{"id":157,"date":"2021-03-24T00:00:00","date_gmt":"2021-03-23T23:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/pleograf.pl\/index.php\/nowy-kanon-4-2017\/"},"modified":"2021-05-29T16:05:50","modified_gmt":"2021-05-29T15:05:50","slug":"nowy-kanon-4-2017","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/nowy-kanon-4-2017\/","title":{"rendered":"Nowy kanon 4\/2017"},"content":{"rendered":"\n
\"ok\u0142adka<\/figure>\n\n\n\n

Drogie Czytelniczki, Drodzy Czytelnicy,<\/p>\n\n\n\n

Komu potrzebny jest kanon film\u00f3w? Je\u015bli za\u0142o\u017cymy, \u017ce \u2013 najog\u00f3lniej rzecz bior\u0105c \u2013 kanon to lista film\u00f3w wybranych i uznanych przez grup\u0119 ekspert\u00f3w za te, kt\u00f3re w spos\u00f3b istotny wp\u0142yn\u0119\u0142y na rozw\u00f3j sztuki filmowej, to przyj\u0105\u0107 mo\u017cna, \u017ce stanowi on niezb\u0119dn\u0105 baz\u0119 wiedzy dla mi\u0142o\u015bnik\u00f3w filmu i adept\u00f3w zawod\u00f3w zwi\u0105zanych z filmem czy filmoznawstwem, s\u0142u\u017cy te\u017c im za punkt odniesienia i kontekst dla odbioru film\u00f3w nowych. Zgodzi\u0107 si\u0119 przy tym wypada, \u017ce jakkolwiek jego rdze\u0144 ma charakter wzgl\u0119dnie sta\u0142y \u2013 gdy mowa o arcydzie\u0142ach \u2013 istotna cz\u0119\u015b\u0107 jego korpusu ulega ci\u0105g\u0142ym modyfikacjom. Ma to zwi\u0105zek z dynamik\u0105 proces\u00f3w spo\u0142ecznych, politycznych, kulturowych i last but not least<\/em> technologicznych. Sztuka filmowa ma oczywi\u015bcie histori\u0119 znacznie kr\u00f3tsz\u0105 ni\u017c na przyk\u0142ad literatura, niemniej kanon kina \u015bwiatowego wszed\u0142 do kulturowego dziedzictwa ludzko\u015bci, przy czym w ci\u0105gu ostatnich lat pewnemu os\u0142abieniu uleg\u0142a wcze\u015bniejsza absolutna dominacja w nim europejskiego i ameryka\u0144skiego kina \u201ebia\u0142ych m\u0119\u017cczyzn\u201d na rzecz na przyk\u0142ad kina azjatyckiego czy po\u0142udniowoameryka\u0144skiego, kina kobiet lub kina mniejszo\u015bci narodowych i seksualnych. Na bana\u0142 zakrawa stwierdzenie, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesne tempo przeobra\u017ce\u0144 nie sprzyja trwa\u0142o\u015bci os\u0105d\u00f3w artystycznych. Zmienia si\u0119 te\u017c typ kwalifikacji rozdzielaj\u0105cych tak zwane kino artystyczne od kina popularnego, wobec przyt\u0142aczaj\u0105cej komercjalizacji mechanizm\u00f3w dystrybucji i si\u0142y oddzia\u0142ywania opinii publicznej za spraw\u0105 Internetu, kt\u00f3ra za nic ma autorytet ekspercki krytyki filmowej. Niekt\u00f3re radykalniejsze g\u0142osy opowiadaj\u0105 si\u0119 wr\u0119cz za obaleniem wszystkich dotychczasowych kryteri\u00f3w jako tych, kt\u00f3re u podstaw maj\u0105 dyskryminacj\u0119, wykluczenie i elitaryzm, oraz ustalenie nowej strategii na miar\u0119 epoki. By\u0107 mo\u017ce jednak nale\u017ca\u0142oby po prostu w wi\u0119kszym stopniu bra\u0107 pod uwag\u0119 funkcje i znaczenie kanon\u00f3w alternatywnych, narodowych oraz mniejszo\u015bciowych i w ten spos\u00f3b otwiera\u0107 perspektyw\u0119 na nowe zjawiska.<\/p>\n\n\n\n

