![](\"http:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/files\/Karol_Radziszewski_Photo_by_Kuba_Dabrowski.jpg\")
<\/p>\nKorzystasz z r\u00f3\u017cnych medi\u00f3w, opr\u00f3cz filmu tak\u017ce z malarstwa, fotografii, instalacji, robisz akcje w przestrzeni publicznej, prowadzisz magazyn \u201eDIK Fagazine\u201d i archiwum kultury queerowej. Jak\u0105 rol\u0119 w twojej tw\u00f3rczo\u015bci odgrywa film? <\/b><\/p>\n
Studiowa\u0142em malarstwo, kt\u00f3re uwa\u017ca\u0142em za do\u015b\u0107 archaiczne medium, zajmuj\u0105ce si\u0119 w\u0142asnymi, odseparowanymi od \u017cycia problemami. Na tym tle film wydawa\u0142 mi si\u0119 wsp\u00f3\u0142czesny, a ja chcia\u0142em by\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnym artyst\u0105. Chcia\u0142em chwyta\u0107 rzeczywisto\u015b\u0107, obserwowa\u0107 \u015bwiat, obserwowa\u0107 siebie. I\u015b\u0107 za po\u017c\u0105daniem. Film \u2013 podobnie jak na przyk\u0142ad akcje w przestrzeni publicznej, murale czy pedalski magazyn \u2013 by\u0142 dla mnie obietnic\u0105 wyj\u015bcia poza w\u0105ski obieg sztuki, sposobem kontestowania przestrzeni galeryjnej i szans\u0105 na dotarcie do szerszej publiczno\u015bci. P\u0142ytk\u0119 DVD mo\u017cna by\u0142o w ka\u017cdej chwili zabra\u0107 ze sob\u0105 i zrobi\u0107 spontaniczny pokaz…<\/p>\n
<\/p>\n
Karol Radziszewski, fot. Kuba D\u0105browski, \u017ar\u00f3d\u0142o: archiwum artysty<\/span><\/p>\n Podczas gdy zrobienie wystawy malarskiej to za\u0142atwianie transportu, aran\u017cacja przestrzeni, d\u017awiganie blejtram\u00f3w\u2026 Na tym tle film rzeczywi\u015bcie ma jak\u0105\u015b lekko\u015b\u0107.<\/b><\/p>\n W\u0142a\u015bciwie nie nazywa\u0142em tego wtedy filmem, tylko sztuk\u0105 wideo \u2013 mia\u0142em minikamerk\u0119, kt\u00f3ra by\u0142a dos\u0142ownie przed\u0142u\u017ceniem mojego oka, chodzi\u0142em po mie\u015bcie i kr\u0119ci\u0142em bardzo proste, podgl\u0105dackie materia\u0142y. Lekko\u015b\u0107 wynika\u0142a te\u017c z mojej amatorskiej niewinno\u015bci, swobody, kt\u00f3ra nie musi trzyma\u0107 si\u0119 zasad. P\u00f3\u017aniej zacz\u0105\u0142em robi\u0107 bardziej z\u0142o\u017cone produkcje, pojawi\u0142o si\u0119 wi\u0119cej sprz\u0119tu, ekipa filmowa, przez co przyjemno\u015b\u0107 zamieni\u0142a si\u0119 w udr\u0119k\u0119: dosz\u0142y do tego trudy pracy z lud\u017ami, a zw\u0142aszcza pracy z maszynami, technologiami, nad kt\u00f3rymi trudno zapanowa\u0107, kt\u00f3rych w\u0142a\u015bciwie nienawidz\u0119\u2026 W zwi\u0105zku z tym pojawi\u0142 si\u0119 problem kontroli. Robi\u0105c taki film, musisz otwiera\u0107 si\u0119 na przypadek, ale te\u017c nie pozwala\u0107, \u017ceby inni cz\u0142onkowie ekipy zdominowali sytuacj\u0119, bo wszystko si\u0119 rozpadnie i zgubisz swoj\u0105 wizj\u0119.<\/p>\n Twoja wizja jest queerowa, nie \u201egejowska\u201d, chocia\u017c cz\u0119sto jeste\u015b okre\u015blany przez ludzi spoza \u015bwiata sztuki jako \u201eartysta gejowski\u201d. Jaka jest tutaj stawka?<\/b><\/p>\n Na pocz\u0105tku nazywa\u0142em swoje dzia\u0142ania \u201esztuk\u0105 pedalsk\u0105\u201d. By\u0142o to w\u0142a\u015bnie queerowe w swojej strategii antyasymilacyjnej, prowokacyjnej. W mediach, w wywiadach, w dyskusjach \u2013 nikomu nie przechodzi\u0142o przez gard\u0142o s\u0142owo \u201epeda\u0142\u201d. Nie by\u0142o wiadomo, czy b\u0119dzie to mo\u017cna pu\u015bci\u0107 na antenie. Moja comingoutowa wystawa mia\u0142a tytu\u0142 Peda\u0142y<\/i> (2005) i przez d\u0142ugi czas nie nazywano jej po imieniu, tylko naoko\u0142o, to by\u0142a \u201eta wystawa\u201d. Z kolei \u201esztuka gejowska\u201d ma za sob\u0105 zupe\u0142nie inn\u0105 tradycj\u0119, zwi\u0105zan\u0105 z polityk\u0105 to\u017csamo\u015bci, histori\u0105 ameryka\u0144skich ruch\u00f3w emancypacyjnych, z ich p\u00f3\u017aniejsz\u0105 komercjalizacj\u0105. To by\u0142a \u015bcie\u017cka asymilacji, strategia pos\u0142uguj\u0105ca si\u0119 wyobra\u017ceniem bia\u0142ego cis-geja z klasy \u015bredniej. Dlatego denerwowa\u0142o mnie, \u017ce cokolwiek zrobi\u0142em, by\u0142o okre\u015blane jako \u201egay art\u201d, czyli bezpieczna sztuka gejowska dla homoseksualnych m\u0119\u017cczyzn.<\/p>\n A sam termin \u201equeer\u201d?<\/b><\/p>\n W Polsce s\u0142owo \u201equeer\u201d ma inny ci\u0119\u017car ni\u017c w j\u0119zyku angielskim. Po angielsku to by\u0142o przechwycenie obra\u017aliwego terminu, prowokacja wymierzona w kierunku spo\u0142ecze\u0144stwa. W j\u0119zyku polskim jest odwrotnie, to termin hermetyczny, kt\u00f3ry w pewnym momencie sta\u0142 si\u0119 nawet swego rodzaju os\u0142on\u0105 dla dzia\u0142alno\u015bci akademickiej, bo nikt nie wiedzia\u0142, o co chodzi i dlatego te\u017c nikt si\u0119 nie czepia\u0142. Teraz cz\u0119\u015bciej m\u00f3wi\u0119 o swojej sztuce jako queerowej, bo \u201epedalstwo\u201d to kategoria zaw\u0119\u017caj\u0105ca, odnosi si\u0119 tylko do homoseksualnych m\u0119\u017cczyzn, a ja staram si\u0119 wykorzysta\u0107 swoj\u0105 pozycj\u0119 docenionego artysty i oddawa\u0107 g\u0142os innym, wklucza\u0107 odmienne perspektywy \u2013 os\u00f3b trans, les, niebinarnych.