{"id":201,"date":"2019-12-09T00:00:00","date_gmt":"2019-12-08T23:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/pleograf.pl\/index.php\/2019\/12\/09\/to-bylo-po-prostu-konieczne-z-renata-czarnkowska-listos-liderka-inicjatywy-kobiety-filmu-rozmawia-zofia-krawiec\/"},"modified":"2021-06-25T14:31:27","modified_gmt":"2021-06-25T13:31:27","slug":"to-bylo-po-prostu-konieczne-z-renata-czarnkowska-listos-liderka-inicjatywy-kobiety-filmu-rozmawia-zofia-krawiec","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/to-bylo-po-prostu-konieczne-z-renata-czarnkowska-listos-liderka-inicjatywy-kobiety-filmu-rozmawia-zofia-krawiec\/","title":{"rendered":"To by\u0142o po prostu konieczne. Z Renat\u0105 Czarnkowsk\u0105-Listo\u015b, liderk\u0105 inicjatywy Kobiety Filmu, rozmawia Zofia Krawiec"},"content":{"rendered":"

 \"zdj\u0119cie<\/b><\/p>\n

Renata Czarnkowska-Listo\u015b, \u017ar\u00f3d\u0142o: archiwum prywatne<\/span><\/p>\n

Kiedy powsta\u0142a inicjatywa Kobiety Filmu? Co to by\u0142 za moment dla polskiego filmu?<\/b><\/p>\n

Inicjatywa zrodzi\u0142a si\u0119 trzy lata temu, 3 pa\u017adziernika 2016 roku, w dniu, w kt\u00f3rym odbywa\u0142 si\u0119 Og\u00f3lnopolski Strajk Kobiet. Ten ruch by\u0142 dla nas inspiruj\u0105cy. Kobiety by\u0142y w\u00f3wczas jedyn\u0105 si\u0142\u0105, kt\u00f3rej uda\u0142o si\u0119 zatrzyma\u0107 autorytarne dzia\u0142ania polityk\u00f3w.<\/p>\n

Z perspektywy czasu mog\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce to by\u0142o po prostu konieczne. By\u0142 to moment w polskim kinie, w kt\u00f3rym kobiety re\u017cyserki, takie jak Agnieszka Holland, Ma\u0142go\u015bka Szumowska, Agnieszka Smoczy\u0144ska, Ania Zamecka, Jagoda Szelc, odnosi\u0142y sukcesy mi\u0119dzynarodowe, zdobywa\u0142y nagrody w Berlinie, na Sundance, w Cannes, by\u0142y wyr\u00f3\u017cniane przez Europejsk\u0105 Akademi\u0119 Filmow\u0105, kt\u00f3rej prezydentk\u0105 by\u0142a i jest Agnieszka Holland. Natomiast w cia\u0142ach decyzyjnych, kt\u00f3re orzeka\u0142y o rozdziale \u015brodk\u00f3w finansowych i przysz\u0142o\u015bci polskiej kinematografii, filmowczy\u0144 prawie nie by\u0142o.<\/p>\n

Jakie to by\u0142y proporcje?<\/b><\/p>\n

W komisjach eksperckich albo nie by\u0142o kobiet w og\u00f3le, albo zasiada\u0142o w nich kilku m\u0119\u017cczyzn i jedna kobieta. Pok\u0142osiem takiego traktowania kobiet przez w\u0142adze jest sk\u0142ad Rady Programowej PISF, gdzie na jedenastu m\u0119\u017cczyzn jest tylko jedna kobieta \u2013 w\u0142a\u015bnie przedstawicielka Kobiet Filmu. To nie tylko niesprawiedliwe, ale r\u00f3wnie\u017c niezgodne z wytycznymi Unii Europejskiej dotycz\u0105cymi r\u00f3wnouprawnienia p\u0142ci. Prosz\u0119 mi wierzy\u0107, przedstawi\u0142y\u015bmy w 2017 roku temu cia\u0142u wiele kandydatur wybitnych filmowczy\u0144. Na szcz\u0119\u015bcie od momentu, kiedy rozpocz\u0119\u0142y\u015bmy dzia\u0142alno\u015b\u0107, w prawie wszystkich komisjach eksperckich i liderskich PISF przekroczy\u0142y\u015bmy kwoty parytetowe i jest w nich ponad pi\u0119\u0107dziesi\u0105t procent kobiet.<\/p>\n

