{"id":247,"date":"2020-04-26T00:00:00","date_gmt":"2020-04-25T23:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/pleograf.pl\/index.php\/2020\/04\/26\/recenzja-ala-ma-film-recenzja-ksiazki-michala-dondzika-krzysztofa-jajko-i-emila-sowinskiego-elementarz-wytworni-filmow-oswiatowych\/"},"modified":"2021-06-25T12:11:49","modified_gmt":"2021-06-25T11:11:49","slug":"recenzja-ala-ma-film-recenzja-ksiazki-michala-dondzika-krzysztofa-jajko-i-emila-sowinskiego-elementarz-wytworni-filmow-oswiatowych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/recenzja-ala-ma-film-recenzja-ksiazki-michala-dondzika-krzysztofa-jajko-i-emila-sowinskiego-elementarz-wytworni-filmow-oswiatowych\/","title":{"rendered":"Ala ma&#8230; film \u2013 recenzja ksi\u0105\u017cki Micha\u0142a Dondzika, Krzysztofa Jajko i Emila Sowi\u0144skiego &#8222;Elementarz Wytw\u00f3rni Film\u00f3w O\u015bwiatowych&#8221;"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: center;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/files\/pleograf\/3_2019\/22Elementarz22-okadka.jpg\" width=\"385\" height=\"550\" alt=\"ok\u0142adka ksi\u0105\u017cki \" elementarz=\"\" wytw=\"\" rni=\"\" film=\"\" w=\"\" o=\"\" wiatowych=\"\">&nbsp;<\/p>\n<p align=\"center\" style=\"text-align: center;\">Micha\u0142 Dondzik, Krzysztof Jajko, Emil Sowi\u0144ski, <i>Elementarz Wytw\u00f3rni Film\u00f3w O\u015bwiatowych<\/i>,<br \/>\nWytw\u00f3rnia Film\u00f3w O\u015bwiatowych, \u0141\u00f3d\u017a 2018<\/p>\n<p align=\"center\" style=\"text-align: left;\">\n<p style=\"text-align: left;\"><i>Elementarz Wytw\u00f3rni Film\u00f3w O\u015bwiatowych <\/i>ukaza\u0142 si\u0119 w grudniu 2018 roku, poprzedzaj\u0105c jubileuszowy rok 2019, kiedy to obchodzono siedemdziesi\u0119ciolecie studia. Cho\u0107 \u2013 jak dowodz\u0105 autorzy opracowania \u2013 tak naprawd\u0119 pocz\u0105tek dzia\u0142ania wytw\u00f3rni nale\u017ca\u0142oby datowa\u0107 ju\u017c na listopad 1945 roku w Wydziale Film\u00f3w O\u015bwiatowych przy Instytucie Filmowym (s. 18). Ponad siedem dekad nieprzerwanego funkcjonowania okaza\u0142o si\u0119 histori\u0105 obfituj\u0105c\u0105 w liczne punkty zwrotne zaczepione w przemianach politycznych i instytucjonalnych zachodz\u0105cych w kinematografii. Micha\u0142 Dondzik, Krzysztof Jajko oraz Emil Sowi\u0144ski spisali t\u0119 opowie\u015b\u0107, proponuj\u0105c czytelnikom zajmuj\u0105ce studium tej dziedziny polskiego przemys\u0142u filmowego.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Ksi\u0105\u017cka jest ukoronowaniem dwuletniego projektu badawczego \u201eO\u015bwiat\u00f3wka odkryta na nowo\u201d, dofinansowanego przez PISF w 2016 roku&nbsp; (kierownikiem projektu by\u0142 Jajko). Pracuj\u0105c nad rozpraw\u0105, autorzy korzystali z ogromnej liczby \u017ar\u00f3de\u0142: ksi\u0105\u017cek, artyku\u0142\u00f3w i notatek prasowych, materia\u0142\u00f3w archiwalnych wytw\u00f3rni \u2013 w tym przede wszystkim materia\u0142\u00f3w produkcyjnych, nie tylko scenariuszy i scenopis\u00f3w, oczywi\u015bcie tak\u017ce z samych film\u00f3w. Przeprowadzili te\u017c liczne wywiady z osobami zwi\u0105zanymi z WFO, korzystaj\u0105c z metodologii historii m\u00f3wionej. Ten spos\u00f3b pracy zas\u0142uguje na najwy\u017csze uznanie, a podkre\u015bli\u0107 nale\u017cy zw\u0142aszcza badania archiwalne, kt\u00f3re nie s\u0105 wcale tak cz\u0119ste \u2013 jak zaznaczaj\u0105 sami autorzy \u2013 w polskim filmoznawstwie. Dzi\u0119ki obszerno\u015bci materia\u0142u badawczego powsta\u0142o studium bardzo wszechstronne, kt\u00f3re uzupe\u0142nia dotychczasowe opracowania o WFO, a przede wszystkim pozwala na szerokie spojrzenie, ujmuj\u0105ce dzia\u0142alno\u015b\u0107 O\u015bwiat\u00f3wki w kontek\u015bcie uwarunkowa\u0144 bran\u017cy kinematograficznej danego czasu.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Autorzy zauwa\u017caj\u0105, \u017ce istniej\u0105ce studia z historii WFO <i>cierpi\u0105 na deficyt wiedzy kontekstualnej. Wszelkie informacje dotycz\u0105ce wymiaru produkcyjnego oraz dystrybucyjnego film\u00f3w o\u015bwiatowych pojawiaj\u0105 si\u0119 w nich incydentalnie jako swego rodzaju w\u0105tki poboczne g\u0142\u00f3wnej linii narracyjnej <\/i>(s. 11). Tymczasem w przypadku produkcji film\u00f3w, kt\u00f3rych g\u0142\u00f3wnym zadaniem jest edukowanie mas (robotniczych), te konteksty w\u0142a\u015bnie s\u0105 niezwykle istotne, poniewa\u017c tematyka i forma kr\u00f3tkich metra\u017cy WFO zale\u017ca\u0142a od polityki edukacyjnej i kulturalnej rz\u0105du oraz zleceniodawc\u00f3w. Plany programowe Wytw\u00f3rni by\u0142y w ka\u017cdym okresie historycznym do 1989 roku konsultowane i akceptowane w \u201ecentrali\u201d, a wielostopniowe procesy oceny i kwalifikacji scenariuszy czy gotowych wersji filmu nierzadko wymaga\u0142y zmian w planach i dzie\u0142ach ju\u017c uko\u0144czonych.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Jako \u017ar\u00f3d\u0142a przyj\u0119tej perspektywy badawczej, w kt\u00f3rej w centrum uwagi s\u0105 <i>realia produkcyjne <\/i>(s. 11), trzech filmoznawc\u00f3w wskazuje szko\u0142\u0119 bada\u0144 nad kultur\u0105 produkcji, cho\u0107 <i>Elementarz\u2026 <\/i>nie zosta\u0142 skonstruowany z uwzgl\u0119dnieniem wszystkich za\u0142o\u017ce\u0144 tego nurtu. Wa\u017cnym wyznacznikiem metodologicznym jest te\u017c opozycja wobec \u201etekstualizmu\u201d w studiach filmoznawczych, a zatem \u2013 wobec fetyszyzowania film\u00f3w i autor\u00f3w, a co za tym idzie, tracenia z oczu etap\u00f3w produkcji i dystrybucji. Autorzy deklaruj\u0105: <i>staramy si\u0119 dowarto\u015bciowa\u0107 pomijane dot\u0105d etapy, a tak\u017ce aspekty produkcji filmu o\u015bwiatowego i zwi\u0105zane z nimi osoby redaktor\u00f3w i konsultant\u00f3w <\/i>(s. 12) i wywi\u0105zuj\u0105 si\u0119 z tego