![](\"http:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/files\/fot_M.Makowski_WFDiF3832.jpg\")
<\/p>\n
Excentrycy, czyli po s\u0142onecznej stronie ulicy<\/em>, 2015 r.,<\/span> re\u017c. Janusz Majewski, fot. Marcin Makowski, \u017ar\u00f3d\u0142o: WFDiF<\/span><\/p>\n Re\u017cyser z jazzem we krwi<\/b><\/p>\n Janusz Majewski, jak sam siebie okre\u015bla, jest weteranem po\u015br\u00f3d fan\u00f3w jazzu w Polsce. Wspomina pierwsze Zaduszki Jazzowe w Krakowie w 1954 roku, kt\u00f3rych by\u0142 s\u0142uchaczem, g\u0142os Willisa Conovera z audycji G\u0142os Ameryki<\/i>, spotkanie z Witoldem Soboci\u0144skim i Jerzym \u201eDudusiem\u201d Matuszkiewiczem oraz ich zespo\u0142em Melomani, kt\u00f3ry w \u0141\u00f3dzkiej Szkole Filmowej wyst\u0119powa\u0142 na szkolnych balach, a tak\u017ce sw\u00f3j dokument Opus Jazz<\/i>, b\u0119d\u0105cy zapisem pr\u00f3by kwintetu Andrzeja Kurylewicza. W wywiadach przyznaje, \u017ce scena, w kt\u00f3rej g\u0142\u00f3wny bohater Excentryk\u00f3w <\/i>Fabian (Maciej Stuhr) m\u00f3wi, \u017ce jego ojczyzn\u0105 jest muzyka, zainspirowana zosta\u0142a biografi\u0105 re\u017cysera.<\/p>\n W 1977 r. Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Nowym Jorku zaprosi\u0142o mnie z \u201eZakl\u0119tymi rewirami\u201d. To by\u0142 m\u00f3j pierwszy wyjazd do USA. (\u2026) Noc\u0105 postanowi\u0142em przej\u015b\u0107 si\u0119 po mie\u015bcie. W bocznej ulicy us\u0142ysza\u0142em jazz. Zszed\u0142em do piwnicy, by\u0142 tam klub, w \u015brodku t\u0142um, na scenie pi\u0119ciu dziadk\u00f3w. Czarni, z bia\u0142ymi brodami. Grali z niesamowitym biglem. Wtedy naprawd\u0119 poczu\u0142em, \u017ce wr\u00f3ci\u0142em do domu<\/a><\/i>[2]<\/a>. <\/i><\/p>\n W jednym zdaniu Majewski zaznacza istot\u0119 kultury jazzowej, kt\u00f3ra nie ma granic i dzia\u0142a jak spoiwo \u0142\u0105cz\u0105ce ludzi niezale\u017cnie od miejsca, z kt\u00f3rego pochodz\u0105 i w kt\u00f3rym si\u0119 obecnie znajduj\u0105. Z t\u0105 sam\u0105 wiar\u0105 w niezadaj\u0105c\u0105 zb\u0119dnych pyta\u0144, pozawerbaln\u0105 moc muzyki przyje\u017cd\u017ca do filmowego Ciechocinka Fabian \u2013 \u201ebraciszek z Anglii\u201d, jak okre\u015bla go pani Bayerowa (Anna Dymna). Ten kolorowy ptak, \u017cywa atrakcja znudzonego i skonwencjonalizowanego miasteczka nie musi d\u0142ugo czeka\u0107 na zderzenie z typow\u0105, szar\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105 \u2013 nast\u0119puje ona w jednej z pierwszych scen. Ciemne, duszne pomieszczenia, westfalka, cerata w krat\u0119, pomalowane na bia\u0142o szafki kuchenne, ciekn\u0105cy mosi\u0119\u017cny kran, kt\u00f3ry wymaga naprawy, zas\u0142oni\u0119te grubymi kotarami okna, dywany na \u015bcianach i cukierniczka na \u015brodku okr\u0105g\u0142ego stolika \u2013 tak wygl\u0105da pierwsze wn\u0119trze, w kt\u00f3rym wraz z siostr\u0105 Wand\u0105 (Sonia Bohosiewicz) znajduje si\u0119 muzyk zaraz po swoim przyje\u017adzie. Od razu dowiaduje si\u0119, \u017ce ojca i matk\u0119 zabrano w pierwszej wyw\u00f3zce, zosta\u0142o po nich jedynie kilka dokument\u00f3w i zdj\u0119\u0107, Edziu i Rysia zmarli na szkarlatyn\u0119 na pocz\u0105tku lat 40., a wcze\u015bniej Rysia pracowa\u0142a na budowie i pcha\u0142a taczki z betonem. Nawet to d\u0142ugo wyczekiwane spotkanie zdaje si\u0119 nie rekompensowa\u0107 wystarczaj\u0105co spustoszenia, jakie dokona\u0142o si\u0119 w czasach wojny tak w tej rodzinie, jak i w wielu innych. Pozostaje wi\u0119c albo za\u0142ama\u0107 r\u0119ce, albo zerwa\u0107 z tym, co by\u0142o, i spr\u00f3bowa\u0107 z u\u015bmiechem spojrze\u0107 w przysz\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n To, \u017ce wybrali\u015bmy ten utw\u00f3r jako pewnego rodzaju utw\u00f3r sztandarowy, ulubiony, \u201ePo s\u0142onecznej stronie ulicy\u201d, to te\u017c jest cz\u0119\u015b\u0107 przes\u0142ania. (\u2026) Ca\u0142e \u017cycie szed\u0142em po s\u0142onecznej stronie ulicy, mimo wszystko, mimo r\u00f3\u017cnych przeciwno\u015bci zawsze stara\u0142em si\u0119 znale\u017a\u0107 t\u0119 s\u0142oneczn\u0105 stron\u0119 i chyba dobrze na tym wyszed\u0142em, Zw\u0142aszcza \u017ce, znajduj\u0105c si\u0119 w dyskusji z innymi filmami, mia\u0142em ju\u017c pewien przesyt film\u00f3w, kt\u00f3re id\u0105 po tej ciemnej stronie. I to te\u017c by\u0142a dla mnie motywacja, \u017ceby zrobi\u0107 taki w\u0142a\u015bnie film<\/a><\/i>[3]<\/a> <\/i>\u2013 przyzna\u0142 Janusz Majewski.