By\u0142o to mo\u017cliwe dzi\u0119ki naszej determinacji, ale te\u017c dzi\u0119ki dotrzymaniu s\u0142owa przez dyrektora PISF Rados\u0142awa \u015amigulskiego, kt\u00f3ry te zmiany, podobnie jak my, uwa\u017ca za konieczno\u015b\u0107. Zobaczymy, jak b\u0119dzie wygl\u0105da\u0142 ten rok, bo poprzedni by\u0142 sukcesem.<\/p>\n

Dlaczego kobiety pracuj\u0105ce w \u015brodowisku filmowym powinny si\u0119 zrzesza\u0107?<\/b><\/p>\n

Jest wiele powod\u00f3w. Pierwszy i podstawowy, niestety nadal nie dla wszystkich oczywisty, to fakt, \u017ce tak samo jak nasi koledzy tworzymy polsk\u0105 kinematografi\u0119. Drugim powodem jest traktowanie kobiet w pracy. Filmowczynie zarabiaj\u0105 mniej. Kiedy stawiaj\u0105 takie same warunki finansowe jak m\u0119\u017cczy\u017ani, s\u0105 eliminowane z projekt\u00f3w.<\/p>\n

Dlaczego jest to tak wa\u017cne, \u017ceby we wszystkich komisjach eksperckich by\u0142y kobiety?<\/b><\/p>\n

Mo\u017cna si\u0119 tu odnie\u015b\u0107 do s\u0142ynnej wypowiedzi dyrektora festiwalu w Wenecji Alberto Barbery. Powiedzia\u0142, \u017ce dla niego nie liczy si\u0119 p\u0142e\u0107, \u017caden parytet, tylko jako\u015b\u0107, co nale\u017cy rozumie\u0107 tak, \u017ce jego zdaniem kobiety robi\u0105 gorsze filmy. Tylko je\u017celi w cia\u0142ach decyzyjnych zasiadaj\u0105 sami m\u0119\u017cczy\u017ani lub ich wi\u0119kszo\u015b\u0107, to w spos\u00f3b naturalny wybieraj\u0105 projekty bli\u017csze ich wra\u017cliwo\u015bci, mentalno\u015bci, do\u015bwiadczeniu \u017cyciowemu. Moim zdaniem kobiety umiej\u0105 ocenia\u0107 projekty re\u017cyser\u00f3w, bo w kinie i literaturze dominowa\u0142 przez dziesi\u0119ciolecia m\u0119ski bohater i m\u0119ska narracja, natomiast nie wszyscy m\u0119\u017cczy\u017ani maj\u0105 narz\u0119dzia do oceny film\u00f3w tw\u00f3rczy\u0144. W konsekwencji powstaje niewielka liczba film\u00f3w re\u017cyserowanych przez kobiety, a w kinie, na festiwalach i w mediach nadal dominuje m\u0119ski bohater i m\u0119ski punkt widzenia.<\/p>\n

Kiedy oprowadzam grup\u0119 student\u00f3w po feministycznych wystawach, cz\u0119sto si\u0119 zdarza, \u017ce jeden ze student\u00f3w w jej trakcie pyta mnie, dlaczego musi s\u0142ucha\u0107 o wystawie, na kt\u00f3rej s\u0105 same kobiety, przecie\u017c ona jego nie dotyczy.<\/b><\/p>\n

Kobieta czego\u015b takiego by nie powiedzia\u0142a o wystawie, gdzie s\u0105 prezentowane dzie\u0142a artyst\u00f3w p\u0142ci m\u0119skiej. Oczywi\u015bcie, nie mo\u017cna generalizowa\u0107. W \u015brodowisku filmowym spotykam si\u0119 z kolegami, kt\u00f3rzy s\u0105 uwra\u017cliwieni na problemy r\u00f3\u017cnych grup spo\u0142ecznych i uwa\u017caj\u0105 r\u00f3wnoprawny udzia\u0142 kobiet w cia\u0142ach decyzyjnych za oczywisto\u015b\u0107, ale zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 nie widzi takiej potrzeby. Jestem to w stanie zrozumie\u0107, bo zostali wychowani w innym \u015bwicie, polska bran\u017ca filmowa by\u0142a zdominowana przez m\u0119\u017cczyzn. Najtrudniejszym dla nas do\u015bwiadczeniem jest brak zrozumienia ze strony kobiet decydentek.<\/p>\n

