![\"ok\u0142adka](\"http:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/files\/pleograf\/3_2019\/okladka-Romantyzm-i-kino.jpg\")
<\/b><\/p>\n<\/b><\/p>\n
Marcin Maron, Romantyzm i kino. Idee i wyobra\u017cenia romantyczne w filmach polskich re\u017cyser\u00f3w
\nz lat 1947\u20131990<\/i>, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2019.<\/p>\n
Dziesi\u0119\u0107 lat temu Marcin Maron zaimponowa\u0142 czytelnikom obszern\u0105, filozoficzn\u0105 rozpraw\u0105 o Wojciechu Jerzym Hasie i czasie<\/a>[1]<\/a>, kt\u00f3r\u0105 rozpocz\u0105\u0142, b\u0142ahostka, zestawieniem najwa\u017cniejszych \u201etemporalnych\u201d tez w dziejach my\u015bli ludzko\u015bci, od Platona po Emmanuela Levinasa. Ten cokolwiek nadgorliwy wst\u0119p nie by\u0142 mo\u017ce konieczny jako przewodnik p\u00f3\u017aniejszych analiz, przy zawrotnej podr\u00f3\u017cy po Hasowskich labiryntach i tak trzeba by\u0142o mocno trzyma\u0107 za r\u0119k\u0119 samego Marona, ale nie mo\u017cna mu by\u0142o (wst\u0119powi) odm\u00f3wi\u0107 zalet porz\u0105dnej syntezy. Sama na niego wtedy sarka\u0142am, \u017ce szkolny, \u017ce po co a\u017c tyle, jednak w\u0142a\u015bnie z perspektywy czasu<\/b> widz\u0119, \u017ce do takich syntez najcz\u0119\u015bciej si\u0119 wraca, nawet w oderwaniu od interpretacji samych film\u00f3w. Mo\u017cna by rzec: solidna podmur\u00f3wka.<\/p>\n Jeszcze bardziej monumentalna \u2013 ponad pi\u0119\u0107set stron, twarda oprawa \u2013 ksi\u0105\u017cka Romantyzm i kino <\/i>tak\u017ce <\/i>mo\u017ce s\u0142u\u017cy\u0107 jako kompendium wiedzy o epoce, a na pewno o jej filozoficznych za\u0142o\u017ceniach. I znowu, pierwszy rozdzia\u0142, w kt\u00f3rym autor mno\u017cy definicje romantyzmu, t\u0142umaczy, jak rozumie histori\u0119 idei, jak hermeneutyk\u0119, a jak \u015bwiatopogl\u0105d, niecierpliwych czytelnik\u00f3w pewnie zniech\u0119ci, ale bardziej dociekliwych ucieszy, jak odnalezione przed egzaminem drobiazgowe notatki z wyk\u0142adu. Jest klarownie i bardzo solidnie, nie ma te\u017c z czym polemizowa\u0107, bo to po prostu inteligentne, rzetelne, wykrojone mniej sztampowo ni\u017c w podr\u0119cznikach zestawienie stanowisk badawczych. Brakowa\u0142o mi takiego podsumowania na studiach \u2013 przerabiali\u015bmy romantyzm, ale nikt chyba nie potrafi\u0142by go w podobny spos\u00f3b roz\u0142o\u017cy\u0107 na kawa\u0142ki…<\/p>\n A to zaledwie preludium do drugiej cz\u0119\u015bci pierwszej cz\u0119\u015bci, czyli do rekonstrukcji pi\u0119ciu podstawowych (jak je postrzega autor) kategorii wyobra\u017ani romantycznej, mianowicie poj\u0119\u0107 historii, natury, wolno\u015bci, ironii i sztuki. \u017badne z nich (mo\u017ce poza w\u0105sko, w duchu Friedricha Schlegla uj\u0119t\u0105 ironi\u0105 romantyczn\u0105) nie narodzi\u0142o si\u0119 co prawda jako takie na prze\u0142omie XVIII i XIX wieku, ale wszystkie nabra\u0142y wtedy definicyjnej g\u0142\u0119bi i