3re widzia\u0142y pierwsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107, bo tam wiele spraw zosta\u0142o rozstrzygni\u0119tych, o jakie dzisiaj dopominaj\u0105 si\u0119 dyskutanci. Jestem przekonany, \u017ce gdyby jednocze\u015bnie by\u0142a wy\u015bwietlana I i II cz\u0119\u015b\u0107 tego filmu, to mieliby\u015bmy ca\u0142kowit\u0105 jasno\u015b\u0107, nie by\u0142oby tych niedopowiedze\u0144. Film podejmuje w\u0105tek rodziny robotniczej i podejmuje wszystkie problemy polityczne tego okresu. Wiadomo, \u017ce Szostak, mimo tego, \u017ce nie pracuje, nie \u017cyje w pr\u00f3\u017cni. Chcia\u0142em przypomnie\u0107, \u017ce kolaudacja pierwszego filmu odby\u0142a si\u0119 dwa lata temu na tej sali i przypominam sobie doskonale g\u0142osy w dyskusji, kt\u00f3re sprowadza\u0142y si\u0119 do tego, \u017ce szkoda, \u017ce jest to film o robotniku i o jego rodzinie. Dzisiaj te\u017c us\u0142ysza\u0142em podobne zarzuty, \u017ce ta rodzina robotnicza charakteryzuje si\u0119 ograniczon\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105, ale przecie\u017c to jest film, kt\u00f3ry m\u00f3wi o dramacie narodowym, i nie jest powiedziane, \u017ce ten dramat prze\u017cywali tylko ludzie na wy\u017cszym poziomie, bo dotyka\u0142 on wszystkich, chocia\u017c nie wszyscy zajmuj\u0105 si\u0119 sprawami polityki.<\/p>\n\n\n\n

Nie mog\u0119 w ka\u017cdym razie przyj\u0105\u0107 tego zarzutu, bo uwa\u017cam, \u017ce jest on g\u0142\u0119boko nies\u0142uszny, bo dramat w r\u00f3wnej mierze dotkn\u0105\u0142 rodziny robotnicze, jak i rodziny inteligenckie, i to nawet w przypadku, je\u017celi nie mia\u0142y one powi\u0105za\u0144 z dzia\u0142aniami o charakterze politycznym. Nigdy nie my\u015bla\u0142em o tym, \u017ce stworz\u0119 film, kt\u00f3ry b\u0119dzie arcydzie\u0142em. Po prostu tak do moich film\u00f3w nie podchodz\u0119 \u2013 mam wytyczony cel, ale zrobienie filmu lepszego czy gorszego zale\u017cy od wielu element\u00f3w. Ale nawet szacuj\u0105c m\u00f3j film bardzo ostro, nie zniech\u0119cicie mnie Pa\u0144stwo do realizacji dalszych film\u00f3w, je\u017celi b\u0119d\u0119 czu\u0142 dan\u0105 tematyk\u0119 i dany materia\u0142 filmowy i b\u0119d\u0119 chcia\u0142 taki film zrealizowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Jedna rzecz mnie dotkn\u0119\u0142a ze strony Pa\u0144stwa, a mianowicie stwierdzenie, \u017ce jest to film potrzebny. Takie okre\u015blenie jest chyba niew\u0142a\u015bciwe odno\u015bnie tego filmu, kt\u00f3ry jest drugim filmem dotycz\u0105cym tego dramatycznego okresu. Pokaza\u0142em sprawy konfliktowe w taki spos\u00f3b, jak je widzia\u0142em, stara\u0142em si\u0119 pokaza\u0107 je jak najbardziej uczciwie i nie mia\u0142em w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce podj\u0105\u0142em dramat wsp\u00f3\u0142czesny, kt\u00f3ry wszyscy prze\u017cyli\u015bmy, ale zrozumia\u0142e, \u017ce ka\u017cdy na w\u0142asny spos\u00f3b. Je\u017celi twierdzicie Pa\u0144stwo, \u017ce jest ten film tylko potrzebny, to uwa\u017cam, \u017ce w ten spos\u00f3b dajecie wyraz dezaprobaty dla jego walor\u00f3w artystycznych, a nawet nie wiem, czy w ten spos\u00f3b nie okazujecie Pa\u0144stwo niech\u0119ci do tego, aby powstawa\u0142y nasze filmy wsp\u00f3\u0142czesne na tematy bardzo ostre. Uwa\u017cam, \u017ce filmy wsp\u00f3\u0142czesne s\u0105 bardzo potrzebne i nie musz\u0119 tutaj t\u0142umaczy\u0107, \u017ce ich realizacja jest szczeg\u00f3lnie utrudniona, bo wyobra\u017cacie sobie Pa\u0144stwo, jak trudno by\u0142o mi znale\u017a\u0107 ludzi, kt\u00f3rzy pracowaliby w ekipie tego filmu, jak trudno by\u0142o mi znale\u017a\u0107 aktor\u00f3w, i tych trudno\u015bci nie ukrywam. Spotyka\u0142em si\u0119 z odmowami ze strony pracownik\u00f3w pomocniczo-tw\u00f3rczych, kt\u00f3rzy t\u0142umaczyli mi, \u017ce nie chc\u0105 ze mn\u0105 pracowa\u0107 dlatego, \u017ce jestem re\u017cimowym re\u017cyserem. Uwa\u017cali oni, \u017ce wsp\u00f3\u0142praca ze mn\u0105 jest dla nich szkodliwa.<\/p>\n\n\n\n

