{"id":2748,"date":"2022-01-30T09:43:33","date_gmt":"2022-01-30T08:43:33","guid":{"rendered":"https:\/\/pleograf.pl\/?p=2748"},"modified":"2022-01-31T17:45:15","modified_gmt":"2022-01-31T16:45:15","slug":"kino-polskie-wobec-stanu-wojennego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/kino-polskie-wobec-stanu-wojennego\/","title":{"rendered":"Kino polskie wobec stanu wojennego"},"content":{"rendered":"\n
\"\"
Waldemar Krzystek i Miko\u0142aj Mirowski. Fot. B. Syta<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Z Waldemarem Krzystkiem, re\u017cyserem i scenarzyst\u0105, rozmawia redaktor naczelny kwartalnika \u201ePleograf\u201d \u2013 Miko\u0142aj Mirowski.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Miko\u0142aj Mirowski:<\/strong> W 1981 roku uko\u0144czy\u0142 pan studia w Katowicach, w tym samym roku w\u0142adza PRL wprowadzi\u0142a stan wojenny. To sprawi\u0142o, \u017ce nie m\u00f3g\u0142 pan rozpocz\u0105\u0107 pracy tw\u00f3rczej od razu i musia\u0142 pan czeka\u0107 na sw\u00f3j filmowy debiut. Czy zgodzi si\u0119 pan, \u017ce 1981 rok naznaczy\u0142 pana karier\u0119? Jak po latach wygl\u0105da to z pa\u0144skiej perspektywy?<\/p>\n\n\n\n

Waldemar Krzystek: <\/strong>1981 rok by\u0142 do\u015bwiadczeniem ca\u0142ego mojego pokolenia. W latach 70., jako m\u0142odzi, ale ju\u017c niezale\u017cnie my\u015bl\u0105cy ludzie, powtarzali\u015bmy, \u017ce to wszystko musi kiedy\u015b pier…, tylko nie wiadomo, czy stanie si\u0119 to za naszego \u017cycia. No i nagle, kiedy zacz\u0119\u0142a si\u0119 Solidarno\u015b\u0107, pojawi\u0142a si\u0119 nadzieja, \u017ce jednak tego ko\u0144ca ustroju do\u017cyjemy. Nam, studentom re\u017cyserii, wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce b\u0119dziemy teraz kr\u0119cili to, co chcemy, bo zaczyna si\u0119 inna Polska. A potem stan wojenny przywali\u0142 nam obuchem w g\u0142ow\u0119. Bojkot telewizji uniemo\u017cliwia\u0142 debiut, bo do debiutu trzeba by\u0142o mie\u0107 tzw. godzin\u0119 telewizyjn\u0105, a przyzwoici ludzie z telewizj\u0105 w\u00f3wczas nie wsp\u00f3\u0142pracowali. Milczenie by\u0142o patriotycznym obowi\u0105zkiem. Tylko \u017ce jak ci starsi koledzy milczeli, to publiczno\u015b\u0107 wiedzia\u0142a, \u017ce oni milcz\u0105, a czy ktokolwiek wiedzia\u0142, \u017ce ja, \u015bwie\u017co upieczony absolwent re\u017cyserii, milcz\u0119? Mia\u0142em robi\u0107 w Zespole Filmowym \u201eOko\u201d Obron\u0119 Grenady<\/em>, ale dosta\u0142em telegram, w kt\u00f3rym powiadomiono mnie o tym, \u017ce realizacja filmu jest w obecnych warunkach niemo\u017cliwa<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Stara\u0142em si\u0119 wi\u0119c wykorzystywa\u0107 czas na przygotowanie innych projekt\u00f3w na przysz\u0142o\u015b\u0107. Wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142em te\u017c z Solidarno\u015bci\u0105 Walcz\u0105c\u0105, dostarczaj\u0105c przesy\u0142ki z zagranicy. To w\u0142a\u015bnie st\u0105d zaczerpn\u0105\u0142em kilka w\u0105tk\u00f3w do filmu Ostatni prom<\/em>, w kt\u00f3rym bohater Marek Ziarno zamierza przemyci\u0107 wa\u017cne dokumenty na Zach\u00f3d. Zainspirowa\u0142a mnie te\u017c historia operatora Jacka Petryckiego, kt\u00f3ry przyjecha\u0142 nagra\u0107 wywiad z ukrywaj\u0105cym si\u0119 W\u0142adys\u0142awem Frasyniukiem, najpierw jednak musia\u0142 siedzie\u0107 u nas tydzie\u0144, \u017ceby sprawdzi\u0107, czy nie idzie za nim ogon. Obraz cz\u0142owieka przyzwyczajonego do dzia\u0142ania i aktywno\u015bci, kt\u00f3ry z wymuszonej bezczynno\u015bci zaczyna si\u0119 rozk\u0142ada\u0107 psychicznie, bardzo mi pom\u00f3g\u0142 przy kr\u0119ceniu filmu W zawieszeniu<\/em>. Cz\u0119\u015b\u0107 sytuacji, kt\u00f3re dzia\u0142y si\u0119 w r\u00f3\u017cnym czasie, przypisywa\u0142em postaciom z moich film\u00f3w, tak aby film sam si\u0119 opowiada\u0142 poprzez bohater\u00f3w. K\u0142ama\u0142em w dobrej wierze \u2013 u\u017cywa\u0142em r\u00f3\u017cnych rzeczywistych zdarze\u0144, \u017ceby stworzy\u0107 prawdziwy obraz tego, co si\u0119 wydarzy\u0142o. Szczeg\u00f3\u0142y mog\u0105 si\u0119 nie zgadza\u0107, tak jak wysz\u0142o to na jaw podczas pokazu Ostatniego promu<\/em> w Gdyni. Przedstawiciel ligi morskiej wsta\u0142 i powiedzia\u0142, \u017ce w filmie jest wielki fa\u0142sz, bo na stoj\u0105cym promie odzywa si\u0119 sygna\u0142 mg\u0142owy, a wok\u00f3\u0142 nie ma mg\u0142y. No, rzeczywi\u015bcie, to si\u0119 nie zgadza, tylko jakie ma to znaczenie dla wymowy ca\u0142ego filmu?<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Waldemar Krzystek. Autor: Romuald Pie\u0144kowski. Prawa: Filmoteka Narodowa \u2013 Instytut Audiowizualny<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

