{"id":2745,"date":"2022-01-30T09:38:14","date_gmt":"2022-01-30T08:38:14","guid":{"rendered":"https:\/\/pleograf.pl\/?p=2745"},"modified":"2022-01-31T17:43:54","modified_gmt":"2022-01-31T16:43:54","slug":"stan-wojenny-w-polskim-filmie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/stan-wojenny-w-polskim-filmie\/","title":{"rendered":"Stan wojenny w polskim filmie"},"content":{"rendered":"\n

Dyskusja w ramach konferencji \u201eKino polskie wobec stanu wojennego” zorganizowanej przez Filmotek\u0119 Narodow\u0105 \u2013 Instytut Audiowizualny<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Plakat promuj\u0105cy konferencj\u0119 Kino polskie wobec stanu wojennego<\/em> zorganizowan\u0105 przez FINA 9 grudnia 2021 r.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Udzia\u0142 bior\u0105:<\/p>\n\n\n\n

Maria D\u0142u\u017cewska<\/strong> \u2013 re\u017cyserka, scenarzystka, dokumentalistka<\/p>\n\n\n\n

Prof. Antoni Dudek<\/strong> \u2013 politolog, historyk z Uniwersytetu Kardyna\u0142a Stefana Wyszy\u0144skiego w Warszawie<\/p>\n\n\n\n

Robert Kostro<\/strong> \u2013 historyk, dyrektor Muzeum Historii Polski w Warszawie<\/p>\n\n\n\n

Prof. Dorota Skotarczak<\/strong> \u2013 historyczka z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu<\/p>\n\n\n\n

Miko\u0142aj Mirowski<\/strong> \u2013 historyk, publicysta, redaktor naczelny kwartalnika \u201ePleograf\u201d <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Dorota Skotarczak, Maria D\u0142u\u017cewska, Antoni Dudek, Robert Kostro i Miko\u0142aj Mirowski. Fot. B. Syta<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Miko\u0142aj Mirowski:<\/strong> Czy mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 o takim zjawisku jak kino stanu wojennego? Czy 40 lat po tamtych wydarzeniach polska kultura dorobi\u0142a si\u0119 takiej kategorii w filmografii?<\/p>\n\n\n\n

Maria D\u0142u\u017cewska:<\/strong> Nie wiem. Spisa\u0142am sobie filmy o stanie wojennym, \u017ceby zobaczy\u0107, co zosta\u0142o z tego dzie\u0142a dawania \u015bwiadectwa, budzenia \u015bwiadomo\u015bci i nadziei, walki, sprawdzania si\u0119 jako ludzie\u2026 Uwa\u017cam, \u017ce niewiele \u2013 ja i moi koledzy przegrali\u015bmy z tym problemem. Nie uda\u0142o nam si\u0119 przedstawi\u0107 zagadnienia stanu wojennego jako ca\u0142o\u015bci, zebra\u0107 wszystkiego do kupy. <\/p>\n\n\n\n

Miko\u0142aj Mirowski:<\/strong> Mo\u017ce to poczucie przegranej wynika z fragmentaryzacji \u2013 mamy pojedyncze filmy o stanie wojennym, ale nie da si\u0119 z nich u\u0142o\u017cy\u0107 ca\u0142o\u015bciowej opowie\u015bci. Mo\u017ce te\u017c powodem jest to, \u017ce tw\u00f3rcy m\u00f3wi\u0105 o stanie wojennym jakby przy okazji, a nie ma filmu, w kt\u00f3rym by\u0142by on centralnym zagadnieniem?<\/p>\n\n\n\n

