{"id":163,"date":"2021-03-24T00:00:00","date_gmt":"2021-03-23T23:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/pleograf.pl\/index.php\/komedia-i-komizm-4-2020\/"},"modified":"2021-05-29T16:05:50","modified_gmt":"2021-05-29T15:05:50","slug":"komedia-i-komizm-4-2020","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/komedia-i-komizm-4-2020\/","title":{"rendered":"Komedia i komizm 4\/2020"},"content":{"rendered":"\n
\"2020<\/figure>\n\n\n\n

Drogie Czytelniczki, drodzy Czytelnicy,<\/p>\n\n\n\n

Komedia i komizm zajmuj\u0105 w polskim filmie miejsce szczeg\u00f3lne. Gatunek komediowy jest jednym z nielicznych, kt\u00f3re trwale przyj\u0119\u0142y si\u0119 w naszej kinematografii. Zarazem gatunkiem, kt\u00f3ry wyda\u0142 dzie\u0142a zar\u00f3wno wielkie i znacz\u0105ce, jak i s\u0142absze, mniej cenione czy zapomniane. Polska komedia filmowa to pole \u2013 bardzo rozleg\u0142e i silnie zr\u00f3\u017cnicowane \u2013 domagaj\u0105ce si\u0119 wci\u0105\u017c nowych interpretacji i powrot\u00f3w. Z tego wzgl\u0119du w niniejszym numerze \u201ePleografu\u201d zajmujemy si\u0119 komedi\u0105 jako zar\u00f3wno szczeg\u00f3lnym gatunkiem i j\u0119zykiem, jak i z\u0142o\u017con\u0105 metod\u0105 spo\u0142ecznej obserwacji oraz komunikacji. Interesuj\u0105 nas r\u00f3wnie\u017c mniej oczywiste perspektywy, z jakich mo\u017cna spojrze\u0107 na strategie komediowe w polskim kinie minionych dekad i najnowszym.<\/p>\n\n\n\n

Jak pisa\u0142 Franciszek Ksawery Dmochowski: Dzi\u015b dramatyka ro\u015bnie, \u015bpieszem na nie radzi. Ale ta, co do \u015bmiechu, nie do \u0142ez prowadzi. Wyzna\u0107 potrzeba \u2013 w sztuce tragicznej-\u015bmy mali<\/em>. Trudny do uj\u0119cia w perspektywie teoretycznej komizm \u2013 uzale\u017cniony od subiektywnych odczu\u0107 odbiorcy, ujawniaj\u0105cy sprzeczno\u015bci, jakie wynikaj\u0105 z kontrastu mi\u0119dzy przedstawionymi s\u0142owami, osobami i sytuacjami a odbiorczymi oczekiwaniami \u2013 jest zatem kategori\u0105 \u201etransgatunkow\u0105\u201d, wychodz\u0105c\u0105 niekiedy, nawet dalece, poza obr\u0119b komedii jako gatunku. Pytanie o komizm uruchamia jednocze\u015bnie wiele w\u0105tpliwo\u015bci i perspektyw, zar\u00f3wno terminologicznych (samo zdefiniowanie tej kategorii), aksjologicznych (relacje mi\u0119dzy tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 nisk\u0105 a wysok\u0105), jak i zwi\u0105zanych z kontekstem czy \u015bwiatopogl\u0105dem, st\u0105d liczne trudno\u015bci, jakie stoj\u0105 przed badaczami tej kategorii, ale tak\u017ce szanse na wykorzystanie jej rewizjonistycznego potencja\u0142u w odniesieniu do bada\u0144 nad filmem czy szerzej kultur\u0105. Dlatego w\u0142a\u015bnie w bie\u017c\u0105cym numerze znalaz\u0142y si\u0119 teksty, kt\u00f3rych cech\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 jest zmierzenie si\u0119 \u2013 analityczne i interpretacyjne \u2013 z komedi\u0105 i komizmem.<\/p>\n\n\n\n