wagi, doczeka\u0142y si\u0119 na sw\u00f3j temat licznych traktat\u00f3w i o\u015bwietli\u0142y si\u0119 nawzajem, tworz\u0105c wyj\u0105tkowy w dziejach splot ideowy. Ujmuj\u0105c rzecz skr\u00f3towo \u2013 historia i natura by\u0142y pojmowane przez romantyk\u00f3w jako rozw\u00f3j ducha. Ironia jako przejaw refleksji (czyli w\u0142a\u015bnie ducha \u2013 osobowej i kulturowej samo\u015bwiadomo\u015bci) by\u0142a zwi\u0105zana z tw\u00f3rczymi si\u0142ami natury i perspektyw\u0105 rozwoju historycznego. Natomiast sztuka \u2013 refleksyjna i ironiczna \u2013 mia\u0142a by\u0107 wyrazem wolno\u015bci oraz obszarem odzyskania utraconej jedno\u015bci cz\u0142owieka i \u015bwiata<\/i>, t\u0142umaczy autor<\/a>[2]<\/a>. Konstelacja ta tworzy wi\u0119c rodzaj filozoficznej z\u0119batki: pi\u0119\u0107 bardzo og\u00f3lnych poj\u0119\u0107, kt\u00f3re si\u0119 wzajemnie nie blokuj\u0105, nap\u0119dza romantyczn\u0105 wyobra\u017ani\u0119 i \u015bwiatopogl\u0105d epoki.<\/p>\n Marcin Maron otwiera tym kluczem polskie kino, bo \u2013 na co pierwsze sto kilkana\u015bcie stron jeszcze jasno nie wskazuje \u2013 jest to mimo wszystko ksi\u0105\u017cka o romantyzmie w kinie i w\u0142a\u015bnie drug\u0105 cz\u0119\u015b\u0107, z\u0142o\u017con\u0105 z analiz filmowych, sam autor okre\u015bla jako \u201ezasadnicz\u0105\u201d. Czyni przy tym takie za\u0142o\u017cenie, \u017ce interesuje go kino polskie okresu PRL, a do tego filmy nie tyle \u201eromantyczne z ducha\u201d, ile zanurzone w romantyzmie w sensie dos\u0142ownym, historycznym, czyli kostiumowe, z akcj\u0105 umieszczon\u0105 w pierwszej po\u0142owie XIX wieku (albo nawet wcze\u015bniej, ale w\u00f3wczas inspirowane tekstami z epoki). A do tego ilustruj\u0105ce jedn\u0105 z pi\u0119ciu wymienionych kategorii romantycznej wyobra\u017ani. Przy czym autor zastrzega, \u017ce jest to model otwarty, bo idee si\u0119 p\u0142ynnie dope\u0142niaj\u0105 i ka\u017cdy z tych film\u00f3w traktuje jednocze\u015bnie o historii, naturze, wolno\u015bci, ironii i sztuce \u2013 chodzi tylko o dominant\u0119. Mo\u017cna si\u0119 oczywi\u015bcie zastanawia\u0107, czy przy tym stopniu og\u00f3lno\u015bci kategorie te nie staj\u0105 si\u0119 cokolwiek niewywrotne i czy nie da\u0142oby si\u0119 na ich miejsce zaproponowa\u0107 innych. Najpierw jednak przyjrzyjmy si\u0119 temu wyborowi.<\/p>\n O \u201edramacie historii\u201d opowiada zatem Danton<\/i> Andrzeja Wajdy z 1983 roku (rewolucja francuska, upadek Robespierre\u2019a), Diabe\u0142<\/i> Andrzeja \u017bu\u0142awskiego z 1972 roku (drugi rozbi\u00f3r Polski) i wreszcie Popio\u0142y<\/i> Wajdy z 1965 roku (kampanie napoleo\u0144skie) \u2013 obrazy osadzone w prze\u0142omowych dziejowo momentach, z rozdartymi ideowo bohaterami. O \u201egrozie natury\u201d \u2013 Oczy uroczne<\/i> Piotra Szulkina z 1977 roku (ba\u015b\u0144 \u015bredniowieczna, w poetyce romantycznej ballady) i Osobisty pami\u0119tnik grzesznika