W czym ten brak zrozumienia si\u0119 przejawia?<\/b><\/p>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 m\u0142odych kobiet, z kt\u00f3rymi pracuj\u0119, nie pokonuje kolejnych szczebli i nie wybiera danego zawodu, by dor\u00f3wna\u0107 m\u0119\u017cczyznom, tylko po to, \u017ceby realizowa\u0107 swoje w\u0142asne cele. Jednocze\u015bnie przez lata obserwowa\u0142am, jak kobiety pe\u0142ni\u0105ce wa\u017cne funkcje uwa\u017ca\u0142y za sw\u00f3j sukces znalezienie si\u0119 w\u015br\u00f3d m\u0119\u017cczyzn dzier\u017c\u0105cych w\u0142adz\u0119. Kiedy osi\u0105gn\u0119\u0142y sw\u00f3j cel, zaczyna\u0142y zachowywa\u0107 si\u0119 jak oni, jak oni traktowa\u0107 kobiety, nawet rechota\u0107 z seksistowskich dowcip\u00f3w. Spe\u0142nieniem ich marze\u0144 by\u0142o odbijanie si\u0119 w m\u0119skim lustrze, a nie samodzielne podejmowanie decyzji z przekonaniem, \u017ce maj\u0105 prawo prezentowa\u0107 z godno\u015bci\u0105 swoje przekonania, swoj\u0105 p\u0142e\u0107. Kobiety, z kt\u00f3rymi teraz pracuj\u0119, maj\u0105 kompletnie inne my\u015blenie i jest ono motorem zmian.<\/p>\n

W jaki spos\u00f3b to si\u0119 zmieni\u0142o? Opowie pani o tej zmianie?<\/b><\/p>\n

W zwi\u0105zku z dyrektyw\u0105 unijn\u0105 dotycz\u0105c\u0105 bran\u017cy audiowizualnej kraj\u00f3w cz\u0142onkowskich w 2020 roku we wszystkich cia\u0142ach decyzyjnych powinno si\u0119 znale\u017a\u0107 pi\u0119\u0107dziesi\u0105t procent kobiet, czyli powinien by\u0107 przestrzegany parytet p\u0142ci. Je\u017celi nawet nie uda si\u0119 teraz tego wsz\u0119dzie osi\u0105gn\u0105\u0107, to w ko\u0144cu tak si\u0119 stanie. Jest to kwesti\u0105 czasu. T\u0119 pewno\u015b\u0107 czerpi\u0119 z do\u015bwiadczenia zwi\u0105zanego z powstaniem inicjatywy Kobiety Filmu. Na pocz\u0105tku traktowano nas protekcjonalnie, na zasadzie \u201eco te feministki wyprawiaj\u0105 pod PISF\u201d albo \u201edlaczego one zorganizowa\u0142y jak\u0105\u015b akcj\u0119, a nie my?\u201d. To by\u0142o smutne, poniewa\u017c cz\u0119sto m\u00f3wili tak koledzy, kt\u00f3rych szanowa\u0142y\u015bmy, z kt\u00f3rych zdaniem d\u0142ugo si\u0119 liczy\u0142y\u015bmy. Natomiast oni u\u017cywali s\u0142owa \u201efeministka\u201d jak obelgi. Poprzez fakt, \u017ce nie mamy tendencji do wykluczania kogokolwiek, a dostrzega\u0142y\u015bmy konieczno\u015b\u0107 natychmiastowego dzia\u0142ania w bran\u017cy filmowej, wysz\u0142y\u015bmy z konkretnymi inicjatywami. Uwa\u017ca\u0142y\u015bmy, \u017ce jeste\u015bmy r\u00f3wnoprawnymi przedstawicielkami \u015brodowiska i mamy prawo g\u0142osu. Niekt\u00f3rym kolegom trudno by\u0142o to zrozumie\u0107 i zaakceptowa\u0107.<\/p>\n

