We wcze\u015bniejszej wersji tekstu napisa\u0142am zdanie o celebracji debiut\u00f3w; co\u015b zazgrzyta\u0142o. Istnieje r\u00f3\u017cnica pomi\u0119dzy celebracj\u0105 a uwa\u017cnym ogl\u0105daniem. (Pisz\u0119 oczywi\u015bcie o perspektywie widz\u00f3w, w tym krytyk\u00f3w; szampan dla m\u0142odych tw\u00f3rc\u00f3w to zupe\u0142nie osobna sprawa, wykraczaj\u0105ca poza ramy tego artyku\u0142u). Koszalin stwarza mikrokosmos, w kt\u00f3rym pierwsze filmy s\u0105 norm\u0105, nie potrzebuj\u0105 dodatkowego poklepywania po ramieniu. Szybko wyparowa\u0142y ze mnie czepialskie odruchy (tajemnica zawodu: krytycy filmowi wol\u0105 by\u0107 niewra\u017cliwi ni\u017c naiwni), protekcjonalny s\u0142ownik pe\u0142en hase\u0142 typu \u201eniezwyk\u0142a dojrza\u0142o\u015b\u0107\u201d, \u201eobiecuj\u0105cy talent\u201d, \u201emo\u017cemy si\u0119 spodziewa\u0107 tego a tego\u201d. Rzecz jasna nowe nazwiska, za i przed kamer\u0105, nios\u0105 ze sob\u0105 jak\u0105\u015b obietnic\u0119, otwieraj\u0105 now\u0105 opowie\u015b\u0107. Ogl\u0105da\u0142am jednak kolejne filmy bez my\u015blenia o przysz\u0142o\u015bci, ogl\u0105da\u0142am je tu i teraz. Znowu: zaskoczenie w\u0142asnym zaskoczeniem, jakby te bloki kr\u00f3tkich film\u00f3w, lepszych i gorszych, \u015bwietnych i nieudanych, pokruszy\u0142y jaki\u015b cement w mojej g\u0142owie, spi\u0119cie, o kt\u00f3rym my\u015bla\u0142am, \u017ce jest nieusuwaln\u0105 zawodow\u0105 skaz\u0105.<\/p>\n
Ka\u017cdy festiwal ma swoje leitmotivy: filmy uk\u0142adaj\u0105 si\u0119 we wzory.<\/p>\n
![](\"http:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/files\/oko_boga.jpg\")
<\/p>\n
Oko boga<\/em>, 2019 r., re\u017c. Igor Kawecki, \u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y promocyjne festiwalu<\/span><\/p>\n Na przyk\u0142ad wz\u00f3r nastrojowy, w\u0142a\u015bciwie tak\u017ce stylistyczny: mocno widoczny w konkursie nurt \u201ekomedii niezr\u0119czno\u015bci\u201d: Kamie\u0144 <\/i>Bartosza Kozery, Uczta duchowa<\/i> Marcina Kluczykowskiego, Fiko\u0142ek <\/i>Mileny Dutkowskiej, Wenus z Willendorfu <\/i>Zuzanny Grajcewicz i, najbardziej polityczna w tym zestawie, Alicja i \u017cabka<\/i> Olgi Bo\u0142\u0105d\u017a (chocia\u017c w jej wypadku mo\u017cna by wr\u0119cz m\u00f3wi\u0107 o \u201ekomedii wstydu\u201d). To wszystko fabu\u0142y: wykreowany w nich \u015bwiat jest zawsze za bardzo<\/b>, ekscentryczne postaci milcz\u0105 w bolesnym zak\u0142opotaniu lub potykaj\u0105 si\u0119 o s\u0142owa. Cia\u0142a stawiaj\u0105 op\u00f3r, czasami traumatycznie: Alicja i \u017cabka<\/i> jest psychodelicznym tripem o nastolatce w ci\u0105\u017cy i skrzykuj\u0105cej si\u0119 przeciwko prawu do aborcji polskiej rzeczywisto\u015bci. Bywa, \u017ce do akcji wkracza pokracznie metafizyka \u2013 Kamie\u0144 <\/i>jest (czu\u0142\u0105!) satyr\u0105 na hipokryzj\u0119 polskich instytucji religijnych, bohaterem Fiko\u0142ka<\/i> jest anio\u0142 str\u00f3\u017c, nieudacznik ze zbiurokratyzowanych za\u015bwiat\u00f3w. Wszystkie te historie przenika poczucie dojmuj\u0105cej samotno\u015bci i wyobcowania. Ale