przez niego samego spisany<\/i> Hasa z 1986 roku (ekranizacja romantyczno-gnostycznej powie\u015bci Jamesa Hogga, z akcj\u0105 sto lat wcze\u015bniejsz\u0105). O \u201eidea\u0142ach wolno\u015bci\u201d \u2013 Lawa<\/i> Tadeusza Konwickiego z 1989 roku (wiadomo, Dziady<\/i>) i Pasja<\/i> Stanis\u0142awa R\u00f3\u017cewicza z 1977 roku (powstanie krakowskie, 1846 rok). O \u201eironii jako romantycznym intermedium\u201d \u2013 Mazepa<\/i> Gustawa Holoubka z 1976 roku (adaptacja dramatu S\u0142owackiego, z akcj\u0105 w XVII wieku) i R\u0119kopis znaleziony w Saragossie<\/i> Hasa z 1964 roku (wed\u0142ug powie\u015bci Potockiego, z akcj\u0105 w o\u015bwieceniu). Wreszcie \u201esztuk\u0119 i \u017cycie\u201d reprezentuje B\u0142\u0119kitna nuta<\/i> \u017bu\u0142awskiego z 1991 roku (Chopin w Nohant, 1846 rok) i Romantyczni<\/i> R\u00f3\u017cewicza z 1970 roku (akcja po powstaniu wielkopolskim, dwa lata p\u00f3\u017aniej).<\/p>\n Olgierd \u0141ukaszewicz w filmie Romantyczni<\/em> (1970), fot. Romuald Pie\u0144kowski, \u017ar\u00f3d\u0142o: Fototeka FINA<\/span><\/p>\n Rej wodz\u0105 zatem \u201estarzy mistrzowie\u201d \u2013 mamy po dwa filmy Hasa, R\u00f3\u017cewicza, Wajdy i \u017bu\u0142awskiego, jeden Konwickiego, jeden Holoubka (kt\u00f3ry wyre\u017cyserowa\u0142 wcze\u015bniej Mazep\u0119<\/i> dla Teatru Telewizji) i jeden, \u015bredniometra\u017cowy i ma\u0142o znany, Szulkina. U\u0142o\u017cone, z wyj\u0105tkiem tych o naturze i o ironii, chronologicznie wed\u0142ug przedstawianych na ekranie wydarze\u0144, od 1794 do 1848 roku. Doci\u015bnijmy jeszcze statystycznie daty produkcji \u2013 a\u017c pi\u0119\u0107 tytu\u0142\u00f3w pochodzi z lat 70., trzy z 80. (z czego Danton<\/i> mia\u0142 powsta\u0107 wcze\u015bniej), dwa z po\u0142owy 60. B\u0142\u0119kitn\u0105 nut\u0119<\/i>, nakr\u0119con\u0105 w 1990 roku we Francji, trudno ju\u017c zaliczy\u0107 do kina PRL, kt\u00f3re w tym sensie zamyka Lawa <\/i>z 1989. Mo\u017cna si\u0119 zastanawia\u0107, czy tytu\u0142owe ramy czasowe nie zosta\u0142y przyj\u0119te z nadmiernym zapasem, skoro Marona i tak interesuje przede wszystkim, by przywo\u0142a\u0107 termin Tadeusza Lubelskiego, kino \u015bwiadomo\u015bci historycznej? Gdyby zdecydowa\u0142 si\u0119 zakroi\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119 nieco skromniej i napisa\u0107 tylko o tym, do czego s\u0142u\u017cy\u0142 na ekranie \u201ep\u0142aszcz Konrada\u201d w dekadzie Gierka (zwanej te\u017c, nie bez przyczyny, dekad\u0105 Ksi\u0119stwa Warszawskiego), by\u0107 mo\u017ce fenomen romantyzmu w polskim kinie nabra\u0142by wi\u0119kszej politycznej ostro\u015bci.