![\"ok\u0142adka](\"http:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/files\/pleograf\/2_2020_kino_mezczyzn\/large_DRZACE_KADRY_4.jpg\")
<\/p>\n
Piotr Czerkawski,\u00a0Dr\u017c\u0105ce kadry. Rozmowy o \u017cyciu filmowym w PRL-u,\u00a0<\/em>Wydawnictwo Czarne, Wo\u0142owiec 2019<\/span><\/p>\n Sam Piotr Czerkawski urodzi\u0142 si\u0119 w 1989 roku, a wi\u0119c z PRL idealnie si\u0119 rozmin\u0105\u0142, ale dobrze przygotowa\u0142 si\u0119 do rozm\u00f3w. Do mistrzy\u0144 i mistrz\u00f3w podszed\u0142 z szacunkiem, lecz swobodnie (w ka\u017cdym razie zapis wywiad\u00f3w star\u0142 \u015blady tremy). Nie ma tu silenia si\u0119 na zasadniczy ton, mo\u017cna si\u0119 nad Dr\u017c\u0105cymi kadrami<\/i> cz\u0119sto u\u015bmiechn\u0105\u0107, a nawet roze\u015bmia\u0107 w g\u0142os. Sk\u0105d zatem niedosyt, jaki ta ksi\u0105\u017cka zostawia? Mo\u017ce to skutek nadmiernych oczekiwa\u0144. Czytamy rozmowy z autorami i autorkami fantastycznych, kultowych film\u00f3w, kt\u00f3re chcieliby\u015bmy lepiej zrozumie\u0107, dosta\u0107 do nich klucz z pierwszej r\u0119ki, tymczasem w gruncie rzeczy nie dowiadujemy si\u0119 o nich zbyt wiele \u2013 najcz\u0119\u015bciej dostajemy historyjki o k\u0142opotach z dopuszczeniem dzie\u0142 do realizacji i dystrybucji albo opowie\u015bci o tym, kto z kim pi\u0142 i co powiedzia\u0142. I owszem, pe\u0142no tu pere\u0142 i niespodzianek (Janusz Zaorski spotyka Stanis\u0142awa Grochowiaka, Marek Piestrak spotyka Romana Pola\u0144skiego, Agnieszka Holland spotyka Harveya Weinsteina i tak dalej), ale to s\u0105 wszystko historyjki podejrzanie zgrabne, z mocn\u0105 puent\u0105, wy\u015blizgane od wielokrotnego opowiadania. Trudno si\u0119 dziwi\u0107 weteranom, \u017ce wymiguj\u0105 si\u0119 anegdot\u0105 \u2013 tak w samoobronie dzia\u0142a przecie\u017c autoironiczny ludzki umys\u0142, kt\u00f3ry wydarzenia przerabia na narracje. Coraz bardziej zwarte, coraz lepiej spuentowane, by wreszcie wszelkie komplikacje losu i historii sprasowa\u0107 do dobrego \u017cartu.<\/p>\n To zreszt\u0105 odsy\u0142a do szerszej dyskusji \u2013 czy badacze i krytycy dla podparcia swoich interpretacji powinni przeprowadza\u0107 wywiady z tw\u00f3rcami? Czy pyta\u0107 malarza, co przedstawiaj\u0105 jego obrazy? Czy m\u0119czy\u0107 poet\u0119, co w\u0142a\u015bciwie mia\u0142 na my\u015bli? Czy wreszcie ci\u0105gn\u0105\u0107 za j\u0119zyk re\u017cysera, kt\u00f3ry cz\u0119sto ju\u017c nie pami\u0119ta, co przy\u015bwieca\u0142o mu na planie, pami\u0119ta za to szczeg\u00f3\u0142y z filmoznawczego punktu widzenia nieistotne: co o filmie na bankiecie powiedzia\u0142 kolega, czy by\u0142y na to (i z tego) jakie\u015b pieni\u0105dze\u2026 Ot\u00f3\u017c odpowied\u017a na ten dylemat brzmi: tak i nie. Tak, zdecydowanie nale\u017cy z tw\u00f3rcami rozmawia\u0107 (tak szybko odchodz\u0105) i nale\u017cy z nich