zadania, po\u015bwi\u0119caj\u0105c wiele uwagi kolejnym redaktorom naczelnym, a tak\u017ce okoliczno\u015bciom ich powo\u0142ywania i zwalniania z pe\u0142nionych funkcji. Nie znaczy to oczywi\u015bcie, \u017ce strategie autorskie i osoby wybitnych tw\u00f3rc\u00f3w zostaj\u0105 w wywodzie pomini\u0119te. Dokonania Marty i Karola Marczak\u00f3w (filmy przyrodnicze), W\u0142odzimierza Puchalskiego (dokumentacja wypraw arktycznych), Stanis\u0142awa Grabowskiego czy Witolda \u017bukowskiego (filmy etnograficzne), Bogdana Dziworskiego czy Wojciecha Wiszniewskiego (kreacyjne dokumenty eksperymentalne) \u2013 by wymieni\u0107 cho\u0107 kilka nazwisk z panteonu re\u017cyserskich s\u0142aw \u2013 zostaj\u0105 rzetelnie opisane. Ponadto badacze wydobywaj\u0105 z zapomnienia nazwiska i dzie\u0142a wielu tw\u00f3rc\u00f3w, kt\u00f3rzy dotychczas nie funkcjonowali w \u015bwiadomo\u015bci nie tylko odbiorc\u00f3w, ale te\u017c samych filmoznawc\u00f3w.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Rozpraw\u0119 podzielono na jedena\u015bcie rozdzia\u0142\u00f3w o precyzyjnie zaznaczonych ramach czasowych. Autorzy zdecydowali si\u0119 na wyodr\u0119bnienie okres\u00f3w, kt\u00f3re wytyczy\u0142y spotkania mikro- i makrohistorii, a wi\u0119c zmian w przemy\u015ble kinematograficznym z przemianami historycznymi. Tytu\u0142y rozdzia\u0142\u00f3w nawi\u0105zuj\u0105 zreszt\u0105 do potocznego nazewnictwa czas\u00f3w PRL, na przyk\u0142ad: <i>1950\u20131954. Wegetacja w cieniu planu sze\u015bcioletniego<\/i>, <i>1968\u20131973. Pomarcowy krajobraz<\/i> czy <i>1974\u20131979. Polityka otwartych drzwi. <\/i>Rozdzia\u0142y dotycz\u0105ce czasu tu\u017c przed, w trakcie i po transformacji nosz\u0105 tytu\u0142y znacz\u0105ce, sugeruj\u0105ce kondycj\u0119 WFO w tych szczeg\u00f3lnych dla pa\u0144stwa, ale i przemys\u0142u (w tym filmowego) okresach: <i>1984\u20131988. Stan powojenny i przedzawa\u0142owy<\/i>, <i>1989\u20131993. Reaktywacja<\/i>, <i>1994\u20132010. Readaptacja <\/i>i <i>2010\u20132015. Reanimacja.<\/i> Przenikaj\u0105ce si\u0119 koleje los\u00f3w historii i bran\u017cy przes\u0105dzi\u0142y te\u017c o g\u0142\u00f3wnych tematach poszczeg\u00f3lnych cz\u0119\u015bci: pierwsze cztery rozdzia\u0142y skupiaj\u0105 si\u0119 przede wszystkim na przeobra\u017ceniach organizacyjnych, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do ustabilizowania struktury i zako\u0144czy\u0142y si\u0119 <i>decentralizacj\u0105 w zakresie dzia\u0142alno\u015bci programowej <\/i>(s. 20), kolejne cztery \u2013 przenosz\u0105 akcent na opowie\u015b\u0107 o tw\u00f3rcach i dzie\u0142ach. \u201eKoda\u201d sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z ostatnich trzech rozdzia\u0142\u00f3w zn\u00f3w zwraca uwag\u0119 na uwarunkowania i zmiany instytucjonalne, w wyniku kt\u00f3rych WFO odesz\u0142a od produkcji na rzecz archiwizacji i digitalizacji swojego dorobku. Zaproponowany uk\u0142ad rozdzia\u0142\u00f3w jest przejrzysty i uzasadniony dynamik\u0105 zmian w kinematografii, jednak aspekty organizacyjne staj\u0105 si\u0119 mniej czytelne w rozdzia\u0142ach od pi\u0105tego do \u00f3smego. W rozdziale dotycz\u0105cym lat 1955\u20131960 znalaz\u0142y si\u0119 dwie reprodukcje rysunk\u00f3w przedstawiaj\u0105cych schematy organizacyjne z WFO odpowiednio z lat 1955 i 1957 \u2013 szkoda, \u017ce podobnych schemat\u00f3w zabrak\u0142o w rozdzia\u0142ach kolejnych, poniewa\u017c u\u0142atwi\u0142yby orientacj\u0119 w mechanizmach rz\u0105dz\u0105cych produkcj\u0105 i dystrybucj\u0105 kr\u00f3tkich metra\u017cy.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Tytu\u0142 <i>Elementarz <\/i>nawi\u0105zuje oczywi\u015bcie do wymiaru edukacyjnego film\u00f3w WFO, a autorzy zwracaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c uwag\u0119 na to, w jaki spos\u00f3b postulat nauczania masowego odbiorcy realizowany by\u0142 nie tylko w polityce programowej Wytw\u00f3rni, ale te\u017c w sposobie dystrybucji. Wspominaj\u0105 o w\u0119drownych operatorach, kt\u00f3rzy mieli obs\u0142ugiwa\u0107 pokazy w szko\u0142ach ju\u017c w drugiej po\u0142owie lat 40. XX wieku, wymieniaj\u0105 miejsca wy\u015bwietlania o\u015bwiat\u00f3wek: \u015bwietlice przyzak\u0142adowe, kina objazdowe, wreszcie \u2013 kina regularne, kt\u00f3re by\u0142y zobowi\u0105zane pokazywa\u0107 kr\u00f3tkie metra\u017ce WFO jako dodatki do film\u00f3w repertuarowych (i z czego, niestety, cz\u0119sto si\u0119 nie wywi\u0105zywa\u0142y, zob. s. 39\u201340). W latach 60. XX wieku interesuj\u0105cy by\u0142 \u2013 niestety kr\u00f3tkotrwa\u0142y \u2013 \u201eeksperyment rzeszowski\u201d, <i>kt\u00f3ry polega\u0142 na rozwoju sieci sta\u0142ych kin o\u015bwiatowych w dziesi\u0105tkach ma\u0142ych miejscowo\u015bci wojew\u00f3dztwa rzeszowskiego<\/i> (s. 136). Podobne informacje mog\u0105 si\u0119 sta\u0107 inspiruj\u0105ce dla wsp\u00f3\u0142czesnych instytucji i os\u00f3b zajmuj\u0105cych si\u0119 edukacj\u0105 filmow\u0105, poniewa\u017c \u2013 jak wynika z lektury <i>Elementarza\u2026 \u2013<\/i> kwestie organizacji \u0142a\u0144cucha dystrybucyjnego odpowiadaj\u0105cego za propagowanie produkt\u00f3w (dzie\u0142) o\u015bwiatowych by\u0142y przemy\u015blane, niestety zaplecze techniczne i organizacyjne utrudnia\u0142o realizacj\u0119 tych ambitnych projekt\u00f3w. Warto wspomnie\u0107, \u017ce filmy zrealizowane w WFO znalaz\u0142y si\u0119 w zasobach programu Filmoteka Szkolna i s\u0105 dost\u0119pne dla wszystkich nauczycieli szk\u00f3\u0142 ponadpodstawowych w Polsce (m.in. <i>Bykowi chwa\u0142a<\/i>, re\u017c. Andrzej Papuzi\u0144ski, 1971; <i>Elementarz<\/i>,<i> <\/i>re\u017c. Wojciech Wiszniewski, 1976; <i>Szczuro\u0142ap<\/i>, re\u017c. Andrzej Czarnecki, 1986; <i>Us\u0142yszcie m\u00f3j krzyk<\/i>, re\u017c. Maciej Drygas, 1991).