najlepszym i najbardziej totalnym w\u015br\u00f3d tych film\u00f3w, melancholijnych, budz\u0105cych zak\u0142opotanie, czasem \u015bmiech, kt\u00f3ry zamiera w gardle i zaczyna dusi\u0107 \u2013 okaza\u0142 si\u0119 jednak dokument. Oko boga<\/i> Igora Kaweckiego o dwudziestoletnim Olafie zamieszkuj\u0105cym z matk\u0105 i babci\u0105 zdewastowan\u0105 kamienic\u0119 na krakowskim Kazimierzu. Film trwa jedynie siedemna\u015bcie minut, ale oprowadza nas po ca\u0142ym osobnym \u015bwiecie, alternatywnej kosmogonii, zara\u017ca w\u0142a\u015bciw\u0105 tylko sobie polszczyzn\u0105. (Podczas rozmowy po filmie Kawecki zaznacza\u0142, \u017ce jego bohater mia\u0142 wp\u0142yw na przebieg dni zdj\u0119ciowych i absolutn\u0105 dowolno\u015b\u0107 w oprowadzaniu po swoim \u015bwiecie).<\/p>\n Maria nie \u017cyje<\/em>, 2020 r., re\u017c. Martyna Majewska, fot. Mariusz Biernacki, \u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y promocyjne festiwalu<\/span><\/p>\n Albo inny wz\u00f3r: chodzenie, kr\u0105\u017cenie wok\u00f3\u0142 \u015bmierci. Dos\u0142ownie. Na przyk\u0142ad wok\u00f3\u0142 \u015bmierci c\u00f3rki \u2013 w inspirowanej faktami Monice W. <\/i>Pauliny Skibi\u0144skiej matka wchodzi w rol\u0119 sobowt\u00f3ra zaginionej dziewczyny, przebiera si\u0119 za ni\u0105, wychodzi na miasto, odtwarza krok po kroku jej ostatnie znane godziny. Film jest nakr\u0119cony realistycznie, surowo, w\u0142a\u015bciwie brudno, ale jest te\u017c troch\u0119 rytua\u0142em, wywo\u0142ywaniem ducha. W nagrodzonym podw\u00f3jnie (nagrod\u0105 jury i nagrod\u0105 dziennikarzy) Maria nie \u017cyje<\/i> Martyny Majewskiej sama zmar\u0142a, grana przez Ma\u0142gorzat\u0119 Gorol, w\u0142\u00f3czy si\u0119 po czarno-bia\u0142ym mie\u015bcie i czarno-bia\u0142ej wsi, zaczepia i si\u0119 awanturuje. K\u0142\u00f3ci si\u0119 o swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 \u015bmier\u0107, zaprzecza jej, chocia\u017c by\u0142a to jej decyzja. W ko\u0144cu schodzi po drabinie do zat\u0119ch\u0142ej piwnicy, gdzie po\u015br\u00f3d swoich w\u0142asnych wizerunk\u00f3w siedzi Matka Boska (Davina Reeves) i robi na drutach we\u0142niane ponczo z twarz\u0105 Jezusa. Dywan w swojski wzorek, fotel, telewizor. Jak dla ciebie, to nic. Na wieki wiek\u00f3w, amen<\/i>. Noamia<\/i> Antonia Galdameza jest jak najdalsza od jakiegokolwiek \u201eamen\u201d \u2013 ogl\u0105da si\u0119 j\u0105 troch\u0119 jak pilot serialu. Komisarz Delman (Bart\u0142omiej Topa) prowadzi \u015bledztwo w sprawie \u015bmierci m\u0142odego geja. Nie przyznaje si\u0119, \u017ce go zna\u0142; ukrywa przed kolegami z pracy w\u0142asn\u0105 homoseksualno\u015b\u0107. Zinternalizowana homofobia tworzy tu fundament gatunkowej ramy, chcia\u0142oby si\u0119 j\u0105 troszeczk\u0119 otworzy\u0107, by metafora mog\u0142a sobie pooddycha\u0107 \u017cyciem. Chce si\u0119, aby komisarz Delman prowadzi\u0142 jakie\u015b kolejne sprawy, niekoniecznie zwi\u0105zane z szaf\u0105 \u2013 szaf\u0119 i tak targa\u0142by wsz\u0119dzie ze sob\u0105.