<\/p>\n Re\u017cyser Janusz Majewski na planie filmu Excentrycy, czyli po s\u0142onecznej stronie ulicy<\/em>, 2015 r., fot. Marcin Makowski, \u017ar\u00f3d\u0142o: WFDiF<\/span><\/p>\n Dekada swingu w USA<\/b><\/p>\n Tym promienistym \u015bwiat\u0142em, kt\u00f3re nadaje PRL-owskiej rzeczywisto\u015bci czas\u00f3w tzw. odwil\u017cy gomu\u0142kowskiej wyraziste kolory, jest niew\u0105tpliwie pochodz\u0105cy z ery swingu ameryka\u0144ski jazz lat 30. i po\u0142owy lat 40. XX wieku. Zgodnie z periodyzacj\u0105 przytoczon\u0105 za historykiem jazzu Jackiem Niedziel\u0105 swing obejmuje okres od 1932 do 1945 roku, czyli ko\u0144ca II wojny \u015bwiatowej<\/a>[4]<\/a>. Gwoli \u015bcis\u0142o\u015bci, jazz jazzowi nier\u00f3wny i bior\u0105c pod uwag\u0119 jego p\u00f3\u017aniejsze przeobra\u017cenia (m.in. bebop, modern jazz, hard bop lat 50., free jazz czy fusion i wszelkiego rodzaju konfiguracje tych odmian), warto mie\u0107 na uwadze, \u017ce Excentrycy <\/i>odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 do trzonu muzyki synkopowanej, a dok\u0142adnie czas\u00f3w, w kt\u00f3rych zyska\u0142a ona w USA najwi\u0119ksz\u0105 popularno\u015b\u0107. To w\u0142a\u015bnie wtedy na ameryka\u0144skich scenach kr\u00f3lowa\u0142y big-bandy z\u0142o\u017cone z elegancko ubranych muzyk\u00f3w w garniturach, a ich leaderzy pokroju Benny\u2019ego Goodmana czy Tommy\u2019ego Dorseya byli gwiazdami wielkiego formatu. Je\u015bli jazz kiedykolwiek mia\u0142 swoj\u0105 z\u0142ot\u0105 er\u0119, by\u0142a to z pewno\u015bci\u0105 dekada swingu. Popowa muzyka nigdy p\u00f3\u017aniej nie by\u0142a tak jazzowa, a jazz tak popowy<\/a><\/i>[5]<\/a> <\/i>\u2013 napisa\u0142 Jacek Niedziela, przywo\u0142any wcze\u015bniej autor monografii Historia jazzu. 100 wyk\u0142ad\u00f3w. <\/i><\/p>\n Lata 30. w USA by\u0142y r\u00f3wnie\u017c czasem pr\u0119\u017cnie rozwijaj\u0105cej si\u0119 kinematografii oraz kultury radiowej. Radioodbiornik z technicznej ciekawostki sta\u0142 si\u0119 nieod\u0142\u0105czn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 codzienno\u015bci dla wielu rodzin z middle class <\/i>i nie tylko. Co wi\u0119cej, dzi\u0119ki swojej egalitarnej funkcji radio u\u0142atwi\u0142o wi\u0119kszo\u015bci dost\u0119p do podobnych tre\u015bci oraz muzyki. Ten medal mia\u0142 oczywi\u015bcie dwie strony i wraz ze wzrostem popularno\u015bci audycji radiowych spad\u0142a sprzeda\u017c p\u0142yt (ze 100 milion\u00f3w w 1927 roku do 6 milion\u00f3w w roku 1932<\/a>[6]<\/a>) oraz zmniejszy\u0142o si\u0119 zatrudnienie i honoraria dla muzyk\u00f3w, czego jedn\u0105 z konsekwencji by\u0142o powstawanie du\u017cych orkiestr muzycznych: Du\u017ca orkiestra, wcze\u015bniej synonim luksusu, teraz sta\u0142a si\u0119 standardem<\/a><\/i>[7]<\/a>. <\/i>Nie zmienia to jednak faktu, \u017ce od tej pory audycje radiowe zacz\u0119\u0142y kszta\u0142towa\u0107 gusta muzyczne s\u0142uchaczy i przez wiele nast\u0119pnych dekad, w\u0142a\u015bciwie do momentu rozpropagowania telewizji muzycznych, a p\u00f3\u017aniej internetu \u2013 wychowa\u0142y ca\u0142e pokolenia swoich wiernych fan\u00f3w.<\/p>\n S\u0142ucha\u0142em jazzu w G\u0142osie Ameryki. \u201eThis is Jazz Hour\u201d i g\u0142os Conovera zapowiadaj\u0105cy muzyk\u0119. Pami\u0119tam, jak siedzia\u0142em w nocy przy radiu. Cichutko, bo rodzice ju\u017c spali. W\u0142\u0105cza\u0142em radio w kuchni i siedzia\u0142em z uchem przy g\u0142o\u015bniku. I wtedy: Jazz Messengers, Chet Baker, Jimmy Giuffre. Od razu nowoczesny jazz. Conover by\u0142 prawdziwym jazz-fanem. Puszcza\u0142 wszystko<\/a><\/i>[8]<\/a> \u2013 <\/i>powiedzia\u0142 w swojej autobiografii kompozytor i tr\u0119bacz Tomasz Sta\u0144ko. <\/p>\n Excentrycy <\/i>pokazuj\u0105, \u017ce ten precedens mia\u0142 kluczowe znaczenie tak\u017ce w PRL lat 50., mimo \u017ce czasami ma si\u0119 wra\u017cenie, jakby odbiorniki radiowe znajdowa\u0142y si\u0119 w scenach jedynie jako scenograficzny dodatek. W rzeczywisto\u015bci ich rola by\u0142a nie do przecenienia, zw\u0142aszcza w przypadku niewielkich, zaspanych miasteczek, takich jak filmowy Ciechocinek, gdzie radio by\u0142o jednym z niewielu \u017ar\u00f3de\u0142 nowinek z kraju i ze \u015bwiata. Co wi\u0119cej, zwa\u017cywszy na znacznie ograniczony dost\u0119p do kultury Zachodu, audycje radiowe, m.in. ta przywo\u0142ana w Excentrykach<\/i>, <\/i>czyli The Voice of America <\/i>Willisa Conovera, by\u0142y dla mieszka\u0144c\u00f3w zza \u017celaznej kurtyny prawdziwym oknem na \u015bwiat. Podobn\u0105 funkcj\u0119 pe\u0142ni\u0142y p\u0142yty przysy\u0142ane przez rodziny mieszkaj\u0105ce za zachodni\u0105 granic\u0119, czego przyk\u0142adem jest scena, w kt\u00f3rej R\u00f3\u017ca (Sonia Smo\u0142okowska), pracownica restauracji, siedzi na zapleczu i nuci musicalow\u0105 piosenk\u0119 jidysz z 1932 roku, spopularyzowan\u0105 kilka lat p\u00f3\u017aniej przez The Andrews Sisters \u2013 Bay mir bistu sheyn.<\/i><\/p>\n Habertas (Adam Ferency): R\u00f3\u017ca, ty \u015bpiewasz? [\u2026] Sk\u0105d znasz t\u0119 piosenk\u0119?<\/i><\/p>\n R\u00f3\u017ca (Sonia Smo\u0142okowska): Mieli\u015bmy tak\u0105 p\u0142yt\u0119 w domu. Wujek Heim przywi\u00f3z\u0142 z Nowego Jorku przed wojn\u0105<\/i>.