M.M.:<\/strong> Stan wojenny obecny jest w wielu pana filmach, takich jak: Ostatni prom<\/em>, 80 milion\u00f3w<\/em>, a tak\u017ce w pana filmowym debiucie pt. Powinowactwo<\/em> \u2013 tam stan wojenny buduje relacje i biografie bohater\u00f3w. Zacytuj\u0119 pana wypowied\u017a z 1987 roku: To w\u0142a\u015bnie w \u201ePowinowactwie\u201d pokaza\u0142em, \u017ce nie interesuj\u0105 mnie emocje polityczne, \u017ce wyra\u017anie je dewaluuj\u0119 na rzecz emocji osobistych i psychologicznych. Mia\u0142em wi\u0119c w dyskusji o przysz\u0142ym kszta\u0142cie filmu kinowego argument w postaci \u201ePowinowactwa\u201d. Uwierzono mi, \u017ce interesuj\u0105 mnie sytuacje i stany psychiczne ludzi, kt\u00f3rzy s\u0105 od siebie uzale\u017cnieni. I dzi\u0119ki temu ten debiut si\u0119 ukaza\u0142<\/em>. Mam wra\u017cenie, \u017ce ten koncept psychologiczny rzucony na siatk\u0119 historii \u015bwietnie funkcjonuje te\u017c w Ostatnim promie<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