<\/p>\n I jeszcze jeden wz\u00f3r: filmy o ojcach, kt\u00f3rzy znikn\u0119li na jaki\u015b czas z \u017cycia swoich dzieci, \u201epolskich ojcach\u201d (chocia\u017c jest te\u017c jeden ojciec bia\u0142oruski). Wspomniane Dad You\u2019ve Never Had<\/i> Dominiki \u0141apki i Jeszcze porozmawiamy<\/i> Mateusza Bu\u0142awy, In Case of An Emergency <\/i>Jakuba Kozie\u0142a, autobiograficzny Papa <\/i>Maryi Yakimovich, Synek <\/i>Paw\u0142a Chorz\u0119py (nagroda za kr\u00f3tkometra\u017cowy film dokumentalny) i We Have One Heart<\/i> Katarzyny Warzechy (wyr\u00f3\u017cnienie). Dad You\u2019ve Never Had<\/i> i In Case of An Emergency<\/i> opowiadaj\u0105 o m\u0119\u017cczyznach, kt\u00f3rych nie ogranicza\u0142o \u017cycie, w tym np. odpowiedzialno\u015b\u0107 za dzieci. To starzy, wygadani flirciarze, m\u0119sko\u015b\u0107 bardzo dumna. Szczeg\u00f3lnie bohater In Case of An Emergency<\/i> nie zmieni\u0142by niczego, chocia\u017c nie zosta\u0142o mu nic: ani po \u017cyciu w Nowym Jorku, ani w Polsce, w Tarnowie. Pap\u0119 <\/i>i Synka<\/i>, filmy o symetrycznych tytu\u0142ach, \u0142\u0105czy choroba jako fundament relacji rodzic\u2013dziecko \u2013 Papa <\/i>jest autobiograficzn\u0105 opowie\u015bci\u0105 przekraczaj\u0105c\u0105 kategori\u0119 \u017calu, Synek<\/i> za\u015b histori\u0105 emancypacji, pozostawienia ojca za sob\u0105.\u00a0<\/p>\n Zepsuta g\u0142owa<\/em>, 2019 r., re\u017c. Maciej Jankowski, \u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y promocyjne festiwalu<\/span><\/p>\n Zepsuta g\u0142owa<\/i>, m\u00f3j ulubiony film festiwalu \u2013 gdybym musia\u0142a wskazywa\u0107 jeden \u2013 wyros\u0142a jednak, jak si\u0119 okazuje, z my\u015bli o matce. Tak o motywacji swojego bohatera do wzi\u0119cia udzia\u0142u w projekcie opowiada\u0142 p\u00f3\u017aniej re\u017cyser Maciej Jankowski: Dla Andrzeja podstawowym poziomem by\u0142o to, \u017ce on bardzo liczy\u0142, \u017ce jego mama kiedy\u015b to zobaczy. \u017be zobaczy, \u017ce on si\u0119 stara\u0142, \u017ce pr\u00f3bowa\u0142 co\u015b ze sob\u0105 zrobi\u0107<\/a><\/i>[2]<\/a>. Andrzej odsiaduje wyrok i przechodzi terapi\u0119 na specjalnym oddziale w zak\u0142adzie karnym w \u0141owiczu. Najpierw widzimy jego pokaleczone, rozp\u0142atane w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0105 gard\u0142o, jeszcze \u015bwie\u017cy opatrunek. Jego si\u0142a jako bohatera filmu nie bierze si\u0119 z jakiej\u015b charyzmy, nic z tych rzeczy; chodzi raczej o obustronne zaufanie mi\u0119dzy bohaterem a re\u017cyserem, nie tylko w sensie ods\u0142oni\u0119cia si\u0119, wystawienia na krzywd\u0119. Po jakim\u015b czasie od zako\u0144czenia seansu, troch\u0119 w kontek\u015bcie poprzedniego akapitu, pojawia si\u0119 my\u015bl o tym, jak rzadka jest (na ekranie i poza ekranem) m\u0119sko\u015b\u0107, kt\u00f3ra tak gorliwie pragnie, aby si\u0119 zmieni\u0107, co\u015b przepracowa\u0107.