<\/p>\n W Polsce queer to w\u0105ska nisza, zw\u0142aszcza je\u015bli chodzi o film.<\/b><\/p>\n Ciekawym przypadkiem jest kr\u00f3tkometra\u017cowy, eksperymentalny film Robakowskiego Dotkni\u0119cie J\u00f3zefa<\/i> z 1989 roku, kt\u00f3ry pokazywa\u0142em kiedy\u015b jako kurator. Mamy tu heteroseksualnego boga polskiej awangardy filmowej, kt\u00f3ry jedzie na stypendium do Kanady i tam styka si\u0119 z kultur\u0105 queerow\u0105. W reakcji na to do\u015bwiadczenie kr\u0119ci film o swoich intymnych spotkaniach z homoseksualno\u015bci\u0105. Wszystko oczywi\u015bcie jest awangardowe w formie, a zrazem bardzo \u0142adnie zrobione, na przyk\u0142ad w charakterystycznym dla siebie ge\u015bcie filmowym Robakowski czule dotyka r\u0119k\u0105 ekranu. To s\u0105 trzy osobiste historie, kt\u00f3re zostaj\u0105 na\u0142o\u017cone na widok pary homoseksualnych kochank\u00f3w, poznanych przez Robakowskiego w Kanadzie. Z kolei kino mainstreamowe, gejowskie, kt\u00f3re si\u0119 rozwin\u0119\u0142o we Francji czy w Niemczech, te wszystkie konwencjonalne melodramaty nie s\u0105 z mojej perspektywy interesuj\u0105ce. Tak naprawd\u0119 pierwszy film gejowski w Polsce, jakim zosta\u0142y okrzykni\u0119te P\u0142yn\u0105ce wie\u017cowce <\/i>(re\u017c. Tomasz Wasilewski, 2013), powinien by\u0142 powsta\u0107 dwadzie\u015bcia lat temu. By\u0142 to film dla ludzi, kt\u00f3rzy czytali felietony w \u201eGazecie Wyborczej\u201d, zrobiony chyba po to, \u017ceby w ko\u0144cu mieli okazj\u0119 zobaczy\u0107 \u201ete rzeczy\u201d na ekranie. Nie ma w tym nic subwersywnego, zreszt\u0105 pi\u0119trz\u0105 si\u0119 tam stereotypy, kt\u00f3re wydaj\u0105 si\u0119 po prostu szkodliwe, nawet z punktu widzenia aktywizmu gejowskiego.<\/p>\n Homoseksualno\u015b\u0107 jest w tym filmie pokazana jako problem, a na ko\u0144cu g\u0142\u00f3wny bohater zostaje ukarany przez instancj\u0119 narracyjn\u0105 \u2013 umiera w wyniku brutalnego pobicia.<\/b><\/p>\n Tak, a drugi bohater si\u0119 nawraca i jest z kobiet\u0105, tak jak powinien. Innymi s\u0142owy, homoseksualny romans by\u0142 g\u0142upim wypadkiem, b\u0142\u0119dem, kt\u00f3ry uda\u0142o si\u0119 naprostowa\u0107. Kilka razy pr\u00f3bowa\u0142em w ramach Nagrody Filmowej Muzeum Sztuki Nowoczesnej \u2013 progresywnego programu skierowanego do artyst\u00f3w wizualnych \u2013 zdoby\u0107 pieni\u0105dze na projekt fabu\u0142y o \u201eFag Fightersach\u201d, homoseksualnym gangu, kt\u00f3ry grasuje po ulicach i gwa\u0142ci heteroseksualnych m\u0119\u017cczyzn. Jury konkursu znajdowa\u0142o r\u00f3\u017cne preteksty, \u017ceby ten pomys\u0142 odrzuci\u0107: zarzucano mi, \u017ce projekt jest \u017ale zabud\u017cetowany, \u017ce b\u0119dzie za drogi albo, przeciwnie, \u017ce da si\u0119 go zrobi\u0107 dwa razy taniej, \u017ce to jest homofobia, \u017ce nie uda si\u0119 znale\u017a\u0107 aktor\u00f3w, kt\u00f3rzy by si\u0119 zgodzili w czym\u015b takim zagra\u0107. Wi\u0119c nie wiem, kto, w jakich ramach instytucjonalnych m\u00f3g\u0142by zrobi\u0107 naprawd\u0119 subwersywny film, kt\u00f3ry posun\u0105\u0142by nasz\u0105 kultur\u0119 filmow\u0105 dalej, poza stereotyp, poza to, co s\u0105 w stanie przyj\u0105\u0107 heteroseksualni kuratorzy i krytycy, t\u0142umacz\u0105cy mi, jak robi\u0107 kino gejowskie, wytykaj\u0105cy mi, \u017ce to, co robi\u0119, jest homofobiczne.<\/p>\n Parafrazuj\u0105c tytu\u0142 ksi\u0105\u017cki Rebeki Solnit, mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce \u201eheterycy obja\u015bniaj\u0105 ci \u015bwiat\u201d\u2026<\/b><\/p>\n Nikt nie potrafi\u0142 mi powiedzie\u0107 wprost, dlaczego taki film nie przejdzie. A wszystkie elementy by\u0142y wymy\u015blone, mia\u0142em ju\u017c wcze\u015bniej zrobione fotografie, instalacje, \u201erozdzia\u0142y\u201d w formie wideo\u2026 Jako praca artystyczna projekt Fag Fighters<\/i> zaistnia\u0142 ju\u017c w 2007 roku, zatem wszystko by\u0142o zwizualizowane, mo\u017cna sobie by\u0142o wyobrazi\u0107, jak to b\u0119dzie wygl\u0105da\u0107. Scenariusz fabularny napisa\u0142 m\u00f3j przyjaciel, pisarz Micha\u0142 Zygmunt. By\u0142a backstory <\/i>zgodnie z konwencj\u0105 film\u00f3w o superbohaterach, w\u0142\u0105cznie z babci\u0105, kt\u00f3ra robi r\u00f3\u017cow\u0105 kominiark\u0119, kostium, dzi\u0119ki kt\u00f3remu bohater przemienia si\u0119 w peda\u0142a terroryst\u0119. Ponadto fabu\u0142a poch\u0142ania\u0142a kilka innych moich kr\u00f3tkich metra\u017cy, na przyk\u0142ad w\u0105tki zwi\u0105zane z podgl\u0105daniem robotnik\u00f3w na rusztowaniach, tak jak w pracy Painters<\/i> (2007).