Chcia\u0142em te\u017c zakomunikowa\u0107 Pa\u0144stwu, \u017ce Godno\u015b\u0107<\/em> by\u0142a filmem pokazywanym od Kaukazu po Londyn. Spotyka\u0142em si\u0119 z objawami sympatii ze strony tw\u00f3rc\u00f3w z kraj\u00f3w socjalistycznych, kt\u00f3rzy akceptowali m\u00f3j film i twierdzili, \u017ce jest to najwa\u017cniejszy film, jaki powsta\u0142 w ostatnim okresie czasu. T\u0142umaczyli to tym, \u017ce ani Czesi, ani W\u0119grzy nie zrobili filmu o rozruchach, jakie panowa\u0142y w ich krajach. Bardzo dobrze zosta\u0142 film przyj\u0119ty na projekcji w Moskwie. R\u00f3wnie\u017c spotka\u0142 si\u0119 on z bardzo dobrym przyj\u0119ciem w Berlinie Zachodnim, gdzie dyskusja po projekcji trwa\u0142a 3 godziny, ku memu wielkiemu zdziwieniu. Chcia\u0142bym te\u017c doda\u0107, \u017ce film Godno\u015b\u0107<\/em> pokazywany by\u0142 w \u015brodowiskach robotniczych i \u017ce tam oceniono go bardzo wysoko. Zosta\u0142em te\u017c zaproszony z tym filmem do British Institute, a w Londynie projekcj\u0119 tego filmu zorganizowa\u0142 Polski Instytut Kultury. Godno\u015b\u0107<\/em> zosta\u0142a potraktowana jako nowe zjawisko w polskiej kinematografii. Nie musz\u0119 tutaj dodawa\u0107, \u017ce dosz\u0142o do tego pokazu mimo opor\u00f3w ze strony naszych przeciwnik\u00f3w. Je\u017celi film jest okre\u015blony jako nowe zjawisko w polskiej kinematografii, to m\u00f3wi to okre\u015blenie wiele, ale jest ono zwi\u0105zane przede wszystkim z rozliczeniem si\u0119 z problemami Solidarno\u015bci. I przypominam sobie ten okres, kiedy by\u0142y przerywane nasze wypowiedzi, a obecnie te sprawy inaczej wygl\u0105daj\u0105. Oczywi\u015bcie, \u017ce mo\u017cna by\u0142o si\u0119 po tym temacie spodziewa\u0107 o wiele wi\u0119cej, \u017ce mo\u017cna uzna\u0107, \u017ce wyst\u0119puje jaka\u015b nieporadno\u015b\u0107 za\u0142atwienia tych spraw przeze mnie, ale chcia\u0142em si\u0119 z nimi rozprawi\u0107 w spos\u00f3b zdecydowany i s\u0105dz\u0119, \u017ce ci, kt\u00f3rzy ogl\u0105dali ten film, mieli uczucie, \u017ce by\u0142o na t\u0119 tematyk\u0119 zapotrzebowanie. Trzeba stwierdzi\u0107, \u017ce inaczej patrzymy na te wydarzenia historyczne, i nie wystarczy tylko m\u00f3wi\u0107 o tym, \u017ce to s\u0105 filmy potrzebne.<\/p>\n\n\n\n