<\/p>\n Oczywi\u015bcie same zestawy short\u00f3w, licz\u0105ce od pi\u0119ciu do siedmiu tytu\u0142\u00f3w, niejako wytwarza\u0142y w ci\u0105gu dw\u00f3ch godzin sw\u00f3j w\u0142asny, niepowtarzalny narracyjny ekosystem; filmy zaczyna\u0142y wchodzi\u0107 ze sob\u0105 w dialog, troch\u0119 jakby dynamika festiwalu zosta\u0142a podniesiona do pot\u0119gi drugiej, jeszcze mocniej spl\u0105tuj\u0105c ze sob\u0105 tematy, estetyki, strategie narracyjne. Mam te\u017c poczucie, \u017ce ogl\u0105danie tych film\u00f3w w ci\u0105gu, z kilkoma innymi tytu\u0142ami, nierzadko dzia\u0142a\u0142o na ich korzy\u015b\u0107, zakorzeniaj\u0105c je w szerszym kontek\u015bcie, paradoksalnie \u2013 daj\u0105c wi\u0119cej <\/i><\/b>czasu na oddzia\u0142ywanie, \u017cyj\u0105c w kolejnych filmach zestawu i zmieniaj\u0105c perspektyw\u0119 my\u015blenia o poprzednich.<\/p>\n Dajmy na to blok XII, ostatni z przegl\u0105du. Trzy fabu\u0142y, jeden dokument, dwie animacje: wspomniana ju\u017c Wenus z Willendorfu<\/i> w re\u017cyserii Zuzanny Grajcewicz, Ostatnie dni lata<\/i> Klaudii Kl\u0119ski, Zanim zasn\u0119<\/i> Damiana Kosowskiego (laureat wyr\u00f3\u017cnienia za kr\u00f3tkometra\u017cowy film fabularny), Wielki strach<\/i> Pawliny Carlucci Sforzy, Cia\u0142o\u015b\u0107<\/i> Weroniki Szymy i Licho nie \u015bpi<\/i> Nawojki Wierzbowskiej. Niezr\u0119cznie rozpoczyna\u0107 od kontrowersji \u2013 otwieraj\u0105ca zestaw Wenus z Willendorfu<\/i> podejmuje jednak (polityczne) ryzyko, od kt\u00f3rego si\u0142\u0105 rzeczy musz\u0119 rozpocz\u0105\u0107. (No dobrze, wcale nie si\u0142\u0105 rzeczy, tylko si\u0142\u0105 mojego autorskiego wyboru \u2013 ale przecie\u017c nie wybra\u0142abym zestawu, kt\u00f3ry nie otwiera \u017cadnej p\u0142aszczyzny na polemik\u0119). W alternatywnej rzeczywisto\u015bci na opak odwr\u00f3cono warto\u015bciowanie cia\u0142 grubych i szczup\u0142ych (z rozmys\u0142em nie pisz\u0119: chudych): wymagan\u0105, opresyjn\u0105 norm\u0105 jest to, co w \u201enaszym\u201d \u015bwiecie nazywamy oty\u0142o\u015bci\u0105. Justyna Wasilewska gra szczup\u0142\u0105 dziewczyn\u0119 , kt\u00f3ra ka\u017cdego dnia przebiera si\u0119 za osob\u0119 du\u017co grubsz\u0105; zdemaskowana i wyrzucona z pracy, udaje si\u0119 do terapeutycznego o\u015brodka dla os\u00f3b \u201ezbyt chudych\u201d. Film, dyplom operatorski autorki zdj\u0119\u0107 Ewy Radzewicz, jest \u015bwietnie zaprojektowany; stwarza ca\u0142y, detalicznie obmy\u015blony alternatywny \u015bwiat (jakby gotowy na pe\u0142nometra\u017cow\u0105 opowie\u015b\u0107), na kt\u00f3ry widownia w czasie projekcji odpowiada\u0142a co najmniej \u017cywio\u0142owo. Pomys\u0142 \u015bwiata na opak jest rzecz jasna tak prosty, jak swoj\u0105 prostot\u0105 zawstydzaj\u0105cy. Si\u0142a, jak\u0105 ma samo wyobra\u017cenie sobie \u015bwiata, w kt\u00f3rym grube cia\u0142o, tytu\u0142owa Wenus, jest obowi\u0105zuj\u0105cym idea\u0142em, wydaje si\u0119 dostateczn\u0105 krytyk\u0105 istniej\u0105cych norm dotycz\u0105cych wygl\u0105du, w szczeg\u00f3lno\u015bci wygl\u0105du kobiet. Ciekawe, i krytycznie bardzo celne, jest uczynienie pierwszym zwrotem akcji utrat\u0119 pracy \u2013 dyskryminacja cia\u0142 nienormatywnych (w tym \u015bwiecie: niegrubych) przenika wszystkie p\u0142aszczyzny \u017cycia spo\u0142ecznego, ma tak\u017ce wymiar