<\/p>\n Painters<\/em>, 2007 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: archiwum artysty<\/span><\/p>\n Ten film o robotnikach to dobra okazja, \u017ceby poruszy\u0107 kwesti\u0119 p\u0142ci kamery. W feministycznej refleksji nad kinem g\u0142\u00f3wnego nurtu przyjmuje si\u0119, \u017ce kamera ma p\u0142e\u0107 m\u0119sk\u0105. Rzadziej zaznacza si\u0119 \u2013 bo jest to przyjmowane jako oczywisto\u015b\u0107 \u2013 \u017ce kamera ma orientacj\u0119 i \u017ce jest to orientacja heteroseksualna. W tym modelu kina kobieta jest wi\u0119c \u201eobiektem do patrzenia\u201d, elementem spektaklu ciesz\u0105cego m\u0119skie oko, podczas gdy heteroseksualny m\u0119\u017cczyzna dysponuje w\u0142adz\u0105 spojrzenia, kt\u00f3re jest stabilne, bezpieczne, przezroczyste, poniewa\u017c jest to spojrzenie uniwersalne. W swoich pedalskich filmach na r\u00f3\u017cne sposoby rozmontowujesz t\u0119 konwencj\u0119, zaburzasz patriarchalne relacje w\u0142adzy. Na przyk\u0142ad w Paintersach<\/i>. <\/b>\u00a0<\/p>\n Moje pierwsze prace wideo by\u0142y tak proste na poziomie wykonawstwa, \u017ce kwestia tego, kto jest okiem, by\u0142a najwa\u017cniejsza. W Paintersach<\/i> znalaz\u0142o si\u0119 to, co mnie w\u00f3wczas interesowa\u0142o najbardziej: performans m\u0119sko\u015bci w przestrzeni publicznej. Kiedy kobiety w teledyskach hiphopowych ods\u0142aniaj\u0105 piersi, polewaj\u0105 si\u0119 wod\u0105 \u2013 traktuje si\u0119 to jako kontrolowan\u0105 obscen\u0119 i pseudoprowokacj\u0119. Kiedy m\u0119\u017cczy\u017ani chodz\u0105 p\u00f3\u0142nadzy po rusztowaniach lub polewaj\u0105 si\u0119 wod\u0105 przy piaskownicy pomi\u0119dzy blokami, kt\u00f3re s\u0105 niczym widownia w teatrze \u2013 nikt w tym nie widzi nic dziwnego. To jest ca\u0142kowicie neutralne. Wtedy to by\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 moich homofobicznych do\u015bwiadcze\u0144 w przestrzeni publicznej, po\u017c\u0105danie, ale te\u017c potrzeba zemsty na tym ciele heteroseksualnym, kt\u00f3re by\u0142o dla mnie zagro\u017ceniem. My\u015bla\u0142em, \u017ce skoro ono si\u0119 tak bezczelnie obna\u017ca w przestrzeni publicznej, to ja sobie popatrz\u0119, nagram, zaw\u0142aszcz\u0119.<\/p>\n Stoj\u0105c za kamer\u0105, zyskujesz tymczasow\u0105 przewag\u0119 nad hegemonicznym w\u0142adc\u0105 spojrzenia. Nagle to ty masz w\u0142adz\u0119, a heteronormatywny m\u0119\u017cczyzna staje si\u0119 obiektem. W Paintersach<\/i> ta twoja w\u0142adza wydaje si\u0119 jednak cz\u0119\u015bciowa. Film jest kr\u0119cony ukradkiem, kamera nie jest obiektywna ani stabilna, ale uciele\u015bniona, rozchwiana, jakby roztrz\u0119siona. By\u0107 mo\u017ce trz\u0119sie si\u0119 z powodu ekscytacji, ale chyba przede wszystkim ze stresu, z obawy, \u017ce mo\u017cesz zosta\u0107 ukarany za przekroczenie granic tego, co dozwolone.<\/b><\/p>\n To by\u0142a w\u0142a\u015bnie ta minikamerka, kt\u00f3ra dos\u0142ownie by\u0142a przed\u0142u\u017ceniem mojego oka i rzeczywi\u015bcie by\u0142a blisko cia\u0142a. Mia\u0142em nawet raz tak\u0105 sytuacj\u0119, \u017ce kt\u00f3ry\u015b z robotnik\u00f3w zobaczy\u0142 mnie i zacz\u0105\u0142 do mnie schodzi\u0107, goni\u0107 mnie, ale zd\u0105\u017cy\u0142em si\u0119 schowa\u0107 i nic si\u0119 nie sta\u0142o. Wi\u0119c masz racj\u0119, tego typu zagro\u017cenie by\u0142o jak najbardziej realne.<\/p>\n W Ready 2 Die<\/i> (2009) idziesz jeszcze dalej w problematyzacji homoerotycznego spojrzenia.<\/b><\/p>\n To zapis wideoperformansu, kt\u00f3ry zrobi\u0142em w ramach pracy z kolekcj\u0105 Muzeum Sztuki w \u0141odzi. Muzeum Sztuki ma bardzo du\u017co prac awangardy filmowej, przede wszystkim Warsztatu Formy Filmowej. W\u015br\u00f3d tych prac wy\u015bwietlana by\u0142a na projektorze transmisja mojego performansu zza \u015bciany wideoboxu. W tej przestrzeni by\u0142em sam na sam z heteroseksualnym modelem, kt\u00f3ry by\u0142 ubrany w standardowy smoking, chyba z w\u0142asnego \u015blubu. Mia\u0142 powoli rozebra\u0107 si\u0119 do naga, zgoli\u0107 g\u0142ow\u0119, a na koniec do upad\u0142ego robi\u0107 pompki. Taki by\u0142 skrypt, pastisz klasycznego performansu. Ten model by\u0142 p\u00f3\u0142tora metra ode mnie i de facto<\/i> robi\u0142 dla mnie striptiz. Kadrowa\u0142em go zgodnie ze swoim pragnieniem, robi\u0142em detale, zbli\u017cenia. Spojrzenie kamery swobodnie w\u0119drowa\u0142o po jego ciele. Obraz by\u0142 transmitowany do telewizora, ekran telewizora by\u0142 filmowany przez drug\u0105 kamer\u0119, kt\u00f3ra z kolei przekazywa\u0142a do projektora obraz dla publiczno\u015bci\u2026<\/p>\n Bardzo misterna, jakby laboratoryjna konstrukcja. Jakby\u015b ten performans destylowa\u0142 w obraz.