Numer otwieraj\u0105 artyku\u0142y proponuj\u0105ce spojrzenie na polsk\u0105 komedi\u0119 w\u00a0perspektywie historycznej. Dorota Skotarczak w\u00a0tek\u015bcie Komedia odwil\u017cowa. Powr\u00f3t humoru nieideologicznego w\u00a0kinie polskim<\/em><\/a> poddaje analizie filmy tego gatunku z\u00a0prze\u0142omu lat 50. i\u00a060., w\u00a0kt\u00f3rych fabu\u0142ach oraz sposobach konstruowania \u015bwiata przedstawionego upatruje wyrazu rado\u015bci \u201epoodwil\u017cowej\u201d, odrzucaj\u0105cej ponury patos oraz pami\u0119\u0107 o\u00a0z\u0142ej przesz\u0142o\u015bci. Inne spojrzenie na komedi\u0119 okresu PRL proponuje Andrzej Bukowiecki, kt\u00f3ry w\u00a0artykule Nie do obrony? O\u00a0jakoby nieudanych komediach Tadeusza Chmielewskiego <\/em>analizuje trzy filmy<\/a>, zwykle uwa\u017cane za wyra\u017anie s\u0142absze w\u00a0dorobku re\u017cysera: Walet pikowy\u00a0<\/em>(1960),\u00a0Pieczone go\u0142\u0105bki<\/em>\u00a0(1966),\u00a0Wiosna, panie sier\u017cancie<\/em>\u00a0(1974), poszukuj\u0105c w\u00a0nich walor\u00f3w, kt\u00f3re zdecydowanie usz\u0142y uwadze krytyk\u00f3w i\u00a0widz\u00f3w, przede wszystkim odniesie\u0144 do historii kina \u2013 zauwa\u017calnych \u201eczy to w\u00a0sferze estetycznej (zastosowanych przez tw\u00f3rc\u00f3w \u015brodk\u00f3w wyrazowych, czyli j\u0119zyka filmu), czy ideologicznej (korelacji z\u00a0polityk\u0105 pa\u0144stwa i\u00a0wyd\u017awi\u0119kiem politycznym innych, niekoniecznie komediowych, film\u00f3w)\u201d. Natomiast Mateusz Katner w\u00a0artykule Polski gangster nie ma luzu. O\u00a0komedii bandyckiej<\/em><\/a> przygl\u0105da si\u0119 kinematografii potransformacyjnej, podkre\u015blaj\u0105c \u017cywotno\u015b\u0107 tego gatunku w\u00a0polskim kinie i\u00a0podejmuj\u0105c w\u00a0tym kontek\u015bcie mi\u0119dzy innymi refleksj\u0119 o\u00a0aktorstwie Cezarego Pazury.<\/p>\n\n\n\n