<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Form\u0119 elementarza, podr\u0119cznika historii, wzbogacaj\u0105 kr\u00f3tkie analizy wybranych film\u00f3w, kt\u00f3rych najwi\u0119cej zawieraj\u0105 \u2013 zgodnie z przyj\u0119tym tokiem narracji \u2013 rozdzia\u0142y od pi\u0105tego do dziewi\u0105tego. W\u015br\u00f3d film\u00f3w, kt\u00f3rym po\u015bwi\u0119cono te kr\u00f3tkie eseje, znalaz\u0142y si\u0119 te\u017c wymienione wy\u017cej propozycje Filmoteki Szkolnej, a zatem publikacja autorstwa Dondzika, Jajki i Sowi\u0144skiego mo\u017ce te\u017c zainteresowa\u0107 nauczycieli wykorzystuj\u0105cych te tytu\u0142y w procesie nauczania jako uzupe\u0142nienie opracowa\u0144 przygotowanych dla Filmoteki Szkolnej. Odr\u0119bne eseje dotycz\u0105 niemal czterdziestu film\u00f3w, a ich lektura pozwala zorientowa\u0107 si\u0119 w r\u00f3\u017cnorodno\u015bci tematycznej, formalnej i artystycznej film\u00f3w realizowanych w WFO. Drobnym mankamentem tej cz\u0119\u015bci ksi\u0105\u017cki jest brak informacji na temat ewentualnej dost\u0119pno\u015bci film\u00f3w dla szerokiego grona odbiorc\u00f3w. Niekt\u00f3re z omawianych szczeg\u00f3\u0142owo produkcji s\u0105 udost\u0119pnione w serwisach streamingowych czy na p\u0142ytach. Wskazanie dost\u0119pnych \u017ar\u00f3de\u0142 w ksi\u0105\u017cce mog\u0142oby prze\u0142o\u017cy\u0107 si\u0119 na ich wy\u017csz\u0105 ogl\u0105dalno\u015b\u0107, pozwoli\u0142oby tak\u017ce czytelnikom zorientowa\u0107 si\u0119 w skali upowszechnienia dorobku WFO. W przyj\u0119tej formule miniszkic\u00f3w po\u015bwi\u0119conych poszczeg\u00f3lnym filmom sprawdzi\u0142by si\u0119 typowy dla leksykon\u00f3w i fiszek uk\u0142ad tekstu, w kt\u00f3rym wyodr\u0119bnione s\u0105 informacje o nagrodach. Autorzy czasami zamieszczaj\u0105 takie wiadomo\u015bci w przypisach, czasami w tek\u015bcie g\u0142\u00f3wnym, a wzorem portali internetowych czy encyklopedii mo\u017cna by lepiej uporz\u0105dkowa\u0107 takie dane.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Opowie\u015b\u0107 o WFO uzupe\u0142nia istotn\u0105 luk\u0119 w polskim pi\u015bmiennictwie filmoznawczym dotycz\u0105cym szeroko rozumianego filmu kr\u00f3tkometra\u017cowego. Co wa\u017cne, pozycja przygotowana przez Dondzika, Jajk\u0119 i Sowi\u0144skiego pozwala nie tylko pozna\u0107 meandry przemys\u0142u filmowego oraz sylwetki najciekawszych (co nie znaczy najbardziej znanych) tw\u00f3rc\u00f3w zwi\u0105zanych z O\u015bwiat\u00f3wk\u0105. Dzi\u0119ki wyczerpuj\u0105cym analizom formalnym, technicznym, a tak\u017ce dzi\u0119ki relacjom z dyskusji tocz\u0105cych si\u0119 na Krakowskim Festiwalu Filmowym (od 1961 roku) <i>Elementarz\u2026 <\/i>stanowi te\u017c panoram\u0119 teoretycznych rozwa\u017ca\u0144 nad genologi\u0105 i p\u0142ynnymi granicami mi\u0119dzy filmem o\u015bwiatowym (naukowym, dydaktycznym, popularnonaukowym, instrukta\u017cowym \u2013 we <i>Wst\u0119pie <\/i>zreszt\u0105 autorzy przybli\u017caj\u0105 kwestie definicji i klasyfikacji), dokumentalnym i eksperymentalnym. To warto\u015b\u0107 dodana do wywodu historycznego i z zakresu <i>production studies<\/i>, wyp\u0142ywaj\u0105ca z rzetelnych analiz i drobiazgowego przestudiowania r\u00f3\u017cnorodnych materia\u0142\u00f3w archiwalnych. Z lektury <i>Elementarza\u2026 <\/i>wy\u0142ania si\u0119 obraz dynamicznej sieci relacji \u0142\u0105cz\u0105cej WFO, WFD, WFF, \u0142\u00f3dzk\u0105 Szko\u0142\u0119 Filmow\u0105, \u015brodowisko naukowc\u00f3w i krytyk\u00f3w. To wielki sukces autor\u00f3w, \u017ce uda\u0142o im si\u0119 naszkicowa\u0107 tak szeroki pejza\u017c bran\u017cy wok\u00f3\u0142 O\u015bwiat\u00f3wki.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><i>Elementarz\u2026<\/i>, wydany przez sam\u0105 Wytw\u00f3rni\u0119, jest te\u017c bardzo atrakcyjny graficznie i obfituje w materia\u0142 ilustracyjny: ponad sto kadr\u00f3w, fotos\u00f3w, werk\u00f3w, fotografii okoliczno\u015bciowych, rysunk\u00f3w, reprodukcji dokument\u00f3w itp. W moim odczuciu zabrak\u0142o jednak graficznych przedstawie\u0144 licznych danych przywo\u0142ywanych w tek\u015bcie (cho\u0107 mam oczywi\u015bcie \u015bwiadomo\u015b\u0107 ograniczenia obj\u0119to\u015bci ksi\u0105\u017cki i koniecznych wybor\u00f3w). Zestawienia liczb wyprodukowanych i dopuszczonych lub niedopuszczonych do wy\u015bwietlania film\u00f3w przedstawione z wykorzystaniem np. Isotype by\u0142yby bardziej przejrzyste ni\u017c wplecione w tok wywodu, podobne infografiki mog\u0142yby obrazowa\u0107 liczby zatrudnionych tw\u00f3rc\u00f3w czy pracownik\u00f3w administracji w r\u00f3\u017cnych okresach. Szkoda te\u017c, \u017ce nak\u0142ad publikacji jest niewielki \u2013 380 egzemplarzy. Bior\u0105c jednak pod uwag\u0119 rzetelno\u015b\u0107 i narracyjny rozmach ksi\u0105\u017cki, ma ona szans\u0119 sta\u0107 si\u0119 jedn\u0105 z wa\u017cniejszych pozycji w kanonie polskiej historii kina i wytyczy\u0107 standardy bada\u0144 i opracowa\u0144 filmoznawczych, opieraj\u0105cych si\u0119 na wszechstronnym badaniu \u017ar\u00f3de\u0142.