ekonomiczny. A jednak podczas ogl\u0105dania nie opuszcza\u0142o mnie poczucie, \u017ce m\u00f3j dyskomfort nie ogranicza si\u0119 do krytycznej si\u0142y \u201e\u015bwiata na opak\u201d i gatunkowej zr\u0119czno\u015bci. Problem polega chyba na tym, \u017ce gest \u201eodwr\u00f3cenia\u201d dokonuje si\u0119 w filmie tylko raz \u2013 film t\u0119pi swoje krytyczne ostrze, trac\u0105c z oczu prawdziwe <\/i><\/b>grube cia\u0142a, reprezentowane przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 filmu jedynie przez napuchni\u0119te, poduszkowate kostiumy. Nie jest zupe\u0142nie zainteresowany specyfik\u0105 tego odwr\u00f3cenia, przesuni\u0119cia perspektywy na dobre, zmierzenia si\u0119 z cia\u0142ami, kt\u00f3re wykluczane s\u0105 w \u201enormalnym\u201d \u015bwiecie.<\/p>\n Napisa\u0142am powy\u017cej, \u017ce Justyna Wasilewska gra szczup\u0142\u0105 dziewczyn\u0119<\/i>: zdanie dziwne, kanciaste, poniewa\u017c Wasilewska (sk\u0105din\u0105d aktorka charakterystyczna) po prostu jest kobiet\u0105 szczup\u0142\u0105, i film szybko porzuca wszelkie pr\u00f3by \u201ezdenaturalizowania\u201d szczup\u0142o\u015bci jako domy\u015blnej kondycji ludzkiego cia\u0142a. Moment zdemaskowania bohaterki jest dla widza powrotem do \u201enormalno\u015bci\u201d, w filmie wszystkie kluczowe role obsadzone s\u0105 przez szczup\u0142ych aktor\u00f3w.<\/p>\n Zacz\u0119\u0142am od krytyki, ale ju\u017c \u015bpiesz\u0119 z usprawiedliwieniem. W Wenus z Willendorfu<\/i> kumuluj\u0105 si\u0119 dwie rzeczy: rzemie\u015blnicza pewno\u015b\u0107 z dobrze pomy\u015blan\u0105, ale szybko przestrzelon\u0105 metafor\u0105. Filmy s\u0142abe znikaj\u0105; filmy ufundowane na tak ostrej sprzeczno\u015bci dra\u017cni\u0105, dzia\u0142aj\u0105<\/b>. Jak drzazga wbita pod paznokie\u0107, ustawiaj\u0105 perspektyw\u0119. Ostatnie dni lata<\/i> Klaudii Kl\u0119ski wrzucaj\u0105 widza w niby zupe\u0142nie inn\u0105 od Wenus<\/i> rzeczywisto\u015b\u0107: zalan\u0105 bursztynowym \u015bwiat\u0142em winnic\u0119 we wsp\u00f3\u0142czesnej, jak najbardziej prawdziwej Polsce. G\u0142\u00f3wna bohaterka jest c\u00f3rk\u0105 (polskich) w\u0142a\u015bcicieli winnicy, przyjaci\u00f3\u0142k\u0105 ich ukrai\u0144skiej pracowniczki, siostr\u0105 ch\u0142opaka, kt\u00f3ry wie, \u017ce mo\u017ce bezkarnie przekroczy\u0107 granic\u0119 przemocy wobec dziewczyny b\u0119d\u0105cej na \u0142asce jego rodzic\u00f3w pracodawc\u00f3w. Linie napi\u0119cia pozostaj\u0105 wyra\u017anie poprowadzone: to \u015bwiat Polski zamo\u017cnej i wyzyskuj\u0105cej, Polacy s\u0105 tu pa\u0144stwem, a m\u0142ode Ukrainki pomieszkuj\u0105 w przyczepach. W przeciwie\u0144stwie do 50 kg niczego<\/i> Piotra Domalewskiego, kt\u00f3ry trzy lata wcze\u015bniej zdoby\u0142 w Koszalinie nagrod\u0119 dziennikarzy i gdzie polska perspektywa oznacza\u0142a supe\u0142 tch\u00f3rzostwa oraz \u0142atwej do zidentyfikowania si\u0119 ekonomicznej zale\u017cno\u015bci, Ostatnie dni lata<\/i> k\u0142ad\u0105 na jednej szali ludzk\u0105 godno\u015b\u0107, a na drugiej ochron\u0119 zamo\u017cnej \u201epolskiej rodziny\u201d. (T\u0119 