![\"Zdj\u0119cie](\"http:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/files\/pleograf\/3_2019\/cykorz_i_jej_lalki.jpg\")
<\/p>\nPr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej dzieci odkrywaj\u0105, \u017ce podzia\u0142 p\u0142ci (oczywisty a zarazem tajemniczy, czasem irytuj\u0105cy, czasem ekscytuj\u0105cy \u2013 zale\u017cy, jakim dzieckiem w tej chwili jeste\u015b) przebiega tak\u017ce po linii zawodowej. S\u0105 zawody bardziej \u201ekobiece\u201d i bardziej \u201em\u0119skie\u201d, uczy tego podpatrywanie \u015bwiata doros\u0142ych, telewizja i kolorowanki. Matek piel\u0119gniarek jest wi\u0119cej ni\u017c ojc\u00f3w piel\u0119gniarzy, i to ojciec b\u0119dzie cz\u0119\u015bciej je\u017adzi\u0142 na ci\u0105gniku; stra\u017cakiem b\u0119dzie raczej wujek ni\u017c ciocia; zazwyczaj jedynym m\u0119\u017cczyzn\u0105 zatrudnionym w przedszkolu jest pan wo\u017any. M\u0119\u017cczyzna mo\u017ce by\u0107 wielkim projektantem mody, ale miejscow\u0105 krawcow\u0105 b\u0119dzie s\u0105siadka, nie s\u0105siad. Dziecko zaczyna rozumie\u0107 takie rzeczy, nawet je\u015bli w jego (jej) domu, w drodze wyj\u0105tku, rzeczy przyszywa i zszywa tata. Uzasadnienia, dlaczego (gdzie, od kiedy) tak jest, nie pojawi\u0105 si\u0119 naraz, b\u0119d\u0105 przecieka\u0107 przez lata, ewoluowa\u0107, zmienia\u0107 si\u0119, przewarto\u015bciowywa\u0107.<\/p>\n
A teraz prosz\u0119 czytelniczki i czytelnik\u00f3w \u201ePleografu\u201d, aby wyobrazili sobie \u015bwiat, w kt\u00f3rym zawodem takim jak \u2013 mo\u017ce nie przedszkolanka, ale jak nauczycielka, ekspedientka \u2013 jest re\u017cyserka filmowa. \u015awiat, w kt\u00f3rym re\u017cyseria niesie ze sob\u0105 konotacje gdzie\u015b mi\u0119dzy opiek\u0105 nad dzie\u0107mi a baletem, gotowaniem obiadu a ksi\u0119gowo\u015bci\u0105.<\/p>\n
<\/p>\n
Pierwotny gest re\u017cyserski<\/em>, \u017ar\u00f3d\u0142o: archiwum autorki<\/span><\/p>\n Kobiety s\u0105 naturalnie predysponowane do bycia re\u017cyserkami, zauwa\u017ca kilka lat temu na \u0142amach \u201eNew Yorkera\u201d Jill Soloway \u2013 za spraw\u0105 autorskiej, paraautobiograficznej Transparent<\/i> jedna z najbardziej wyrazistych postaci ameryka\u0144skiego serialu drugiej dekady XXI wieku. (Transparent<\/i> sta\u0142a si\u0119 jednym z najradykalniejszych tytu\u0142\u00f3w fali, kt\u00f3ra mocno sfeminizowa\u0142a i squeerowa\u0142a oczekiwania wobec \u201eartystycznej\u201d \u2013 i nie tylko \u2013 anglosaskiej telewizji. Bior\u0105c pod uwag\u0119 dalsze losy Soloway, nale\u017ca\u0142oby m\u00f3wi\u0107 o osobach wychowywanych jako dziewczynki i socjalizowanych do roli kobiecej, ale o tym kiedy indziej). Wszystkie wiemy, jak to robi\u0107 [re\u017cyserowa\u0107]. Kurwa \u2013 dorasta\u0142y\u015bmy, robi\u0105c to. Lalki. Jakim cudem m\u0119\u017cczy\u017ani wm\u00f3wili nam, \u017ce nie potrafimy tego robi\u0107? To lalki i uczucia. I kobiety musz\u0105 si\u0119 u\u017cera\u0107, aby zosta\u0107 re\u017cyserkami? Jak to si\u0119, kurwa, sta\u0142o?