wydoby\u0107, co si\u0119 tylko da, bo ich obyczajowe wspomnienia z pierwszej r\u0119ki to cz\u0119stokro\u0107 najlepsza odtrutka na egzaltacje interpretator\u00f3w. I nie, nie nale\u017cy tym wspomnieniom zanadto dawa\u0107 wiary, a ju\u017c na pewno nie nale\u017cy na nich polega\u0107 przy pisaniu o filmach. Wielko\u015b\u0107 artysty (teraz sama przepraszam za egzaltacj\u0119) polega b\u0105d\u017a co b\u0105d\u017a na tym, \u017ce p\u0142ynie przez niego strumie\u0144 pi\u0119kno\u015bci, cho\u0107 on sam nie jest pi\u0119kno\u015bci\u0105. Albo inaczej \u2013 zdolny tw\u00f3rca jest w stanie wygenerowa\u0107 dzie\u0142o, kt\u00f3re przerasta jego mo\u017cliwo\u015bci interpretacyjne. Dlatego w\u0142a\u015bnie idzie za swoj\u0105 wizj\u0105, a niech ju\u017c inni si\u0119 g\u0142owi\u0105, co mia\u0142 na my\u015bli.<\/p>\n Piotr Czerkawski ma chyba \u015bwiadomo\u015b\u0107 tego paradoksu, bo przesadnie nie dopytuje, nie dr\u0105\u017cy, niekiedy jakby specjalnie daje si\u0119 starym wygom zagada\u0107 (na przyk\u0142ad w rozmowie z Antczakiem puszcza odpowiedzi d\u0142ugie nawet na dwie strony i nie przerywa starszemu panu przed puent\u0105). Jak te rozmowy wygl\u0105da\u0142y przed autoryzacj\u0105, to ju\u017c rzecz osobna: by\u0107 mo\u017ce tw\u00f3rcy wyg\u0142adzili i ocenzurowali swoje opowie\u015bci. A przecie\u017c skoro ju\u017c podkre\u015blamy r\u00f3\u017cnic\u0119 wieku i urz\u0119du, to chcia\u0142oby si\u0119 lepiej wykorzysta\u0107 m\u0142odo\u015b\u0107 Czerkawskiego i przynale\u017cn\u0105 m\u0142odo\u015bci bezczelno\u015b\u0107. Szkoda, \u017ce nie poszed\u0142 za ciosem i nie zagra\u0142 tak, jak onegdaj zagra\u0142a m\u0142odziutka Teresa Tora\u0144ska przy wywiadach do Onych<\/i> \u2013 czyli \u201enaiwnie\u201d nie zada\u0142 g\u0142upszych pyta\u0144. Bo ja wiem\u2026 m\u00f3g\u0142by zahaczy\u0107 Marka Piwowskiego jeszcze raz o t\u0119 nieszcz\u0119sn\u0105 agentur\u0119, pytaniami o pruderi\u0119 czy mizogini\u0119 przycisn\u0105\u0107 mocniej Krzysztofa Zanussiego (skoro ju\u017c wcze\u015bniej koncertowo zdemaskowa\u0142 re\u017cysera w swoim tek\u015bcie o Bilansie kwartalnym<\/a><\/i>[2]<\/a>) i pom\u0119czy\u0107, dajmy na to, Jerzego Hoffmana o niekt\u00f3re estetyczne wybory, wreszcie dopyta\u0107 Jerzego Gruz\u0119 o jego s\u0142absze filmy.<\/p>\n Jerzy Gruza, 1967 r., fot. Romuald Pie\u0144kowski, \u017ar\u00f3d\u0142o: Fototeka FINA<\/span><\/p>\n Bo przecie\u017c, i tu przejd\u017amy ju\u017c do Gruzy, jest z tym re\u017cyserem pewien k\u0142opot. O ile seriale Wojna domowa <\/i>(1965\u20131966), Czterdziestolatek<\/i> (1974\u20131977) <\/i>czy Pier\u015bcie\u0144 i r\u00f3\u017ca <\/i>(1986) maj\u0105 status kultowych, a Dzi\u0119cio\u0142 <\/i>(1970),<\/i> chocia\u017c dosta\u0142 antynagrod\u0119 Skis\u0142ego Grona w \u0141agowie i zosta\u0142 obwo\u0142any najgorszym (!) filmem dwudziestopi\u0119ciolecia Polski Ludowej, szerokiej publiczno\u015bci si\u0119 jednak podoba\u0142 i zdecydowanie zyska\u0142 po latach, odczytany jako komedia nowofalowa, o tyle ju\u017c p\u00f3\u017aniejsze dzie\u0142a, jak serial Tygrysy Europy <\/i>(1999) czy zw\u0142aszcza filmy Gulczas, a jak my\u015blisz?