W odniesieniu do zjawisk najnowszych ciekawy dwug\u0142os tworz\u0105 teksty Piotra Zdziarstka i\u00a0Natalii Chojny po\u015bwi\u0119cone tw\u00f3rczo\u015bci Ma\u0142gorzaty Szumowskiej. Pierwszy, zatytu\u0142owany Czy \u201eTwarz\u201d to potwarz?O krytyce filmu Ma\u0142gorzaty Szumowskiej<\/em><\/a>, ma na celu analiz\u0119 sposob\u00f3w u\u017cycia element\u00f3w humoru w\u00a0filmie Twarz<\/em> (2018), stanowi\u0105cym wyraz zaanga\u017cowania spo\u0142ecznego. Drugi \u2013 Komizm w\u00a0filmie \u201eBody\/Cia\u0142o\u201d Ma\u0142gorzaty Szumowskiej<\/a><\/em> \u2013 za cel stawia sobie rozpoznanie i\u00a0analiz\u0119 sposob\u00f3w u\u017cycia przez Szumowsk\u0105 takich kategorii, jak ironia, satyra, groteska i\u00a0czarny humor. Interesuj\u0105c\u0105 diagnoz\u0119 statusu wsp\u00f3\u0142czesnej polskiej komedii filmowej przedstawia Katarzyna Kebernik w\u00a0tek\u015bcie Komedia polska w\u00a0XXI wieku \u2013 upadek gatunku? Pr\u00f3ba analizy przyczyn<\/em><\/a>. Autorka stawia tez\u0119, \u017ce komedia jest gatunkiem, kt\u00f3ry (poza nielicznymi wyj\u0105tkami) wyczerpa\u0142 swoj\u0105 formu\u0142\u0119, zw\u0142aszcza pod wp\u0142ywem zmiany paradygmatu kulturowego w\u00a0okresie transformacji, co \u2013 w\u00a0d\u0142u\u017cszej perspektywie \u2013 spowodowa\u0142o demokratyzacj\u0119 sztuki komediowej, objawiaj\u0105c\u0105 si\u0119 m.in. wulgaryzacj\u0105 i\u00a0kabaretyzacj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Ciekawy przypadek wykorzystania kategorii komizmu w\u00a0sztuce performatywnej opisuje Karol Jachymek w\u00a0tek\u015bcie Lekcje czu\u0142o\u015bci Ma\u0142gorzaty Goliszewskiej<\/em><\/a> \u2013 niebezpo\u015brednio zwi\u0105zanym z\u00a0g\u0142\u00f3wnym tematem numeru. Autor omawia tw\u00f3rczo\u015b\u0107 artystki multimedialnej, wizualnej, fotografki, performerki, re\u017cyserki film\u00f3w dokumentalnych w\u00a0kontek\u015bcie intertekstualnych nawi\u0105za\u0144 m.in. do poetyk Pedro Almod\u00f3vara czy Marcina Kosza\u0142ki, w\u00a0celu ukazania paradoks\u00f3w, \u015bmieszno\u015bci i\u00a0groteskowo\u015bci \u017cycia. Na uwag\u0119 zas\u0142uguje tak\u017ce wywiad Aleksandra Kmaka z\u00a0Piotrem Czerkawskim \u015amiech jako sygna\u0142 ostrzegawczy<\/em><\/a>, w\u00a0kt\u00f3rym rozm\u00f3wcy zastanawiaj\u0105 si\u0119 nad s\u0142ab\u0105 kondycj\u0105 wsp\u00f3\u0142czesnej komedii polskiej w\u00a0kontek\u015bcie mitu o\u00a0z\u0142otej epoce komedii okresu PRL. W\u00a0numerze przeczytamy tak\u017ce om\u00f3wienie ksi\u0105\u017cki Leszka K. Talki i\u00a0Karola Vesely\u2019ego\u00a0Kr\u00f3lowie bajek. Opowie\u015b\u0107 o\u00a0legendarnym Studiu Film\u00f3w Rysunkowych<\/em><\/a> (Wydawnictwo Czarne, Wo\u0142owiec 2020) pi\u00f3ra Micha\u0142a Mroza.<\/p>\n\n\n\n

Oddzielne miejsce w\u00a0numerze zajmuje podsumowanie raportu FINA \u201ePolacy o\u00a0polskich filmach. Opinie Polak\u00f3w o\u00a0polskim kinie i\u00a0ich postawy wobec polskiej produkcji filmowej. Badania spo\u0142eczne\u201d<\/a>. Nad badaniami pracowa\u0142 przez rok (od czerwca 2019 do lipca 2020 roku) zesp\u00f3\u0142 w\u00a0sk\u0142adzie: prof. Miko\u0142aj Cze\u015bnik, prof. Barbara Giza, prof. Micha\u0142 Wenzel, dr Agnieszka Kwiatkowska i\u00a0dr Marta \u017berkowska-Balas. Badanie mia\u0142o rozbudowany charakter, a\u00a0jednym z\u00a0jego rezultat\u00f3w jest ustalenie, \u017ce zdecydowanie najpopularniejszy film w\u015br\u00f3d polskich widz\u00f3w to „Sami swoi”\u00a0(1967, re\u017c. Sylwester Ch\u0119ci\u0144ski) i\u00a0jego kontynuacje, a\u00a0wi\u0119c „Nie ma mocnych” (1974) oraz „Kochaj albo rzu\u0107” (1977).\u00a0Jest to produkcja atrakcyjna dla wszystkich grup spo\u0142eczno-demograficznych, z\u00a0naciskiem jednak na osoby s\u0142abo wykszta\u0142cone. Co ciekawe, du\u017c\u0105 popularno\u015bci\u0105 cieszy si\u0119 ten film w\u015br\u00f3d m\u0142odych doros\u0142ych. Wcze\u015bniejsze emisje „Samych swoich”\u00a0i\u00a0kontynuacji te\u017c by\u0142y popularne w\u015br\u00f3d m\u0142odych grup wiekowych, dla kt\u00f3rych realia tam przedstawione s\u0105 z\u00a0pewno\u015bci\u0105 obce, bajkowe. Pokazuje to trwa\u0142o\u015b\u0107 oddzia\u0142ywania humoru zawartego w\u00a0tym filmie, a\u00a0by\u0107 mo\u017ce te\u017c aktualno\u015b\u0107 problemu spo\u0142ecznego, jakim jest adaptacja spo\u0142ecze\u0144stwa wiejskiego do zmieniaj\u0105cych si\u0119 okoliczno\u015bci politycznych i\u00a0gospodarczych<\/em>. Wniosek ten ka\u017ce si\u0119 zastanowi\u0107 zar\u00f3wno nad kanonem polskiego kina w\u00a0kontek\u015bcie preferencji odbiorc\u00f3w, jak i\u00a0nad klasowo\u015bci\u0105 humoru, kt\u00f3rej staranna analiza mo\u017ce chyba powiedzie\u0107 wi\u0119cej o\u00a0polskim widzu (i\u00a0wsp\u00f3\u0142czesnym spo\u0142ecze\u0144stwie) ni\u017c niejedna akademicka rozprawa.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Zapraszamy do lektury!<\/p>\n\n\n\n