<\/a><\/i>[1]<\/a><\/p>\n Profil Soloway autorstwa Ariel Levy ukazuje si\u0119 tu\u017c przed premier\u0105 drugiego sezonu Transparent<\/i>, w grudniu 2015 roku. Skojarzenie re\u017cyserii z lalkami uderza mnie orze\u017awiaj\u0105c\u0105 oczywisto\u015bci\u0105 (jak szklanka wody, kt\u00f3ra u\u015bwiadamia ci, jak bardzo chcia\u0142o ci si\u0119 pi\u0107), ale najwa\u017cniejszy jest czas przesz\u0142y: what the fuck happened<\/i>? Soloway nie u\u017cywa trybu przypuszczaj\u0105cego, nie kaza\u0142a niczego sobie wyobra\u017ca\u0107. Odwo\u0142uje si\u0119 do przesz\u0142o\u015bci \u2013 pami\u0119ci o \u015bwiecie, w kt\u00f3rym to zabawa lalkami jest pierwszym, pierwotnym gestem re\u017cyserskim, predestynuje do re\u017cyserskiego fachu.<\/p>\n Jest to tak\u017ce moja przesz\u0142o\u015b\u0107: \u015bwiat, w kt\u00f3rym re\u017cyseria jest up\u0142ciowiona podobnie do opieki nad dzie\u0107mi i ksi\u0119gowo\u015bci. \u017badna utopia, \u017cadna fantastyka. Wspomnienie: kiedy ju\u017c je szturchn\u0105\u0107, wyra\u017ane, pe\u0142ne konkretnych dat, nazwisk, tytu\u0142\u00f3w i cielesnych praktyk. Splot okoliczno\u015bci, ale w ramach uzasadnionego prawdopodobie\u0144stwa; wypadkowa ograniczonych, ale jednak istniej\u0105cych mo\u017cliwo\u015bci, i pewnego etosu.<\/p>\n Jako ma\u0142a dziewczynka s\u0105dzi\u0142am, \u017ce re\u017cyseria filmowa jest dla kobiet mniej wi\u0119cej tak\u0105 przestrzeni\u0105 jak szko\u0142a. Czytano mi (pod t\u0105 bezosobow\u0105 form\u0105 kryj\u0105 si\u0119 nadludzkie zdolno\u015bci mojej mamy); w telewizji ogl\u0105da\u0142am du\u017co peerelowskich film\u00f3w dla dzieci, adaptacji lubianych ksi\u0105\u017cek. We wra\u017cliwo\u015b\u0107 awangardow\u0105 wprowadzi\u0142a mnie wi\u0119c Wanda Jakubowska Kr\u00f3lem Maciusiem I <\/i>(1957), w realizm \u2013 Anna Soko\u0142owska Bu\u0142eczk\u0105 <\/i>(1973), ekranizacj\u0105 powie\u015bci Jadwigi Korczakowskiej. (Te dwa filmy mia\u0142am zgrane z telewizji na kaset\u0119 wideo i do dzi\u015b znam je na pami\u0119\u0107; co mo\u017ce wa\u017cne dla tej rozbudowanej anegdoty \u2013 jeszcze zanim nauczy\u0142am si\u0119 czyta\u0107, zainteresowanie wzbudza\u0142y we mnie napisy pocz\u0105tkowe i ko\u0144cowe; nazwa\u0142am nawet plastikowego bobasa imieniem i nazwiskiem pewnego re\u017cysera dubbingu). Kocha\u0142am kresk\u00f3wki Hanny-Barbery; sk\u0105d polska kilkulatka mia\u0142a wiedzie\u0107, \u017ce \u201eHanna\u201d i \u201eBarbera\u201d to nazwiska dw\u00f3ch m\u0119\u017cczyzn? (Do dzi\u015b kocham i do dzi\u015b nie dowierzam). Do\u015b\u0107 wcze\u015bnie prze\u017cy\u0142am te\u017c inicjacj\u0119 w doros\u0142e kino spo\u0142eczne, Wronami<\/i> Doroty K\u0119dzierzawskiej (1994); film