<\/i> (2001) oraz Yyyreek!! Kosmiczna nominacja<\/i> (2002) trzeba chyba rzeczywi\u015bcie uzna\u0107 za omskni\u0119te. Gruza kr\u0119ci\u0142 ju\u017c wtedy mniej, potem na kilkana\u015bcie lat w og\u00f3le zamilk\u0142. Ogromna szkoda, \u017ce rozmowa zosta\u0142a nagrana, zanim re\u017cyser pokaza\u0142 Dariusza <\/i>(2019), sw\u00f3j ostatni, kameralny film, kr\u0119cony z w\u0142asnych pieni\u0119dzy, w kt\u00f3rym sam wyst\u0105pi\u0142. Nie mia\u0142am okazji go zobaczy\u0107, ale to (auto)epitafium inspirowane Jarmuschem rzuca podobno nowe \u015bwiat\u0142o na jego nier\u00f3wny dorobek.\u00a0<\/p>\n O co zatem pyta Gruz\u0119 Czerkawski jako \u201em\u0142ody grzeczny\u201d? Na przyk\u0142ad o jego sk\u0142onno\u015b\u0107 do opowiadania anegdot i o talent do pakowania si\u0119 w zabawne sytuacje. Ju\u017c na wst\u0119pie dowiadujemy si\u0119, \u017ce na wywiad re\u017cyser si\u0119 sp\u00f3\u017ani\u0142, bo zgubi\u0142 klucze do mieszkania, w kt\u00f3rym zosta\u0142y wa\u017cne lekarstwa. W \u017cadnej aptece nie chciano mu ich sprzeda\u0107 bez recepty. Us\u0142ysza\u0142, \u017ce mo\u017ce dopiero gdyby pad\u0142 przed okienkiem, przyjecha\u0142oby pogotowie i wyda\u0142o leki\u2026 Za mn\u0105 sta\u0142a kolejka zniecierpliwionych ludzi, a\u017c kto\u015b w ko\u0144cu krzykn\u0105\u0142: \u201ePadaj pan!\u201d. Zamiast to zrobi\u0107, pojecha\u0142em na pogotowie na Ho\u017cej, gdzie przez lata kr\u0119ci\u0142em fragmenty \u201eCzterdziestolatka\u201d, i tam si\u0119 nade mn\u0105 zlitowali. A klucz, jak si\u0119 okaza\u0142o, zostawi\u0142em jak idiota w drzwiach<\/a><\/i>[3]<\/a>. Jako\u015b od razu re\u017cyser wyda\u0142 mi si\u0119 po tej dykteryjce bli\u017cszy, a i krytyk zauwa\u017ca ze wsp\u00f3\u0142czuciem: Je\u015bli takie sytuacje zdarzaj\u0105 si\u0119 panu bez przerwy, po pewnym czasie musi to robi\u0107 si\u0119 m\u0119cz\u0105ce<\/i>. I rzeczywi\u015bcie, \u017cycie dopisa\u0142o do tych \u015bmieszno-gorzkich przyg\u00f3d jeszcze jedn\u0105. Ju\u017c po wydaniu ksi\u0105\u017cki, na trzy dni przed premier\u0105 Dariusza,<\/i> w listopadzie ubieg\u0142ego roku re\u017cyser spad\u0142 ze schod\u00f3w, pot\u0142uk\u0142 si\u0119 i wyl\u0105dowa\u0142 w szpitalu. Co z kolei utworzy\u0142o kod\u0119 z jego wypadkiem na planie Pokolenia <\/i>Wajdy, gdzie jako student gra\u0142 SS-mana i te\u017c spad\u0142 ze schod\u00f3w, z powa\u017cnymi konsekwencjami. Niestety, z tego ostatniego upadku ju\u017c nie podni\u00f3s\u0142 si\u0119 zdrowotnie, a planowa\u0142 nakr\u0119cenie drugiej cz\u0119\u015bci… Przypomnijmy, \u017ce Dariusz<\/i> zosta\u0142 pokazany poza konkursem na festiwalu w Gdyni, gdzie dwa lata wcze\u015bniej Gruza dosta\u0142 Platynowe Lwy za ca\u0142okszta\u0142t tw\u00f3rczo\u015bci.