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">\n<p style=\"text-align: left;\"><b>S\u0142owa kluczowe:<\/b> edukacja filmowa, film o\u015bwiatowy, film popularnonaukowy, Wytw\u00f3rnia Film\u00f3w O\u015bwiatowych<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><b>Justyna Hanna Budzik <\/b>\u2013 adiunkt w Zak\u0142adzie Filmoznawstwa i Wiedzy o Mediach Uniwersytetu \u015al\u0105skiego, doktor nauk humanistycznych z zakresu kulturoznawstwa (Wydzia\u0142 Filologiczny U\u015a, 2012). Filmoznawczyni, absolwentka podyplomowych studi\u00f3w historii sztuki, lektorka j\u0119zyka polskiego jako obcego. Laureatka g\u0142\u00f3wnej nagrody w I edycji Konkursu im. Inki Brodziej-Wald na prac\u0119 doktorsk\u0105 z dziedziny wsp\u00f3\u0142czesnej humanistyki (2013). W roku 2016\/17 lektorka j\u0119zyka polskiego w INALCO w Pary\u017cu, w 2017\/18 stypendystka Fulbright Slavic Award na University of Washington w Seattle. Autorka ksi\u0105\u017cek <i>Filmowe cuda i sztuczki magiczne. Szkice z archeologii kina <\/i>(Katowice 2015) oraz <i>Dotyk \u015bwiat\u0142a. O zmys\u0142owym doznawaniu kina <\/i>(Katowice 2012). Wsp\u00f3\u0142autorka (wraz z Agnieszk\u0105 Tambor) opracowania <i>Polska p\u00f3\u0142ka filmowa. Kr\u00f3tkometra\u017cowe filmy aktorskie i animowane w nauczaniu j\u0119zyka polskiego jako obcego <\/i>(Katowice 2018). Zawodowo i badawczo zajmuje si\u0119 przede wszystkim edukacj\u0105 filmow\u0105. Prowadzi edukacyjny blog <a href=\"http:\/\/www.lekcjeofilmie.pl\/\">www.lekcjeofilmie.pl\/<\/a>. Dzia\u0142a w Fundacji dla Filmu i Fotografii w Katowicach (<a href=\"http:\/\/www.fundacja3f.org\">www.fundacja3f.org<\/a>).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; Micha\u0142 Dondzik, Krzysztof Jajko, Emil Sowi\u0144ski, Elementarz Wytw\u00f3rni Film\u00f3w O\u015bwiatowych, Wytw\u00f3rnia Film\u00f3w O\u015bwiatowych, \u0141\u00f3d\u017a 2018 Elementarz Wytw\u00f3rni Film\u00f3w O\u015bwiatowych ukaza\u0142 si\u0119 w grudniu 2018 roku, poprzedzaj\u0105c jubileuszowy rok 2019, kiedy to obchodzono siedemdziesi\u0119ciolecie studia. Cho\u0107 \u2013 jak dowodz\u0105 autorzy opracowania \u2013 tak naprawd\u0119 pocz\u0105tek dzia\u0142ania wytw\u00f3rni nale\u017ca\u0142oby datowa\u0107 ju\u017c na listopad 1945 roku w&hellip;&nbsp;<a href=\"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/recenzja-ala-ma-film-recenzja-ksiazki-michala-dondzika-krzysztofa-jajko-i-emila-sowinskiego-elementarz-wytworni-filmow-oswiatowych\/\" class=\"\" rel=\"bookmark\">Czytaj wi\u0119cej &raquo;<span class=\"screen-reader-text\">Ala ma&#8230; film \u2013 recenzja ksi\u0105\u017cki Micha\u0142a Dondzika, Krzysztofa Jajko i Emila Sowi\u0144skiego &#8222;Elementarz Wytw\u00f3rni Film\u00f3w O\u015bwiatowych&#8221;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1626,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[374,11],"tags":[379,275,426,427,428],"ppma_author":[385],"class_list":["post-247","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pleograf-kwartalnik-akademii-polskiego-filmu-nr-1-2020","category-recenzja","tag-edukacja","tag-edukacja-filmowa","tag-film-oswiatowy","tag-film-popularnonaukowy","tag-wytwornia-filmow-oswiatowych"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t<!-- All in One SEO 5.0.4 - aioseo.com -->\n\t<meta name=\"description\" content=\"Micha\u0142 Dondzik, Krzysztof Jajko, Emil Sowi\u0144ski, Elementarz Wytw\u00f3rni Film\u00f3w O\u015bwiatowych, Wytw\u00f3rnia Film\u00f3w O\u015bwiatowych, \u0141\u00f3d\u017a 2018 Elementarz Wytw\u00f3rni Film\u00f3w O\u015bwiatowych ukaza\u0142 si\u0119 w grudniu 2018 roku, poprzedzaj\u0105c jubileuszowy rok 2019, kiedy to obchodzono siedemdziesi\u0119ciolecie studia. Cho\u0107 \u2013 jak dowodz\u0105 autorzy opracowania \u2013 tak naprawd\u0119 pocz\u0105tek dzia\u0142ania wytw\u00f3rni nale\u017ca\u0142oby datowa\u0107 ju\u017c na listopad 1945 roku w\" \/>\n\t<meta name=\"robots\" content=\"max-image-preview:large\" \/>\n\t<meta name=\"author\" content=\"fina\"\/>\n\t<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/recenzja-ala-ma-film-recenzja-ksiazki-michala-dondzika-krzysztofa-jajko-i-emila-sowinskiego-elementarz-wytworni-filmow-oswiatowych\/\" \/>\n\t\t<meta name=\"generator\" content=\"All in One SEO (AIOSEO) 5.0.4\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:site_name\" content=\"pleograf.pl -\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:title\" content=\"Ala ma\u2026 film \u2013 recenzja ksi\u0105\u017cki Micha\u0142a Dondzika, Krzysztofa Jajko i Emila Sowi\u0144skiego \u201eElementarz Wytw\u00f3rni Film\u00f3w O\u015bwiatowych\u201d - pleograf.pl\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:description\" content=\"Micha\u0142 Dondzik, Krzysztof Jajko, Emil Sowi\u0144ski, Elementarz Wytw\u00f3rni Film\u00f3w O\u015bwiatowych, Wytw\u00f3rnia Film\u00f3w O\u015bwiatowych, \u0141\u00f3d\u017a 2018 Elementarz Wytw\u00f3rni Film\u00f3w O\u015bwiatowych ukaza\u0142 si\u0119 w grudniu 2018 roku, poprzedzaj\u0105c jubileuszowy rok 2019, kiedy to obchodzono siedemdziesi\u0119ciolecie studia. Cho\u0107 \u2013 jak dowodz\u0105 autorzy opracowania \u2013 tak naprawd\u0119 pocz\u0105tek dzia\u0142ania wytw\u00f3rni nale\u017ca\u0142oby datowa\u0107 ju\u017c na listopad 1945 roku w\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/recenzja-ala-ma-film-recenzja-ksiazki-michala-dondzika-krzysztofa-jajko-i-emila-sowinskiego-elementarz-wytworni-filmow-oswiatowych\/\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/PLEOGRAF.png\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:image:secure_url\" content=\"https:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/PLEOGRAF.png\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"568\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"567\" \/>\n\t\t<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-04-25T23:00:00+00:00\" \/>\n\t\t<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-06-25T11:11:49+00:00\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:title\" content=\"Ala ma\u2026 film \u2013 recenzja ksi\u0105\u017cki Micha\u0142a Dondzika, Krzysztofa Jajko i Emila Sowi\u0144skiego \u201eElementarz Wytw\u00f3rni Film\u00f3w O\u015bwiatowych\u201d - pleograf.pl\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:description\" content=\"Micha\u0142 Dondzik, Krzysztof Jajko, Emil Sowi\u0144ski, Elementarz Wytw\u00f3rni Film\u00f3w O\u015bwiatowych, Wytw\u00f3rnia Film\u00f3w O\u015bwiatowych, \u0141\u00f3d\u017a 2018 Elementarz Wytw\u00f3rni