r\u00f3\u017cnic\u0119 podkre\u015bla obsadowa zbie\u017cno\u015b\u0107 \u2013 w rol\u0119 ojca g\u0142\u00f3wnej bohaterki, tuszuj\u0105cego czyn syna, wciela si\u0119 Grzegorz Dami\u0119cki). Moje rozdra\u017cnione Wenus z Willendorfu <\/i>oko pod\u0105\u017cy\u0142o od razu tropem relacji w\u0142adzy: kto tutaj opowiada? Z jakiej perspektywy? Jak legitymizuje sw\u00f3j g\u0142os? Film przyjmuje perspektyw\u0119 zaanga\u017cowanej emocjonalnie obserwatorki, ale nie udaje, \u017ce nie jest to pozycja skrajnie uprzywilejowana, bez szansy na r\u00f3wno\u015b\u0107: przywilejem jest samo posiadanie wyboru, samo bycie w pozycji \u201emoralnego niepokoju\u201d. Oczywi\u015bcie wci\u0105\u017c jest to opowie\u015b\u0107 m\u0142odej Polki. Histori\u0119 w\u0142a\u015bciwie analogiczn\u0105 do 50 kg niczego<\/i>, tyle \u017ce z perspektywy ukrai\u0144skiej pracowniczki, przedstawi\u0142 Krzysztof Chodorowski w Maszy<\/i>, pokazywanej w konkursie kilka dni wcze\u015bniej \u2013 pozostawiaj\u0105c mnie jednak z poczuciem, \u017ce na pog\u0142\u0119bienie specyfiki ukrai\u0144skiego do\u015bwiadczenia pracy w Polsce nie zosta\u0142o w filmie za du\u017co miejsca.<\/p>\n Zanim zasn\u0119<\/i> Damiana Kosowskiego ujawnia dynamik\u0119 festiwalowego bloku: stopniowanie b\u00f3lu. Mieli\u015bmy komedi\u0119 o spo\u0142ecznej przemocy psychicznej; nast\u0119pny by\u0142 film o wyzysku ekonomicznym i gwa\u0142cie. W Zanim zasn\u0119<\/i> dochodzimy do \u015bmierci. Dziewczyna i ch\u0142opak podejmuj\u0105 decyzj\u0119 o eutanazji jej matki \u2013 matka umiera w paroksyzmach rozwleczonego b\u00f3lu. Morfina ju\u017c nie pomaga; pomo\u017ce jedynie za du\u017co morfiny. Film jest ciemny, utrzymany w dusznej poetyce wersalki na blokowisku. Pomy\u015bla\u0142am, \u017ce pod\u0105\u017ca za bohaterami, kt\u00f3rzy jeszcze maj\u0105 jak\u0105\u015b sprawczo\u015b\u0107; w takich filmach zawsze jest problem z rozpadem podmiotowo\u015bci umieraj\u0105cego. W czasie panelu po seansie okaza\u0142o si\u0119, \u017ce film bardzo mocno zarezonowa\u0142 z publiczno\u015bci\u0105, odda\u0142 jaki\u015b rodzaj zbiorowego do\u015bwiadczenia.<\/p>\n Wielki strach<\/i> Pawliny Carlucci Sforzy, jedyny dokument w bloku i zarazem jeden z najlepszych film\u00f3w, jakie uda\u0142o mi si\u0119 obejrze\u0107 w Koszalinie, zag\u0119szcza i problematyzuje pytanie o perspektyw\u0119, oddawanie g\u0142osu, status \u015bwiadka. Film, po\u015bwi\u0119cony powojennym mordom rabunkowym w lesie D\u0119brzyna ko\u0142o Przeworska na Podkarpaciu, ma metodologiczne umocowanie \u2013 wsp\u00f3\u0142scenarzystk\u0105 jest antropolo\u017cka Magdalena Luba\u0144ska, kt\u00f3ra przez dwa lata prowadzi\u0142a w tej samej okolicy badania terenowe na temat pami\u0119ci o mordach. Film \u0142\u0105czy antropologiczne zaplecze z formalnym rozmachem. Carlucci Sforza maksymalnie wykorzystuje format \u201egadaj\u0105cych g\u0142\u00f3w\u201d: sadza swoich osiemdziesi\u0119cio-, dziewi\u0119\u0107dziesi\u0119cioletnich bohater\u00f3w na czarnym tle, stwarzaj\u0105c atmosfer\u0119 absolutnego skupienia