Maria D\u0142u\u017cewska: <\/strong>Niezale\u017cnie od tego, ile prac, ksi\u0105\u017cek i film\u00f3w powsta\u0142o, nie uda\u0142o nam si\u0119 przebi\u0107 z problemem i wylansowa\u0107 mody na opowie\u015b\u0107 o stanie wojennym. Pod koniec lat 80. wyjecha\u0142am za granic\u0119, bardzo daleko. I z tamtej perspektywy, z USA, Kanady, Afryki Po\u0142udniowej i Australii, dostrzeg\u0142am, jak wyj\u0105tkowi i fenomenalni byli Polacy i ich postawy wobec stanu wojennego. Doktorzy, ludzie z najlepszym wykszta\u0142ceniem, nie mogli nawet dosta\u0107 pracy str\u00f3\u017ca za to, \u017ce dzia\u0142ali w Solidarno\u015bci. Napisa\u0142am o nich kilkana\u015bcie scenariuszy pod wsp\u00f3lnym tytu\u0142em Wiosna nasza<\/em>. Po powrocie zanios\u0142am je do telewizji, w kt\u00f3rej ju\u017c nast\u0105pi\u0142y zmiany, i pokaza\u0142am je wiceprezesowi \u2013 mojemu znajomemu z podziemia. Odrzuci\u0142 je, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce teraz jest czas na zgod\u0119 narodow\u0105 i spajanie spo\u0142ecze\u0144stwa, a nie wychwalanie siebie i marginalizowanie tej cz\u0119\u015bci, kt\u00f3ra nie dzia\u0142a\u0142a w opozycji. I tak w\u0142a\u015bciwie zosta\u0142o do dzi\u015b, przez co wszystko si\u0119 rozsypa\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Maria D\u0142u\u017cewska. Fot. B. Syta<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Prof. Dorota Skotarczak:<\/strong> Zgadzam si\u0119, \u017ce co\u015b posz\u0142o nie tak i nie mamy w polskim kinie nurtu ca\u0142o\u015bciowo m\u00f3wi\u0105cego o tamtej epoce. Nie powsta\u0142o zbyt wiele dobrze zrobionych film\u00f3w, kt\u00f3re heroizowa\u0142yby tamte czasy i tamtych ludzi. Zw\u0142aszcza film\u00f3w o walorze kina popularnego, kt\u00f3re podoba\u0142yby si\u0119 tak\u017ce m\u0142odym widzom. Takie obrazy pozwoli\u0142yby wylansowa\u0107 pewn\u0105 mod\u0119 na m\u00f3wienie o stanie wojennym. Dobrym przyk\u0142adem jest film 80 milion\u00f3w<\/em> \u2013 sprawnie zrobiony, sensacyjny, trzymaj\u0105cy w napi\u0119ciu. Takiego kina, pokazuj\u0105cego, \u017ce ludzie potrafili si\u0119 zorganizowa\u0107 i dzielnie przeciwstawi\u0107, zabrak\u0142o. Nie kr\u0119cono te\u017c film\u00f3w dokumentalnych oddaj\u0105cych honor ludziom, kt\u00f3rzy dzia\u0142ali w tamtych czasach. To powa\u017cne zaniedbanie. <\/p>\n\n\n\n