Mam za sob\u0105 bardzo du\u017ce do\u015bwiadczenie, bo robi\u0119 filmy ju\u017c od 25 lat, i do tej pory doskonale pami\u0119tam reakcje widz\u00f3w na film m\u00f3j o Berlingu. S\u0105dz\u0119, \u017ce i tamten film przyczyni\u0142 si\u0119 do zrozumienia pewnych proces\u00f3w i pewnych sytuacji. Nie jest \u0142atwo robi\u0107 takie filmy w pewnym klimacie, ale chcia\u0142bym, aby nie by\u0142y one okre\u015blane tylko jako filmy potrzebne, bo nie s\u0105dz\u0119, aby by\u0142y potrzebne filmy traktuj\u0105ce o r\u00f3\u017cnych wydumanych rzeczach. Nie jestem krytykiem filmowym i dlatego mo\u017ce inaczej wygl\u0105da prawda o polskiej kinematografii w moich oczach. Nigdy nie zabiera\u0142em g\u0142osu na temat polskich film\u00f3w, bo nie s\u0105dz\u0119, abym dysponowa\u0142 dostateczn\u0105 wiedz\u0105 na ten temat. I chocia\u017c moje filmy mog\u0105 by\u0107 traktowane jako zgrzyt w polskiej tw\u00f3rczo\u015bci, to s\u0105dz\u0119, \u017ce nikt nie mo\u017ce mnie zarzuci\u0107 jakiegokolwiek na\u015bladownictwa, bo nie ma ch\u0119tnych, kt\u00f3rzy by takie filmy chcieli realizowa\u0107. Nie s\u0105dz\u0119, a\u017ceby mo\u017cna by\u0142o mie\u0107 zastrze\u017cenia do scenariuszy, na jakich opieraj\u0105 si\u0119 moje filmy. Na m\u00f3j temat kr\u0105\u017c\u0105 r\u00f3\u017cnego rodzaju plotki \u2013 dowiedzia\u0142am si\u0119, \u017ce za zrealizowanie Godno\u015bci<\/em> otrzyma\u0142em will\u0119, \u017ce dodatkowo otrzymuj\u0119 za swoje filmy po 100 tysi\u0119cy z\u0142otych, a wiemy, \u017ce takie pog\u0142oski mo\u017cna w\u0142o\u017cy\u0107 mi\u0119dzy bajki, ale jest faktem, \u017ce moje filmy s\u0105 bardzo wnikliwie analizowane przez w\u0142adze polityczne, bo w\u0142a\u015bnie w nich szukam sojusznika, i s\u0105dz\u0119, \u017ce dzi\u0119ki temu poparciu mog\u0119 m\u00f3wi\u0107 o zach\u0119tach do robienia nast\u0119pnych film\u00f3w, bo przekona\u0142em si\u0119, \u017ce warto ryzykowa\u0107 i podejmowa\u0107 trudne tematy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Roman Wionczek. Autor: brak danych. Prawa: nieustalone<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