<\/b><\/p>\n Najwa\u017cniejsze by\u0142o to, \u017ce publiczno\u015b\u0107 nie mia\u0142a mo\u017cliwo\u015bci wyboru, na co patrze\u0107. W performansie patrzysz, na co chcesz, kto\u015b na przyk\u0142ad macha sobie \u015bwieczk\u0105, ale je\u015bli widz lubi, to mo\u017ce te\u017c patrze\u0107 na ty\u0142ek performera. Gdy ja prowadz\u0119 twoj\u0105 uwag\u0119 kamer\u0105, to ju\u017c nie masz wyboru, musisz patrze\u0107 tak, jak ja chc\u0119. Moimi oczami. To by\u0142a strategia squeerowania ca\u0142ej tej awangardy. Wielu widzom to si\u0119 zreszt\u0105 nie podoba\u0142o. Wok\u00f3\u0142 znajdowa\u0142y si\u0119 dzie\u0142a Warsztatu Formy Filmowej, a tu nagle wideo, kt\u00f3re sprowadza wszystko do fiksacji na m\u0119skim ciele. Jednocze\u015bnie w jakim\u015b sensie by\u0142o od\u015bwie\u017caj\u0105ce przekona\u0107 si\u0119, \u017ce tego typu realizacji u nas nie ma, \u017ce nawet sztuka feministyczna jest na og\u00f3\u0142 przedstawieniem kobiety, na jej w\u0142asnych warunkach, ale takim, kt\u00f3re m\u0119\u017cczyzna mo\u017ce wci\u0105\u017c konsumowa\u0107\u2026<\/p>\n \u2026 raczej ni\u017c zobrazowaniem kobiecego pragnienia, pokazaniem m\u0119\u017cczyzny jako obiektu seksualnego.\u00a0<\/b><\/p>\n Po wszystkim podesz\u0142a do mnie kobieta z widowni i powiedzia\u0142a, \u017ce to by\u0142o jedno z najbardziej erotycznych do\u015bwiadcze\u0144 w jej \u017cyciu.<\/p>\n Przekierowuj\u0105c spojrzenie, otworzy\u0142e\u015b do\u015bwiadczenie widowni na przyjemno\u015b\u0107 erotyczn\u0105. W pewnych kontekstach od tej przyjemno\u015bci si\u0119 ucieka.<\/b><\/p>\n Ale heteroseksualni m\u0119\u017cczy\u017ani do ko\u0144ca si\u0119 bronili. Ten ch\u0142opak by\u0142 muskularny, by\u0142 pi\u0142karzem amatorem, mia\u0142 tatua\u017c z napisem \u201eReady 2 Die\u201d [po polsku \u201egotowy na \u015bmier\u0107\u201d], od kt\u00f3rego pochodzi tytu\u0142 filmu. Heteroseksualni m\u0119\u017cczy\u017ani posun\u0119li si\u0119 a\u017c do interpretacji tego wideoperformansu jako metafory Auschwitz i oddania cia\u0142a na \u015bmier\u0107 (ze wzgl\u0119du na obcinanie w\u0142os\u00f3w…). A dyrektor muzeum powiedzia\u0142, \u017ce on wyciska wi\u0119cej pompek.<\/p>\n Backstage<\/em>, 2011 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: archiwum artysty<\/span><\/p>\n Gdy si\u0119 patrzy na kolejne voyeurystyczne filmy w twojej filmografii, to wida\u0107 ewolucj\u0119, zdobywanie coraz wi\u0119kszej w\u0142adzy, pewno\u015bci spojrzenia. W Backstage\u2019u<\/i> (2011) zn\u00f3w masz przed kamer\u0105 m\u0119\u017cczyzn, w wi\u0119kszo\u015bci heteronormatywnych. Tutaj jednak to jest twoja przestrze\u0144, jako artysta robi\u0105cy casting jeste\u015b w pozycji w\u0142adzy. Kamera jest stabilna, a oni s\u0105 roztrz\u0119sieni, bo nie wiedz\u0105 do ko\u0144ca, po co tu s\u0105, co maj\u0105 robi\u0107, co wydarzy si\u0119 dalej.<\/b><\/p>\n Je\u015bli chodzi o w\u0142adz\u0119, to w Backstage\u2019u<\/i> doszed\u0142em do \u015bciany, nie chcia\u0142em ju\u017c p\u00f3j\u015b\u0107 dalej w tym rodzaju manipulacji artystycznej czy dyskomfortu. W tym filmie chodzi\u0142o mi raczej o soft power<\/i>, gdzie przyznaj\u0119 przed tymi ch\u0142opakami, \u017ce jestem peda\u0142em, \u017ce b\u0119d\u0119 patrzy\u0142 na ich cia\u0142a podczas kr\u0119cenia materia\u0142u. Jeden z nich zacz\u0105\u0142 si\u0119 rozbiera\u0107, ale m\u00f3wi\u0142 przy tym r\u00f3\u017cne homofobiczne rzeczy, a na koniec, wci\u0105gaj\u0105c majtki, dzi\u0119kowa\u0142 mi, \u017ce w tym filmie wyst\u0105pi\u0142, bo po rozmowie ze mn\u0105 zmieni\u0142 swoje my\u015blenie. Kluczowe jest tak\u017ce to, \u017ce w pewnym momencie zacz\u0105\u0142em pracowa\u0107 z operatorami, kt\u00f3rzy byli na og\u00f3\u0142 heteroseksualni. To by\u0142 okres pokazywania im r\u00f3\u017cnych referencji, przyk\u0142ad\u00f3w kadrowania, t\u0142umaczenia, na co zwraca\u0107 uwag\u0119 podczas filmowania, \u017ceby mogli sta\u0107 si\u0119 moim okiem. By\u0142em zaskoczony, jak dobrze potrafili pod\u0105\u017ca\u0107 za tymi sugestiami. W Backstage\u2019u<\/i> to operatorzy stali za kamer\u0105, a ja mog\u0142em swobodnie rozmawia\u0107 z ch\u0142opakami, kt\u00f3rzy jeden po drugim wchodzili na plan zdj\u0119ciowy. Znajdowali si\u0119 w sytuacji przypominaj\u0105cej casting. Rozmawiali\u015bmy o cielesno\u015bci, nago\u015bci, dawa\u0142em im r\u00f3\u017cne zadania, ale w ka\u017cdej chwili mogli si\u0119 wycofa\u0107.\u00a0<\/p>\n Czyli mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce by\u0142e\u015b cz\u0119\u015bci\u0105 \u201esoft\u201d w wyra\u017ceniu \u201esoft power\u201d, a opresyjno\u015b\u0107 scedowa\u0142e\u015b formalnie na reszt\u0119 ekipy… Prosi\u0142e\u015b tych ch\u0142opak\u00f3w mi\u0119dzy innymi o pozowanie z pistoletem. Polacy \u2013 wykastrowani z prawa do posiadania broni \u2013 mog\u0105 zna\u0107 tego typu pozy tylko z kina, z telewizji. Zapo\u015bredniczali wi\u0119c swoj\u0105 m\u0119sko\u015b\u0107 przez filmowe klisze, pr\u00f3bowali j\u0105 performowa\u0107, ale cz\u0119sto im to nie wychodzi\u0142o. Ten genderowy performans ponosi\u0142 pora\u017ck\u0119, wyidealizowany obraz m\u0119sko\u015bci rodem z kina okazywa\u0142 si\u0119 zbyt odleg\u0142y od rzeczywisto\u015bci. Nasuwa si\u0119 okre\u015blenie Jacka Halberstama \u2013 \u201equeerowa sztuka pora\u017cki\u201d.