na rozm\u00f3wcy. W tym skupieniu wydarza si\u0119 co\u015b dziwnego: rozci\u0105gni\u0119te w kadrze twarze staj\u0105 si\u0119 pi\u0119kne. Pi\u0119kna jest faktura cienkiej pergaminowej sk\u00f3ry, ka\u017cdy skrzywiony nos i pomarszczona powieka. Silna estetyczna rama \u2013 to film do ogl\u0105dania w kinie, film wielkiego ekranu \u2013 zaznacza zapo\u015bredniczenie opowie\u015bci, ale te\u017c sprawia, \u017ce fragmentaryczne wypowiedzi p\u0119czniej\u0105, nabieraj\u0105 dodatkowego ci\u0119\u017caru. To opowie\u015b\u0107 zbiorowa, kt\u00f3ra nie jest ch\u00f3rem; ka\u017cdy g\u0142os i ka\u017cda twarz pozostaj\u0105 odr\u0119bne. Jest w tym jaki\u015b przepot\u0119\u017cny \u0142adunek szacunku zderzony na zimno z zawiesin\u0105 powojennej grozy, zmow\u0105 nie-do-ko\u0144ca-milczenia, przywo\u0142ywan\u0105 z dzieci\u0119cych i m\u0142odzie\u0144czych wspomnie\u0144.<\/p>\n Cia\u0142o\u015b\u0107<\/em>, 2020 r., re\u017c. Weronika Szyma, \u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y promocyjne festiwalu<\/span><\/p>\n A potem nagle \u2013 g\u0142\u0119boki oddech, haust \u015bwie\u017cego powietrza. Po Wielkim strachu<\/i> nast\u0119puje Cia\u0142o\u015b\u0107 <\/i>Weroniki Szymy, kolejny film oparty na pracy z czerni\u0105 t\u0142a, tyle \u017ce tym razem jest to gra przyjemno\u015bci<\/b>. Po ci\u0105gu narastaj\u0105cego b\u00f3lu i dw\u00f3ch filmach o \u015bmierci, te\u017c ustawionych niejako w kolejno\u015bci stopniowania niestopniowalnego (powolna \u015bmier\u0107 fikcyjnej jednostki, dokument o masowych mordach) \u2013 przychodzi odpr\u0119\u017cenie. Nagle si\u0119 okazuje, \u017ce w polskim kinie poza cierpieniem jest miejsce tak\u017ce na przyjemno\u015b\u0107: emancypacja jest mo\u017cliwa, i to animacja okazuje si\u0119 j\u0119zykiem wolno\u015bci. Film jest zapisem aktu, konkretyzuj\u0105c: masturbacji i fantazji seksualnej, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna czyta\u0107 zar\u00f3wno w kluczu indywidualnym, jak i lesbijskim (albo i tak, i tak, po co dokonywa\u0107 wybor\u00f3w niemo\u017cliwych i niepotrzebnych?). Kreska Cia\u0142o\u015bci<\/i> jest rozedrgana i ruchliwa, ulega ci\u0105g\u0142ej transformacji; lustrzane cia\u0142o zachodzi kolorem, w kt\u00f3rym\u015b momencie rysunek p\u0119cznieje w grube, ci\u0119\u017ckie ma\u017ani\u0119cia. Ekstaza niedost\u0119pna polskiemu filmowi fabularnemu.<\/p>\n Licho nie \u015bpi<\/em>, 2020 r., re\u017c. Nawojka Wierzbowska, \u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y promocyjne festiwalu<\/span><\/p>\n Blok ko\u0144czy melancholijny \u017cart bajkowy \u2013 Licho nie \u015bpi<\/i> Nawojki Wierzbowskiej. Troch\u0119 epilog, ostatni akord. Troch\u0119 klamra, afirmatywna odpowied\u017a na niefortunn\u0105 normatywno\u015b\u0107 Wenus z Willendorfu<\/i>. G\u0142\u00f3wnym bohaterem jest Pi\u0119taszek, pomocnik budowniczego zegar\u00f3w, jednooki ch\u0142opiec o zdeformowanej twarzy. Ale w animacji cia\u0142a mo\u017cliwe s\u0105 inaczej<\/b>. Wszystkie s\u0105 dziwne, sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 w ko\u0144cu z podryguj\u0105cych ko\u015blawych kresek; Pi\u0119taszek nie jest dla widza odmie\u0144cem. Chcia\u0142abym, aby co\u015b takiego by\u0142o mo\u017cliwe tak\u017ce w polskim filmie nieanimowanym: t\u0119 rozgrzewaj\u0105c\u0105 my\u015bl pozostawi\u0142 we mnie blok XII, zupe\u0142nie bez poczucia goryczy.