red. Wi\u015bniewski<\/p>\n\n\n\n

S\u0105dz\u0119, \u017ce sojusznik\u00f3w ma Pan Wionczek wi\u0119cej i \u017ce s\u0105 oni r\u00f3wnie\u017c w\u015br\u00f3d tych, kt\u00f3rzy dyskutuj\u0105 nad tym filmem. Je\u017celi m\u00f3wi si\u0119 o tym, \u017ce film jest potrzebny, to nie znaczy, \u017ce ka\u017cdy z dyskutant\u00f3w dopatruje si\u0119 w nim nieprawid\u0142owo\u015bci. Chcia\u0142bym broni\u0107 racji zaprezentowanych przez re\u017cysera. Chodzi mi r\u00f3wnie\u017c o to, dla kogo jest to film i do kogo ma on trafia\u0107. Uwa\u017cam, \u017ce nie tylko do \u015brodowiska robotniczego, ale r\u00f3wnie\u017c do aktywu administracyjnego, a wi\u0119c do tych pan\u00f3w, kt\u00f3rzy stanowi\u0105 otoczk\u0119 w zak\u0142adach pracy, a wi\u0119c r\u00f3wnie\u017c i do tych, kt\u00f3rzy widz\u0105 potrzeb\u0119 rozwi\u0105zywania pewnych problem\u00f3w, o jakich m\u00f3wili\u015bmy wiele w trakcie dyskusji przed X zjazdem partii, kiedy pada\u0142 szereg zda\u0144 na temat ludzkich postaw, kiedy m\u00f3wi\u0142o si\u0119 wielokrotnie, \u017ce trzeba postawi\u0107 kropk\u0119 nad \u201ei\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Re\u017cyser Wionczek w swoim filmie zawar\u0142 dramat polskiej rodziny, bo cz\u0119sto zgadzamy si\u0119 z tym, \u017ce o sprawach og\u00f3lnych trzeba m\u00f3wi\u0107 na konkretnych przyk\u0142adach jednostkowych, ale te sugestie zosta\u0142y przekazane w spos\u00f3b skr\u00f3towy. Na szczeg\u00f3lne podkre\u015blenie zas\u0142uguje prawda zaprezentowanych spraw. Jestem przekonany, \u017ce gdyby dyskusje w polskich rodzinach i w polskim spo\u0142ecze\u0144stwie toczy\u0142y si\u0119 tak, jak w Pa\u0144skim filmie, przy stole kuchennym rodziny Szostak\u00f3w, to nieporozumienia by\u0142yby wyja\u015bnione i dalsze dyskusje by\u0142yby ju\u017c o wiele bardziej proste.<\/p>\n\n\n\n

re\u017c. Rybkowski<\/p>\n\n\n\n

Nie wiem, czy w tym filmie nie nale\u017ca\u0142oby przywr\u00f3ci\u0107 warto\u015bci s\u0142owom. Wiadomo, \u017ce s\u0142owa s\u0105 potrzebne, ale dialogi powinny by\u0107 takie, kt\u00f3re by\u0142yby w stanie przekonywa\u0107 wszystkich odbiorc\u00f3w. Na pewno ten rodzaj tw\u00f3rczo\u015bci zas\u0142uguje na najwy\u017csze uznanie i tak my\u015bl\u0119 o Panu jako o tw\u00f3rcy.<\/p>\n\n\n\n

dyr. Sch\u00f6nborn<\/p>\n\n\n\n

Mogliby\u015bmy teraz rozpocz\u0105\u0107 dyskusj\u0119 w oparciu o wieloznaczno\u015b\u0107 s\u0142owa \u201epotrzebny\u201d.<\/p>\n\n\n\n

ob. Jesionowski<\/p>\n\n\n\n

Nie obrazi\u0142bym si\u0119, gdyby mi kto\u015b powiedzia\u0142, \u017ce moje ksi\u0105\u017cki s\u0105 potrzebne.<\/p>\n\n\n\n