<\/b><\/p>\n Ta rzeczywisto\u015b\u0107 w og\u00f3le by\u0142a jak najdalsza od Hollywood. To by\u0142 2011 rok. Kiedy pokazywa\u0142em ten film w naszym kraju, to oczywi\u015bcie by\u0142 odbierany jako kontrowersyjny, natomiast w Stanach Zjednoczonych traktowano go jako dokument o Polsce i Europie Wschodniej. Z perspektywy ameryka\u0144skiego widza wydawa\u0142o si\u0119 to abstrakcyjne, ca\u0142kowicie nierealne, \u017ce musia\u0142em przez dwadzie\u015bcia minut rozmawia\u0107 z m\u0119\u017cczyznami, kt\u00f3rzy sami zg\u0142osili si\u0119 do projektu, czy powinni zdj\u0105\u0107 bluzk\u0119, czy majtki, czy mog\u0105 pokaza\u0107 si\u0119 z przodu, czy tylko z ty\u0142u. Symptomatyczne by\u0142y tak\u017ce fantazje niekt\u00f3rych spo\u015br\u00f3d tych m\u0119\u017cczyzn. M\u00f3wili, \u017ce bez problemu byliby w stanie chodzi\u0107 nago po ulicach Chicago czy Toronto, ale w Polsce w galerii sztuki nie czuj\u0105 si\u0119 z tym komfortowo. To tylko pokazuje absurdalne wyobra\u017cenia na temat tego, gdzie jest tolerancja, wolno\u015b\u0107 i swoboda ekspresji.<\/p>\n Kisieland<\/em>, 2012 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: archiwum artysty<\/span><\/p>\n Innym elementem queerowym w twoich filmach jest eksponowanie procesualno\u015bci. Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 Kisieland <\/i>(2012), film o Ryszardzie Kisielu (tw\u00f3rcy \u201eFilo\u201d, zina gejowskiego z czas\u00f3w PRL). Jak zwraca uwag\u0119 badaczka wizualna Magda Szcze\u015bniak, w tym przypadku celem jest raczej spotkanie, zabawa, sam akt przygotowania sesji ni\u017c efekt, do kt\u00f3rego ma to prowadzi\u0107. Troch\u0119 jak u Jos\u00e9 Mu\u00f1oza, autora ksi\u0105\u017cki Cruising utopia <\/i>(2009), kt\u00f3ry przeciwstawia si\u0119 my\u015bleniu w kategoriach produktywno\u015bci.<\/b><\/p>\n Pi\u0119knie to brzmi, ale ja jestem perfekcjonist\u0105 i pracoholikiem i chc\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107 okre\u015blony efekt. A mo\u017ce jestem jak Dr Jekyll i Mr Hyde, walcz\u0105 we mnie te dwa porz\u0105dki. Dop\u00f3ki sam robi\u0119 nagranie minikamer\u0105, na planie jest wi\u0119ksza swoboda, bo kontroluj\u0119 przez obiektyw, co si\u0119 dzieje. Im wi\u0119ksza ekipa filmowa, tym bardziej musz\u0119 my\u015ble\u0107 o wszystkim, \u017ceby wypracowa\u0107 sytuacj\u0119, pewn\u0105 ram\u0119, w kt\u00f3rej mog\u0142oby pojawi\u0107 si\u0119 pole performatywno\u015bci. W Kisielandzie<\/i> wiedzia\u0142em, czego chc\u0119, ale specjalnie zastawi\u0142em tak\u0105 pu\u0142apk\u0119 na siebie, \u017ce wyst\u0119puj\u0119 w filmie w roli fotografa, kt\u00f3ry s\u0142u\u017cy Kisielowi do realizacji jego wizji.<\/p>\n W pewnym momencie Kisiel u\u017cywa s\u0142owa \u201ebadziewianka\u201d jako lokalnego, polskiego odpowiednika zachodniej \u201edrag queen\u201d, postaci perfekcyjnej, wyst\u0119puj\u0105cej w pe\u0142nym kostiumie i makija\u017cu. To nie jest \u017cadna kr\u00f3lowa: zwi\u0105zane za plecami szmaty, jakie\u015b zas\u0142ony, obrusy i firanki rozpadn\u0105 si\u0119 zaraz po wykonaniu zdj\u0119cia. I te niedor\u00f3bki, prowizorka, otwarto\u015b\u0107 oraz tymczasowo\u015b\u0107 formy te\u017c s\u0105 bardzo queer.<\/b><\/p>\n Kisiel jest absolutnie kampowo-queerowy. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce ja si\u0119 tego od niego dopiero uczy\u0142em. W Kisielandzie<\/i> ta jako\u015b\u0107 szczeg\u00f3lnie dochodzi do g\u0142osu, bo da\u0142em mu pe\u0142n\u0105 wolno\u015b\u0107. On odgrywa sesj\u0119 fotograficzn\u0105 sprzed lat na w\u0142asne \u017cyczenie, m\u00f3g\u0142 zrobi\u0107 co\u015b innego. Ten spos\u00f3b pracy, ca\u0142e to queerowe, radosne amatorstwo tak\u017ce pochodzi\u0142o od niego.<\/p>\n Ksi\u0105\u017c\u0119<\/em>, 2014 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: archiwum artysty<\/span><\/p>\n Czy zarazi\u0142e\u015b si\u0119 od Kisiela t\u0105 prowizork\u0105, niedomkni\u0119ciem formy? Wykorzystujesz to w swoich innych filmach?