<\/p>\n Jazz, kt\u00f3ry \u0142\u0105czy<\/b><\/p>\n Fabian jest pierwszym, kt\u00f3ry decyduje si\u0119 i\u015b\u0107 po s\u0142onecznej stronie ulicy, a jego charyzma i styl bycia nied\u0142ugo potem poci\u0105gaj\u0105 za sob\u0105 ca\u0142\u0105 reszt\u0119 muzycznej ferajny z\u0142o\u017conej z os\u00f3b, wydawa\u0142oby si\u0119, przypadkowych. Bohater r\u00f3wnie zamaszystym, co symbolicznym ruchem ods\u0142ania kotary w oknach starego pensjonatu, tym samym wpuszczaj\u0105c do st\u0119ch\u0142ego wn\u0119trza dzienne \u015bwiat\u0142o. Zdejmuje zakurzone p\u0142\u00f3tno z rozstrojonego fortepianu stoj\u0105cego w zapomnieniu gdzie\u015b na poddaszu i zaczyna gra\u0107 temat piosenki Jimmy\u2019ego McHugh On the Sunny Side of the Street<\/i> z 1930 roku. Nied\u0142ugo p\u00f3\u017aniej, za spraw\u0105 donosu na nowo przyby\u0142ego, przychodzi nadspodziewanie muzykalny funkcjonariusz Milicji Obywatelskiej. I tak zaczyna si\u0119 podr\u00f3\u017c w jazzow\u0105 histori\u0119.<\/p>\n Scena, w kt\u00f3rej milicjant Stypa (Daniel Zborowski) wraz z Fabianem wykonuj\u0105 wsp\u00f3lnie standard jazzowy, jest znamienna nie tylko dlatego, \u017ce bezpo\u015brednio zostaj\u0105 w niej przywo\u0142ani nestorzy swingu i legendarni bandleaderzy, tacy jak Duke Ellington czy Count Basie, lecz tak\u017ce pokazana zostaje nadrz\u0119dna, cho\u0107 niepisana, zasada jazzu, a mo\u017ce i muzyki w og\u00f3le, jak\u0105 jest \u0142\u0105czenie, nie podzia\u0142. Dzieje si\u0119 to niezale\u017cnie od tego, czy jest si\u0119 repatriantem z \u201ezepsutego Zachodu\u201d, czy milicjantem w s\u0142u\u017cbie Polskiej Republiki Ludowej lat 50, wyst\u0119puj\u0105cym niegdy\u015b na dansingach oraz nagrywaj\u0105cym przed wojn\u0105 dla Syrena Record i <\/i>Ordonki. Chocia\u017c kultura ameryka\u0144skiego swingu lat 30. mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 tak odleg\u0142a i obca dla jednego z pa\u0144stw bloku wschodniego, to paradoksalnie w\u0142a\u015bnie ona tworzy wsp\u00f3lnot\u0119 to\u017csamo\u015bci bohater\u00f3w, kt\u00f3rych wojenne i powojenne losy Polski rozrzuci\u0142y po r\u00f3\u017cnych stronach \u015bwiata i zmusi\u0142y do zaj\u0119\u0107 cz\u0119sto dalekich od ich wcze\u015bniejszych profesji.<\/p>\n Znale\u017a\u0107 wsp\u00f3lny j\u0119zyk<\/b><\/p>\n Stypa zasiada do fortepianu i imituje gr\u0119 najpierw Duke\u2019a Ellingtona, potem Counta Basiego. Ten pierwszy swoj\u0105 tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 wyni\u00f3s\u0142 jazz do poziomu muzyki koncertowej, stanowi\u0105c przy tym wzorzec kreacji, innowacji, prowadzenia zespo\u0142u i oryginalnej piosenki<\/a><\/i>[9]<\/a> \u2013 jak wyrazi\u0142 si\u0119 o nim Jacek Niedziela. [\u2026] od 1927 roku znalaz\u0142 si\u0119 na pierwszym planie jako tw\u00f3rca nowych brzmie\u0144 i w\u0142asnego \u015bwiata muzyki. Nie da si\u0119 bez niego zamkn\u0105\u0107 opisu lat dwudziestych i pierwszej po\u0142owy lat trzydziestych<\/a><\/i>[10]<\/a> \u2013 napisa\u0142 o Ellingtonie historyk i propagator jazzu, autor Historii jazzu<\/i> Andrzej Schmidt. <\/i>Podobnie, cho\u0107 mo\u017ce na nieco mniejsz\u0105 skal\u0119, dzia\u0142o si\u0119 to w przypadku Counta Basiego \u2013 jego wk\u0142ad w rozw\u00f3j muzyki jazzowej jest nie do przecenienia. Mia\u0142 precyzj\u0119 i wyczucie time\u2019u<\/i>, lekko\u015b\u0107 i pow\u015bci\u0105gliwo\u015b\u0107 artykulacji, w jego pianistyce pauzy s\u0105 r\u00f3wnie wa\u017cne, co zagrane d\u017awi\u0119ki, jego gra zawiera pierwsze elementy compin\u2019<\/i> (synkopowanego akompaniamentu sk\u0142adaj\u0105cego si\u0119 z improwizowanej gry akordowej, kt\u00f3ry dope\u0142nia zar\u00f3wno rytm, jak i harmoni\u0119 zespo\u0142u).<\/p>\n Count Basie nie by\u0142 kompozytorem na miar\u0119 Ellingtona, aran\u017cerem na miar\u0119 Fletchera Hendersona, wirtuozem jak Earl Hines, showmanem jak Cab Calloway czy dyrygentem jak Jimmie Lunceford. A jednak wszyscy zgodnie twierdz\u0105, \u017ce prowadz\u0105c od fortepianu big-band, z lekkim u\u015bmieszkiem przyklejonym niemal do ust, by\u0142 wielkim liderem, rytmicznym katalizatorem orkiestry<\/a><\/i>[11]<\/a> \u2013 napisa\u0142 Jacek Niedziela.<\/p>\n Przywo\u0142anie w Excentrykach <\/i>nazwisk muzyk\u00f3w, kt\u00f3rych tw\u00f3rczo\u015b\u0107 by\u0142a kamieniem milowym w rozwoju jazzu, jest udan\u0105 pr\u00f3b\u0105 znalezienia wsp\u00f3lnego j\u0119zyka mi\u0119dzy milicjantem Styp\u0105 a g\u0142\u00f3wnym bohaterem \u2013 Fabianem. Obaj s\u0105 w pe\u0142ni \u015bwiadomi, \u017ce zg\u0142\u0119bianie kultury tego gatunku nie polega wy\u0142\u0105cznie na bezrefleksyjnym odgrywaniu piosenek. Znajomo\u015b\u0107 stylu i dokona\u0144 Duke\u2019a Ellingtona czy Counta Basiego to podstawa jazzowego wtajemniczenia, podobnie zreszt\u0105 jak tych styl\u00f3w imitacja, kt\u00f3ra z racji chocia\u017cby braku dost\u0119pno\u015bci do nut zach\u0119ca\u0142a adept\u00f3w jazzu do tzw. spisywania \u201esol\u00f3wek\u201d z nagra\u0144. Do\u015b\u0107 prozaicznym powodem nauki jazzowego rzemios\u0142a na zasadzie powt\u00f3rze\u0144 i na\u015bladowania dokona\u0144 wielkich nazwisk by\u0142a r\u00f3wnie\u017c nieumiej\u0119tno\u015b\u0107 