dyr. Stefa\u0144czyk<\/p>\n\n\n\n

Jestem wsp\u00f3\u0142producentem tego filmu i chcia\u0142em zapewni\u0107 Pana Wi\u015bniewskiego, \u017ce nad tym scenariuszem prowadzili\u015bmy dyskusje i zastanawiali\u015bmy si\u0119 nad mo\u017cliwo\u015bciami projekcji w telewizji. Niew\u0105tpliwie mia\u0142y miejsce perturbacje, o kt\u00f3rych wspomnia\u0142 tutaj Pan Wionczek, szczeg\u00f3lnie napotyka\u0142 on je w trakcie realizacji Godno\u015bci<\/em>, ale s\u0105dz\u0119, \u017ce projekcja tego filmu w telewizji \u015bwiadczy o tym, \u017ce zmienia si\u0119 nastawienie spo\u0142ecze\u0144stwa, bo du\u017ca ilo\u015b\u0107 ludzi obejrza\u0142a ten film w telewizji i o tym \u015bwiadcz\u0105 przeprowadzone przez nas badania. Wyniki tych bada\u0144 s\u0105 bardzo korzystne. Poniewa\u017c rozpisali\u015bmy ankiety, wi\u0119c na podstawie odpowiedzi na nie mo\u017cemy z przekonaniem odpowiedzie\u0107, \u017ce wy\u015bwietlenie Godno\u015bci<\/em> by\u0142o potrzebne, ale jest problem, czy film ten powinien by\u0107 wy\u015bwietlony wcze\u015bniej. Mnie si\u0119 wydaje, \u017ce drugi film Czas nadziei<\/em> powinien by\u0107 wy\u015bwietlony w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci szybko, bo by\u0142oby to logiczne, wynika\u0142oby to z wypowiedzi Pan\u00f3w. W dyskusji poruszana by\u0142a te\u017c sprawa wyk\u0142adania racji, m\u00f3wiono o tym, \u017ce zbyt ma\u0142o ukazywano racji drugiej strony, ale trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce akcja tego filmu rozgrywa si\u0119 w czasie niezmiernie trudnym i z\u0142o\u017conym. Mia\u0142em troch\u0119 pretensji do Pana Grzymkowskiego i Pana Wionczka, bo wydaje mi si\u0119, \u017ce podj\u0119cie tego tematu po 5\u20136 latach to by\u0142o nieco za p\u00f3\u017ano, bo inne by\u0142yby reakcje, gdyby sprawy te by\u0142y poruszane na bie\u017c\u0105co. Wiadomo, \u017ce jest to okres niezmiernie gorzkich prze\u017cy\u0107 i \u017ce ka\u017cdy ma sw\u00f3j osobisty stosunek do tych spraw, bo to by\u0142 m\u0142yn, w jakim si\u0119 znale\u017ali\u015bmy. Musz\u0119 przyzna\u0107, \u017ce razi\u0142y mnie pewne sprawy, kt\u00f3re potraktowa\u0142bym jako nadmierne uproszczenia. Wydaje mi si\u0119, \u017ce by\u0142o to wynikiem tego, \u017ce re\u017cyser chcia\u0142 pokaza\u0107 rzeczywi\u015bcie wszystkie sprawy, jakie w\u00f3wczas mia\u0142y miejsce, i to by\u0142o przyczyn\u0105 zrealizowania niekt\u00f3rych scen, kt\u00f3rych w scenariuszu nie by\u0142o. Przyk\u0142adem tego jest ta historia z radiostacj\u0105. Co prawda czyta\u0142em scenariusz kilka miesi\u0119cy temu, ale wydaje mi si\u0119, \u017ce tej sceny nie by\u0142o. (Re\u017c. Wionczek: Ma Pan racj\u0119.)<\/p>\n\n\n\n