Zesp\u00f3\u0142 Redakcyjny<\/em><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Komedia odwil\u017cowa. Powr\u00f3t humoru nieideologicznego w kinie polskim<\/strong><\/a><\/h4>\n\n\n\n

Dorota Skotarczak<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Nie do obrony? O jakoby nieudanych komediach Tadeusza Chmielewskiego<\/strong><\/a><\/h4>\n\n\n\n

Andrzej Bukowiecki<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Polski gangster nie ma luzu. O komedii bandyckiej<\/strong><\/a><\/h4>\n\n\n\n

Mateusz Katner<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Komizm w filmie „Body\/Cia\u0142o” Ma\u0142gorzaty Szumowskiej<\/strong><\/a><\/h4>\n\n\n\n

Natalia Chojna<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Czy „Twarz” to potwarz? O krytyce filmu Ma\u0142gorzaty Szumowskiej<\/strong><\/a><\/h4>\n\n\n\n

Piotr Zdziarstek<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Komedia polska w XXI wieku \u2013 upadek gatunku? Pr\u00f3ba analizy przyczyn<\/strong><\/a><\/h4>\n\n\n\n

Katarzyna Kebernik<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Lekcje czu\u0142o\u015bci Ma\u0142gorzaty Goliszewskiej<\/strong><\/a><\/h4>\n\n\n\n

Karol Jachymek<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Z FINA: Sami swoi. Podsumowanie wynik\u00f3w raportu \u201ePolacy o polskich filmach\u201d<\/strong><\/a><\/h4>\n\n\n\n

Barbara Giza<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

\u015amiech jako sygna\u0142 ostrzegawczy. Z Piotrem Czerkawskim rozmawia Aleksander Kmak<\/strong><\/a><\/h4>\n\n\n\n

Aleksander Kmak<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

RECENZJA: Studio Film\u00f3w Rysunkowych w Bielsku-Bia\u0142ej. Historia nieznana \u2013 recenzja ksi\u0105\u017cki Leszka K. Talki i Karola Vesely\u2019ego „Kr\u00f3lowie bajek. Opowie\u015b\u0107 o legendarnym Studiu Film\u00f3w Rysunkowych”<\/strong><\/a><\/h4>\n\n\n\n

Micha\u0142 Mr\u00f3z<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Drogie Czytelniczki, drodzy Czytelnicy, Komedia i komizm zajmuj\u0105 w polskim filmie miejsce szczeg\u00f3lne. Gatunek komediowy jest jednym z nielicznych, kt\u00f3re trwale przyj\u0119\u0142y si\u0119 w naszej kinematografii. Zarazem gatunkiem, kt\u00f3ry wyda\u0142 dzie\u0142a zar\u00f3wno wielkie i znacz\u0105ce, jak i s\u0142absze, mniej cenione czy zapomniane. Polska komedia filmowa to pole \u2013 bardzo rozleg\u0142e i silnie zr\u00f3\u017cnicowane \u2013 domagaj\u0105ce si\u0119 wci\u0105\u017c nowych interpretacji i powrot\u00f3w. Z tego wzgl\u0119du… Czytaj wi\u0119cej »Komedia i komizm 4\/2020<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","template":"","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"ppma_author":[2],"class_list":["post-163","page","type-page","status-publish","hentry"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t