W.K.: <\/strong>To jest w\u0142a\u015bnie najciekawsze. Mijaj\u0105 lata, a te filmy s\u0105 nadal ogl\u0105dane i widzowie odnosz\u0105 si\u0119 do prywatno\u015bci moich bohater\u00f3w, do tego, jak oni si\u0119 mierz\u0105 z wyrokami historii. Film nie mo\u017ce by\u0107 abstrakcyjnym wywodem, musi porusza\u0107 prawdziwe emocje. To tak jak z moim przyjacielem, Andrzejem, kt\u00f3ry w stanie wojennym pojecha\u0142 odwie\u017a\u0107 do szpitala rodz\u0105c\u0105 \u017con\u0119 i zagin\u0105\u0142. Wszyscy go szukali, a on zosta\u0142 aresztowany przez SB i us\u0142ysza\u0142: albo powiesz, gdzie si\u0119 ukrywa Kornel Morawiecki, albo \u017cona umrze w wyniku pomy\u0142ki przy transfuzji krwi<\/em>. Rozmawia\u0142em z nim potem, pyta\u0142em: jak mog\u0142e\u015b znie\u015b\u0107 tak\u0105 presj\u0119 i jednak nie powiedzie\u0107? Bo to ju\u017c nie chodzi o Boga, honor i ojczyzn\u0119, tylko o osobist\u0105 odwag\u0119 i straszliw\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 \u2013 gdyby jednak co\u015b zrobili jego \u017conie, to on jeden zawsze w g\u0142\u0119bi duszy wiedzia\u0142by, \u017ce m\u00f3g\u0142 j\u0105 za cen\u0119 zdrady uratowa\u0107, ale tego nie zrobi\u0142. Nie \u017cycz\u0119 nikomu takich wybor\u00f3w, a wtedy takie sytuacje naprawd\u0119 si\u0119 zdarza\u0142y. I pomy\u015bla\u0142em, \u017ce to jest w\u0142a\u015bciwa droga, aby pokaza\u0107, jacy wtedy byli ludzie, by bohaterowie film\u00f3w nie byli tylko pacynkami, kt\u00f3rymi obracaj\u0105 nurty historii. Nie mam poczucia winy, \u017ce zak\u0142ama\u0142em rzeczywisto\u015b\u0107. Troch\u0119 j\u0105 koloryzuj\u0119, ale nawet je\u015bli w szczeg\u00f3\u0142ach k\u0142ami\u0119, to nie ma znaczenia, bo liczy si\u0119 to, czy ten film p\u00f3\u017aniej kogo\u015b zaciekawi, poruszy, czy ludzie zechc\u0105 go ogl\u0105da\u0107. Z dolno\u015bl\u0105skim zarz\u0105dem Solidarno\u015bci faktycznie wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142o dw\u00f3ch tajnych doradc\u00f3w, by\u0142ych akowc\u00f3w, kt\u00f3rzy ostrzegali, \u017ce re\u017cim PRL nie odda w\u0142adzy, wi\u0119c trzeba szykowa\u0107 zaplecze, m\u00f3wili tak\u017ce o tym, jak organizowa\u0107 tajne struktury. I sta\u0142o si\u0119 tak, jak ostrzegali, ale na szcz\u0119\u015bcie przygotowano ju\u017c zast\u0119pcze lokale i schowano powielacze \u2013 zarz\u0105d m\u0105drze post\u0105pi\u0142 z pieni\u0119dzmi.<\/p>\n\n\n\n

M.M.: Nie mog\u0119 nie zapyta\u0107 o film Krzysztofa Kie\u015blowskiego Bez ko\u0144ca<\/em>. Sam pan wielokro\u0107 wspomina\u0142 o tym, \u017ce ten obraz by\u0142 dla pana niezwykle wa\u017cny, wr\u0119cz prze\u0142omowy, \u017ce sta\u0142 si\u0119 drogowskazem dla pana tw\u00f3rczo\u015bci. Wydaje si\u0119, \u017ce ten film przekazuje w\u0142a\u015bnie to, co pan przed chwil\u0105 powiedzia\u0142: \u017ce nie musimy serio traktowa\u0107 ducha, kt\u00f3ry przychodzi do spo\u0142ecze\u0144stwa straumatyzowanego w okresie stanu wojennego, tylko jest on opisem pewnych emocji, pewnego za\u0142amania, braku wiary i wizji tego, co dalej. Jakie elementy tego filmu p\u00f3\u017aniej pan eksplorowa\u0142 i pog\u0142\u0119bia\u0142?<\/p>\n\n\n\n