czytania nut u du\u017cej cz\u0119\u015bci muzycznych samouk\u00f3w. Oczywi\u015bcie w przypadku bigbandowej wsp\u00f3\u0142pracy, aby brzmieniowo zapanowa\u0107 nad du\u017cym sk\u0142adem, czytanie zapisu nutowego sta\u0142o si\u0119 konieczno\u015bci\u0105, podobnie zreszt\u0105 jak zawodowe opanowanie instrumentu w zakresie intonacji, brzmienia i sprawno\u015bci gry. Nie zmienia to jednak faktu, \u017ce na drodze rozwoju tego gatunku wad\u0119 przekuto w zalet\u0119 i nieumiej\u0119tno\u015b\u0107 \u201egry z kartki\u201d pozwoli\u0142a muzykom by\u0107 bardziej \u201ewyczulonymi\u201d na timing <\/i>i groove<\/i>. Zjawisko to trafnie scharakteryzowa\u0142 jeden z najpopularniejszych polskich muzyk\u00f3w jazzowych, kompozytor i aran\u017cer Micha\u0142 Urbaniak, m\u00f3wi\u0105c w jednym z wywiad\u00f3w o swoich pocz\u0105tkach wsp\u00f3\u0142pracy z nowojorskimi jazzmanami:<\/p>\n Przyje\u017cd\u017caj\u0105c do Nowego Jorku i poznaj\u0105c tych genialnych analfabet\u00f3w, chcia\u0142em te\u017c sta\u0107 si\u0119 analfabet\u0105, \u017ceby by\u0107 z nimi. Najpierw pisa\u0142em dla nich nuty. Po paru latach, patrz\u0105c na to, jak oni s\u0105 szybcy, przesta\u0142em pisa\u0107 nuty i zacz\u0105\u0142em uczy\u0107 si\u0119 od nich groovu i rytmu \u2013 czyli prostoty<\/a><\/i>[12]<\/a>.<\/i><\/p>\n Natalia Rybicka, Maciej Stuhr i Sonia Bohosiewicz w filmie Excentrycy, czyli po s\u0142onecznej stronie ulicy<\/em>, 2015 r.,<\/span> re\u017c. Janusz Majewski, fot. Marcin Makowski, \u017ar\u00f3d\u0142o: WFDiF<\/span><\/p>\n Fabian: To musi by\u0107 jak g\u0119sty, gor\u0105cy karmel<\/i><\/b><\/p>\n Nie tylko brak zapisu nutowego czy brak umiej\u0119tno\u015bci jego odczytania by\u0142 powodem tzw. grania na s\u0142uch. Klasyczny jazz to time <\/i>(umiejscowienie grup rytmicznych w stosunku do metronomicznego \u201eraz, dwa, trzy, cztery\u201d), swing <\/i>(z ang. ko\u0142ysanie, pulsacja rytmiczna polegaj\u0105ca na przesuwaniu akcentu, czyli subtelnych op\u00f3\u017anieniach i wyprzedzeniach d\u017awi\u0119ku w stosunku do przewidywanego czasu ich pojawiania si\u0119), sound <\/i>(charakterystyczne brzmienie dla poszczeg\u00f3lnych wykonawc\u00f3w, spos\u00f3b kszta\u0142towania d\u017awi\u0119ku), granie off beat <\/i>(na drug\u0105 i czwart\u0105 miar\u0119 w takcie), a wreszcie groove, feeling<\/i> czy vibe<\/i>. Jazz trzeba poczu\u0107 dlatego, by si\u0119 go nauczy\u0107, nale\u017cy go przede wszystkim s\u0142ucha\u0107 (Nawet dziesi\u0119\u0107 opas\u0142ych tom\u00f3w nie pozwoli pozna\u0107 brzmienia orkiestry Duke\u2019a Ellingtona, barwy g\u0142osu Billie Holiday, frazowania Ornette\u2019a Colemana czy techniki instrumentalnej Oscara Petersona<\/a><\/i>[13]<\/a>). Nauka z nagra\u0144 tak dla przesz\u0142ego, jak i wsp\u00f3\u0142czesnego pokolenia muzyk\u00f3w nie by\u0142a i nie jest \u017cadnym novum. Potwierdzaj\u0105 to znamienici reprezentanci dzisiejszej sceny jazzowej w Polsce, m.in. pianista i kompozytor \u2013 Marcin Wasilewski:<\/p>\n Kiedy by\u0142em ju\u017c na katowickiej akademii, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce tam wszyscy studenci przerabiaj\u0105 to samo, co ja wcze\u015bniej: Davisa, Coltrane\u2019a i innych. Wiedzieli\u015bmy, \u017ce by uczy\u0107 si\u0119 jazzu, trzeba cofn\u0105\u0107 si\u0119 w czasie, dociec, jakie by\u0142y etapy jego historii, jak grali Art Tatum, Erroll Garner i Oscar Peterson. Wnikliwe s\u0142uchanie kolejnych zespo\u0142\u00f3w Milesa jest najlepsz\u0105 szko\u0142\u0105, jak jazz si\u0119 rozwija\u0142, jak improwizowali jego kolejni piani\u015bci: Red Garland, Wynton Kelly, Bill Evans, Herbie Hancock. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 moich koleg\u00f3w-jazzman\u00f3w tak robi\u0142a. Nas\u0142uchiwa\u0142a, spisywa\u0142a sol\u00f3wki, a potem uczy\u0142a si\u0119 je wykonywa\u0107 i czerpa\u0142a z nich natchnienie. Trzeba pozna\u0107 histori\u0119, \u017ceby zrozumie\u0107 to, co grali p\u00f3\u017aniej McCoy Tyner, Herbie Hancock czy Keith Jarrett, i pod\u0105\u017ca\u0107 za rozwojem jazzu<\/a><\/i>[14]<\/a>.<\/i><\/p>\n Jedynie koncerty lub nagrania pozwalaj\u0105 uchwyci\u0107, kiedy sekcja rytmiczna gra sp\u00f3jnie, pokazuj\u0105 tak\u017ce, jak wa\u017cne jest s\u0142uchanie partner\u00f3w scenicznych, aby stworzy\u0107 prawdziwy zesp\u00f3\u0142, a nie jedynie grup\u0119 solist\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 w tym samym miejscu i czasie. W dekadzie swingu by\u0142o to szczeg\u00f3lnie istotne: W miejsce dawnego pojedynczego instrumentalisty gra\u0142 teraz kilkuosobowy organizm, maj\u0105cy identycznie oddycha\u0107, frazowa\u0107, atakowa\u0107 d\u017awi\u0119k i go artyku\u0142owa\u0107<\/a><\/i>[15]<\/a>. Takiej wsp\u00f3\u0142pracy i \u015bwiadomo\u015bci brzmienia uczy swoich muzyk\u00f3w filmowy Fabian, m\u00f3wi\u0105c podczas jednej z pr\u00f3b: Wiecie panowie, na czym polega tajemnica brzmienia Glena Millera? Klarnet i saksofon tenorowy graj\u0105 te same nuty, ale zawsze w interwale oktawy. To musi by\u0107 jak g\u0119sty, gor\u0105cy karmel<\/i>.