przera\u017aliwie przygn\u0119biaj\u0105cy i niemal psychodeliczny w swoim mroku, kr\u0119cony w znajomej architekturze niedalekiego Torunia. (Kilka lat p\u00f3\u017aniej, kiedy by\u0142am w gimnazjum, K\u0119dzierzawska przyjecha\u0142a do Che\u0142mna kr\u0119ci\u0107 Jestem<\/i> (2005); ekscytowa\u0142a nas zapewne wyssana z palca plotka, \u017ce podczas castingu dzieciakom wolno by\u0142o pali\u0107 papierosy). \u015awiat filmu wydawa\u0142 si\u0119 bliski i dost\u0119pny (pruskie ceg\u0142y u K\u0119dzierzawskiej) oraz bez granic (klasyczn\u0105 powie\u015b\u0107 Frances Hodgson Burnett przenosi na ekran polska re\u017cyserka; prawdziwa ironia losu, zwa\u017cywszy na skomplikowane losy Agnieszki Holland jako re\u017cyserki emigrantki). Kiedy zbli\u017ca\u0142am si\u0119 do ko\u0144ca podstaw\u00f3wki, m\u00f3j tata wpad\u0142 na szalony zupe\u0142nie pomys\u0142, by pokaza\u0107 mi Cz\u0142owieka z marmuru<\/i> (re\u017c. Andrzej Wajda, 1976), w kt\u00f3rym oczywi\u015bcie Janda przes\u0142oni\u0142a swoj\u0105 ekranow\u0105 charyzm\u0105 Wajd\u0119. Lubi\u0142am si\u0119 za ni\u0105 \u2013 za Jand\u0119 \u2013 przebiera\u0107, to jest: chodzi\u0107 (dziarskim krokiem) w d\u017cinsowej kurtce. Ale to by\u0142 ju\u017c schy\u0142ek wiary, my\u015bli o kobieco\u015bci re\u017cyserskiego fachu. W ostatniej klasie podstaw\u00f3wki na potrzeby swoich filmowych wyg\u0142up\u00f3w wymy\u015bli\u0142am m\u0119skie alter ego. Lecz to ju\u017c inna historia, do opowiedzenia innym razem.<\/p>\n Wa\u017cne jest to, \u017ce moja przedziwna dzieci\u0119ca pomy\u0142ka nie polega\u0142a na zmy\u015bleniu, \u201ewybuja\u0142ej wyobra\u017ani\u201d, tylko zaburzeniu proporcji, pomyleniu znacz\u0105cej mniejszo\u015bci z wi\u0119kszo\u015bci\u0105 (pomy\u0142ka do\u015b\u0107 pospolita, budulec \u015bwiatopogl\u0105d\u00f3w). Mia\u0142a swoj\u0105 wewn\u0119trzn\u0105 logik\u0119, wynika\u0142a z konkretnego kapita\u0142u kulturowego (lektur) i narodowo\u015bci (znacz\u0105cego miejsca, kt\u00f3re w powojennej kinematografii polskiej zaj\u0119\u0142a kobieta, Jakubowska). W ko\u0144cu \u2013 z pokrewie\u0144stwa kina dzieci\u0119cego i o tematyce dzieci\u0119cej ze sfeminizowan\u0105 pedagogik\u0105, ze stwarzania mo\u017cliwo\u015bci kobietom re\u017cyserkom (klasycznym przypadkiem jest tutaj Soko\u0142owska), ale tylko w obr\u0119bie kina dla ma\u0142ego widza, ciesz\u0105cego si\u0119 niewielkim presti\u017cem. To ostatnie Krzysztof Tomasik nazwa\u0142 kiedy\u015b drug\u0105 strategi\u0105 wykluczania<\/a><\/i>[2]<\/a>, o szansie, kt\u00f3ra staje si\u0119 jednocze\u015bnie wykluczeniem, pisa\u0142a te\u017c Monika Talarczyk<\/a>[3]<\/a>. Ale ja nic o tym nie wiedzia\u0142am. Nie wiedzia\u0142am, \u017ce mog\u0119 by\u0107 widzk\u0105 nieistotn\u0105 albo istotn\u0105 tylko z komercyjnej perspektywy studi\u00f3w inwestuj\u0105cych w filmy familijne. (Sk\u0105din\u0105d gdybym by\u0142a ameryka\u0144sk\u0105 dziewczynk\u0105 czekaj\u0105c\u0105 na pe\u0142nometra\u017cowy debiut kobiety re\u017cyserki w wytw\u00f3rni Disneya, czeka\u0142abym do doros\u0142o\u015bci).