W.K.:<\/strong> Kie\u015blowski by\u0142 naszym wieloletnim profesorem, z kt\u00f3rym po szkole utrzymywali\u015bmy te\u017c kontakty osobiste. Kiedy\u015b Hanna Krall zapyta\u0142a go w wywiadzie o to, dlaczego w jego pierwszych filmach mi\u0142o\u015b\u0107, np. do kobiety, nie odgrywa wa\u017cnej roli. Kie\u015blowski odpowiedzia\u0142, \u017ce s\u0105 wa\u017cniejsze sprawy na \u015bwiecie. A p\u00f3\u017aniej odszed\u0142 od tego i na konkretne wydarzenia patrzy\u0142 w spos\u00f3b coraz bardziej metafizyczny, jak w Bez ko\u0144ca<\/em>. Trzeba mie\u0107 wielk\u0105 odwag\u0119 i by\u0107 wielkim artyst\u0105, by nagle zupe\u0142nie zmieni\u0107 swoj\u0105 koncepcj\u0119 tw\u00f3rcz\u0105 i oprze\u0107 j\u0105 o inny system warto\u015bci. Teraz my jeste\u015bmy jego studentami, te\u017c uwa\u017camy, \u017ce s\u0105 jednak wa\u017cniejsze rzeczy ni\u017c uczucia, a\u017c nagle przychodzi przekonanie, \u017ce jednak nie. \u017be dopiero w zderzeniu prywatno\u015bci z histori\u0105 wychodzi ca\u0142y dramat tego, co nam historia potrafi zrobi\u0107.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Krzysztof Kolberger Ostatni prom<\/em>. Autor: Renata Pajchel. Prawa: Filmoteka Narodowa \u2013 Instytut Audiowizualny <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

M.M.:<\/strong> A jak wtedy postrzegali\u015bcie t\u0119 polityczn\u0105 ambiwalencj\u0119? W Bez ko\u0144ca<\/em> mecenas Labrador grany przez Aleksandra Bardiniego namawia bohatera, m\u0142odego robotnika, do konformizmu. W pana Ostatnim promie<\/em> g\u0142\u00f3wny bohater nie jest ju\u017c strzelist\u0105 postaci\u0105 prosolidarno\u015bciow\u0105, kt\u00f3ra na pewno wie, co zrobi\u0107. On nie wie.<\/p>\n\n\n\n

W.K.:<\/strong> On nie wie, ale wie jedno \u2013 nie chce ju\u017c zgin\u0105\u0107 na barykadzie. Pod koniec filmu kaza\u0142em mu wr\u00f3ci\u0107 do szko\u0142y i powiedzie\u0107 m\u0142odzie\u017cy: oporniki opornikami, ale s\u0142\u00f3wka angielskie musz\u0105 by\u0107 nauczone. To by\u0142o bardzo niepopularne, takie podej\u015bcie starego zgreda, ale im wi\u0119cej lat mija, tym lepiej wida\u0107, \u017ce tak w\u0142a\u015bnie trzeba by\u0142o \u2013 i dzia\u0142a\u0107 odwa\u017cnie dla idei, i uczy\u0107 si\u0119, pisa\u0107 doktoraty, dba\u0107 o wykszta\u0142cenie na wysokim poziomie. Gdy patrz\u0119 na moich znajomych z tamtych lat, to widz\u0119, \u017ce nie byli zawodowymi dzia\u0142aczami, tylko mieli obok tego jeszcze w\u0142asne \u017cycie. <\/p>\n\n\n\n

M.M.:<\/strong> T\u0142em pana filmu W zawieszeniu <\/em>jest okres stalinowski. Po 1989 roku filmowcy w\u0142a\u015bciwie nie kr\u0119cili ju\u017c film\u00f3w o tamtych czasach, cho\u0107 wreszcie mogliby tworzy\u0107 je swobodnie. Podobnie dzieje si\u0119 z tematyk\u0105 stanu wojennego \u2013 mamy troch\u0119 tych film\u00f3w, jednak odczuwalny jest g\u0142\u0119boki niedosyt. Dlaczego tak si\u0119 sta\u0142o?<\/p>\n\n\n\n