Prof. Antoni Dudek:<\/strong> Nie mam wra\u017cenia, \u017ce jest tak \u017ale. Przeciwnie. Mniej wi\u0119cej po\u0142owa spo\u015br\u00f3d historycznych film\u00f3w, kt\u00f3re powsta\u0142y w III RP, dotyczy czas\u00f3w PRL, zw\u0142aszcza lat 80. \u017badna inna dekada PRL nie by\u0142a kanw\u0105 tak wielu film\u00f3w. Jest ich wi\u0119c bez liku, tylko reprezentuj\u0105 r\u00f3\u017cny poziom \u2013 ale to naturalne, \u017ce dzie\u0142a wybitne trafiaj\u0105 si\u0119 rzadko. Mo\u017cna wyr\u00f3\u017cni\u0107 dwa nurty opowiadania o stanie wojennym: pierwszy \u2013 martyrologiczny, drugi \u2013 mniej czy bardziej farsowy. Dla mnie jest to normalne, \u017ce w wolnym kraju tw\u00f3rcy podchodz\u0105 do problemu w r\u00f3\u017cnych konwencjach. Moja dusza historyka zaczyna si\u0119 burzy\u0107 dopiero wtedy, gdy przekracza si\u0119 granice prawdopodobie\u0144stwa historycznego. Punktem granicznym jest tu dla mnie serial Netfliksa 1983<\/em> pokazuj\u0105cy alternatywn\u0105 wersj\u0119 lat 80., bez zwi\u0105zku z realiami. Mo\u017cna i tak robi\u0107 filmy, bo ka\u017cdy, kto ma elementarn\u0105 wiedz\u0119, orientuje si\u0119, \u017ce jest to fantazja. Natomiast boj\u0119 si\u0119 takich film\u00f3w, kt\u00f3re pozornie zachowuj\u0105 zgodno\u015b\u0107 z faktami, ale w rzeczywisto\u015bci prezentuj\u0105 kompletnie fa\u0142szyw\u0105 wizj\u0119. Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 film Hiacynt<\/em>, kt\u00f3ry niedawno mia\u0142 premier\u0119. Akcja dzieje si\u0119 w po\u0142owie lat 80., tytu\u0142 nawi\u0105zuje do rzeczywistej akcji SB wobec homoseksualist\u00f3w, natomiast na jego podstawie mo\u017cna sobie wyobrazi\u0107, \u017ce funkcjonariusze SB je\u017adzili sobie po Warszawie i jak im si\u0119 kto\u015b nie podoba\u0142, to wyci\u0105gali pistolet, strzelali na ulicy i zabijali. P\u00f3\u017aniej taki m\u0142ody widz idzie na film \u017beby nie by\u0142o \u015blad\u00f3w<\/em>, kt\u00f3ry jest obrazem realistycznym, i zastanawia si\u0119, kt\u00f3ry z tych film\u00f3w m\u00f3wi prawd\u0119. Boj\u0119 si\u0119, \u017ce ten nurt kina pozornie realistycznego zbuduje u m\u0142odego pokolenia kompletnie fa\u0142szywy obraz tamtej epoki. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Miko\u0142aj Mirowski, Antoni Dudek. Fot. B. Syta<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Robert Kostro:<\/strong> Wydaje mi si\u0119, \u017ce w polskim kinie funkcjonuje silny motyw stanu wojennego i film\u00f3w dotykaj\u0105cych tego okresu mamy ca\u0142kiem sporo. Co najmniej trzy s\u0105 bardzo wa\u017cne. Pierwszy to wstrz\u0105saj\u0105ca \u015amier\u0107 jak kromka chleba<\/em>. Drugi, wybitny, \u017beby nie by\u0142o \u015blad\u00f3w<\/em>, w doskona\u0142y spos\u00f3b pokazuje mechanizm osaczania cz\u0142owieka. Zgodz\u0119 si\u0119 niestety, \u017ce brakuje obrazu przyci\u0105gaj\u0105cego szersz\u0105 publiczno\u015b\u0107. Najbli\u017cej tego celu by\u0142 chyba sensacyjny film 80 milion\u00f3w<\/em>. Potrzeba takiego filmu, by\u0107 mo\u017ce nie kinowego, lecz telewizyjnego, kt\u00f3ry zdob\u0119dzie popularno\u015b\u0107 wzorem serialu Czas honoru<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Maria D\u0142u\u017cewska:<\/strong> Tak jak uwa\u017cam, \u017ce my, filmowcy, przegrali\u015bmy z zadaniem ca\u0142o\u015bciowego pokazania problemu, tak s\u0105dz\u0119, \u017ce r\u00f3wnie\u017c historycy powinni uderzy\u0107 si\u0119 w piersi. Mo\u017ce powinni\u015bcie g\u0142o\u015bniej krzycze\u0107, bardziej si\u0119 wtr\u0105ca\u0107, pisa\u0107 recenzje, porusza\u0107 i uczy\u0107 tej historii. Tymczasem mamy pokolenie, kt\u00f3re kompletnie historii nie zna. Panowie, \u017ale uczycie tej historii. <\/p>\n\n\n\n

Robert Kostro:<\/strong> Wi\u0119kszo\u015b\u0107 film\u00f3w o stanie wojennym to nie jest kino historyczne, bo stworzyli je ludzie, dla kt\u00f3rych tamte wydarzenia by\u0142y do\u015bwiadczeniami \u017cyciowymi, np. z m\u0142odo\u015bci. Jednym z pierwszych film\u00f3w nakr\u0119conych przez nast\u0119pn\u0105 generacj\u0119 jest \u017beby nie by\u0142o \u015blad\u00f3w<\/em>. Te filmy, kolejnego pokolenia tw\u00f3rc\u00f3w, paradoksalnie mog\u0105 okaza\u0107 si\u0119 ciekawsze. <\/p>\n\n\n\n