<\/p>\n Wr\u00f3\u0107my jednak do rozmowy. Krytyk pyta te\u017c re\u017cysera o wra\u017cenia z pobytu w Anglii i o prac\u0119 z Jerzym Skolimowskim przy filmie Na samym dnie<\/i> (1970), o imprezowanie w PRL (kt\u00f3re przebiega\u0142o wed\u0142ug sto\u0142ecznego schematu \u2013 SPATiF, Bristol, bary dworcowe, nad ranem \u015bniadanie w Europejskim), o pokusy show-biznesu (tu nast\u0119puje opowie\u015b\u0107 o mi\u0142o\u015bci do pewnej rosyjskiej striptizerki, kt\u00f3ra w bia\u0142y dzie\u0144 i bez makija\u017cu okaza\u0142a si\u0119 ob\u0142adowan\u0105 siatkami babuszk\u0105) i w og\u00f3le o kobiety (Gruza skromnie zaprzecza swojej reputacji uwodziciela). Pada pytanie o Woody\u2019ego Allena i jego polskie wcielenia (w tej roli Bogumi\u0142 Kobiela i, niespodzianie, Zofia Czerwi\u0144ska) oraz o prac\u0119 w telewizji. I tu na miejscu wywiadowcy docisn\u0119\u0142abym mocniej.<\/p>\n Gruza niejednokrotnie deklarowa\u0142, \u017ce kocha to medium, a do pewnego przynajmniej momentu by\u0142a to mi\u0142o\u015b\u0107 z wzajemno\u015bci\u0105. By\u0142 tw\u00f3rc\u0105 wielu \u015bwietnych przedstawie\u0144 Teatru Telewizji, kt\u00f3rego fenomen w okresie PRL to temat na osobn\u0105 rozmow\u0119, a tak\u017ce, wraz z Jackiem Fedorowiczem, s\u0142ynnych audycji rozrywkowych, jak Poznajmy si\u0119<\/i> i Ma\u0142\u017ce\u0144stwo doskona\u0142e<\/i>. To by\u0142a jeszcze tak zwana paleotelewizja: czarno-bia\u0142a, edukacyjna, ostentacyjnie sztuczna i \u201esalonowa\u201d. Dopyta\u0142abym, jak re\u017cyser odnajdywa\u0142 si\u0119 w tej konwencji i za co w\u0142a\u015bciwie tak znielubi\u0142 telewizj\u0119 lat siedemdziesi\u0105tych, imperium Macieja Szczepa\u0144skiego, kt\u00f3re bezlito\u015bnie wy\u015bmia\u0142 w filmie Motylem jestem, czyli romans czterdziestolatka <\/i>(1976). W wywiadzie pojawia si\u0119 smakowita wzmianka, \u017ce w postaci nieprzytomnego re\u017cysera Oswalda (Wojciech Pszoniak), kt\u00f3ry w gor\u0105czce pracy \u201etrzy noce nie spa\u0142\u201d, Gruza sportretowa\u0142 prawdziwego telewizyjnego decydenta (nazwisko nie pada), montuj\u0105cego po nocach urodziny Gierka. I tu w\u0142a\u015bnie mog\u0142aby si\u0119 rozpocz\u0105\u0107 rozmowa o pi\u00f3rach, schodach, rewiach, gospodarskich wizytach, o ca\u0142ym tym blichtrze i jego politycznym, propagandowym zapleczu. Jerzy Gruza m\u00f3g\u0142 pogardza\u0107 swoimi \u00f3wczesnymi prze\u0142o\u017conymi, kt\u00f3rzy, by nawi\u0105za\u0107 do tytu\u0142u rozmowy, odsiewali ziarno, a zostawiali plewy, ale nie da si\u0119 ukry\u0107, \u017ce troch\u0119 dla nich pracowa\u0142 (cho\u0107 trzeba przyzna\u0107, \u017ce znik\u0142 w pewnym momencie z Woronicza jako spec od rozrywki i realizowa\u0142 g\u0142\u00f3wnie przedstawienia teatralne). Nie chodzi oczywi\u015bcie o to, by re\u017cysera lustrowa\u0107 czy jakkolwiek rozlicza\u0107 z jego zawodu, bo profesjonalist\u0105 by\u0142 bez w\u0105tpienia, raczej by poci\u0105gn\u0105\u0107 go za j\u0119zyk jako znawc\u0119 i portrecist\u0119 ludzkiej g\u0142upoty.