Film\u00f3w O\u015bwiatowych ukaza\u0142 si\u0119 w grudniu 2018 roku, poprzedzaj\u0105c jubileuszowy rok 2019, kiedy to obchodzono siedemdziesi\u0119ciolecie studia. Cho\u0107 \u2013 jak dowodz\u0105 autorzy opracowania \u2013 tak naprawd\u0119 pocz\u0105tek dzia\u0142ania wytw\u00f3rni nale\u017ca\u0142oby datowa\u0107 ju\u017c na listopad 1945 roku w\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:image\" content=\"https:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/PLEOGRAF.png\" \/>\n\t\t<script type=\"application\/ld+json\" class=\"aioseo-schema\">\n\t\t\t{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"BlogPosting\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/recenzja-ala-ma-film-recenzja-ksiazki-michala-dondzika-krzysztofa-jajko-i-emila-sowinskiego-elementarz-wytworni-filmow-oswiatowych\\\/#blogposting\",\"name\":\"Ala ma\\u2026 film \\u2013 recenzja ksi\\u0105\\u017cki Micha\\u0142a Dondzika, Krzysztofa Jajko i Emila Sowi\\u0144skiego \\u201eElementarz Wytw\\u00f3rni Film\\u00f3w O\\u015bwiatowych\\u201d - pleograf.pl\",\"headline\":\"Ala ma&#8230; film \\u2013 recenzja ksi\\u0105\\u017cki Micha\\u0142a Dondzika, Krzysztofa Jajko i Emila Sowi\\u0144skiego &#8222;Elementarz Wytw\\u00f3rni Film\\u00f3w O\\u015bwiatowych&#8221;\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/author\\\/fina\\\/#author\"},\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/#organization\"},\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"url\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/04\\\/Michal-Dondzik-Krzysztof-Jajko-Emil-Sowinski-Elementarz-Wytworni-Filmow-Oswiatowych.jpg\",\"width\":1296,\"height\":1851,\"caption\":\"Micha\\u0142 Dondzik, Krzysztof Jajko, Emil Sowi\\u0144ski, Elementarz Wytw\\u00f3rni Film\\u00f3w O\\u015bwiatowych\"},\"datePublished\":\"2020-04-26T00:00:00+01:00\",\"dateModified\":\"2021-06-25T12:11:49+01:00\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/recenzja-ala-ma-film-recenzja-ksiazki-michala-dondzika-krzysztofa-jajko-i-emila-sowinskiego-elementarz-wytworni-filmow-oswiatowych\\\/#webpage\"},\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/recenzja-ala-ma-film-recenzja-ksiazki-michala-dondzika-krzysztofa-jajko-i-emila-sowinskiego-elementarz-wytworni-filmow-oswiatowych\\\/#webpage\"},\"articleSection\":\"\\\"Pleograf. Kwartalnik Akademii Polskiego Filmu\\\", nr 1\\\/2020, RECENZJA, edukacja, edukacja filmowa, film o\\u015bwiatowy, film popularnonaukowy, Wytw\\u00f3rnia Film\\u00f3w O\\u015bwiatowych, Justyna Budzik\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/recenzja-ala-ma-film-recenzja-ksiazki-michala-dondzika-krzysztofa-jajko-i-emila-sowinskiego-elementarz-wytworni-filmow-oswiatowych\\\/#breadcrumblist\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/#listItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/\",\"nextItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/category\\\/recenzja\\\/#listItem\",\"name\":\"RECENZJA\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/category\\\/recenzja\\\/#listItem\",\"position\":2,\"name\":\"RECENZJA\",\"item\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/category\\\/recenzja\\\/\",\"nextItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/recenzja-ala-ma-film-recenzja-ksiazki-michala-dondzika-krzysztofa-jajko-i-emila-sowinskiego-elementarz-wytworni-filmow-oswiatowych\\\/#listItem\",\"name\":\"Ala ma&#8230; film \\u2013 recenzja ksi\\u0105\\u017cki Micha\\u0142a Dondzika, Krzysztofa Jajko i Emila Sowi\\u0144skiego &#8222;Elementarz Wytw\\u00f3rni Film\\u00f3w O\\u015bwiatowych&#8221;\"},\"previousItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/#listItem\",\"name\":\"Home\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/recenzja-ala-ma-film-recenzja-ksiazki-michala-dondzika-krzysztofa-jajko-i-emila-sowinskiego-elementarz-wytworni-filmow-oswiatowych\\\/#listItem\",\"position\":3,\"name\":\"Ala ma&#8230; film \\u2013 recenzja ksi\\u0105\\u017cki Micha\\u0142a Dondzika, Krzysztofa Jajko i Emila Sowi\\u0144skiego &#8222;Elementarz Wytw\\u00f3rni Film\\u00f3w O\\u015bwiatowych&#8221;\",\"previousItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/category\\\/recenzja\\\/#listItem\",\"name\":\"RECENZJA\"}}]},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/#organization\",\"name\":\"pleograf.pl\",\"url\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"url\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/04\\\/PLEOGRAF.png\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/recenzja-ala-ma-film-recenzja-ksiazki-michala-dondzika-krzysztofa-jajko-i-emila-sowinskiego-elementarz-wytworni-filmow-oswiatowych\\\/#organizationLogo\",\"width\":568,\"height\":567},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/recenzja-ala-ma-film-recenzja-ksiazki-michala-dondzika-krzysztofa-jajko-i-emila-sowinskiego-elementarz-wytworni-filmow-oswiatowych\\\/#organizationLogo\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/author\\\/fina\\\/#author\",\"url\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/author\\\/fina\\\/\",\"name\":\"fina\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/recenzja-ala-ma-film-recenzja-ksiazki-michala-dondzika-krzysztofa-jajko-i-emila-sowinskiego-elementarz-wytworni-filmow-oswiatowych\\\/#authorImage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/d959bade7bbdab6bc1d7d540869355bed0ae1fd21036cbe7ef820ca9e0284062?s=96&d=mm&r=g\",\"width\":96,\"height\":96,\"caption\":\"fina\"}},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/recenzja-ala-ma-film-recenzja-ksiazki-michala-dondzika-krzysztofa-jajko-i-emila-sowinskiego-elementarz-wytworni-filmow-oswiatowych\\\/#webpage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/recenzja-ala-ma-film-recenzja-ksiazki-michala-dondzika-krzysztofa-jajko-i-emila-sowinskiego-elementarz-wytworni-filmow-oswiatowych\\\/\",\"name\":\"Ala