<\/p>\n Moje przekonanie by\u0142o te\u017c zanurzone w konkretnych praktykach zabawy: oczywi\u015bcie niekt\u00f3rych ch\u0142opc\u00f3w dawa\u0142o si\u0119 nam\u00f3wi\u0107 na zabaw\u0119 w dom i teatr, ale ich domy\u015blnym spektaklem by\u0142a pi\u0142ka no\u017cna; w dodatku ch\u0142opcom, kt\u00f3rzy za bardzo interesowali si\u0119 lalkami, grozi\u0142y szykany. W tym sensie filmy i spektakle telewizyjne \u2013 tak\u017ce aktorskie, niekoniecznie lalkowe \u2013 mia\u0142y wi\u0119cej wsp\u00f3lnego z zabaw\u0105 domy\u015blnie dziewcz\u0119c\u0105. W Bu\u0142eczce<\/i> Soko\u0142owskiej jest zreszt\u0105, w\u0142a\u015bciwie podw\u00f3jny, w\u0105tek re\u017cysersko-kobiecy i re\u017cysersko-dziewcz\u0119cy. Tytu\u0142owa bohaterka Bronia, zwana Bu\u0142eczk\u0105 \u2013 gra j\u0105 Katarzyna D\u0105browska, kt\u00f3ra pojawi si\u0119 jeszcze p\u00f3\u017aniej w Kr\u00f3lowej pszcz\u00f3\u0142<\/i> Janusza Nasfetera (1977) \u2013 zamieszkuje z rodzin\u0105 krewnych: wujem, kuzynk\u0105 r\u00f3wie\u015bniczk\u0105 i gospodyni\u0105. Matka kuzynki i ciotka Bu\u0142eczki jest re\u017cyserk\u0105 teatraln\u0105 i pozostaje przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 filmu nieobecna. Akcja filmu toczy si\u0119 we Wroc\u0142awiu, ciotka pracuje w Koszalinie, do domu \u015bci\u0105gnie j\u0105 dopiero ci\u0119\u017cka choroba c\u00f3rki. Nie pami\u0119tam, abym ten przygn\u0119biaj\u0105cy w\u0105tek odebra\u0142a jako krytyczny wobec pracy zawodowej i artystycznej kobiet; wiedzia\u0142am, \u017ce sam film re\u017cyserowa\u0142a kobieta (odr\u0119czne napisy pocz\u0105tkowe Bu\u0142eczki<\/i> by\u0142y wyj\u0105tkowo atrakcyjne), a nieobecna matka kojarzy\u0142a mi si\u0119 z ojcami znajomych dzieci, kt\u00f3rzy wyje\u017cd\u017cali do pracy do Szwecji lub Niemiec; by\u0142am za ma\u0142a, by dokona\u0107 rozr\u00f3\u017cnienia pomi\u0119dzy tymi przypadkami. To roz\u0142\u0105ka rodziny by\u0142a smutna, nie artystyczny fach sam w sobie, nawet je\u015bli g\u0142\u00f3wna bohaterka Bronia, maj\u0105ca ci\u0105goty re\u017cyserskie, m\u00f3wi pierwszy raz na oczy widzianej ciotce, \u017ce jak si\u0119 jest re\u017cyserem, to trzeba zostawi\u0107 swoj\u0105 c\u00f3reczk\u0119. <\/i>Ciotka odpowiada, \u017ce \u017cyje nadziej\u0105, i\u017c kiedy\u015b b\u0119dzie mog\u0142a wr\u00f3ci\u0107 do domu i codziennie wraca\u0107 do Dziuni i Bu\u0142eczki<\/a>[4]<\/a>.