<\/p>\n Z tej perspektywy jego p\u00f3\u017aniejsze filmy z uczestnikami Big Brothera<\/i>, kt\u00f3re biografi\u015bci pewnie woleliby przemilcze\u0107, nabieraj\u0105 ciekawego waloru, a my mo\u017cemy nabra\u0107 szacunku dla Gruzy jako dla bezkompromisowego eksploratora kultury najbardziej masowej. Kiedy na przyk\u0142ad niejaki Gulczas, posta\u0107 ju\u017c raczej historyczna, zostaje przedstawiony w groteskowym paradokumencie jako guru i najwy\u017csza wyrocznia, oskar\u017cenie tej produkcji o niskie loty nie powinno godzi\u0107 w re\u017cysera: on jedynie podstawia mediom i spo\u0142ecze\u0144stwu lusterko. Tak naprawd\u0119 Gulczas, a jak my\u015blisz? <\/i>przypomina pod tym wzgl\u0119dem kinow\u0105 wersj\u0119 Czterdziestolatka<\/i>, tylko \u0107wier\u0107 wieku p\u00f3\u017aniej: jest wyci\u0105giem z telewizyjnej \u017cenady, ekstraktem z u\u015brednionego stanu umys\u0142\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych. A \u017ce Motylem jestem… <\/i>ogl\u0105damy dzi\u015b jak stylow\u0105 poczt\u00f3wk\u0119 z czas\u00f3w Gierka, podczas gdy Gulczasa<\/i> nie jeste\u015bmy w stanie prze\u0142kn\u0105\u0107 bez dojmuj\u0105cego poczucia obciachu? To by\u0107 mo\u017ce kwestia czasu i mechanizm\u00f3w wyparcia, dajmy tym p\u00f3\u017anym dzie\u0142om jeszcze z dwadzie\u015bcia lat, a zobaczymy w nich egzotyczn\u0105 kronik\u0119 prze\u0142omu milenijnego…<\/p>\n Wies\u0142aw Go\u0142as i re\u017cyser Jerzy Gruza na planie filmu Dzi\u0119cio\u0142<\/em>, 1970 r., fot. Jerzy Troszczy\u0144ski, \u017ar\u00f3d\u0142o: Fototeka FINA<\/span><\/p>\n Wywiad nad kwesti\u0105 Gulczasa troch\u0119 przemyka, na pewno za to rozm\u00f3wcy s\u0105 zgodni co do jednego: Piotr Czerkawski za najlepszy film w dorobku re\u017cysera uwa\u017ca Dzi\u0119cio\u0142a<\/i> (te\u017c tak my\u015bl\u0119!), a i sam tw\u00f3rca mia\u0142 do tego w\u0142a\u015bnie tytu\u0142u najwi\u0119kszy sentyment. Nie pogodzi\u0142 si\u0119 nigdy z werdyktem w \u0141agowie i uwa\u017ca\u0142, \u017ce zosta\u0142 \u017ale zrozumiany: Nie mie\u015bci\u0142o im si\u0119 [scil. krytykom] w\u00f3wczas w g\u0142owach, \u017ce film rozrywkowy mo\u017ce nie\u015b\u0107 za sob\u0105 jakie\u015b przes\u0142anie<\/a><\/i>[4]<\/a>. Gruza deklarowa\u0142 w innych wywiadach, \u017ce jego zdaniem by\u0142o to przes\u0142anie ekologiczne, bo g\u0142\u00f3wny bohater grany przez Wies\u0142awa Go\u0142asa interesowa\u0142 si\u0119 przecie\u017c g\u0142osami