Inne zn\u00f3w sprawy nie s\u0105 tak dobrze czytelne dlatego, \u017ce zosta\u0142y podane w zbyt wielkim skr\u00f3cie. Uwa\u017cam, \u017ce by\u0142oby dobrze, gdyby wzi\u0119li realizatorzy wzi\u0119li pod uwag\u0119 g\u0142osy w dyskusji, niekt\u00f3re uwagi, bo co prawda powiedzia\u0142em o tym, \u017ce niekt\u00f3re sprawy zosta\u0142y podane w zbyt wielkim skr\u00f3cie, ale inne zn\u00f3w nadmiernie zosta\u0142y rozwleczone i w tym wypadku nie by\u0142oby gorzej dla filmu, gdyby zosta\u0142 on pozbawiony tych d\u0142u\u017cyzn. Ze swej strony chcia\u0142em pogratulowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Decyzja o przyj\u0119ciu filmu Czas nadziei<\/em> i przyznaniu mu pierwszej kategorii artystycznej. \u0179r\u00f3d\u0142o: Archiwum FINA<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

dyr. Sch\u00f6nborn<\/p>\n\n\n\n

Chcia\u0142bym podsumowa\u0107 dyskusj\u0119, kt\u00f3ra przybra\u0142a inny obr\u00f3t po wypowiedzi Pana Por\u0119by i Pana Wionczka, bo z nich wynika\u0142o, jakby film by\u0142 przyj\u0119ty na kolaudacji niezbyt przychylnie. Wydaje mi si\u0119, \u017ce film przyj\u0119ty zosta\u0142 w spos\u00f3b bardzo ciep\u0142y, ale nie mo\u017cna odmawia\u0107 dyskutantom prawa do podzielenia si\u0119 uczuciami niedosytu. Chcia\u0142em powiedzie\u0107 \u2013 wbrew temu, co m\u00f3wi\u0142 tu Pan Wionczek \u2013 \u017ce jest to film wa\u017cny i potrzebny, ale by\u0142bym przeciwny temu, aby uto\u017csamia\u0107 s\u0142owo \u201epotrzebny\u201d ze s\u0142owem \u201eutylitarny\u201d, bo tego nikt nie m\u00f3wi\u0142. To jest film bardzo potrzebny w\u0142adzom, to jest film bardzo potrzebny spo\u0142ecznie z wielu powod\u00f3w i poprzez telewizj\u0119 b\u0119dzie on mia\u0142 niezwykle szerokie dotarcie do odbiorc\u00f3w, o tym jestem przekonany. Jest to materia\u0142 filmowy nie tylko wa\u017cny z punktu widzenia dnia dzisiejszego, ale i przysz\u0142o\u015bci. Co do tego s\u0105 przekonani wszyscy znajduj\u0105cy si\u0119 na tej sali. Po obejrzeniu tego filmu nasun\u0119\u0142y si\u0119 refleksje i jest to zrozumia\u0142e, bo refleksje szczeg\u00f3lnie towarzysz\u0105 bolesnym prze\u017cyciom, kt\u00f3re s\u0105 zwi\u0105zane z tamtym okresem. W tym sensie jest to film potrzebny i nale\u017cy t\u0119 jego potrzeb\u0119 rozumie\u0107 w sensie duchowym.<\/p>\n\n\n\n