Miko\u0142aj Mirowski:<\/strong> By\u0107 mo\u017ce czas opowiadania o do\u015bwiadczeniu stanu wojennego ju\u017c przemin\u0105\u0142 i wszystkie nowe filmy recepcyjne b\u0119d\u0105 skazane na interpretacje lub odczucia tw\u00f3rc\u00f3w m\u0142odego i \u015bredniego pokolenia. Natomiast obrazy o latach 90. b\u0119d\u0105 mia\u0142y walor osobistego do\u015bwiadczenia \u2013 tak jak jest z drug\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 serialu Rojst <\/em>Jana Holoubka, kt\u00f3ry doskonale pokazuje klimat lat 90., dobrze pami\u0119tanych przez re\u017cysera. <\/p>\n\n\n\n

Dorota Skotarczak:<\/strong> Zar\u00f3wno filmowcy, jak i historycy zajmuj\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cnymi okresami w historii \u2013 piszemy przecie\u017c ksi\u0105\u017cki o \u015bredniowieczu lub o czasach XIX wieku, cho\u0107 ich nie pami\u0119tamy. Filmy o czasach, kt\u00f3rych osobi\u015bcie si\u0119 nie do\u015bwiadczy\u0142o, nie musz\u0105 by\u0107 gorsze. Powiedzia\u0142abym, \u017ce problem le\u017cy raczej w dzisiejszym podej\u015bciu do historii: \u017ce mo\u017cna si\u0119 ni\u0105 bawi\u0107 i robi\u0107 z ni\u0105 to, co si\u0119 chce. Jako dydaktyk ucz\u0105cy student\u00f3w wiem, \u017ce niekt\u00f3rzy m\u00f3wi\u0105: ja tamtych czas\u00f3w nie pami\u0119tam, wi\u0119c nie musz\u0119 si\u0119 na nich zna\u0107. Niestety, tw\u00f3rcy te\u017c niekiedy podchodz\u0105 tak do czas\u00f3w, kt\u00f3rych nie do\u015bwiadczyli \u2013 nie musz\u0119 stara\u0107 si\u0119 pozna\u0107 epoki, czyta\u0107 ksi\u0105\u017cek, zrozumie\u0107 klimatu. Tw\u00f3rca po prostu musi by\u0107 zainteresowany przedstawianymi czasami, a nie tylko w\u0142asn\u0105 ekspresj\u0105. Chcia\u0142abym natomiast obroni\u0107 historyk\u00f3w \u2013 historia w szkole \u015bredniej nie jest szczeg\u00f3lnie eksponowanym przedmiotem, do kt\u00f3rego szczeg\u00f3lnie przywi\u0105zuje si\u0119 wag\u0119.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Robert Kostro, Maria D\u0142u\u017cewska. Fot. B. Syta<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Miko\u0142aj Mirowski: <\/strong>A co pa\u0144stwo s\u0105dzicie o filmie \u017beby nie by\u0142o \u015blad\u00f3w<\/em>? Do\u015b\u0107 rzetelnie opisuje on rzeczywist\u0105 histori\u0119, a zarazem, poprzez posta\u0107 przyjaciela Grzegorza Przemyka, kt\u00f3rego machina totalitarna usi\u0142uje zmusi\u0107 do zmiany zezna\u0144, uniwersalizuje problem jednostki niszczonej przez totalitarny system. To ma swoje plusy i minusy. Z jednej strony powiemy: dobrze, film realizuje sentencj\u0119 historia jest nauczycielk\u0105 \u017cycia<\/em>, zawarta w nim opowie\u015b\u0107 czemu\u015b s\u0142u\u017cy, pokazuje jaki\u015b drogowskaz na przysz\u0142o\u015b\u0107. Z drugiej strony kto\u015b przeciwny takiemu podej\u015bciu mo\u017ce powiedzie\u0107, \u017ce to instrumentalizacja historii, \u017ce to ju\u017c nie jest film historyczny, tylko uwsp\u00f3\u0142cze\u015bniony g\u0142os w jakiej\u015b debacie. Niekt\u00f3rzy krytycy pisali przecie\u017c, \u017ce \u017beby nie by\u0142o \u015blad\u00f3w<\/em> m\u00f3g\u0142by by\u0107 r\u00f3wnie dobrze filmem o \u015bmierci Igora Stachowiaka albo George’a Floyda. Czy pa\u0144stwo widz\u0105 wi\u0119cej niebezpiecze\u0144stw, czy pozytyw\u00f3w w takim uniwersalizuj\u0105cym podej\u015bciu do historii?<\/p>\n\n\n\n