W.K.:<\/strong> Nie mog\u0119 odpowiada\u0107 za ca\u0142\u0105 kinematografi\u0119, ale po pierwsze, jak ju\u017c mo\u017cna by\u0142o, to ju\u017c nie mia\u0142o to takiego znaczenia. Po drugie, lata 90. to czas komercjalizacji polskiej kinematografii \u2013 je\u015bli chodzi o produkcj\u0119, to nast\u0105pi\u0142a zapa\u015b\u0107 i re\u017cyserzy spe\u0142niali si\u0119 artystycznie g\u0142\u00f3wnie w Teatrze Telewizji, gdzie mo\u017cna by\u0142o porusza\u0107 powa\u017cne tematy. Kino preferowa\u0142o filmy \u201eprawie jak ameryka\u0144skie\u201d. By\u0142a te\u017c obawa o reakcj\u0119 widowni \u2013 kto na to p\u00f3jdzie? Gdy robi\u0142em W zawieszeniu<\/em>, <\/em>wszyscy wiedzieli, \u017ce lata stalinowskie to metafora stanu wojennego, bo zn\u00f3w najlepsi ludzie musz\u0105 si\u0119 ukrywa\u0107. Nawet mieli\u015bmy pomys\u0142, \u017ceby napisa\u0107: \u201cfilm dedykujemy W\u0142adys\u0142awowi F.\u201d, ale to oczywi\u015bcie nie przesz\u0142o. Ale tego typu filmy mia\u0142y wa\u017cn\u0105 prawd\u0119 do przekazania i ludzie na nie czekali, czego dowiedli, np. id\u0105c masowo na Cz\u0142owieka z marmuru<\/em>. To by\u0142o wydarzenie spo\u0142eczne i tamte filmy mia\u0142y tak\u0105 rang\u0119. Za\u015b w pierwszym dziesi\u0119cioleciu wolnej Polski charakterystyczn\u0105 tendencj\u0105 by\u0142o robienie film\u00f3w szybko i tanio. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Krystyna Janda i Jerzy Radziwi\u0142owicz W zawieszeniu<\/em>. Autor: Janusz Zachwajewski. Prawa: Filmoteka Narodowa \u2013 Instytut Audiowizualny<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

M.M.:<\/strong> Paradoksalnie w latach 70. \u0142atwiej by\u0142o robi\u0107 filmy o stalinizmie, bo \u2013 m\u00f3wi\u0105c s\u0142owami Agnieszki z Cz\u0142owieka z marmuru<\/em> \u2013 partia tamten okres pot\u0119pi\u0142a. W latach 80. by\u0142o trudniej, bo stalinizm sta\u0142 si\u0119 metafor\u0105 dla stanu wojennego. Te same filmy, kt\u00f3re w latach 70. pewnie by zosta\u0142y dopuszczone na ekrany, ju\u017c w latach 80. pokazane by\u0107 nie mog\u0142y. <\/p>\n\n\n\n

W.K.:<\/strong> W zawieszeniu <\/em>zosta\u0142o w ko\u0144cu dopuszczone do dystrybucji, lecz w zaledwie pi\u0119ciu kopiach przeznaczonych tylko dla kin studyjnych, przy czym film w jednym kinie nie m\u00f3g\u0142 by\u0107 pokazywany d\u0142u\u017cej ni\u017c tydzie\u0144. Dzi\u015b jest to niewyobra\u017calne.<\/p>\n\n\n\n

M.M.:<\/strong> Wspomnia\u0142 pan o Teatrze Telewizji. Wymieni\u0119 cho\u0107by dwa spektakle, kt\u00f3re niezwykle ceni\u0119: Ballad\u0119 o Zakaczawiu<\/em> i Norymberg\u0119<\/em>. Tu zn\u00f3w historia gra wa\u017cn\u0105 rol\u0119. Cz\u0119\u015b\u0107 re\u017cyser\u00f3w zdaje si\u0119 ba\u0107 historii, nie chce opowiada\u0107 o przesz\u0142o\u015bci. Pan wr\u0119cz przeciwnie. Jak\u0105 rol\u0119 odgrywa historia w pana tw\u00f3rczo\u015bci? Zw\u0142aszcza \u017ce pan, id\u0105c za Kie\u015blowskim, nie odtwarza historii jako paradokumentu, tylko szuka kontekstu psychologicznego. Co by pan powiedzia\u0142 m\u0142odym tw\u00f3rcom, gdyby chcia\u0142 pan ich przekona\u0107 do tego, by nie bali si\u0119 przesz\u0142o\u015bci?<\/p>\n\n\n\n