To jest film wa\u017cny, o czym m\u00f3wi\u0142 Pan Jesionowski, bo m\u00f3wi on o niezwykle trudnych przedsi\u0119wzi\u0119ciach natury politycznej, ale na pewno przekazanie poprzez sztuk\u0119 tej rzeczywisto\u015bci nie by\u0142o i nie jest rzecz\u0105 \u0142atw\u0105, tym bardziej \u017ce ta rzeczywisto\u015b\u0107 by\u0142a niezwykle z\u0142o\u017cona, by\u0142a unurzana w rozmaitych racjach politycznych i spo\u0142ecznych. Poniewa\u017c jest to okres, kt\u00f3ry prze\u017cyli\u015bmy niezwykle mocno, poniewa\u017c ka\u017cdy z nas wi\u0105\u017ce go z subiektywnymi emocjami, wi\u0119c jest zupe\u0142nie zrozumia\u0142e, \u017ce film o tamtym okresie b\u0119dzie budzi\u0107 uczucie niedosytu, bo ka\u017cdy z nas mia\u0142 nadziej\u0119, \u017ce dowie si\u0119 czego\u015b wi\u0119cej o tamtych czasach, a wi\u0119c mo\u017ce si\u0119 rodzi\u0107 w\u0142a\u015bnie z tego powodu uczucie niedosytu, bo nasze oczekiwania by\u0142y jeszcze wi\u0119ksze. Tym niemniej film ten jest powa\u017cnym krokiem na drodze do jeszcze doskonalszego pokazania tamtej rzeczywisto\u015bci. I o tym by\u0142a mowa. Nikt nie m\u00f3wi\u0142, \u017ce jest to dzie\u0142o doskona\u0142e, ale wszyscy wyra\u017cali zadowolenie z powodu powstania tego filmu. R\u00f3wnie\u017c chcia\u0142em wyrazi\u0107 uczucie mego zadowolenia z tego tytu\u0142u, \u017ce ten film powsta\u0142, ale jednocze\u015bnie zg\u0142osi\u0107 sw\u00f3j pewien niedosyt, bo z pewno\u015bci\u0105 wynika on nie z jako\u015bci filmu, ale z sytuacji, o jakiej m\u00f3wi. By\u0142y tutaj uwagi odno\u015bnie r\u00f3\u017cnych spraw, ale by\u0142y to wszystko uwagi nacechowane \u017cyczliwo\u015bci\u0105 i jestem przekonany, \u017ce zar\u00f3wno re\u017cyser, jak i kierownictwo zespo\u0142u wezm\u0105 sobie te uwagi do serca.<\/p>\n\n\n\n

Doskonale rozumiem napi\u0119cie re\u017cysera, ale chcia\u0142em zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na ciekawe zjawisko, jakie ma miejsce w naszej kinematografii, a mianowicie, \u017ce powstaj\u0105 filmy wsp\u00f3lnie realizowane przez kinematografi\u0119 i telewizj\u0119. I dotyczy to nie tylko pojedynczych film\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c seriali. Uwa\u017cam, \u017ce jest to zjawisko bardzo korzystne, \u017ce w przysz\u0142o\u015bci powstawa\u0107 b\u0119dzie coraz wi\u0119cej film\u00f3w w drodze wsp\u00f3\u0142pracy kinematografii i telewizji.<\/p>\n\n\n\n

Jak s\u0142yszeli\u015bmy w dyskusji, ma powsta\u0107 nast\u0119pna cz\u0119\u015b\u0107 tego filmu i s\u0105dzimy, \u017ce jest to w pe\u0142ni uzasadnione i celowe. Nie wiem, czy na tej trzeciej cz\u0119\u015bci te filmy si\u0119 zako\u0144cz\u0105. Niew\u0105tpliwie s\u0105 to propozycje, kt\u00f3re mo\u017cna traktowa\u0107 jako zapis naszej rzeczywisto\u015bci poprzez losy okre\u015blonej rodziny. S\u0105dzimy, \u017ce w\u0142a\u015bnie ten rodzaj filmu mo\u017ce spotka\u0107 si\u0119 z szerokim odbiorem nie tylko w kinie, ale i w telewizji. To, co nast\u0105pi\u0142o, jest istotne w naszych wzajemnych stosunkach.<\/p>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie film przyjmujemy.<\/p>\n\n\n\n

Dzi\u0119kuj\u0119 bardzo.<\/p>\n\n\n\n

  1. \n

    Komisja kolaudacyjna film\u00f3w fabularnych. Stenogram, protok\u00f3\u0142 1985\u20131986, Archiwum Akt Nowych, Zesp\u00f3\u0142 Naczelnego Zarz\u0105du Kinematografii, sygn. 5\/24, k. 324\u2013349. Zachowano oryginaln\u0105 pisowni\u0119 i gramatyk\u0119. Transkrypcja: Jaros\u0142aw Grzechowiak. \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>

  2. \n

    Jerzy Sch\u00f6nborn (1932\u20132007) \u2013 krytyk filmowy, dyrektor Departamentu Programowego Naczelnego Zarz\u0105du Kinematografii. \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>