<\/p>\n Jazz nios\u0105cy nadziej\u0119<\/b><\/p>\n Jak ju\u017c wiadomo, film Excentrycy, czyli po s\u0142onecznej stronie ulicy <\/i>jest muzyczno-artystyczn\u0105 kreacj\u0105, a nie pr\u00f3b\u0105 odwzorowania rzeczywisto\u015bci PRL ko\u0144c\u00f3wki lat 50. Niemniej jednak szukanie \u00f3wczesnych wzorc\u00f3w w ameryka\u0144skiej erze swingu lat 30. mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 stymuluj\u0105ce i tw\u00f3rcze. Dla bohater\u00f3w filmu Majewskiego jazz jest nadziej\u0105 na lepsze, a nawet \u2013 jakkolwiek g\u00f3rnolotnie to zabrzmi \u2013 walk\u0105 o godno\u015b\u0107, indywidualizm, styl i uwag\u0119. To oni maj\u0105 swoj\u0105 ideologi\u0119 i swoj\u0105 nikczemno\u015b\u0107, a my mamy swing i ludzi, kt\u00f3rzy chc\u0105 tego s\u0142ucha\u0107<\/i> \u2013 m\u00f3wi Fabian do kolegi z zespo\u0142u, gdy ten wyra\u017ca w\u0105tpliwo\u015b\u0107 co do \u201es\u0142uszno\u015bci\u201d ich muzyki. W innej scenie, gdy towarzysz Kusiak (Marian Dzi\u0119dziel) prosi o wyst\u0119p big-bandu z okazji pochodu pierwszomajowego, Fabian kwituje: Jazz nie jest polityczny<\/i>. Notabene <\/i>w podobnym duchu powiedzia\u0142 niegdy\u015b Andrzej Trzaskowski, kompozytor i pianista, pionier jazzu w Polsce, do Stefana Kisielewskiego, gdy ten przekaza\u0142 mu propozycj\u0119 zaanga\u017cowania Meloman\u00f3w do jakiej\u015b oficjalnej instytucji pod warunkiem, \u017ce nie b\u0119d\u0105 u\u017cywa\u0107 nazwy \u201ejazz\u201d <\/i>i nie przesadz\u0105 z angielskimi tytu\u0142ami. Andrzej Trzaskowski kategorycznie odm\u00f3wi\u0142.<\/p>\n \u2013 Dlaczego \u2013 pr\u00f3bowa\u0142em argumentowa\u0107 \u2013 czy\u017c nie jest wa\u017cn\u0105 rzecz\u0105 propagowanie jazzowego stylu improwizacyjnego, cho\u0107by pod inn\u0105 nazw\u0105? \u2013 Nie \u2013 powiedzia\u0142 Trzaskowski. \u2013 Jazz nie potrzebuje propagandy, bo jazz to jest sitwa. Kto chce przyst\u0105pi\u0107 do sitwy, ten jej sobie poszuka, ale \u017cadnej reklamy czy zach\u0119ty nie potrzeba!<\/a><\/i>[16]<\/a>.<\/p>\n \n Maciej Stuhr i Natalia Rybicka w filmie Excentrycy, czyli po s\u0142onecznej stronie ulicy<\/em>, 2015 r., <\/span>re\u017c. Janusz Majewski, fot. Marcin Makowski, \u017ar\u00f3d\u0142o: WFDiF<\/span><\/p>\n W absurdalnej rzeczywisto\u015bci, w kt\u00f3rej barmanka nie mo\u017ce oficjalnie sprzeda\u0107 alkoholu doros\u0142ym uczestnikom wieczornej pota\u0144c\u00f3wki, tylko wyci\u0105ga go \u201espod lady\u201d; kiedy bez \u0142ap\u00f3wki \u201enie za\u0142atwi si\u0119\u201d nawet pokoju w hotelu; gdy angielski paszport nie liczy si\u0119 jako dow\u00f3d to\u017csamo\u015bci; kiedy na si\u0142\u0119 \u201eprzywraca si\u0119 kogo\u015b spo\u0142ecze\u0144stwu\u201d, przymuszaj\u0105c go do pracy w publicznej toalecie (miniaturowa, ale genialna rola Anny Dymnej) \u2013 muzyka i wsp\u00f3lne granie w big-bandzie ulubionego repertuaru jest wyrazem kontestacji oznak powszechnego zdziecinnienia, podniesieniem g\u0142owy dumnie do g\u00f3ry i z\u0142apaniem upragnionego oddechu wolno\u015bci. \u201eS\u0142oneczna strona ulicy\u201d, po kt\u00f3rej uparcie id\u0105 bohaterowie, jest pe\u0142na gustownych samochod\u00f3w, l\u015bni\u0105cych instrument\u00f3w muzycznych, eleganckich marynarek i kloszowych sp\u00f3dnic w najr\u00f3\u017cniejszych kolorach, kt\u00f3re wiruj\u0105 podczas wieczornych ta\u0144c\u00f3w. To w ko\u0144cu miejsce dla \u201eekscentryk\u00f3w\u201d pokroju Felicjana Zuppego (Wojciech Pszoniak), stroiciela fortepianu, kt\u00f3ry szycie ubra\u0144 ceni zdecydowanie bardziej ni\u017c muzyk\u0119, doktora Vogta, kt\u00f3ry na klarnecie grywa Mozarta, a na saksofonie Gershwina, oraz kobiet w stylu femme fatale<\/i>, takich jak Modesta (Natalia Rybicka), kt\u00f3re m\u00f3wi\u0105 po angielsku, maluj\u0105 usta szmink\u0105 w kolorze krwistej czerwieni oraz nosz\u0105 szykowne kostiumy i w\u0142osy u\u0142o\u017cone w fale. Filmowy Ciechocinek jest miejscem dw\u00f3ch, r\u00f3wnoleg\u0142ych rzeczywisto\u015bci \u2013 jednej na si\u0142\u0119 ugrzecznionej, prza\u015bnej, urz\u0119dniczej, pe\u0142nej ludzi niewychodz\u0105cych przed szereg, kt\u00f3rzy bawi\u0105 si\u0119 przy muzyce b\u0119d\u0105cej co najwy\u017cej nieudan\u0105 karykatur\u0105 ludowych brzmie\u0144, i drugiej, tej spod \u015bwiec\u0105cego zielonym neonem szyldu klubu Kameralna<\/i>, w kt\u00f3rym perkusja i kontrabas zagrzewaj\u0105 publiczno\u015b\u0107 do ta\u0144ca \u017cywymi rytmami, a saksofon prowadzi melodi\u0119 dobrze znanych standard\u00f3w jazzowych. Bywalcy tego miejsca <\/i>w swoim entuzjazmie i nieposkromionej energii do zabaw przy d\u017awi\u0119kach jazzu przypominaj\u0105 publiczno\u015b\u0107 I Festiwalu Muzyki Jazzowej w Sopocie z sierpnia 1956 roku, o kt\u00f3rym Stefan Kisielewski, pisa\u0142 nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n Dominuj\u0105ca by\u0142a atmosfera skupienia i entuzjazmu: formy tego entuzjazmu, takie jak gwizd czy rzucanie w g\u00f3r\u0119 marynarek, nie maj\u0105 wbrew zewn\u0119trznym pozorom nic wsp\u00f3lnego z chuliga\u0144stwem, lecz s\u0105 mi\u0119dzynarodowym, u\u015bwi\u0119conym i ju\u017c tradycyjnym sposobem okazywania zadowolenia z jako\u015bci produkcji, takim samym jak oklaski na koncercie symfonicznym<\/a><\/i>[17]<\/a>.