<\/p>\n Bu\u0142eczka<\/em>, re\u017c. Anna Soko\u0142owska, 1973 r., autor plakatu: Maciej \u017bbikowski, \u017ar\u00f3d\u0142o: zasoby FINA<\/span><\/p>\n W najbardziej widowiskowej scenie filmu Bronia inscenizuje, a w\u0142a\u015bciwie wystawia \u2013 w pokoju jadalnym, przed widowni\u0105 z\u0142o\u017con\u0105 z pluszak\u00f3w i lalek \u2013 ba\u015b\u0144 o ksi\u0119\u017cniczce na szklanej g\u00f3rze. W roli ksi\u0119\u017cniczki skwaszona kuzynka Dziunia; sama Bronka, z garnkiem na g\u0142owie, wciela si\u0119 w dzielnego rycerza. Szaleje fikcyjna burza (za oknem s\u0142o\u0144ce). Spektakl zako\u0144czy si\u0119 zniszczonymi kaktusami i najazdem stra\u017cy po\u017carnej na dom. Przez kilka lat pr\u00f3bowa\u0142am odtworzy\u0107 skomplikowan\u0105 scenografi\u0119 szklanej g\u00f3ry i nigdy mi si\u0119 nie uda\u0142o. (Odgrywanie scen z poci\u0105gu i pokoju Dziuni by\u0142o znacznie \u0142atwiejsze; wystarczy\u0142o w odpowiedni spos\u00f3b przeorganizowa\u0107 uk\u0142ad puf na kanapie). Domowy teatr i film przenika\u0142y si\u0119 w obie strony.<\/p>\n I b\u0119d\u0119 si\u0119 upiera\u0107, \u017ce ta kobieco\u015b\u0107 re\u017cyserii nie by\u0142a zwyk\u0142ym zmy\u015bleniem, kt\u00f3re przes\u0142ania czy ubogaca obserwowan\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107. Opacznie interpretowa\u0142am w pewnym sensie skrupulatnie zbierane informacje (czym kusi\u0142y napisy pocz\u0105tkowe i ko\u0144cowe, jak nie prawd\u0105; prawd\u0105 produkcji, prawd\u0105 zaplecza, z porz\u0105dku pyta\u0144 najwa\u017cniejszych: \u201ea jak to si\u0119 robi?\u201d, \u201ea jak to dzia\u0142a?\u201d). Poza paniami Hann\u0105 i Barber\u0105 wszystkie wymienione tw\u00f3rczynie re\u017cyserki by\u0142y lub s\u0105 prawdziwymi osobami. Ten \u015bwiat feminizacji re\u017cyserskiej sztuki nie by\u0142 prawdziwy, ale nie by\u0142 do ko\u0144ca nieprawdziwy. By\u0142 \u015bwiatem ma\u0142ym, lecz dostatecznie konkretnym, by nadszarpn\u0105\u0107 opozycj\u0119 pomi\u0119dzy obecno\u015bci\u0105 a nieobecno\u015bci\u0105. Nie musz\u0119 fantazjowa\u0107, wyobra\u017ca\u0107 sobie \u015bwiata, w kt\u00f3rym re\u017cyseria jest znacznie bardziej sfeminizowanym zawodem: mog\u0119 go sobie po prostu przypomnie\u0107. Zmaskulinizowana kultura kina nawiedzana jest przez wspomnienie kina sfeminizowanego<\/a>[5]<\/a>.<\/p>\n Ma to oczywi\u015bcie dwojakie nast\u0119pstwa. Z jednej strony \u2013 wi\u0105\u017ce si\u0119 z poczuciem utraty (What the fuck happened?<\/i>). Z drugiej \u2013 ustawia perspektyw\u0119 w zaskakuj\u0105cy spos\u00f3b (skoro kiedy\u015b \u015bwiat kobiet re\u017cyserek wydawa\u0142 mi si\u0119 oczywisty, \u201ezwyczajny\u201d, nie musz\u0119 przeprasza\u0107 ani si\u0119 czu\u0107 winna za ka\u017cdym razem, gdy wyra\u017cam gniew wobec dyskryminuj\u0105cych struktur przemys\u0142u filmowego). To wspomnienie radykalnie innego (albo wr\u0119cz: po prostu radykalnego) my\u015blenia o sobie i o \u015bwiecie, kt\u00f3re chcia\u0142abym uchroni\u0107 przed infantylizacj\u0105 i zastygni\u0119ciem w sentymentalnej