W.K.: <\/strong>Nie da si\u0119 ani kupi\u0107, ani przekona\u0107 do zainteresowania histori\u0105. Ja po prostu wychowa\u0142em si\u0119 w takich czasach, \u017ce na ka\u017cdym kroku widzia\u0142em, co z lud\u017ami zrobi\u0142y wyroki historii i jak ich przeora\u0142y. Czu\u0142em, \u017ce to bardzo wa\u017cne. I wiedzia\u0142em, \u017ce to nie mog\u0105 by\u0107 propagandowe agitki, tylko filmy s\u0142u\u017c\u0105ce opowiadaniu o ludziach, kt\u00f3rzy s\u0105 bardzo ciekawi w tym wszystkim, co prze\u017cyli. Andrzej Wajda kiedy\u015b powiedzia\u0142, \u017ce trzeba robi\u0107 takie filmy, kt\u00f3rych nikt inny za nas nie zrobi<\/em>. Je\u017celi wspomina pan o Balladzie o Zakaczawiu<\/em>, W zawieszeniu<\/em> czy o Zwolnionych z \u017cycia<\/em>, by\u0142y to filmy bardzo osobiste, zwi\u0105zane z Legnic\u0105 i Dolnym \u015al\u0105skiem. Nie musz\u0119 mie\u0107 \u017cadnych wydumanych bohater\u00f3w, bo czuj\u0119, jakbym wszystkich ich zna\u0142. Mnie samego ciekawi, co oni musieli wewn\u0119trznie odczuwa\u0107. Ale to nie jest uniwersalna metoda, bo m\u0142odzi re\u017cyserzy maj\u0105 teraz inne problemy. Istot\u0105 jest postawa, \u017ce skoro ju\u017c chcemy o czym\u015b opowiada\u0107, to niech to b\u0119dzie wa\u017cne dla mnie i dla widza. \u017beby to nie by\u0142o wyduman\u0105 abstrakcj\u0105. Bo je\u015bli siebie i swoj\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 b\u0119dziemy traktowali powa\u017cnie, to nas zmusi do jeszcze wi\u0119kszej pracowito\u015bci i zg\u0142\u0119biania prawdy postaci. Czas weryfikuje. Ogl\u0105dam filmy z lat 60., np. La strad\u0119<\/em>, i widz\u0119, jakie one w dalszym ci\u0105gu s\u0105 m\u0105dre, pi\u0119kne i wzruszaj\u0105ce, bo film jest o ludziach, a re\u017cyser z powag\u0105 potraktowa\u0142 siebie, swoj\u0105 prac\u0119, aktor\u00f3w i widza, dla kt\u00f3rego to wszystko robi\u0142.<\/p>\n\n\n\n