<\/p>\n Jazz to bunt<\/b><\/p>\n I chocia\u017c rzeczywisto\u015b\u0107, w kt\u00f3rej ciechoci\u0144ski big-band jazzowy gra standard American Patrol <\/i>zaraz po pochodzie pierwszomajowym, wydaje si\u0119 zabawna, ale jednocze\u015bnie ca\u0142kowicie nonsensowna, to jednak warto zauwa\u017cy\u0107 funkcj\u0119, jak\u0105 spe\u0142ni\u0142a w tej scenie muzyka, symbolicznie podkre\u015blaj\u0105c indywidualizm bohater\u00f3w na tle przymusowych obchod\u00f3w \u015bwi\u0119ta pracy. Swoj\u0105 drog\u0105, scena ta nabiera tym bardziej \u017cartobliwego charakteru, kiedy Fabian zapowiada ze sceny, \u017ce \u201eAmerican Patrol\u201d wywodzi si\u0119 ze starej pie\u015bni Murzyn\u00f3w, kt\u00f3rzy \u015bpiewali j\u0105 w drodze do pracy na plantacjach bawe\u0142ny<\/i>, a towarzysz Kusiak komentuje t\u0119 wypowied\u017a do sekretarki (Agnieszka Michalska) s\u0142owami: Widzisz, towarzyszko? Maj\u0105 instynkt klasowy<\/i>. I ta sytuacja mog\u0142a mie\u0107 wiele wsp\u00f3lnego z rzeczywisto\u015bci\u0105, je\u015bli przypomni si\u0119 rozmow\u0119 Stefana Kisielewskiego z Adamem Szulcem, zatytu\u0142owan\u0105 p\u00f3\u017aniej \u2013 Zawsze broni\u0142em jazzu<\/i>:<\/p>\n Potem co\u015b zacz\u0119\u0142o si\u0119 zmienia\u0107, ja nawet powiedzia\u0142em kiedy\u015b na zje\u017adzie kompozytor\u00f3w w Poznaniu (\u2026), \u017ce to tylko kwestia umowy. Je\u017celi powiemy, \u017ce jazz nie jest muzyk\u0105 ameryka\u0144skich imperialist\u00f3w, tylko uci\u015bnionego ludu murzy\u0144skiego, wszystko b\u0119dzie w porz\u0105dku. I zdaje si\u0119, \u017ce partia wpad\u0142a na ten pomys\u0142 i ju\u017c od roku 1955 jazz mo\u017cna by\u0142o gra\u0107 oficjalnie<\/a><\/i>[18]<\/a>.<\/p>\n W\u0142a\u015bciwie ka\u017cdy wyst\u0119p zespo\u0142u jest w Excentrykach <\/i>manifestacj\u0105 odr\u0119bno\u015bci, stylu, swobody i dobrego smaku w siermi\u0119\u017cnej codzienno\u015bci tego smaku pozbawionej. Jest w ko\u0144cu buntem i kontestacj\u0105 zaaran\u017cowan\u0105 na swinguj\u0105c\u0105 mod\u0142\u0119 i zagran\u0105 przez ubranych w bia\u0142e marynarki ciechoci\u0144skich d\u017centelmen\u00f3w. Je\u015bli protestowa\u0107 przeciwko szarej, pos\u0119pnej i niegustownej rzeczywisto\u015bci, to tylko w kostiumach jak spod ig\u0142y \u2013 najlepiej Barbary Hoff lub Leopolda Tyrmanda. Podobn\u0105 funkcj\u0119 buntu i kontestacji zasta\u0142ych norm spo\u0142ecznych pe\u0142ni\u0142 wygl\u0105d sceniczny muzyk\u00f3w ju\u017c w ameryka\u0144skiej dekadzie swingu: Wyst\u0119p orkiestry by\u0142 teraz prawdziwym show. Liczy\u0142 si\u0119 ubi\u00f3r, a tak\u017ce fryzury, maniery i u\u015bmiech. Odbiorca musia\u0142 us\u0142ysze\u0107 i zobaczy\u0107, \u017ce tak\u017ce muzyk si\u0119 dobrze bawi. Pulpity i du\u017cy b\u0119ben zdobi\u0142y logo orkiestr, inicja\u0142y lider\u00f3w i znaczki<\/a><\/i>[19]<\/a>. <\/i>Co wi\u0119cej, bior\u0105c pod uwag\u0119 nies\u0142abn\u0105cy konflikt na tle rasowym i powszechn\u0105 dyskryminacj\u0119, nale\u017cy stwierdzi\u0107, \u017ce wizerunek d\u017centelmena \u2013 opanowanego, o nienagannych manierach, maj\u0105cego poczucie godno\u015bci i m\u00f3wi\u0105cego pi\u0119kn\u0105 angielszczyzn\u0105 \u2013 by\u0142 dla wielu czarnosk\u00f3rych muzyk\u00f3w domaganiem si\u0119 nale\u017cytego szacunku i pr\u00f3b\u0105 zerwania z obel\u017cywym i poni\u017caj\u0105cym stereotypem \u201eczarnucha\u201d<\/a>[20]<\/a>.<\/p>\n W epoce swingu pojawi\u0142 si\u0119 odmienny ni\u017c wcze\u015bniejszy, kt\u00f3ry wychowa\u0142 si\u0119 w poprawczaku (Satchmo) lub porzuca\u0142 szko\u0142\u0119 (Bix), typ jazzmana. By\u0142 to profesjonalista, muzyk big-bandu, zafascynowany nowinkami, elegancki i dobrze wys\u0142awiaj\u0105cy si\u0119. Na scen\u0119 wesz\u0142a nowa generacja m\u0142odych muzyk\u00f3w urodzonych po 1900 roku, wykszta\u0142conych, pochodz\u0105cych z middle class i widz\u0105cych jazz jako swoj\u0105 profesj\u0119 (Duke Ellington, Coleman Hawkins, Walter Page, Buster Bailey)<\/a><\/i>[21]<\/a>.