Robert Kostro:<\/strong> Ja bym si\u0119 tego nie ba\u0142, je\u015bli zrobione jest to tak dyskretnie, jak w \u017beby nie by\u0142o \u015blad\u00f3w<\/em>, gdzie uniwersalne podej\u015bcie nie jest sprzeczne z historycznymi faktami. Jaka\u015b forma aktualizacji mo\u017ce by\u0107 furtk\u0105, kt\u00f3ra zach\u0119ci szersz\u0105 publiczno\u015b\u0107 do zainteresowania si\u0119 filmem. W moim przekonaniu to cecha wybitnych film\u00f3w \u2013 to, \u017ce mog\u0105 by\u0107 odbierane nie tylko jako kronikarski zapis wydarze\u0144 epoki, lecz r\u00f3wnie\u017c jako klucz do postrzegania rzeczywisto\u015bci. Bardziej ba\u0142bym si\u0119 tego, \u017ce film fabularny na tyle utknie w portretowaniu rzeczywisto\u015bci, \u017ce stanie si\u0119 nieczytelny. Problem widz\u0119 raczej w braku dobrych scenariuszy. \u0179le tworzy si\u0119 film na podstawie wielkiej oraz bardzo z\u0142ej literatury. Nie mamy dobrej, realistycznej powie\u015bci klasy B o stanie wojennym. \u017beby nie by\u0142o \u015blad\u00f3w<\/em> oparte jest o bardzo dobr\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 reportersk\u0105, kt\u00f3ra stanowi\u0142a fantastyczny materia\u0142 scenariuszowy.<\/p>\n\n\n\n

Maria D\u0142u\u017cewska:<\/strong> Stan wojenny pe\u0142en jest opowie\u015bci i historii, kt\u00f3re s\u0105 doskona\u0142ym materia\u0142em na scenariusz. Zrobi\u0142am np. film Degrengolada w Teatrze Domowym<\/em> na podstawie wydarze\u0144 zwi\u0105zanych z wystawieniem sztuki pt. Degrengolada<\/em>, w kt\u00f3rej na scenie we wroc\u0142awskim mieszkaniu grali\u015bmy esbek\u00f3w przes\u0142uchuj\u0105cych zatrzymanego. Rewelacyjna farsa, publiczno\u015b\u0107 \u015bwietnie si\u0119 bawi\u0142a, a\u017c nagle na scen\u0119 wesz\u0142o prawdziwe SB i kazali si\u0119 wszystkim zwija\u0107. Esbecy dostali szalone brawa, bo widzowie my\u015bleli \u017ce to aktorzy i dalsza cz\u0119\u015b\u0107 sztuki. Takich anegdot s\u0105 setki i przegapili\u015bmy je jako materia\u0142 scenariuszowy na filmy fabularne.<\/p>\n\n\n\n

Miko\u0142aj Mirowski:<\/strong> Wydaje mi si\u0119, \u017ce opowiadaj\u0105c o stanie wojennym, opowiadali\u015bmy przede wszystkim o ofiarach, a nic nie m\u00f3wili\u015bmy o ludziach aparatu w\u0142adzy. Nie ma filmu o Kiszczaku, Jaruzelskim czy Urbanie. Czy obraz o przeci\u0119tnym funkcjonariuszu SB, pokazuj\u0105cy wydarzenia z jego perspektywy, by\u0142by dobrym pomys\u0142em?<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Miko\u0142aj Mirowski. Fot. B. Syta<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Prof. Antoni Dudek:<\/strong> Jak najbardziej. W og\u00f3le kino o ludziach w\u0142adzy ma w Polsce wielk\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107, bo mamy go bardzo ma\u0142o \u2013 a je\u015bli ju\u017c jest, to raczej martyrologiczne obrazy w stylu opowie\u015bci o Pi\u0142sudskim. O Wa\u0142\u0119sie te\u017c nakr\u0119cono film na kolanach. Moim zdaniem to kwestia kiepskiego punktu wyj\u015bcia w postaci braku dobrych scenariuszy. Na szcz\u0119\u015bcie stan wojenny jest ostatnim tak dramatycznym wydarzeniem w historii Polski, kt\u00f3re dotyczy\u0142o praktycznie wszystkich obywateli. Wyros\u0142y ju\u017c dwa pokolenia, kt\u00f3re nie maj\u0105 tak dramatycznych do\u015bwiadcze\u0144. W zwi\u0105zku z tym, je\u015bli nic r\u00f3wnie tragicznego si\u0119 nie wydarzy, tw\u00f3rcy na r\u00f3\u017cne sposoby b\u0119d\u0105 wraca\u0107 do stanu wojennego, tak jak si\u0119 wraca w filmach do drugiej wojny \u015bwiatowej. <\/p>\n\n\n\n