M.M.:<\/strong> Chcia\u0142em wspomnie\u0107 posta\u0107 Wielkiego Szu z filmu niedawno zmar\u0142ego Sylwestra Ch\u0119ci\u0144skiego. Jan Nowicki, graj\u0105c t\u0119 posta\u0107, ocala etos polskiego inteligenta. Cho\u0107 jest oszustem, to jest cz\u0142owiekiem m\u0105drym i wra\u017cliwym, zaprzeczeniem przest\u0119pcy-t\u0142umoka. Podobne wra\u017cenie robi na mnie posta\u0107 Tadeusza Markucia granego przez Mariusza Benoit w pana obrazie 80 milion\u00f3w<\/em>. To inteligent z przesz\u0142o\u015bci\u0105 akowsk\u0105 wprowadzaj\u0105cy bohater\u00f3w w arkana operacji, kt\u00f3r\u0105 maj\u0105 przeprowadzi\u0107. Te filmy ocalaj\u0105 etos m\u0105drego, wra\u017cliwego inteligenta, kt\u00f3ry przez komun\u0119 zosta\u0142 zepchni\u0119ty do k\u0105ta. To mnie przekonuje w pana kinie \u2013 robi pan filmy o inteligentnych ludziach, dla inteligentnych ludzi. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Waldemar Krzystek i Miko\u0142aj Mirowski. Fot. B. Syta<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W.K.:<\/strong> Zgadzam si\u0119, \u017ce jakbym mia\u0142 wybiera\u0107, to wol\u0119 bohater\u00f3w z klas\u0105, m\u0105drych. Szkoda mi czasu, by opowiada\u0107 o g\u0142upcach. W sytuacjach ekstremalnych wybor\u00f3w, przed kt\u00f3rymi czasem stawia nas historia, to dylemat, czy zachowa\u0107 si\u0119 z klas\u0105 i przyzwoicie, okazuje si\u0119 wa\u017cniejszy od wybor\u00f3w czysto ideowych. Nie, \u017ce robi\u0119 tak, bo jestem czystym, ideowym antykomunist\u0105, tylko dlatego, \u017ce inaczej by\u0142oby nie fair, by\u0142bym zdrajc\u0105 wobec samego siebie. Buduj\u0105c sceny, okre\u015blam te\u017c moich bohater\u00f3w, np. to, jaki maj\u0105 zaw\u00f3d, jak si\u0119 wys\u0142awiaj\u0105, ubieraj\u0105. Za ka\u017cdym z tych wybor\u00f3w stoj\u0105 pewne cechy osobowo\u015bciowe. W filmie W zawieszeniu<\/em> by\u0142o oczywiste, \u017ce bohaterka musi by\u0107 piel\u0119gniark\u0105, bo je\u015bli ona ma przez 5 lat wynosi\u0107 jego odchody na gazecie, to musi by\u0107 do tego przygotowana i przyzwyczajona. Za konstrukcj\u0105 bohater\u00f3w stoj\u0105 g\u0142\u0119bokie analizy, np. z jakiego kto\u015b jest domu, jakie ma tradycje itp. Jestem przekonany, \u017ce Solidarno\u015b\u0107 stworzy\u0142a inteligencja, cho\u0107 zacz\u0119\u0142o si\u0119 od buntu robotnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

M.M.:<\/strong> Ciekawi mnie te\u017c posta\u0107 wojskowego, majora Bagi\u0144skiego, w 80 milionach<\/em>. Sk\u0105d ten bohater \u2013 jedyny pozytywny w obozie w\u0142adzy?<\/p>\n\n\n\n

W.K.:<\/strong> \u0179r\u00f3d\u0142em by\u0142y osobiste do\u015bwiadczenia. W przeciwie\u0144stwie do wielu ludzi zaliczy\u0142em pe\u0142n\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 wojskow\u0105. Jestem pe\u0142nym porucznikiem i zna\u0142em r\u00f3\u017cnych oficer\u00f3w. Spotka\u0142em liniowego pu\u0142kownika, kt\u00f3ry powiedzia\u0142: jest na pana 11 bardzo powa\u017cnych donos\u00f3w, wszystkie zniszczy\u0142em<\/em>. Moje osobiste \u017cycie i ludzie, kt\u00f3rych spotka\u0142em oraz zaskakuj\u0105ce obrazy tych ludzi, kt\u00f3rzy ryzykuj\u0105c odkrywali to, jacy s\u0105, pozwoli\u0142y mi zrozumie\u0107, \u017ce nie ma monolit\u00f3w i wszystkich do jednego worka nie wrzucimy. Cz\u0119\u015b\u0107 kadry mia\u0142a sympatie i rozumia\u0142a, \u017ce to ona ma racj\u0119. To by\u0142o rzadkie, ale si\u0119 zdarza\u0142o.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Z Waldemarem Krzystkiem, re\u017cyserem i scenarzyst\u0105, rozmawia redaktor naczelny kwartalnika \u201ePleograf\u201d \u2013 Miko\u0142aj Mirowski.<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":2832,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[1068],"tags":[1075,1074],"ppma_author":[974],"class_list":["post-2748","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pleograf-historyczno-filmowy-kwartalnik-filmoteki-narodowej-nr-4-2021","tag-w-zawieszeniu","tag-waldemar-krzystek"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t