  3. \n

    Bronis\u0142aw Go\u0142\u0119biowski (1933\u20132019) \u2013 profesor socjologii, wyk\u0142adowca i cz\u0142onek w\u0142adz Uniwersytetu Warszawskiego. \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>

  4. \n

    Henryk Jankowski (1929\u20132004) \u2013 profesor filozofii, wyk\u0142adowca Uniwersytetu Warszawskiego. \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>

  5. \n

    Jerzy Jesionowski (1919\u20131992) \u2013 pisarz, dzia\u0142acz Zwi\u0105zku Literat\u00f3w Polskich. \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>

  6. \n

    Marian Jurek (zm. 1987) \u2013 pu\u0142kownik Wojska Polskiego, oficer G\u0142\u00f3wnego Zarz\u0105du Politycznego WP. \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>

  7. \n

    Wanda Jakubowska (1907\u20131988) \u2013 re\u017cyserka i scenarzystka film\u00f3w fabularnych. \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>

  8. \n

    Stanis\u0142aw Kuszewski (1929\u20132009) \u2013 dziennikarz, redaktor telewizyjny, pracownik naukowy Wy\u017cszej Szko\u0142y Nauk Spo\u0142ecznych przy Komitecie Centralnym PZPR. \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>

  9. \n

    Wac\u0142aw Lang \u2013 pu\u0142kownik Wojska Polskiego. \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>

  10. \n

    Krzysztof Majchrowski (1929\u20132000) \u2013 pu\u0142kownik Milicji Obywatelskiej, wicedyrektor Departamentu III Ministerstwa Spraw Wewn\u0119trznych. \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>

  11. \n

    Bohdan Por\u0119ba (1934\u20132014) \u2013 re\u017cyser, scenarzysta, kierownik artystyczny Zespo\u0142u Filmowego \u201eProfil\u201d. \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>

  12. \n

    Jan Rybkowski (1912\u20131987) \u2013 re\u017cyser i scenarzysta film\u00f3w fabularnych. \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>

  13. \n

    Lech Wielu\u0144ski \u2013 dziennikarz filmowy, redaktor naczelny tygodnika \u201eEkran\u201d. \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>

  14. \n

    Zygmunt Wi\u015bniewski (zm. 2019) \u2013 kierownik Dzia\u0142u Produkcji Film\u00f3w Telewizji Polskiej. \u2191<\/a><\/p>\n<\/li>

  15. \n

    Roman Wionczek (1928\u20131998), re\u017cyser film\u00f3w dokumentalnych i fabularnych, scenarzysta. \u2191<\/a><\/p>\n<\/li><\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    w dniu 10.VII.1986 r.[1] Obecni: dyr. Sch\u00f6nborn[2] prof. Go\u0142\u0119biowski[3] prof. Jankowski[4] ob. Jesionowski[5] p\u0142k Jurek[6] re\u017c. Jakubowska[7] re\u017c. Kuszewski[8] p\u0142k Lang[9] ob. Majchrowski[10] re\u017c. Por\u0119ba[11] re\u017c. Rybkowski[12] dyr. Stefa\u0144czyk red. Wielu\u0144ski[13] red. Wi\u015bniewski[14] re\u017c. Wionczek[15] Na porz\u0105dku dziennym \u2013 om\u00f3wienie filmu pt. Czas nadziei, zrealizowanego przez re\u017c. Romana Wionczka w Zespole \u201eProfil\u201d Przewodniczy \u2013 dyr.… Czytaj wi\u0119cej »\u201eCzas nadziei”: stenogram z posiedzenia Komisji Kolaudacyjnej Film\u00f3w Fabularnych<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":2794,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[1068,960],"tags":[1076],"ppma_author":[974],"class_list":["post-2755","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pleograf-historyczno-filmowy-kwartalnik-filmoteki-narodowej-nr-4-2021","category-z-archiwum","tag-czas-nadziei"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t