ma\\u2026 film \\u2013 recenzja ksi\\u0105\\u017cki Micha\\u0142a Dondzika, Krzysztofa Jajko i Emila Sowi\\u0144skiego \\u201eElementarz Wytw\\u00f3rni Film\\u00f3w O\\u015bwiatowych\\u201d - pleograf.pl\",\"description\":\"Micha\\u0142 Dondzik, Krzysztof Jajko, Emil Sowi\\u0144ski, Elementarz Wytw\\u00f3rni Film\\u00f3w O\\u015bwiatowych, Wytw\\u00f3rnia Film\\u00f3w O\\u015bwiatowych, \\u0141\\u00f3d\\u017a 2018 Elementarz Wytw\\u00f3rni Film\\u00f3w O\\u015bwiatowych ukaza\\u0142 si\\u0119 w grudniu 2018 roku, poprzedzaj\\u0105c jubileuszowy rok 2019, kiedy to obchodzono siedemdziesi\\u0119ciolecie studia. Cho\\u0107 \\u2013 jak dowodz\\u0105 autorzy opracowania \\u2013 tak naprawd\\u0119 pocz\\u0105tek dzia\\u0142ania wytw\\u00f3rni nale\\u017ca\\u0142oby datowa\\u0107 ju\\u017c na listopad 1945 roku w\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/#website\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/recenzja-ala-ma-film-recenzja-ksiazki-michala-dondzika-krzysztofa-jajko-i-emila-sowinskiego-elementarz-wytworni-filmow-oswiatowych\\\/#breadcrumblist\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/author\\\/fina\\\/#author\"},\"creator\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/author\\\/fina\\\/#author\"},\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"url\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/04\\\/Michal-Dondzik-Krzysztof-Jajko-Emil-Sowinski-Elementarz-Wytworni-Filmow-Oswiatowych.jpg\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/recenzja-ala-ma-film-recenzja-ksiazki-michala-dondzika-krzysztofa-jajko-i-emila-sowinskiego-elementarz-wytworni-filmow-oswiatowych\\\/#mainImage\",\"width\":1296,\"height\":1851,\"caption\":\"Micha\\u0142 Dondzik, Krzysztof Jajko, Emil Sowi\\u0144ski, Elementarz Wytw\\u00f3rni Film\\u00f3w O\\u015bwiatowych\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/index.php\\\/recenzja-ala-ma-film-recenzja-ksiazki-michala-dondzika-krzysztofa-jajko-i-emila-sowinskiego-elementarz-wytworni-filmow-oswiatowych\\\/#mainImage\"},\"datePublished\":\"2020-04-26T00:00:00+01:00\",\"dateModified\":\"2021-06-25T12:11:49+01:00\"},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/\",\"name\":\"pleograf.pl\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/pleograf.pl\\\/#organization\"}}]}\n\t\t<\/script>\n\t\t<!-- All in One SEO -->\n\n","aioseo_head_json":{"title":"Ala ma\u2026 film \u2013 recenzja ksi\u0105\u017cki Micha\u0142a Dondzika, Krzysztofa Jajko i Emila Sowi\u0144skiego \u201eElementarz Wytw\u00f3rni Film\u00f3w O\u015bwiatowych\u201d - pleograf.pl","description":"Micha\u0142 Dondzik, Krzysztof Jajko, Emil Sowi\u0144ski, Elementarz Wytw\u00f3rni Film\u00f3w O\u015bwiatowych, Wytw\u00f3rnia Film\u00f3w O\u015bwiatowych, \u0141\u00f3d\u017a 2018 Elementarz Wytw\u00f3rni Film\u00f3w O\u015bwiatowych ukaza\u0142 si\u0119 w grudniu 2018 roku, poprzedzaj\u0105c jubileuszowy rok 2019, kiedy to obchodzono siedemdziesi\u0119ciolecie studia. Cho\u0107 \u2013 jak dowodz\u0105 autorzy opracowania \u2013 tak naprawd\u0119 pocz\u0105tek dzia\u0142ania wytw\u00f3rni nale\u017ca\u0142oby datowa\u0107 ju\u017c na listopad 1945 roku w","canonical_url":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/recenzja-ala-ma-film-recenzja-ksiazki-michala-dondzika-krzysztofa-jajko-i-emila-sowinskiego-elementarz-wytworni-filmow-oswiatowych\/","robots":"max-image-preview:large","keywords":"","webmasterTools":{"miscellaneous":""},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"BlogPosting","@id":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/recenzja-ala-ma-film-recenzja-ksiazki-michala-dondzika-krzysztofa-jajko-i-emila-sowinskiego-elementarz-wytworni-filmow-oswiatowych\/#blogposting","name":"Ala ma\u2026 film \u2013 recenzja ksi\u0105\u017cki Micha\u0142a Dondzika, Krzysztofa Jajko i Emila Sowi\u0144skiego \u201eElementarz Wytw\u00f3rni Film\u00f3w O\u015bwiatowych\u201d - pleograf.pl","headline":"Ala ma&#8230; film \u2013 recenzja ksi\u0105\u017cki Micha\u0142a Dondzika, Krzysztofa Jajko i Emila Sowi\u0144skiego &#8222;Elementarz Wytw\u00f3rni Film\u00f3w O\u015bwiatowych&#8221;","author":{"@id":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/author\/fina\/#author"},"publisher":{"@id":"https:\/\/pleograf.pl\/#organization"},"image":{"@type":"ImageObject","url":"https:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Michal-Dondzik-Krzysztof-Jajko-Emil-Sowinski-Elementarz-Wytworni-Filmow-Oswiatowych.jpg","width":1296,"height":1851,"caption":"Micha\u0142 Dondzik, Krzysztof Jajko, Emil Sowi\u0144ski, Elementarz Wytw\u00f3rni Film\u00f3w O\u015bwiatowych"},"datePublished":"2020-04-26T00:00:00+01:00","dateModified":"2021-06-25T12:11:49+01:00","inLanguage":"pl-PL","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/recenzja-ala-ma-film-recenzja-ksiazki-michala-dondzika-krzysztofa-jajko-i-emila-sowinskiego-elementarz-wytworni-filmow-oswiatowych\/#webpage"},"isPartOf":{"@id":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/recenzja-ala-ma-film-recenzja-ksiazki-michala-dondzika-krzysztofa-jajko-i-emila-sowinskiego-elementarz-wytworni-filmow-oswiatowych\/#webpage"},"articleSection":"\"Pleograf. Kwartalnik Akademii Polskiego Filmu\", nr 1\/2020, RECENZJA, edukacja, edukacja filmowa, film o\u015bwiatowy, film popularnonaukowy, Wytw\u00f3rnia Film\u00f3w O\u015bwiatowych, Justyna