<\/p>\n Z szerokich ram autor t\u0142umaczy si\u0119 w ostatniej cz\u0119\u015bci, kt\u00f3r\u0105 po\u015bwi\u0119ca recepcji romantyzmu na przestrzeni ca\u0142ego PRL, nie tylko w kinie, bo i w badaniach literackich, eseistyce, poezji i teatrze. Tu z kolei wyodr\u0119bnia cztery historyczne etapy, i znowu \u2013 wiele ciekawego mo\u017cna si\u0119 z nich dowiedzie\u0107 o historii kultury, jako \u017ce stosunek cho\u0107by do wieszcz\u00f3w w poszczeg\u00f3lnych dekadach Polski Ludowej s\u0142u\u017cy\u0142 za czu\u0142y barometr klimatu ideologicznego. Zatem po\u015bwi\u0119cony latom 50. rozdzia\u0142 \u201eW kleszczach ideologii\u201d, si\u0142\u0105 rzeczy najkr\u00f3tszy, opowiada przede wszystkim o k\u0142opotach z niewygodn\u0105 dla stalinizmu tradycj\u0105 romantyczn\u0105 i pr\u00f3bach wydobycia z niej tego, czego w niej akurat raczej nie by\u0142o, czyli walki klas. Przyk\u0142ad filmowy jest tu tylko jeden \u2013 socrealistyczna i pe\u0142na przek\u0142ama\u0144 M\u0142odo\u015b\u0107 Chopina<\/i> (1952) Aleksandra Forda, nad kt\u00f3r\u0105 Maron malowniczo si\u0119 zn\u0119ca. \u201eRewizje romantyzmu\u201d to okres Gomu\u0142ki, czyli dekada, w kt\u00f3rej nacjonalistyczne skrzyd\u0142o partii zacz\u0119\u0142o u\u017cywa\u0107 tradycji tyrtejskiej i m\u0119cze\u0144skiego mesjanizmu do legitymizacji w\u0142adzy. Wcze\u015bniej jednak, po odwil\u017cy, nast\u0105pi\u0142 w kinie okres Szko\u0142y Polskiej, romantycznej i polemicznej zarazem \u2013 autor rzetelnie relacjonuje spory o ni\u0105, sygnalizuje te\u017c awantur\u0119 o p\u00f3\u017aniejsze Popio\u0142y, <\/i>w kt\u00f3rych s\u0142usznie dopatrywano si\u0119 krytyki moczaryzmu. Ale w uwik\u0142ania te (podobnie jak w znaczenie \u201ekodu romantycznego\u201d dla wybuchu Marca \u201868) nie wchodzi ju\u017c r\u00f3wnie g\u0142\u0119boko, jak wcze\u015bniej w roztrz\u0105sania prac Herdera i Hegla czy w historyczn\u0105 rekonstrukcj\u0119 rozbior\u00f3w. Wida\u0107, \u017ce wiek XIX poci\u0105ga autora silniej ni\u017c XX, kt\u00f3rego win\u0105 i nieszcz\u0119\u015bciem by\u0142o g\u0142\u00f3wnie to, \u017ce XIX w pe\u0142ni nie zrozumia\u0142 i manipulowa\u0142 jego ideami. \u201eOdnawianie znacze\u0144\u201d to z kolei rozdzia\u0142 o wielkim powrocie zainteresowania romantyzmem w latach 70., kt\u00f3re mia\u0142o swoje lepsze i gorsze realizacje, co Maron ciekawie pokazuje, zestawiaj\u0105c nieoczywist\u0105 Pasj\u0119<\/i> z p\u0142ytkim, ideologicznym Hubalem<\/i> (1973) Bohdana Por\u0119by jako przyk\u0142adem \u201ewesternizacji\u201d heroicznych klisz. Wreszcie mamy lata 80., \u201eNiepok\u00f3j i nowe nadzieje\u201d. Wtedy, jak wiadomo, Solidarno\u015b\u0107 i stan wojenny wskrzesi\u0142y w narodzie paradygmat romantyczny, a filmowcy mieli k\u0142opoty. Dom \u015awi\u0119tego Kazimierza<\/i> o Norwidzie (re\u017c. Ignacy Gogolewski, 1983) oraz Wierna rzeka <\/i>(1987) Tadeusza Chmielewskiego posz\u0142y na par\u0119 lat na p\u00f3\u0142ki, szydercze Jezioro Bode\u0144skie<\/i> (1986) Janusza Zaorskiego jako pr\u00f3ba rozrachunku z inteligenckimi mitami chybi\u0142o nieco celu. Dopiero Lawa<\/i>, czyli kr\u0119cone ju\u017c w wolno\u015bciowym uniesieniu \u201eDziady<\/i> zako\u0144czone happy endem\u201d, przywr\u00f3ci\u0142a si\u0142\u0119 wyobra\u017ani romantycznej.