kliszy. Wspomnienie dzieci\u0119cej kinofilii nie musi by\u0107 wspomnieniem \u201ezaczarowania\u201d<\/a>[6]<\/a>. Figura \u201euwiedzionego\u201d przez kino niewinnego dziecka wychodzi z za\u0142o\u017cenia krzywdz\u0105cej opozycji \u2013 pomi\u0119dzy dzieckiem a doros\u0142ym, podmiotem nieracjonalnym a podmiotem-kt\u00f3ry-wie. Tymczasem wydaje mi si\u0119, \u017ce paradoksaln\u0105 pozycj\u0119 doros\u0142ego widza i doros\u0142ego krytyka wobec widza dziecka szkoda oddawa\u0107 na pastw\u0119 nostalgii i sentymentalizacji dzieci\u0119cego do\u015bwiadczenia. Nie chodzi o to, by dziecko widza, tego antropologicznego innego, kt\u00f3rym prawie ka\u017cdy z nas kiedy\u015b by\u0142, uzna\u0107 za \u017ar\u00f3d\u0142o jakiego\u015b \u201epierwotnego\u201d czy \u201eautentycznego\u201d do\u015bwiadczenia kinofilskiego. Wprost przeciwnie: by zobaczy\u0107, przypomnie\u0107 sobie dziecko jako interpretatork\u0119 wytwarzaj\u0105c\u0105 jak\u0105\u015b wiedz\u0119 i potraktowa\u0107 t\u0119 wiedz\u0119 powa\u017cnie, jako wyzwanie rzucane naszym doros\u0142ym, rozs\u0105dnym przyzwyczajeniom i wra\u017cliwo\u015bci.<\/p>\n \n <\/a>[1] A. Levy, Dolls and Feelings<\/i>, t\u0142um. w\u0142asne, https:\/\/www.newyorker.com\/magazine\/2015\/12\/14\/dolls-and-feelings<\/a> [dost\u0119p: 6.10.2019]. Dzi\u015b Soloway nie uto\u017csamia si\u0119 z kobieco\u015bci\u0105 i u\u017cywa neutralnego p\u0142ciowo zaimka they<\/i>. Zdaj\u0105c sobie spraw\u0119 z niedoskona\u0142o\u015bci tego rozwi\u0105zania, przytaczam wypowied\u017a w rodzaju \u017ce\u0144skim, zgodnie z oryginalnym kontekstem, mocno osadzonym w binarnej opozycji \u201ekobiet\u201d i \u201em\u0119\u017cczyzn\u201d. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n <\/a>[2] K. Tomasik, Polskie re\u017cyserki filmowe 1919\u20132002<\/i>, \u201eKultura i Historia\u201d 2004, nr 6, http:\/\/www.kulturaihistoria.umcs.lublin.pl\/archives\/179<\/a> [dost\u0119p: 6.10.2019]. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n <\/a>[3] M. Talarczyk-Guba\u0142a, Bia\u0142y mazur. Kino kobiet w polskiej kinematografii<\/i>, Pozna\u0144 2013, s. 321\u2013323. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n <\/a>[4] Monika Talarczyk interpretuje motyw matki w Bu\u0142eczce<\/i> i scen\u0119 rozmowy w kuchni z jednej strony poprzez konwencj\u0119 \u201erealistycznej ba\u015bni\u201d, z drugiej \u2013 poprzez poczucie winy pracuj\u0105cej matki. M. Talarczyk-Guba\u0142a, dz. cyt., s. 355. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n <\/a>[5] Niepewny ontologicznie status tego \u015bwiata-wspomnienia zbli\u017ca mnie do perspektywy \u201ewidmontologicznej\u201d. We wst\u0119pie do \u201ewidmontologicznego\u201d numeru \u201eTekst\u00f3w drugich\u201d Grzegorz Grochowski pisze tak: G\u0142\u00f3wn\u0105 cech\u0105 widma wydaje si\u0119 \u2013 ju\u017c na poziomie potocznego rozumienia \u2013 niepokoj\u0105ca zjawiskowo\u015b\u0107 czego\u015b niematerialnego [\u2026]. Nad t\u0105 zwyczajow\u0105 wyk\u0142adni\u0105 nadbudowuj\u0105 si\u0119 akademickie interpretacje, w kt\u00f3rych fantomowa posta\u0107 ma zwykle stanowi\u0107 figur\u0119 paradoksalnego istnienia poza opozycjami (obecno\u015bci\/nieobecno\u015bci, ducha\/materii, aktywno\u015bci\/bierno\u015bci, o\u017cywienia\/martwoty itp.), kt\u00f3re zarazem jest<\/i> i<\/em> nie jest<\/i>, zawieszone mi\u0119dzy bytem a niebytem \u2013 zauwa\u017calne, cho\u0107 ma\u0142o uchwytne. Analiza spektralna uwydatnia wi\u0119c rol\u0119 poznawczej mediatyzacji, ods\u0142ania szerok\u0105 skal\u0119 zapo\u015brednicze\u0144 rozpi\u0119t\u0105 pomi\u0119dzy biegunowymi opozycjami\u2026<\/i> G. Grochowski, Numer nawiedzony<\/i>, \u201eTeksty Drugie\u201d 2016, nr 2, s. 8\u20139. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n<\/div>\n <\/a>[6] Por. A. Helman, Spojrzenie dziecka metafor\u0105 kina<\/i>, \u201eKwartalnik Filmowy\u201d 2013, nr 2; R. Koschany, Dzieci\u0119ca kinofilia<\/i>, tam\u017ce; R. Koschany, Ba\u015bniowe ma\u0142e kina<\/i>, [w:] Bajki dla Janki<\/i>, red. K. Kuczy\u0144ska-Koschany, J. Maleszy\u0144ska, J. Szcz\u0119sna, Pozna\u0144 2003. [powr\u00f3t]<\/a><\/p>\n S\u0142owa kluczowe: <\/b>polskie <\/b>kino kobiet, kino dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy, Anna Soko\u0142owska, recepcja<\/p>\n Klara Cykorz <\/b>\u2013 kulturoznawczyni, krytyczka filmowa. Laureatka Konkursu im. Krzysztofa M\u0119traka (2018). Na \u0142amach \u201eDwutygodnika\u201d prowadzi autorski cykl \u201eGadanie\u201d po\u015bwi\u0119cony serialom telewizyjnym.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej dzieci odkrywaj\u0105, \u017ce podzia\u0142 p\u0142ci (oczywisty a zarazem tajemniczy, czasem irytuj\u0105cy, czasem ekscytuj\u0105cy \u2013 zale\u017cy, jakim dzieckiem w tej chwili jeste\u015b) przebiega tak\u017ce po linii zawodowej. S\u0105 zawody bardziej \u201ekobiece\u201d i bardziej \u201em\u0119skie\u201d, uczy tego podpatrywanie \u015bwiata doros\u0142ych, telewizja i kolorowanki. Matek piel\u0119gniarek jest wi\u0119cej ni\u017c ojc\u00f3w piel\u0119gniarzy, i to ojciec b\u0119dzie… Czytaj wi\u0119cej »Przypomniane lalki<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":701,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[204,252],"tags":[253,242,209,178,254],"ppma_author":[255],"class_list":["post-209","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pleograf-kwartalnik-akademii-polskiego-filmu-nr-3-2019","category-z-perspektywy","tag-anna-sokolowska","tag-film-dla-dzieci-i-mlodziezy","tag-polskie-kino-kobiet","tag-recepcja","tag-rezyser"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t![](\"http:\/\/pleograf.pl\/wp-content\/files\/550P8082-1_gapla.jpg\")
<\/p>\n
<\/p>\n
\n\n\n\n\n\n\n