Budzik"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/recenzja-ala-ma-film-recenzja-ksiazki-michala-dondzika-krzysztofa-jajko-i-emila-sowinskiego-elementarz-wytworni-filmow-oswiatowych\/#breadcrumblist","itemListElement":[{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/pleograf.pl\/#listItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/pleograf.pl\/","nextItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/category\/recenzja\/#listItem","name":"RECENZJA"}},{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/category\/recenzja\/#listItem","position":2,"name":"RECENZJA","item":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/category\/recenzja\/","nextItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/recenzja-ala-ma-film-recenzja-ksiazki-michala-dondzika-krzysztofa-jajko-i-emila-sowinskiego-elementarz-wytworni-filmow-oswiatowych\/#listItem","name":"Ala ma&#8230; film \u2013 recenzja ksi\u0105\u017cki Micha\u0142a Dondzika, Krzysztofa Jajko i Emila Sowi\u0144skiego &#8222;Elementarz Wytw\u00f3rni Film\u00f3w O\u015bwiatowych&#8221;"},"previousItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/pleograf.pl\/#listItem","name":"Home"}},{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/recenzja-ala-ma-film-recenzja-ksiazki-michala-dondzika-krzysztofa-jajko-i-emila-sowinskiego-elementarz-wytworni-filmow-oswiatowych\/#listItem","position":3,"name":"Ala ma&#8230; film \u2013 recenzja ksi\u0105\u017cki Micha\u0142a Dondzika, Krzysztofa Jajko i Emila Sowi\u0144skiego &#8222;Elementarz Wytw\u00f3rni Film\u00f3w O\u015bwiatowych&#8221;","previousItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/category\/recenzja\/#listItem","name":"RECENZJA"}}]},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/pleograf.pl\/#organization","name":"pleograf.pl","url":"https:\/\/pleograf.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","url":"https:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/PLEOGRAF.png","@id":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/recenzja-ala-ma-film-recenzja-ksiazki-michala-dondzika-krzysztofa-jajko-i-emila-sowinskiego-elementarz-wytworni-filmow-oswiatowych\/#organizationLogo","width":568,"height":567},"image":{"@id":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/recenzja-ala-ma-film-recenzja-ksiazki-michala-dondzika-krzysztofa-jajko-i-emila-sowinskiego-elementarz-wytworni-filmow-oswiatowych\/#organizationLogo"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/author\/fina\/#author","url":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/author\/fina\/","name":"fina","image":{"@type":"ImageObject","@id":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/recenzja-ala-ma-film-recenzja-ksiazki-michala-dondzika-krzysztofa-jajko-i-emila-sowinskiego-elementarz-wytworni-filmow-oswiatowych\/#authorImage","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d959bade7bbdab6bc1d7d540869355bed0ae1fd21036cbe7ef820ca9e0284062?s=96&d=mm&r=g","width":96,"height":96,"caption":"fina"}},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/recenzja-ala-ma-film-recenzja-ksiazki-michala-dondzika-krzysztofa-jajko-i-emila-sowinskiego-elementarz-wytworni-filmow-oswiatowych\/#webpage","url":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/recenzja-ala-ma-film-recenzja-ksiazki-michala-dondzika-krzysztofa-jajko-i-emila-sowinskiego-elementarz-wytworni-filmow-oswiatowych\/","name":"Ala ma\u2026 film \u2013 recenzja ksi\u0105\u017cki Micha\u0142a Dondzika, Krzysztofa Jajko i Emila Sowi\u0144skiego \u201eElementarz Wytw\u00f3rni Film\u00f3w O\u015bwiatowych\u201d - pleograf.pl","description":"Micha\u0142 Dondzik, Krzysztof Jajko, Emil Sowi\u0144ski, Elementarz Wytw\u00f3rni Film\u00f3w O\u015bwiatowych, Wytw\u00f3rnia Film\u00f3w O\u015bwiatowych, \u0141\u00f3d\u017a 2018 Elementarz Wytw\u00f3rni Film\u00f3w O\u015bwiatowych ukaza\u0142 si\u0119 w grudniu 2018 roku, poprzedzaj\u0105c jubileuszowy rok 2019, kiedy to obchodzono siedemdziesi\u0119ciolecie studia. Cho\u0107 \u2013 jak dowodz\u0105 autorzy opracowania \u2013 tak naprawd\u0119 pocz\u0105tek dzia\u0142ania wytw\u00f3rni nale\u017ca\u0142oby datowa\u0107 ju\u017c na listopad 1945 roku w","inLanguage":"pl-PL","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pleograf.pl\/#website"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/recenzja-ala-ma-film-recenzja-ksiazki-michala-dondzika-krzysztofa-jajko-i-emila-sowinskiego-elementarz-wytworni-filmow-oswiatowych\/#breadcrumblist"},"author":{"@id":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/author\/fina\/#author"},"creator":{"@id":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/author\/fina\/#author"},"image":{"@type":"ImageObject","url":"https:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Michal-Dondzik-Krzysztof-Jajko-Emil-Sowinski-Elementarz-Wytworni-Filmow-Oswiatowych.jpg","@id":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/recenzja-ala-ma-film-recenzja-ksiazki-michala-dondzika-krzysztofa-jajko-i-emila-sowinskiego-elementarz-wytworni-filmow-oswiatowych\/#mainImage","width":1296,"height":1851,"caption":"Micha\u0142 Dondzik, Krzysztof Jajko, Emil Sowi\u0144ski, Elementarz Wytw\u00f3rni Film\u00f3w O\u015bwiatowych"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/recenzja-ala-ma-film-recenzja-ksiazki-michala-dondzika-krzysztofa-jajko-i-emila-sowinskiego-elementarz-wytworni-filmow-oswiatowych\/#mainImage"},"datePublished":"2020-04-26T00:00:00+01:00","dateModified":"2021-06-25T12:11:49+01:00"},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/pleograf.pl\/#website","url":"https:\/\/pleograf.pl\/","name":"pleograf.pl","inLanguage":"pl-PL","publisher":{"@id":"https:\/\/pleograf.pl\/#organization"}}]},"og:locale":"pl_PL","og:site_name":"pleograf.pl -","og:type":"article","og:title":"Ala ma\u2026 film \u2013 recenzja ksi\u0105\u017cki Micha\u0142a Dondzika, Krzysztofa Jajko i Emila Sowi\u0144skiego \u201eElementarz Wytw\u00f3rni Film\u00f3w O\u015bwiatowych\u201d - pleograf.pl","og:description":"Micha\u0142 Dondzik, Krzysztof Jajko, Emil Sowi\u0144ski, Elementarz Wytw\u00f3rni Film\u00f3w