<\/p>\n Tyle bardzo pobie\u017cnego streszczenia. Podsumowuj\u0105c, dzie\u0142o Marcina Marona sk\u0142ada si\u0119 z trzech akt\u00f3w: pierwszy t\u0142umaczy, czym tak naprawd\u0119 by\u0142 romantyzm, drugi prezentuje filmy, kt\u00f3rych tw\u00f3rcy najlepiej zrozumieli jego istot\u0119, trzeci przypomina, do czego romantyzm by\u0142 w Polsce Ludowej potrzebny (albo w czym przeszkadza\u0142) od stalinizmu po transformacj\u0119. Tak szeroko zakrojonej i \u015bwietnie opracowanej \u017ar\u00f3d\u0142owo ksi\u0105\u017cki na ten temat jeszcze nie by\u0142o, druga podobna zapewne nie powstanie i chwa\u0142a autorowi, \u017ce po\u015bwi\u0119ci\u0142 jej podobno siedem lat \u017cycia.<\/p>\n Czy mo\u017cna mie\u0107 do tego imponuj\u0105cego uj\u0119cia jakie\u015b zastrze\u017cenia? Mo\u017ce takie, \u017ce cho\u0107 Maron nie kryje fascynacji romantycznym buntem i fantazj\u0105, jego w\u0142asne dzie\u0142o pozostaje do\u015b\u0107 \u201egrzeczne\u201d, nie stawia kontrowersyjnych tez i nie wywraca stolika. Mog\u0142oby by\u0107 inaczej, gdyby zamiast oczywistego klucza (czyli za\u0142o\u017cenia, \u017ce najpe\u0142niej o romantyzmie opowiadaj\u0105 kostiumowe filmy osadzone w epoce romantyzmu) postawi\u0107 na poszukiwanie paradygmatu romantycznego tam, gdzie jest on zapo\u015bredniczony, wt\u00f3rnie podj\u0119ty, nieoczywisty, przemycony. Filmy Szko\u0142y Polskiej przenicowano ju\u017c pod tym wzgl\u0119dem na wylot, czemu by jednak nie przyjrze\u0107 si\u0119 krytycznie filmom nowszym, nawet zupe\u0142nie niedawnym, i nie poszuka\u0107 do nich mniej bezpiecznych, bardziej kontrowersyjnych kategorii romantycznych?<\/p>\n Warto\u015bci\u0105, kt\u00f3r\u0105 dopiero pocz\u0105tek XIX wieku postawi\u0142 na piedestale, o czym pisa\u0142a Alina Witkowska<\/a>[3]<\/a>, by\u0142a na przyk\u0142ad m\u0142odo\u015b\u0107, absolutyzowana wtedy po raz pierwszy jako si\u0142a i racja sama w sobie. A je\u015bli tak, to za niezwykle romantyczne mo\u017cna by uzna\u0107 rozmaite historie dojrzewania czy m\u0142odocianego buntu, od noweli Wajdy z Mi\u0142o\u015bci dwudziestolatk\u00f3w<\/i> (1962) a\u017c po Wszystko, co kocham<\/i> (2010) Jacka Borcucha i Sal\u0119 samob\u00f3jc\u00f3w<\/i> (2011) Jana Komasy. W paradygmat romantyczny mocno wpisana jest kategoria spisku \u2013 czemu by wi\u0119c nie wspomnie\u0107 o Smole\u0144sku<\/i> (2016) Antoniego Krauzego? Innym wynalazkiem epoki, wydobytym cho\u0107by przez Herdera, by\u0142 nar\u00f3d \u2013 tu mo\u017cna by poda\u0107 bardzo d\u0142ug\u0105 list\u0119 nie zawsze fortunnych dzie\u0142, z Legionami<\/i> (2019) Dariusza Gajewskiego i Pi\u0142sudskim<\/i> (2019) Micha\u0142a Rosy zamykaj\u0105cymi poch\u00f3d. Wreszcie w\u0142a\u015bnie na tamte lata, a konkretnie na czas niemieckiego biedermeieru, Herman Broch datuje narodziny