<\/b><\/p>\n Du\u017co swobody, performatywno\u015bci by\u0142o na pewno w Ksi\u0119ciu<\/i> (2014), kt\u00f3rego robi\u0142em razem z Dorot\u0105 Sajewsk\u0105. To by\u0142 film o Ryszardzie Cie\u015blaku, gwie\u017adzie teatru Laboratorium Jerzego Grotowskiego. Ten film powstawa\u0142 totalnie w procesie monta\u017cu. Prawie po\u0142owa planu wygl\u0105da\u0142a tak, \u017ce grupa ch\u0142opak\u00f3w \u0107wiczy\u0142a metodami Grotowskiego i Cie\u015blaka, a na sali by\u0142 operator (Micha\u0142 Stajniak), kt\u00f3ry ich podgl\u0105da\u0142, z du\u017c\u0105 zreszt\u0105 wra\u017cliwo\u015bci\u0105. Osobno kr\u0119cili\u015bmy paradokumentalne sceny z aktorami. A p\u00f3\u017aniej usiedli\u015bmy z Dorot\u0105 i zacz\u0119li\u015bmy rozmawia\u0107, co wyci\u0105\u0107, co zostawi\u0107, dopiero w ten spos\u00f3b te sensy zosta\u0142y z\u0142o\u017cone, jak kola\u017c.<\/p>\n Czyli ta performatywno\u015b\u0107 bra\u0142a si\u0119 tutaj r\u00f3wnie\u017c ze swobody waszej rozmowy, mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce metod\u0105 tw\u00f3rcz\u0105 by\u0142a rozmowa.<\/b><\/p>\n Inspiracj\u0105 by\u0142 tak\u017ce Warhol, voyeurysta totalny, fetyszysta. W filmie Sleep<\/i> (1964) Warhol godzinami ogl\u0105da swojego \u015bpi\u0105cego kochanka, przez ca\u0142\u0105 noc z nim siedzi, podpatruje i nagrywa kamer\u0105. W Ksi\u0119ciu<\/i> jest podobna dynamika: kto\u015b co\u015b gada, ale nagle zamiast na twarz jest uj\u0119cie na po\u015bladki, biodro, przez kilka minut, a rozmowa toczy si\u0119 dalej. Sam proces filmowania i fotografowania jest dla mnie rodzajem przyjemno\u015bci erotycznej, kt\u00f3ra daje energi\u0119, nap\u0119dza film. Ten proces jest d\u0142ugi w por\u00f3wnaniu do tego, co p\u00f3\u017aniej powstaje jako finalny materia\u0142.<\/p>\n Queerowe jest to nasycanie obrazu filmowego po\u017c\u0105daniem, obna\u017cenie kamery jako narz\u0119dzia eksploracji pragnienia, spe\u0142niania fantazji.<\/b><\/p>\n Tak, przy czym w p\u00f3\u017aniejszych filmach pojawia si\u0119 jeszcze ten mechanizm translacji za po\u015brednictwem wra\u017cliwo\u015bci operatora.<\/p>\n Kola\u017cowa, rozcz\u0142onkowana jest tak\u017ce forma w MS 101 <\/i>(2012), filmie ilustruj\u0105cym zapiski z dziennika Wittgensteina. Zn\u00f3w we\u017amy za punkt odniesienia kino klasyczne, gdzie chodzi o to, \u017ceby pozszywa\u0107 form\u0119 filmow\u0105, ukrywa\u0107 p\u0119kni\u0119cia i \u015blady procesu tw\u00f3rczego. MS 101<\/i> reprezentuje strategi\u0119 odwrotn\u0105: forma jest nieposklejana, obrazy z r\u00f3\u017cnych porz\u0105dk\u00f3w mieszaj\u0105 si\u0119 ze sob\u0105, odstaj\u0105 od narracji z offu. Nawet interpretacja lektorki jakby odrywa si\u0119 od zapisk\u00f3w: miesza si\u0119 erotyzm, gniew, niepok\u00f3j, jaka\u015b naddatkowa energia w niespodziewanych momentach kumuluje si\u0119, wybucha albo ga\u015bnie. To przeciwie\u0144stwo neutralnego czytania \u201ena bia\u0142o\u201d, kt\u00f3re oddawa\u0142oby g\u0142os autorowi dziennika.<\/b><\/p>\n Oczywi\u015bcie to jest w nawi\u0105zaniu do ca\u0142ej tradycji dekonstruowania j\u0119zyka filmowego, do Godarda, do historii wideo-artu. Inspiracj\u0105 by\u0142 te\u017c Derek Jarman, to rodzaj ho\u0142du dla niego, s\u0105 wyra\u017ane odniesienia do jego Blue <\/i>(1993), Wittgensteina <\/i>(1993), Caravaggia <\/i>(1986). Pojawia si\u0119 wi\u0119c teatralno\u015b\u0107, kt\u00f3ra jest mo\u017ce troch\u0119 nudna, troch\u0119 kampowa… W ka\u017cdym razie ta teatralno\u015b\u0107, sztuczno\u015b\u0107 jest dla mnie w\u0142a\u015bnie queerowa. Forma, kt\u00f3ra obna\u017ca i kwestionuje sam\u0105 siebie. W tym przypadku pytania dyskursywne mog\u0105 by\u0107 nawet wa\u017cniejsze ni\u017c opowie\u015b\u0107, kt\u00f3ra by ci\u0119 porwa\u0142a. A g\u0142os z offu by\u0142 kluczowy, lektork\u0105 by\u0142a Stanis\u0142awa Celi\u0144ska, kt\u00f3ra czyta\u0142a wszystkie m\u0119skie role jako kobieta, ale te\u017c jako taka diwa gejowska z teatru Warlikowskiego.<\/p>\n MS 101<\/em>, 2012 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: archiwum artysty<\/span><\/p>\n Dodatkowo ma bardzo niski, zachrypni\u0119ty g\u0142os, kt\u00f3rego brzmienie jest gdzie\u015b na granicy mi\u0119dzy rejestrami kobieco\u015bci a m\u0119sko\u015bci.\u00a0<\/b><\/p>\n Jednocze\u015bnie to by\u0142 w\u0142a\u015bciwie m\u00f3j pierwszy film, w kt\u00f3rym by\u0142o du\u017co takiej naiwno\u015bci amatora, \u017ce jak pada\u0142 w tek\u015bcie ko\u0144, to by\u0142 ko\u0144 na ekranie. Najpierw si\u0119 wstydzi\u0142em, \u017ce to tak \u017ale wysz\u0142o, ale potem zacz\u0105\u0142em tego celowo u\u017cywa\u0107, gra\u0107 t\u0105 dziwn\u0105 medialno\u015bci\u0105, kt\u00f3ra \u0142\u0105czy powt\u00f3rzenie i pomy\u0142k\u0119. Scenariusz napisa\u0142 m\u00f3j kolega Wojtek Szyma\u0144ski, kt\u00f3ry jest wyk\u0142adowc\u0105 na historii sztuki, erudyt\u0105, i on stworzy\u0142 niesamowity literacki kola\u017c, pe\u0142en odwo\u0142a\u0144 do literatury. To by\u0142a dla mnie konceptualna rama, kt\u00f3ra w procesie filmowania zacz\u0119\u0142a si\u0119 rozpada\u0107.