Czyli ten sprzeciw dotyczy\u0142 a\u017c tak podstawowej sprawy, jak przej\u0119cie inicjatywy w pewnych obszarach?<\/b><\/p>\n

Tak, ale po trzech latach ju\u017c jest lepiej, r\u00f3wnie\u017c dzi\u0119ki wielu m\u0105drym i wra\u017cliwym kolegom, z kt\u00f3rymi mamy do czynienia, wybitnym re\u017cyserom, producentom i reprezentantom innych specjalizacji, kt\u00f3rzy rozumiej\u0105 konieczno\u015b\u0107 r\u00f3wnouprawnienia p\u0142ci, jest ono dla nich naturalne i nikt nie musi im go narzuca\u0107. Skoro wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 wszystkich zespo\u0142\u00f3w filmowych s\u0105 kobiety, to powinny by\u0107 po prostu tak samo reprezentowane i traktowane.<\/p>\n

Kim zwykle s\u0105 ci sprzymierze\u0144cy?<\/b><\/p>\n

S\u0105 reprezentantami r\u00f3\u017cnych zawod\u00f3w i grup wiekowych. Czasami przedstawiciele starszego pokolenia re\u017cyser\u00f3w rozumiej\u0105 idee feministyczne bez s\u0142\u00f3w, a ci ze \u015bredniego albo z m\u0142odszego m\u00f3wi\u0105 rzeczy w stylu \u201ere\u017cyseria to nie zaw\u00f3d dla kobiety\u201d.<\/p>\n

Jaki jest pani stosunek do feminatyw\u00f3w?<\/b><\/p>\n

Jestem absolutnie za. Nie oznacza to jednak, \u017ce wszystkie Kobiety Filmu tak o nich my\u015bl\u0105. Ca\u0142y czas trwaj\u0105 dyskusje na temat \u017ce\u0144skich ko\u0144c\u00f3wek. Wielu kobietom od lat obecnym w \u015brodowiskach filmowych trudno si\u0119 do nich przyzwyczai\u0107. Kiedy by\u0142am dzieckiem, wszyscy m\u00f3wili, \u017ce id\u0105 \u201edo lekarza\u201d, nawet je\u015bli by\u0142a nim kobieta. Wi\u0119c to jest proces, na szcz\u0119\u015bcie post\u0119puj\u0105cy. Oczywi\u015bcie nadal pojawiaj\u0105 si\u0119 osoby jednej i drugiej p\u0142ci, kt\u00f3re kiedy s\u0142ysz\u0105 s\u0142owo \u201ere\u017cyserka\u201d, m\u00f3wi\u0105, \u017ce to pomieszczenie, ale z drugiej strony niewiele os\u00f3b nazwie Ma\u0142go\u015bk\u0119 Szumowsk\u0105 czy Agnieszk\u0119 Holland \u201epani\u0105 re\u017cyser\u201d. To re\u017cyserki, a Olga Tokarczuk to pisarka. To jest te\u017c jedno z naszych zada\u0144, przekonywanie koleg\u00f3w i kole\u017canek do tych zmian, poniewa\u017c m\u0119skie ko\u0144c\u00f3wki w odniesieniu do kobiet s\u0105 pozosta\u0142o\u015bci\u0105 \u015bwiata zdominowanego przez m\u0119\u017cczyzn. Z jednej strony \u015bwiadomo\u015b\u0107 ca\u0142y czas wzrasta, ale z drugiej \u2013 w niekt\u00f3rych \u015brodowiskach panuje niezrozumienie, a nawet wrogo\u015b\u0107. Widocznie jakie\u015b pokolenie musi po prostu przemin\u0105\u0107, a mo\u017ce nawet kilka pokole\u0144, \u017ceby r\u00f3wno\u015b\u0107 by\u0142a naturalnym elementem funkcjonowania spo\u0142ecze\u0144stw. Tak czy inaczej widz\u0119 ogromny post\u0119p i bardzo to doceniam.<\/p>\n