<\/p>\n Dziwna sprawa: ten optymizm wyp\u0142yn\u0105\u0142 z dialogu. Jak napisa\u0142am ju\u017c wcze\u015bniej, mam poczucie, \u017ce filmy u\u0142o\u017cone w kola\u017ce paradoksalnie stawa\u0142y si\u0119 lepsze i bardziej wyraziste. I jest troch\u0119 tak, jakby sama zasada konkursu \u2013 rywalizacja \u2013 zosta\u0142a przez ten mi\u0119dzyfilmowy dialog zneutralizowana. Albo wr\u0119cz obr\u00f3cona w swoje wielog\u0142osowe przeciwie\u0144stwo.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n <\/a>[1] https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCccvRlHsEiBCKnPQETLPeRA<\/a>. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n <\/a>[2] https:\/\/youtu.be\/QNbp2qI79Q0?t=1320<\/a>. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n \u00a0<\/p>\n S\u0142owa kluczowe:<\/strong>\u00a0debiuty, dokument, filmy kr\u00f3tkometra\u017cowe, recepcja<\/p>\n Klara Cykorz<\/b>\u00a0\u2013 kulturoznawczyni, krytyczka filmowa. Laureatka Konkursu im. Krzysztofa M\u0119traka (2018). Na \u0142amach \u201eDwutygodnika\u201d prowadzi autorski cykl \u201eGadanie\u201d po\u015bwi\u0119cony serialom telewizyjnym.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ka\u017cdy festiwal filmowy wytwarza w\u0142a\u015bciwe tylko sobie praktyki ogl\u0105dania. Najwa\u017cniejsze czynniki, obok programu, jego zawarto\u015bci, rozmiar\u00f3w i grafiku, to pora roku i pogoda, przestrze\u0144 kina\/kin, kontakt\/brak kontaktu z tw\u00f3rcami. Pla\u017ca\/brak pla\u017cy, ewentualnie pla\u017ca, na kt\u00f3r\u0105 nie ma czasu, jak podczas festiwalu w Cannes, na kt\u00f3rym nigdy nie by\u0142am, lub pla\u017ca w Mielnie, na kt\u00f3r\u0105 nie… Czytaj wi\u0119cej »Zaskoczenie w\u0142asnym zaskoczeniem. Relacja fragmentaryczna z 39. Koszali\u0144skiego Festiwalu Debiut\u00f3w Filmowych \u201eM\u0142odzi i Film\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":742,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[260,1],"tags":[309,310,311,125,269,178],"ppma_author":[255],"class_list":["post-221","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pleograf-kwartalnik-akademii-polskiego-filmu-nr-3-2020","category-z-terenu","tag-debiuty","tag-dokument","tag-festiwale-filmowe","tag-film-krotkometrazowy","tag-narracja-filmowa","tag-recepcja"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t![](\"http:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/files\/Maria_nie_yje_3_fot._Mariusz_Biernacki.jpg\")
<\/p>\n![](\"http:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/files\/zepsuta_glowa.jpg\")
<\/p>\n![](\"http:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/files\/cialosc2.jpg\")
<\/p>\n![](\"http:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/files\/still.licho_nie_pi.1.jpg\")
<\/p>\n
\n