<\/p>\n Dezorientuj\u0105ce dla widza jest w\u0142a\u015bnie to, \u017ce raz jest pe\u0142na ilustracyjno\u015b\u0107, czyli tak jak m\u00f3wisz: jak s\u0142yszymy o koniu, to widzimy konia, a po chwili w og\u00f3le nie wiemy, na co patrzymy, kim jest ten ch\u0142opak, co ma znaczy\u0107 tamten symbol\u2026<\/b><\/p>\n Tylko \u017ce to nie s\u0105 do ko\u0144ca \u015bwiadomie zastawione pu\u0142apki, to raczej wynik procesu. To by\u0142 zreszt\u0105 jedyny m\u00f3j film, w kt\u00f3rym operator te\u017c by\u0142 gejem, st\u0105d bra\u0142o si\u0119 zupe\u0142nie inne napi\u0119cie na planie. Operatorzy pozosta\u0142ych film\u00f3w na og\u00f3\u0142 starali si\u0119 dostosowa\u0107, sprosta\u0107 moim oczekiwaniom, a ten by\u0142 bardzo decyzyjny, nawet czasem w tym nade mn\u0105 dominowa\u0142. W ka\u017cdym razie nie trzeba by\u0142o dwa razy m\u00f3wi\u0107, jak kadrowa\u0107, gdzie robi\u0107 zbli\u017cenia. Wydaje si\u0119, \u017ce po prostu czerpa\u0142 z tego podobn\u0105 przyjemno\u015b\u0107. W og\u00f3le wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b pracuj\u0105cych przy tym projekcie to byli geje: re\u017cyser, scenarzysta, operator\u2026 ch\u0142opak, kt\u00f3ry robi\u0142 blue box<\/i> i asystowa\u0142, by\u0142 ch\u0142opakiem operatora, dw\u00f3ch aktor\u00f3w by\u0142o gejami… To dawa\u0142o zupe\u0142nie inn\u0105 atmosfer\u0119 na planie.<\/p>\n Rzeczywi\u015bcie ten film wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 na tle twojego dorobku, jest dekadencki, eklektyczny, troch\u0119 surrealistyczny, zamkni\u0119ty w erudycyjnej ramie, jakby odwo\u0142ywa\u0142 si\u0119 estetycznie do stereotypu geja jako wybitnego cz\u0142owieka, do jakiej\u015b schy\u0142kowej degeneracji wy\u017cszych sfer.<\/b><\/p>\n Wszystko by\u0142o superkampowe i po prostu pop\u0142yn\u0119li\u015bmy z tym.<\/p>\n Mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce heteroseksualny cz\u0142onek ekipy staje si\u0119 twoim narz\u0119dziem, odwzorowuje wizj\u0119, wype\u0142nia wytyczne. A tutaj pojawi\u0142o si\u0119 chyba takie zespo\u0142owe pragnienie, ono buzuje w r\u00f3\u017cnych kierunkach i jest trudniejsze do opanowania.<\/b><\/p>\n Tak to w\u0142a\u015bnie by\u0142o, pod tym wzgl\u0119dem ten film by\u0142 wyj\u0105tkowy. Teraz z kolei id\u0119 w troch\u0119 przeciwnym kierunku, bo w ramach Queer Archives Institute, projektu archiwum po\u015bwi\u0119conego queerom z Europy \u015arodkowo-Wschodniej, robi\u0119 nagrania w konwencji historii m\u00f3wionej. W zwi\u0105zku z tym jedynie przys\u0142uchuj\u0119 si\u0119, oddaj\u0119 g\u0142os innym, bez majstrowania przy formie i wyra\u017cania siebie. Kiedy na przyk\u0142ad robi\u0142em nagranie z Ew\u0105 Ho\u0142uszko, transkobiet\u0105, dawn\u0105 dzia\u0142aczk\u0105 Solidarno\u015bci, zale\u017ca\u0142o mi na tym, \u017ceby za kamer\u0105 te\u017c sta\u0142a osoba trans, w tym przypadku by\u0142 to Anu Czerwi\u0144ski. Rozmowa z Ew\u0105 to zreszt\u0105 niesamowite do\u015bwiadczenie queerowania historii. W momencie, w kt\u00f3rym s\u0142yszysz opowie\u015b\u0107 naocznego \u015bwiadka \u2013 Ewy, kt\u00f3ra si\u0119 zna z Wa\u0142\u0119s\u0105, zna\u0142a Popie\u0142uszk\u0119, jest osob\u0105 religijn\u0105, przechodzi przez wszystkie etapy rewolucji Solidarno\u015bci, jest przez rok w wi\u0119zieniu, a ca\u0142\u0105 t\u0119 histori\u0119 opowiada jako kobieta, r\u00f3wnie\u017c jak siedzi w celi z facetami, to ca\u0142kowicie zmienia optyk\u0119, jest przepisaniem tej narracji queerowej na przesz\u0142o\u015b\u0107 i zmienia t\u0119 histori\u0119. To jest performatywno\u015b\u0107 opowie\u015bci, kt\u00f3ra jest jednocze\u015bnie najbardziej autentyczna, oddaje prawd\u0119, kt\u00f3r\u0105 oficjalna narracja chce wymaza\u0107.<\/p>\n Du\u017co rozmawiali\u015bmy o queerowym potencjale medium filmowego. A czy widzisz w filmie czy te\u017c w kamerze jako narz\u0119dziu co\u015b zasadniczo niequeerowego? Co\u015b, co stanowi\u0142oby przeszkod\u0119 dla queerowej wra\u017cliwo\u015bci czy ekspresji?<\/b><\/p>\n Na pewno to, o czym m\u00f3wili\u015bmy na pocz\u0105tku: \u017ce kamera daje w\u0142adz\u0119. W tym sensie jest nier\u00f3wno\u015bciowa. Robienie filmu jest zaw\u0142aszczeniem, na planie te\u017c trudno o demokratyczno\u015b\u0107, cho\u0107 zdarzaj\u0105 si\u0119 projekty, gdzie to si\u0119 udaje, gdzie rozbija si\u0119 jednostkowe autorstwo. Poza tym, je\u015bli performowanie, wraz z jego ulotno\u015bci\u0105, stawaniem si\u0119 na \u017cywo, uznajemy za queerowe, to kamera zamra\u017ca, klajstruje. Tylko \u017ce znowu: dla mnie to jest plus. W przypadku Ksi\u0119cia<\/i> tak naprawd\u0119 dosta\u0142em zam\u00f3wienie na czterdziestominutowy spektakl o Grotowskim i wy\u0142ga\u0142em si\u0119, robi\u0105c film o Cie\u015blaku, poniewa\u017c nie chcia\u0142em zrezygnowa\u0107 z kontroli nad kadrem ani straci\u0107 szansy na pokazanie mojego sposobu widzenia.