ptak\u00f3w, kontemplowa\u0142 przyrod\u0119, czego nikt z krytyk\u00f3w nie potraktowa\u0142 serio. Trudno z kolei potraktowa\u0107 powa\u017cnie tak\u0105 autoegzegez\u0119, jako \u017ce bohater Dzi\u0119cio\u0142a<\/i> kontemplowa\u0142 g\u0142\u00f3wnie dekolty i minisp\u00f3dniczki, a pasja ornitologiczna s\u0142u\u017cy\u0142a mu za figur\u0119 (czy nawet dos\u0142ownie \u2013 za alibi) czysto libidalnych t\u0119sknot. Daremnych oczywi\u015bcie, i tu akurat Piotr Czerkawski trafia w punkt z uwag\u0105, \u017ce obecny tam w\u0105tek rozd\u017awi\u0119ku mi\u0119dzy rzeczywisto\u015bci\u0105 a niemo\u017cliwymi do zrealizowania marzeniami<\/i> sta\u0142 si\u0119 motywem przewodnim ca\u0142ej tw\u00f3rczo\u015bci Gruzy.<\/p>\n Ch\u0119tnie bym jeszcze pom\u0119czy\u0142a tw\u00f3rc\u0119 o nowofalow\u0105 estetyk\u0119 Dzi\u0119cio\u0142a<\/i>, a przede wszystkim o prac\u0119 z fantastycznym operatorem Zygmuntem Samosiukiem, kt\u00f3ry musia\u0142 si\u0119 na planie tego filmu nie\u017ale bawi\u0107. Zosta\u0144my jednak przy niespe\u0142nionych marzeniach. W swoim po\u017cegnalnym Dariuszu<\/i> re\u017cyser zagra\u0142 zmanierowanego aktora na emeryturze, gadatliwego homoseksualist\u0119, kt\u00f3remu partnerowa\u0142 m\u0142odszy i mrukliwy dla odmiany gwiazdor reklam\u00f3wek (Arkadiusz Go\u0142\u0119biowski, obaj pami\u0119tni z Gulczasa<\/i>). Mo\u017cna si\u0119 spodziewa\u0107, \u017ce w tym pastiszu kina drogi wiele w planie akcji si\u0119 nie wydarzy\u0142o, za to wiele posz\u0142o nie tak, niech si\u0119 wi\u0119c szykuj\u0105 amatorzy slow cinema<\/i>. Zdaje si\u0119, \u017ce Gruza zaryzykowa\u0142 takim filmem wszystko i nic, co samo w sobie jest \u015bwietne. Ciekawe, czy gdyby rozmawia\u0142 z Piotrem Czerkawskim ju\u017c po premierze, czu\u0142by si\u0119 bardziej spe\u0142niony?<\/p>\n W dniu jego pogrzebu pada\u0142o, ale znajomi ze SPATiF-u dopisali. Jako wujek polskiego kina (pewnie by si\u0119 na to \u017cachn\u0105\u0142) odszed\u0142 lubiany i nie do\u015b\u0107 rozumiany, a historia jego wzlot\u00f3w i pora\u017cek pozostaje jeszcze do opowiedzenia.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n <\/a>[1] P. Czerkawski, Dr\u017c\u0105ce kadry. Rozmowy o \u017cyciu filmowym w PRL-u<\/i>, Wydawnictwo Czarne, Wo\u0142owiec 2019. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n <\/a>[2] Krytyk por\u00f3wna\u0142 Bilans kwartalny<\/i> (1974) Zanussiego z Mi\u0142o\u015bci\u0105 po po\u0142udniu<\/i> (1972) Erica Rohmera i doszed\u0142 do wniosku, \u017ce w por\u00f3wnaniu z pogodn\u0105 \u201eMi\u0142o\u015bci\u0105\u2026\u201d \u201eBilans\u2026\u201d to film ponury jak zamkni\u0119ty lunapark i pouk\u0142adany niczym raport ksi\u0119gowego<\/i>. Zauwa\u017cy\u0142 te\u017c, \u017ce \u201eBilans\u2026\u201d<\/i> to film bezustannie oblewaj\u0105cy si\u0119 rumie\u0144cem wstydu<\/i>, a posta\u0107 kobieca zosta\u0142a w nim przedstawiona protekcjonalnie, zreszt\u0105 Zanussi zawsze traktowa\u0142 kobiece bohaterki jak zepsute \u017cebra Adama<\/i>. Zob. P. Czerkawski, Debet w rachunku sumienia<\/i>, [w:] Zanussi. Przewodnik Krytyki<\/i> Politycznej<\/i>, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2014, s. 103\u2013105.