Nad czym pani pracuje teraz?<\/b><\/p>\n

Nad filmem o niezwyk\u0142ej kobiecie, Kalinie J\u0119drusik, kt\u00f3r\u0105 masowa wyobra\u017ania zamkn\u0119\u0142a w klatce seksbomby. Chcemy t\u0119 klatk\u0119 otworzy\u0107 i uwolni\u0107 bogat\u0105 i wielowymiarow\u0105 osobowo\u015b\u0107 wyj\u0105tkowej artystki.<\/p>\n

S\u0142owa kluczowe:<\/b> Kobiety Filmu, polskie kino kobiet, feminizm, organizacja produkcji filmowej, Polski Instytut Sztuki Filmowej<\/p>\n

Zofia Krawiec<\/b> \u2013 artystka, pisarka i kuratorka. Autorka ksi\u0105\u017cki Mi\u0142osny performans<\/i>. Zapocz\u0105tkowa\u0142a w Polsce dyskusj\u0119 dotycz\u0105c\u0105 selfie-feminizmu. Na Instagramie prowadzi feministyczny projekt \u201eNuerotic girl\u201d. Re\u017cyserka, scenarzystka i odtw\u00f3rczyni jednej z g\u0142\u00f3wnych r\u00f3l w serialu artystycznym \u0141atwo p\u0142on\u0119<\/i> zrealizowanym we wsp\u00f3\u0142pracy z Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Zamek Ujazdowski.<\/p>\n

Renata Czarnkowska-Listo\u015b<\/b> \u2013 producentka, w\u0142a\u015bcicielka firmy producenckiej RE Studio. Pomys\u0142odawczyni i jedna z liderek inicjatywy Kobiety Filmu. Od ponad dwudziestu siedmiu lat  zwi\u0105zana z polskim rynkiem telewizyjnym i filmowym.  Wyprodukowa\u0142a m.in. film Wszystko, co kocham <\/i>(re\u017c. Jacek Borcuch, 2009), kt\u00f3ry by\u0142 w 2011 roku polskim kandydatem do Oscara. Jako dyrektor Agencji Filmowej TVP S.A. wsp\u00f3\u0142produkowa\u0142a filmy: Chce si\u0119 \u017cy\u0107 <\/i>(re\u017c. Maciej Pieprzyca, 2013), Papusza <\/i>(re\u017c. Joanna Kos-Krauze, Krzysztof Krauze, 2013), Wa\u0142\u0119sa. Cz\u0142owiek z nadziei <\/i>(re\u017c. Andrzej Wajda, 2013), Performer <\/i>(re\u017c. \u0141ukasz Ronduda, Maciej Sobieszcza\u0144ski, 2015). Dwukrotna zdobywczyni Srebrnych Lw\u00f3w na FPFF w Gdyni za filmy Jestem morderc\u0105 <\/i>(re\u017c. Maciej Pieprzyca, 2016) i Ikar. Legenda Mietka Kosza <\/i>(re\u017c. Maciej Pieprzyca, 2019).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

  Renata Czarnkowska-Listo\u015b, \u017ar\u00f3d\u0142o: archiwum prywatne Kiedy powsta\u0142a inicjatywa Kobiety Filmu? Co to by\u0142 za moment dla polskiego filmu? Inicjatywa zrodzi\u0142a si\u0119 trzy lata temu, 3 pa\u017adziernika 2016 roku, w dniu, w kt\u00f3rym odbywa\u0142 si\u0119 Og\u00f3lnopolski Strajk Kobiet. Ten ruch by\u0142 dla nas inspiruj\u0105cy. Kobiety by\u0142y w\u00f3wczas jedyn\u0105 si\u0142\u0105, kt\u00f3rej uda\u0142o si\u0119 zatrzyma\u0107 autorytarne dzia\u0142ania… Czytaj wi\u0119cej »To by\u0142o po prostu konieczne. Z Renat\u0105 Czarnkowsk\u0105-Listo\u015b, liderk\u0105 inicjatywy Kobiety Filmu, rozmawia Zofia Krawiec<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":702,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[204],"tags":[205,206,207,208,209],"ppma_author":[210],"class_list":["post-201","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pleograf-kwartalnik-akademii-polskiego-filmu-nr-3-2019","tag-feminizm","tag-kobiety-filmu","tag-organizacja-produkcji-filmowej","tag-polski-instytut-sztuki-filmowej","tag-polskie-kino-kobiet"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t