<\/p>\n Gdyby\u015b zrobi\u0142 spektakl, widzowie by pod\u0105\u017cali za swoim pragnieniem, kt\u00f3re by\u0107 mo\u017ce nie by\u0142oby wcale queerowe, tylko normatywne. Chodzi\u0142o o to, \u017ceby przekierowa\u0107 uwag\u0119 odbiorcy.<\/b><\/p>\n W\u0142a\u015bnie. A tak naprawd\u0119 film te\u017c jest bardzo performatywny, w tym sensie, \u017ce on staje si\u0119 dopiero w wyobra\u017ani widza, odradza si\u0119 w trakcie projekcji i przez ka\u017cdego odbierany jest indywidualnie. Po projekcji Ksi\u0119cia<\/i> niekt\u00f3rzy dawali do zrozumienia, \u017ce byli znudzeni i nie mogli wytrzyma\u0107 do ko\u0144ca, a inni z kolei \u017ca\u0142owali, \u017ce film by\u0142 za kr\u00f3tki. Te osoby w pewnym sensie widzia\u0142y r\u00f3\u017cne filmy.<\/p>\n Mo\u017cna by wi\u0119c powiedzie\u0107, \u017ce teatr czy performans nie jest bardziej queerowy ni\u017c film, po prostu sprzyja innym rodzajom queerowej ekspresji. Jaka\u015b zamkni\u0119ta lista cech czy hierarchia sztuk sama by\u0142aby zreszt\u0105 niequeerowa.<\/b><\/p>\n Tak, tekst queerowy oparty na monta\u017cu te\u017c nie jest zmys\u0142owy, te\u017c dzia\u0142a za po\u015brednictwem wyobra\u017ani. Powt\u00f3rzenie, odegranie tre\u015bci odbywa si\u0119 w g\u0142owie czytelnika. Cech queerowo\u015bci jest tak du\u017co, \u017ce w \u017cadnym dzia\u0142aniu ani medium nie da si\u0119 zawrze\u0107 ich wszystkich.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n S\u0142owa kluczowe:<\/b> polskie kino m\u0119\u017cczyzn, wideo-art, kino artystyczne, performans, queer<\/p>\n Karol Radziszewski<\/b> \u2013 tw\u00f3rca film\u00f3w, fotografii, instalacji, autor projekt\u00f3w interdyscyplinarnych. Absolwent Wydzia\u0142u Malarstwa warszawskiej ASP. Wydawca i redaktor naczelny magazynu \u201eDIK Fagazine\u201d. Tw\u00f3rca Queer Archives Institute. Laureat Paszportu \u201ePolityki\u201d (2009). Jego prace by\u0142y pokazywane m.in. w Narodowej Galerii Sztuki Zach\u0119ta, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, Muzeum Sztuki w \u0141odzi, Muzeum Wsp\u00f3\u0142czesnym Wroc\u0142aw, Muzeum Narodowym w Warszawie, CSW Zamek Ujazdowski, Kunsthalle Wien, New Museum w Nowym Jorku, Whitechapel Gallery w Londynie, VideoBrasil w S\u00e3o Paulo, Cobra Museum w Amsterdamie oraz na biennale PERFORMA 13 w Nowym Jorku, 7. G\u00f6teborg Biennale, 4. Prague Biennale, New York Photo Festival w Nowym Jorku i 15. Biennale Sztuki Medi\u00f3w WRO.<\/p>\n Piotr Fortuna<\/b> \u2013 kulturoznawca, doktorant humanistyki cyfrowej w Instytucie Bada\u0144 Literackich PAN i Polsko-Japo\u0144skiej Akademii Technik Komputerowych, absolwent Mi\u0119dzywydzia\u0142owych Indywidualnych Studi\u00f3w Humanistycznych na Uniwersytecie Warszawskim. Publikowa\u0142 m.in. w \u201eWidoku. Teoriach i praktykach kultury wizualnej\u201d, \u201eKwartalniku Filmowym\u201d, \u201eKulturze Popularnej\u201d, \u201ePrzegl\u0105dzie Humanistycznym\u201d, \u201eDwutygodniku\u201d, \u201eKulturze Liberalnej\u201d, \u201eFilmwebie\u201d i \u201eGazecie Wyborczej\u201d. Naukowo zajmuje si\u0119 kultur\u0105 cyfrow\u0105 i nowymi technologiami, kultur\u0105 PRL oraz histori\u0105 i teori\u0105 kina.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Korzystasz z r\u00f3\u017cnych medi\u00f3w, opr\u00f3cz filmu tak\u017ce z malarstwa, fotografii, instalacji, robisz akcje w przestrzeni publicznej, prowadzisz magazyn \u201eDIK Fagazine\u201d i archiwum kultury queerowej. Jak\u0105 rol\u0119 w twojej tw\u00f3rczo\u015bci odgrywa film? Studiowa\u0142em malarstwo, kt\u00f3re uwa\u017ca\u0142em za do\u015b\u0107 archaiczne medium, zajmuj\u0105ce si\u0119 w\u0142asnymi, odseparowanymi od \u017cycia problemami. Na tym tle film wydawa\u0142 mi si\u0119 wsp\u00f3\u0142czesny, a… Czytaj wi\u0119cej »Przekierowanie pragnienia. Z Karolem Radziszewskim rozmawia Piotr Fortuna<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":740,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[312],"tags":[257,109,313,314,315],"ppma_author":[316],"class_list":["post-222","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pleograf-kwartalnik-akademii-polskiego-filmu-nr-2-2020","tag-kino-artystyczne","tag-performance","tag-polskie-kino-mezczyzn","tag-queer","tag-wideo-art"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t![](\"http:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/files\/Karol_Radziszewski-Painters_2007.jpg\")
<\/p>\n![](\"http:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/files\/Radziszewski_Backstage_kadr_2011.jpg\")
<\/p>\n![](\"http:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/files\/Radziszewski_Kisieland_2012.jpg\")
<\/p>\n![](\"http:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/files\/Karol_Radziszewski_Ksi_2014.jpg\")
<\/p>\n![](\"http:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/files\/Radziszewski_MS_101_2012.jpg\")
<\/p>\n