O\u015bwiatowych, Wytw\u00f3rnia Film\u00f3w O\u015bwiatowych, \u0141\u00f3d\u017a 2018 Elementarz Wytw\u00f3rni Film\u00f3w O\u015bwiatowych ukaza\u0142 si\u0119 w grudniu 2018 roku, poprzedzaj\u0105c jubileuszowy rok 2019, kiedy to obchodzono siedemdziesi\u0119ciolecie studia. Cho\u0107 \u2013 jak dowodz\u0105 autorzy opracowania \u2013 tak naprawd\u0119 pocz\u0105tek dzia\u0142ania wytw\u00f3rni nale\u017ca\u0142oby datowa\u0107 ju\u017c na listopad 1945 roku w","og:url":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/recenzja-ala-ma-film-recenzja-ksiazki-michala-dondzika-krzysztofa-jajko-i-emila-sowinskiego-elementarz-wytworni-filmow-oswiatowych\/","og:image":"https:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/PLEOGRAF.png","og:image:secure_url":"https:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/PLEOGRAF.png","og:image:width":568,"og:image:height":567,"article:published_time":"2020-04-25T23:00:00+00:00","article:modified_time":"2021-06-25T11:11:49+00:00","twitter:card":"summary_large_image","twitter:title":"Ala ma\u2026 film \u2013 recenzja ksi\u0105\u017cki Micha\u0142a Dondzika, Krzysztofa Jajko i Emila Sowi\u0144skiego \u201eElementarz Wytw\u00f3rni Film\u00f3w O\u015bwiatowych\u201d - pleograf.pl","twitter:description":"Micha\u0142 Dondzik, Krzysztof Jajko, Emil Sowi\u0144ski, Elementarz Wytw\u00f3rni Film\u00f3w O\u015bwiatowych, Wytw\u00f3rnia Film\u00f3w O\u015bwiatowych, \u0141\u00f3d\u017a 2018 Elementarz Wytw\u00f3rni Film\u00f3w O\u015bwiatowych ukaza\u0142 si\u0119 w grudniu 2018 roku, poprzedzaj\u0105c jubileuszowy rok 2019, kiedy to obchodzono siedemdziesi\u0119ciolecie studia. Cho\u0107 \u2013 jak dowodz\u0105 autorzy opracowania \u2013 tak naprawd\u0119 pocz\u0105tek dzia\u0142ania wytw\u00f3rni nale\u017ca\u0142oby datowa\u0107 ju\u017c na listopad 1945 roku w","twitter:image":"https:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/PLEOGRAF.png"},"aioseo_meta_data":{"post_id":"247","title":null,"description":null,"keywords":null,"keyphrases":null,"primary_term":null,"canonical_url":null,"og_title":null,"og_description":null,"og_object_type":"default","og_image_type":"default","og_image_url":null,"og_image_width":null,"og_image_height":null,"og_image_custom_url":null,"og_image_custom_fields":null,"og_video":null,"og_custom_url":null,"og_article_section":null,"og_article_tags":null,"twitter_use_og":false,"twitter_card":"default","twitter_image_type":"default","twitter_image_url":null,"twitter_image_custom_url":null,"twitter_image_custom_fields":null,"twitter_title":null,"twitter_description":null,"schema":{"blockGraphs":[],"customGraphs":[],"default":{"data":{"Article":[],"Course":[],"Dataset":[],"FAQPage":[],"Movie":[],"Person":[],"Product":[],"ProductReview":[],"Car":[],"Recipe":[],"Service":[],"SoftwareApplication":[],"WebPage":[]},"graphName":"","isEnabled":true},"graphs":[]},"schema_type":"default","schema_type_options":null,"pillar_content":false,"robots_default":true,"robots_noindex":false,"robots_noarchive":false,"robots_nosnippet":false,"robots_nofollow":false,"robots_noimageindex":false,"robots_noodp":false,"robots_notranslate":false,"robots_max_snippet":null,"robots_max_videopreview":null,"robots_max_imagepreview":"large","priority":null,"frequency":null,"local_seo":null,"breadcrumb_settings":null,"limit_modified_date":false,"ai":null,"created":"2023-01-24 12:54:39","updated":"2025-06-04 19:00:17","seo_analyzer_scan_date":null,"focus_keyword":null,"additional_keywords":null,"truseo_locale":null},"aioseo_breadcrumb":"<div class=\"aioseo-breadcrumbs\"><span class=\"aioseo-breadcrumb\">\n\t\t\t<a href=\"https:\/\/pleograf.pl\/\" title=\"Home\">Home<\/a>\n\t\t<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb-separator\">\u00bb<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb\">\n\t\t\t<a href=\"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/category\/recenzja\/\" title=\"RECENZJA\">RECENZJA<\/a>\n\t\t<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb-separator\">\u00bb<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb\">\n\t\t\tAla ma\u2026 film \u2013 recenzja ksi\u0105\u017cki Micha\u0142a Dondzika, Krzysztofa Jajko i Emila Sowi\u0144skiego \u201eElementarz Wytw\u00f3rni Film\u00f3w O\u015bwiatowych\u201d\n\t\t<\/span><\/div>","aioseo_breadcrumb_json":[{"label":"Home","link":"https:\/\/pleograf.pl\/"},{"label":"RECENZJA","link":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/category\/recenzja\/"},{"label":"Ala ma&#8230; film \u2013 recenzja ksi\u0105\u017cki Micha\u0142a Dondzika, Krzysztofa Jajko i Emila Sowi\u0144skiego &#8222;Elementarz Wytw\u00f3rni Film\u00f3w O\u015bwiatowych&#8221;","link":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/recenzja-ala-ma-film-recenzja-ksiazki-michala-dondzika-krzysztofa-jajko-i-emila-sowinskiego-elementarz-wytworni-filmow-oswiatowych\/"}],"authors":[{"term_id":385,"user_id":0,"is_guest":1,"slug":"justyna-budzik","display_name":"Justyna Budzik","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/?s=96&d=mm&r=g","author_category":"","user_url":"","last_name":"","first_name":"","job_title":"","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/247","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=247"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/247\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1627,"href":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/247\/revisions\/1627"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1626"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=247"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=247"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=247"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=247"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}