kiczu<\/a>[4]<\/a>. Romantyzm jest przesi\u0105kni\u0119ty kiczem, co widzieli nawet tak szacowni jego badacze jak Ryszard Przybylski czy Jaros\u0142aw Marek Rymkiewicz, ale Maron nie u\u017cywa tego s\u0142owa bodaj ni razu. To ciekawe, \u017ce na przyk\u0142ad o Lokisie<\/i> (1970) Janusza Majewskiego pisze jako o noweli grozy \u201euj\u0119tej w ironiczny cudzys\u0142\u00f3w\u201d, ale nie wspomina ju\u017c, ile rado\u015bci mo\u017ce dostarczy\u0107 ten kultowo niedobry film w kampowym odbiorze.<\/p>\n Rzecz bowiem w tym, \u017ce Marcin Maron zdaje si\u0119 traktowa\u0107 romantyzm bardzo powa\u017cnie. Na pomys\u0142y, kt\u00f3re tu lekk\u0105 r\u0119k\u0105 rzucam, pewnie by si\u0119 oburzy\u0142 \u2013 nie tylko dlatego, \u017ce wykraczaj\u0105 poza wyznaczone przez niego ramy czasowe i poza mistrzowski kanon, ale i dlatego, \u017ce proponuj\u0105 p\u0142ytkie, popularne, \u201epseudoromantyczne\u201d odczytania na skr\u00f3ty. Sam autor odcina si\u0119 od takiego podej\u015bcia i bynajmniej na skr\u00f3ty nie idzie. Swoje analizy do tego stopnia gruntownie zakorzenia w filozoficznym i historycznym kontek\u015bcie epoki, \u017ce cz\u0119sto zdaje si\u0119 traci\u0107 z oczu samo kino, a przynajmniej obraz filmowy, popadaj\u0105c w imponuj\u0105cy erudycj\u0105 poemat dygresyjny.<\/p>\n W rozdziale o R\u0119kopisie\u2026<\/i> Hasa<\/a> si\u0119ga po figur\u0119 arabeski jako po kapry\u015bn\u0105, zawi\u0142\u0105, dygresyjn\u0105 w\u0142a\u015bnie i sk\u0142onn\u0105 do parabazy, czyli ujmowania (si\u0119) w nawias, figur\u0119 ironii romantycznej. Jego ksi\u0105\u017cka z jednej strony ma solidny szkielet, struktur\u0119 i za\u0142o\u017cenia, z drugiej jednak pozostaje w swoich wywodach nieco meandryczna, arabeskowata. W tym sensie by\u0142aby, co si\u0119 zowie, ironiczna, gdyby nie patronowa\u0142 jej tak\u017ce drugi XIX-wieczny duch: duch ci\u0119\u017cko\u015bci. Troch\u0119 szkoda, bo romantycy naprawd\u0119 mieli poczucie humoru, polskie kino te\u017c. Tymczasem nie u\u015bmiechniemy si\u0119 zbyt cz\u0119sto nad ksi\u0105\u017ck\u0105 Marona, nie u\u017cyjemy jej te\u017c jako narz\u0119dzia krytyki wobec powojennego, a ju\u017c zw\u0142aszcza wsp\u00f3\u0142czesnego kina i jego romantycznych uwik\u0142a\u0144, bo autor pisze z szacunkiem i aprobat\u0105, a przynajmniej bez przek\u0105su, zar\u00f3wno o filozofii epoki, jak i o filmach, kt\u00f3re nie bez powodu wybra\u0142. Ale te\u017c nie znajdziemy tu \u017cadnych karygodnych uproszcze\u0144 i nie przeczytamy, \u017ce \u201eS\u0142owacki wielkim poet\u0105 by\u0142\u201d, a Wajda ostatnim, co tak poloneza wodzi\u0142. To jest powa\u017cna (pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem) pozycja i ju\u017c wiem, \u017ce b\u0119dzie z ni\u0105 jak z Dramatem czasu i wyobra\u017ani<\/i> \u2013 pokr\u0119cimy nosem, \u017ce taka powa\u017cna, a potem b\u0119dziemy cytowa\u0107.