\u00a0[powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n <\/a>[3] Ziarno i plewy<\/i>, rozmowa z Jerzym Gruz\u0105, [w:] P. Czerkawski, Dr\u017c\u0105ce kadry<\/i>, dz. cyt., s. 65.\u00a0[powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n <\/a>[4] Tam\u017ce, s. 72.\u00a0[powr\u00f3t]<\/a><\/span><\/p>\n \u00a0<\/p>\n S\u0142owa kluczowe:<\/b>\u00a0Jerzy Gruza, Piotr Czerkawski, polskie kino popularne, kino PRL, rozmowy z tw\u00f3rcami kina<\/p>\n Justyna Jaworska<\/b>\u00a0\u2013 pracuje w Zak\u0142adzie Filmu i Kultury Wizualnej w Instytucie Kultury Polskiej UW, ostatnio zajmowa\u0142a si\u0119 polskim filmem wczesnych lat 70. w kontek\u015bcie socjalistycznej konsumpcji oraz queerem (a raczej \u201ek\u0142irem\u201d) i \u201eniedojako\u015bci\u0105\u201d w wizualnej kulturze PRL. Autorka monografii\u00a0Cywilizacja \u201ePrzekroju\u201d. Misja obyczajowa w magazynie ilustrowanym\u00a0<\/i>(WUW, Warszawa 2008) oraz ksi\u0105\u017cki \u201ePi\u0119kne widoki, panowie, st\u0105d macie\u201d. O kinie polskiego sockonsumpcjonizmu\u00a0<\/i>(Universitas, Krak\u00f3w 2019). Redaktorka miesi\u0119cznika \u201eDialog\u201d.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" To by\u0142a po\u0142owa lutego \u2013 ko\u0144czy\u0142y si\u0119 ferie, stoki narciarskie sp\u0142ywa\u0142y, ostatni narciarze wodni cz\u0142apali spod wyci\u0105gu na parking. Pomy\u015bla\u0142am, \u017ce te\u017c ju\u017c czas sp\u0142ywa\u0107 i \u017ce robi si\u0119 schy\u0142kowo, cho\u0107 wraca\u0107 troch\u0119 jednak szkoda… Wyla\u0142am wod\u0119 z but\u00f3w, zachlupota\u0142o w baga\u017cniku, ruszyli\u015bmy pod niskie ju\u017c s\u0142o\u0144ce i w\u0142a\u015bnie wtedy radio poda\u0142o, \u017ce zmar\u0142 Jerzy… Czytaj wi\u0119cej »Jak po Gruzie<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":734,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[312,252],"tags":[357,266,358,313,214,359],"ppma_author":[360],"class_list":["post-230","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pleograf-kwartalnik-akademii-polskiego-filmu-nr-2-2020","category-z-perspektywy","tag-jerzy-gruza","tag-kino-prl","tag-piotr-czerkawski","tag-polskie-kino-mezczyzn","tag-polskie-kino-popularne","tag-rozmowy-z-tworcami-kina"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t![](\"http:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/files\/1-P-101-3-632x.jpg\")
<\/p>\n![](\"http:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/files\/1-F-237-506-632x.jpg\")
<\/p>\n
<\/p>\n
\n