Robert Kostro:<\/strong> Patrz\u0105c na histori\u0119 Polski, to po II wojnie \u015bwiatowej najbardziej ogranym tematem by\u0142 stalinizm. Teraz pod wzgl\u0119dem ilo\u015bciowym chyba wi\u0119cej jest ju\u017c film\u00f3w o stanie wojennym, chocia\u017c pod wzgl\u0119dem jako\u015bciowym jest inaczej: trudno by\u0142oby znale\u017a\u0107 film klasy Cz\u0142owieka z marmuru<\/em> Wajdy. I to jest prawdziwe wyzwanie: cho\u0107 s\u0105 filmy tak poruszaj\u0105ce jak \u015amier\u0107 jak kromka chleba<\/em>, to brakuje uj\u0119cia historycznego, kt\u00f3re stworzy\u0142oby epicki obraz na szersz\u0105 skal\u0119. <\/p>\n\n\n\n

Maria D\u0142u\u017cewska:<\/strong> Wszyscy razem nie sprostali\u015bmy pr\u00f3bie pokazania spo\u0142ecze\u0144stwu sensu i kolorytu tamtych wydarze\u0144. Jako autorka wielu film\u00f3w smole\u0144skich uwa\u017cam, \u017ce to kolejny temat, w kt\u00f3rym nie zdo\u0142ali\u015bmy wyja\u015bni\u0107, o co w\u0142a\u015bciwie chodzi. Wydarzenia, kt\u00f3re powinny postawi\u0107 nas na nogi, rozmywaj\u0105 nas jako spo\u0142eczno\u015b\u0107, bo nie zosta\u0142y odpowiednio pokazane, wyja\u015bnione i wyniesione na stosowny piedesta\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Prof. Dorota Skotarczak:<\/strong> By\u0107 mo\u017ce istotna jest tu r\u00f3wnie\u017c pewna dynamika dziej\u00f3w. Na pewno zwr\u00f3cili\u015bcie pa\u0144stwo uwag\u0119 na to, \u017ce w\u015br\u00f3d tw\u00f3rc\u00f3w panuje ostatnio moda na opisywanie epoki Gierka, lat 70. W tym roku wysz\u0142y chyba trzy ksi\u0105\u017cki o Gierku, lada moment b\u0119dzie o nim film \u2013 wraca si\u0119 do tej epoki krytycznie, ale te\u017c z pewnym sentymentem. By\u0107 mo\u017ce po prostu nie przysz\u0142a jeszcze moda na lata 80., mo\u017ce trzeba jeszcze kilka lat poczeka\u0107 na zainteresowanie kultury popularnej tamtymi czasami, z Solidarno\u015bci\u0105 i stanem wojennym w\u0142\u0105cznie. Mo\u017ce to dopiero si\u0119 zacznie.<\/p>\n\n\n\n

Miko\u0142aj Mirowski:<\/strong> Pierwsze przeb\u0142yski zainteresowania latami 80. ju\u017c s\u0105 widoczne \u2013 na tegorocznym festiwalu filmowym w Gdyni pokazywany by\u0142 obraz Najmro <\/em>o Zdzis\u0142awie Najmrodzkim, przedstawiaj\u0105cy histori\u0119 znanego w tamtej epoce przest\u0119pcy w konwencji rozrywkowo-popkulturowej. Pierwsza cz\u0119\u015b\u0107 serialu kryminalnego Rojst <\/em>r\u00f3wnie\u017c rozgrywa si\u0119 w latach 80., zatem tamte czasy ju\u017c troch\u0119 zaczynaj\u0105 \u017cy\u0107 w kinie. <\/p>\n\n\n\n