<\/p>\n <\/a>[1] M. Maron, Dramat czasu i wyobra\u017ani. Filmy Wojciecha J. Hasa<\/i>, Universitas, Krak\u00f3w 2010. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n <\/a>[2] M. Maron, Romantyzm i kino. Idee i wyobra\u017cenia romantyczne w filmach polskich re\u017cyser\u00f3w z lat 1947\u20131990<\/i>, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2019, s. 37. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n <\/a>[3] A. Witkowska, R\u00f3wie\u015bnicy Mickiewicza. \u017byciorys jednego pokolenia<\/i>, Wiedza Powszechna, Warszawa 1962. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n <\/a>[4] H. Broch, Kilka uwag o kiczu i inne eseje<\/i>, t\u0142um. D. Borkowska i inni, Czytelnik, Warszawa 1998. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n S\u0142owa kluczowe<\/b>: romantyzm w polskim kinie, kino PRL, Marcin Maron, recenzja<\/p>\n Justyna Jaworska <\/b>\u2013 pracuje w Zak\u0142adzie Filmu i Kultury Wizualnej w Instytucie Kultury Polskiej UW, ostatnio zajmowa\u0142a si\u0119 polskim filmem wczesnych lat 70. w kontek\u015bcie socjalistycznej konsumpcji oraz queerem (a raczej \u201ek\u0142irem\u201d) i \u201eniedojako\u015bci\u0105\u201d w wizualnej kulturze PRL. Autorka monografii Cywilizacja \u201ePrzekroju\u201d. Misja obyczajowa w magazynie ilustrowanym <\/i>(WUW, Warszawa 2008) oraz ksi\u0105\u017cki \u201ePi\u0119kne widoki, panowie, st\u0105d macie\u201d. O kinie polskiego sockonsumpcjonizmu <\/i>(Universitas, Krak\u00f3w 2019). Redaktorka miesi\u0119cznika \u201eDialog\u201d.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Marcin Maron, Romantyzm i kino. Idee i wyobra\u017cenia romantyczne w filmach polskich re\u017cyser\u00f3w z lat 1947\u20131990, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2019. Dziesi\u0119\u0107 lat temu Marcin Maron zaimponowa\u0142 czytelnikom obszern\u0105, filozoficzn\u0105 rozpraw\u0105 o Wojciechu Jerzym Hasie i czasie[1], kt\u00f3r\u0105 rozpocz\u0105\u0142, b\u0142ahostka, zestawieniem najwa\u017cniejszych \u201etemporalnych\u201d tez w dziejach my\u015bli ludzko\u015bci, od Platona po Emmanuela Levinasa. Ten cokolwiek nadgorliwy… Czytaj wi\u0119cej »Poemat dygresyjny \u2013 recenzja ksi\u0105\u017cki „Romantyzm i kino. Idee i wyobra\u017cenia romantyczne w filmach polskich re\u017cyser\u00f3w z lat 1947-1990” Marcina Marona<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1628,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[448,11],"tags":[968,266,449,450],"ppma_author":[360],"class_list":["post-256","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pleograf-kwartalnik-akademii-polskiego-filmu-nr-4-2019","category-recenzja","tag-dzwiek-i-muzyka","tag-kino-prl","tag-marcin-maron","tag-romantyzm-w-polskim-kinie"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t![\"Olgierd](\"http:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/files\/pleograf\/3_2019\/romantyczni-1-F-1804-10.jpg\")
<\/p>\n\n
\n\n\n\n\n