<\/p>\n Excentrycy, czyli po s\u0142onecznej stronie ulicy<\/em>,2015 r.,<\/span> re\u017c. Janusz Majewski, fot. Marcin Makowski, \u017ar\u00f3d\u0142o: WFDiF<\/span><\/span><\/p>\n Jazz najlepszym lekarstwem<\/b><\/p>\n Nie mo\u017cna jednak zapomnie\u0107, \u017ce prezentowana w Excentrykach <\/i>muzyka jazzowa, podobnie jak ameryka\u0144ski swing \u2013 ma przede wszystkim charakter taneczny i rozrywkowy. Kwestie ideowe, w tym walka o r\u00f3wno\u015b\u0107, szacunek i odrzucenie codziennej szarzyzny, s\u0105 tak\u017ce istotne, jednak to zabawa, rado\u015b\u0107, \u015bpiew i taniec wysuwaj\u0105 si\u0119 na pierwszy plan \u2013 tak w filmie Majewskiego, jak i w dekadzie swingu w og\u00f3le. \u015aledz\u0105c perypetie \u201eekscentrycznych\u201d bohater\u00f3w, mo\u017cna by powiedzie\u0107, \u017ce <\/i>jazz \u201ejest dobry na wszystko\u201d. Muzyka uzdrawia ciechoci\u0144sk\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107 zar\u00f3wno dos\u0142ownie, jak i w przeno\u015bni (siostra Fabiana, Wanda, zdrowieje dzi\u0119ki powrotowi do \u015bpiewania). Muzycy, zamiast biernie poddawa\u0107 si\u0119 marazmowi, spotykaj\u0105 si\u0119 w salonie na kilkunastoosobowych pr\u00f3bach zespo\u0142u, z kt\u00f3rym p\u00f3\u017aniej wyruszaj\u0105 w tras\u0119. Niezapomniane standardy jazzowe, za kt\u00f3rych wyb\u00f3r odpowiada\u0142 sam re\u017cyser oraz pianista, kompozytor i aran\u017cer Wojciech Karolak, nale\u017c\u0105 do klasyki swingowego repertuaru (m.in.: I\u2019ve Got You Under My Skin, I’m Getting Sentimental Over You, Learning the Blues, Take the \u2018A\u2019 Train, Bei mir bist du Schoen, I’m Beginning to See the Light, American Patrol, In the Mood, St. James Infirmary Blues, They Can’t Take That Away from Me, On Green Dolphin Street<\/i>). Jazz s\u0142u\u017cy do zabawy na frywolnych pota\u0144c\u00f3wkach, do u\u015bwietnienia bal\u00f3w sylwestrowych dla urz\u0119dnik\u00f3w i w\u0142adzy, do zag\u0142uszenia smutku i samotno\u015bci (pi\u0119kna scena, w kt\u00f3rej Zuppe gra na fortepianie piosenk\u0119 On Green Dolphin Street<\/i> w lirycznej i niespiesznej aran\u017cacji, siedz\u0105c samotnie w sali balowej osnutej niebieskawo-srebrnym blaskiem wpadaj\u0105cego przez okna ksi\u0119\u017cyca) czy te\u017c wyra\u017cenia \u017ca\u0142oby po zmar\u0142ym. Jazz towarzyszy szcz\u0119\u015bciu, rado\u015bci, mi\u0142o\u015bci i przyja\u017ani. I chocia\u017c wyrazista stylizacja ca\u0142o\u015bci, poprzez scenografi\u0119 i kostiumy w \u017cywych i intensywnych kolorach, mo\u017ce sprawia\u0107 wra\u017cenie pewnego nadmiaru, warto pami\u0119ta\u0107 o \u015bwiadomie przerysowanej konwencji, kt\u00f3r\u0105 przyj\u0105\u0142 Janusz Majewski i kt\u00f3ra jest zaproszeniem widza do pewnej gry. W ko\u0144cu, jak m\u00f3wi filmowy Stypa: Przecie\u017c tu nigdy nic si\u0119 nie dzieje naprawd\u0119<\/i>.<\/p>\n \n \n <\/a>[1] 40. FPFF w Gdyni, konferencja prasowa filmu Excentrycy<\/i>, \u017ar\u00f3d\u0142o: https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=jpdX8aTIg1o&t=1693s.<\/a> [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n <\/a>[2] https:\/\/wyborcza.pl\/1,75410,19473268,janusz-majewski-o-filmie-excentrycy-film-dla-starszych.html<\/a>. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n <\/a>[3] 40. FPFF w Gdyni, konferencja prasowa filmu Excentrycy<\/i>, \u017ar\u00f3d\u0142o: https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=jpdX8aTIg1o&t=1693s<\/a>. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n <\/a>[4] J. Niedziela, Historia jazzu. 100 wyk\u0142ad\u00f3w<\/i>, Katowice 2009, s. 141. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n <\/a>[5] Tam\u017ce, s. 140. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n <\/a>[6] Tam\u017ce. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n <\/a>[7] Tam\u017ce. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n <\/a>[8] T. Sta\u0144ko, Desperado. Autobiografia<\/i>, Krak\u00f3w 2010, s. 25. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n <\/a>[9] J. Niedziela, dz. cyt., s. 161. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n <\/a>[10] A. Schmidt, Historia Jazzu<\/i>, Lublin 2009, s. 274. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n <\/a>[11] J. Niedziela, dz. cyt., <\/i>s. 150. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n <\/a>[12] https:\/\/culture.pl\/pl\/artykul\/michal-urbaniak-nie-wstydze-sie-zadnej-nuty-wywiad<\/a>. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n <\/a>[13] J. Niedziela, dz. cyt., s. 10. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n <\/a>[14] https:\/\/audio.com.pl\/muzyka\/wywiady\/26002-marcin-wasilewski-u-stanki-poznalismy-tajemnice-grania-free<\/a>. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n <\/a>[15] J. Niedziela, dz. cyt., <\/i>s. 141. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n <\/a>[16] S. Kisielewski, Przedmowa, czyli pi\u0119kne wspomnienia. Wst\u0119p do ksi\u0105\u017cki Jerzego Radli\u0144skiego \u2013 Obywatel Jazz<\/i>, [w:] tego\u017c, Pisma i felietony muzyczne<\/i>, <\/i>t. 1, Warszawa 2012, s. 600. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n <\/a>[17] S. Kisielewski, I Festiwal Muzyki Jazzowej, Sopot, sierpie\u0144 1956<\/i>, [w:] tego\u017c, Pisma i felietony muzyczne<\/i>, <\/i>dz. cyt., s. 623. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n <\/a>[18] S. Kisielewski, Zawsze broni\u0142em jazzu<\/i>, [w:] tego\u017c, Pisma i felietony muzyczne<\/i>, dz. cyt., s. 643. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n <\/a>[19] J. Niedziela, dz. cyt., <\/i>s. 143. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n <\/a>[20] A. Schmidt, dz. cyt., s. 275. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n <\/a>[21] J. Niedziela, dz. cyt., <\/i>s. 141. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n Jazz nios\u0105cy nadziej\u0119, czyli Excentrycy. Po s\u0142onecznej stronie ulicy <\/i>Janusza Majewskiego<\/b><\/p>\n Artyku\u0142 jest pr\u00f3b\u0105 umiejscowienia filmu Excentrycy, czyli po s\u0142onecznej stronie ulicy <\/i>(Janusz Majewski, 2015) w spo\u0142eczno-kulturowym kontek\u015bcie zar\u00f3wno PRL drugiej po\u0142owy lat 50., jak i tzw. dekady swingu w USA, czyli okresu mi\u0119dzy 1932 a 1945 rokiem. Tekst wskazuje na znaczenie, jakie synkopowany jazz mia\u0142 <\/span>dla kreowania postaw indywidualizmu w czasie tzw. odwil\u017cy pa\u017adziernikowej oraz podkre\u015bla kontestacyjny charakter swingu w konflikcie rasowym lat 30. i 40. w USA. Jednocze\u015bnie autorka uwzgl\u0119dnia rozrywkowy i kreacyjny charakter opowie\u015bci filmowej, kt\u00f3ra ostatecznie przyjmuje form\u0119 <\/span>umownej i konwencjonalnej narracji, ni\u017c stanwia sobie za cel pr\u00f3b\u0119 wiernego odwzorowania reali\u00f3w historycznych.<\/p>\n Jazz that Brings Hope<\/b> or The Eccentrics: The Sunny Side of the Street<\/em> by Janusz Majewski<\/b><\/p>\n The paper is an attempt to place The Eccentrics: The Sunny Side of the Street<\/i> (Janusz Majewski, 2015) in the socio-cultural contexts of the Polish People’s Republic in the second half of the 1950s, as well as the so-called swing era in the USA, in the period between 1932 and 1945. It shows the significance of syncopated jazz in creating attitudes of individualism during the so-called Gomu\u0142ka\u2019s thaw, similarly to the dissenting nature of swing music in the racial conflict in 1930s and 1940s USA<\/span>. The entertainment value and the creative nature of the film story were also taken into account. Eventually, the film fulfills an agreeable convention, rather than an attempting to faithfully reproduce historical realities.<\/p>\n S\u0142owa kluczowe<\/b>: jazz, swing, dekada swingu, muzyka filmowa, Janusz Majewski, Excentrycy, Duke Ellington, Count Basie, big-band, PRL, lata 50.<\/p>\n Martyna Milewska<\/b> \u2013 magistrantka filologii polskiej na Uniwersytecie Warszawskim. Laureatka tegorocznego konkursu \u201eKrytyk pisze\u201d, zorganizowanego przez festiwal \u201eKamera Akcja\u201d, za najlepszy tekst krytyczny wed\u0142ug Jury Krytyk\u00f3w oraz zdobywczyni wyr\u00f3\u017cnienia przyznanego przez Jury Tw\u00f3rczy\u0144. Wyr\u00f3\u017cniona w konkursie na recenzj\u0119 polskiego filmu fabularnego \u201eM\u0142odzi o filmach FPFF\u201d (2018 r.) zorganizowanym przez Warsztaty krytyki filmowej w Gdyni. Publikowa\u0142a w kwartalniku \u201eTlen Literacki\u201d oraz portalu studencko-kulturalnym \u201eNiewinni czarodzieje\u201d, prelegentka Letniej Akademii Filmowej w Zwierzy\u0144cu (2019 r.). Entuzjastka jazzu.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Stary pensjonat, ledwo pami\u0119taj\u0105cy czasy dawnej \u015bwietno\u015bci, kt\u00f3re odesz\u0142y bezpowrotnie, zaprz\u0119gni\u0119ta w konia bryczka, deszczowa noc, dworcowy peron i nadje\u017cd\u017caj\u0105ca lokomotywa w k\u0142\u0119bach pary, do tego elegancki dwurz\u0119dowy p\u0142aszcz, prochowiec, krawat i kapelusz, a to wszystko przy akompaniamencie saksofonu odgrywaj\u0105cego gdzie\u015b w tle nie\u015bpieszne, jazzuj\u0105ce ad libitum. Pocz\u0105tek Excentryk\u00f3w. Po s\u0142onecznej stronie ulicy (2015) w… Czytaj wi\u0119cej »Jazz nios\u0105cy nadziej\u0119, czyli „Excentrycy. Po s\u0142onecznej stronie ulicy” Janusza Majewskiego<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":711,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[448],"tags":[492,493,494,495,968,496,497,498,499,467,41,500],"ppma_author":[501],"class_list":["post-265","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pleograf-kwartalnik-akademii-polskiego-filmu-nr-4-2019","tag-big-band","tag-count-basie","tag-dekada-swingu","tag-duke-ellington","tag-dzwiek-i-muzyka","tag-excentrycy","tag-janusz-majewski","tag-jazz","tag-lata-50","tag-muzyka-filmowa","tag-prl","tag-swing"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t![](\"http:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/files\/fot_M.Makowski_WFDiF_1515-550.jpg\")
<\/p>\n![](\"http:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/files\/fot_M.Makowski_WFDiF_3867-550.jpg\")
<\/p>\n![](\"http:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/files\/fot_M.Makowski_WFDiF_1135.jpg\")
<\/p>\n![](\"http:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/files\/fot_M.Makowski_WFDiF_0277-550.jpg\")
<\/p>\n
<\/p>\n
\n