A kt\u00f3re filmy o stanie wojennym czy latach 80. mogliby\u015bcie pa\u0144stwo poleci\u0107? Chodzi o te obrazy, kt\u00f3re was poruszy\u0142y i kt\u00f3re w dobry, charakterystyczny lub interesuj\u0105cy spos\u00f3b opowiadaj\u0105 o tamtym okresie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Robert Kostro. Fot. B. Syta <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Robert Kostro:<\/strong> Dla mnie s\u0105 to \u017beby nie by\u0142o \u015blad\u00f3w<\/em>, sensacyjne 80 milion\u00f3w<\/em> i \u015amier\u0107 jak kromka chleba<\/em>, kt\u00f3ra pr\u00f3buje uchwyci\u0107 chyba najbardziej dramatyczn\u0105 chwil\u0119 z tego okresu. <\/p>\n\n\n\n

Maria D\u0142u\u017cewska:<\/strong> My\u015bl\u0119 o filmach Ryszarda Bugajskiego, z Przes\u0142uchaniem <\/em>na czele.<\/p>\n\n\n\n

Prof. Antoni Dudek:<\/strong> Do wymienionych tu film\u00f3w doda\u0142bym Dom z\u0142y<\/em> Wojciecha Smarzowskiego, kt\u00f3rego akcja cz\u0119\u015bciowo rozgrywa si\u0119 w stanie wojennym. Zawsze polecam ten film studentom jako najczarniejszy obraz PRL w kinie polskim. To jest obraz przerysowany, ale w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki temu przekazuje jaki\u015b element prawdy o tamtej epoce.<\/p>\n\n\n\n

Prof. Dorota Skotarczak:<\/strong> Lubi\u0119 80 milion\u00f3w<\/em> \u2013 dobrze i sprawnie zrobiony film z kr\u0119gu kultury popularnej \u2013 a tak\u017ce Dom z\u0142y<\/em>, w kt\u00f3rym oddany jest klimat tamtych czas\u00f3w, taka ohyda, jak\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwo odbiera\u0142o. Wspomnia\u0142abym jeszcze serial Alternatywy 4<\/em> Stanis\u0142awa Barei \u2013 cho\u0107 stanu wojennego oficjalnie w nim nie ma, to wszyscy widzowie wiedz\u0105, \u017ce dzieje si\u0119 na pocz\u0105tku lat 80. To kino popularne, rozrywkowe, kt\u00f3re bardzo dobrze oddaje ducha tamtej epoki.<\/p>\n\n\n\n

Miko\u0142aj Mirowski:<\/strong> Pozwol\u0119 sobie doda\u0107 film Adama Sikory Autsajder<\/em>, dobry, mocny obraz, kt\u00f3ry pokazuje co\u015b, czego by\u0107 mo\u017ce zabrak\u0142o w \u017beby nie by\u0142o \u015blad\u00f3w<\/em> \u2013 to, \u017ce w stanie wojennym funkcjonowa\u0142o systematyczne bicie licealist\u00f3w, student\u00f3w, ludzi, kt\u00f3rzy wygl\u0105dali na inteligent\u00f3w. \u017beby nie by\u0142o \u015blad\u00f3w<\/em> przedstawia histori\u0119 Grzegorza Przemyka jako przypadek jednostkowy, a Autsajder <\/em>pokazuje, \u017ce to by\u0142 system: skatowany m\u00f3g\u0142 by\u0107 ka\u017cdy przypadkowy cz\u0142owiek, kt\u00f3ry wpad\u0142 w r\u0119ce patrolu ZOMO czy milicji.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dyskusja w ramach konferencji \u201eKino polskie wobec stanu wojennego” zorganizowanej przez Filmotek\u0119 Narodow\u0105 \u2013 Instytut Audiowizualny. Udzia\u0142 bior\u0105: Maria D\u0142u\u017cewska \u2013 re\u017cyserka, scenarzystka, dokumentalistka Prof. Antoni Dudek \u2013 politolog, historyk z Uniwersytetu Kardyna\u0142a Stefana Wyszy\u0144skiego w Warszawie Robert Kostro \u2013 historyk, dyrektor Muzeum Historii Polski w Warszawie Prof. Dorota Skotarczak \u2013 historyczka z Uniwersytetu im.… Czytaj wi\u0119cej »Stan wojenny w polskim filmie<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":2849,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[1068],"tags":[1072,852,1073],"ppma_author":[974],"class_list":["post-2745","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pleograf-historyczno-filmowy-kwartalnik-filmoteki-narodowej-nr-4-2021","tag-80-milionow","tag-stan-wojenny","tag-zeby-nie-bylo-sladow"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t