Jak zatem wobec tego rysuje si\u0119 kanon film\u00f3w polskich, ze swoj\u0105 jeszcze kr\u00f3tsz\u0105 (od 1918 roku) ni\u017c kino \u015bwiatowe histori\u0105, znaczon\u0105 seriami radykalnych dziejowych zawirowa\u0144? Czy jego zmienno\u015b\u0107 jest zauwa\u017calna? Czy jest po\u017c\u0105dana? To pytania nie od rzeczy, wzi\u0105wszy pod uwag\u0119 symboliczn\u0105, ale wa\u017cn\u0105 dat\u0119 \u2013 stulecie odnowionej pa\u0144stwowo\u015bci i polskiego kina zarazem. Zaprojektowali\u015bmy tom \u201ePleografu\u201d temu po\u015bwi\u0119cony, licz\u0105c na odzew rodzimych ekspert\u00f3w. Przyznajemy, \u017ce zamiar ten nie do ko\u0144ca si\u0119 powi\u00f3d\u0142. By\u0107 mo\u017ce nie jest to dzi\u015b problem kluczowy dla polskiego \u015brodowiska filmowego, mo\u017ce to kanon \u015bwiatowy jako punkt odniesienia uznawany jest za bardziej istotny, by\u0107 mo\u017ce wreszcie poszukiwanie nowych dr\u00f3g wydaje si\u0119 bardziej ekscytuj\u0105ce ni\u017c \u015bwiadomo\u015b\u0107 zakorzenienia? Na koniec niewykluczone, \u017ce nieusuwalna trudno\u015b\u0107 rozdzielenia kryteri\u00f3w politycznych i artystycznych, rzutuj\u0105ca na wizj\u0119 polskiego kina, sprawia, \u017ce i sam kanon, i jego mo\u017cliwe redefinicje postrzegane s\u0105 przede wszystkim w tym w\u0142a\u015bnie k\u0142opotliwym uwik\u0142aniu. Skoro jednak \u201ePleograf\u201d wspiera dzia\u0142alno\u015b\u0107 edukacyjn\u0105 Akademii Filmu Polskiego, nie rezygnujemy z zadanych powy\u017cej pyta\u0144, z nadziej\u0105, \u017ce zamieszczone tu teksty pobudz\u0105 do refleksji, a do podstawowego problemu przyjdzie nam jeszcze zapewne powr\u00f3ci\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Tom otwiera tekst Mi\u0142osza Stelmacha<\/a>, kt\u00f3ry proponuje nowe spojrzenie na polskie kino lat 70. i pierwszej po\u0142owy lat 80., w mocnej, interesuj\u0105cej konfrontacji z modernistycznym kinem zachodnioeuropejskim. Za kluczowy dla tego nurtu autor uznaje czynnik przesuni\u0119cia czasowego polskich najciekawszych dokona\u0144 artystycznych, co pozwala okre\u015bli\u0107 je jako \u201ep\u00f3\u017any modernizm\u201d, ze wszystkimi tego konsekwencjami zar\u00f3wno w aspekcie tematycznym (problem czasu i czasowo\u015bci wydaje si\u0119 tu centralny), jak i formalnym. Gdy ogl\u0105da si\u0119 te filmy ze \u015bwiadomo\u015bci\u0105 ko\u0144ca epoki i wyczerpania si\u0119 modernizmu oraz poddaje si\u0119 je analizie w tej w\u0142a\u015bnie perspektywie, ujawniaj\u0105 one nowe, zaskakuj\u0105ce sensy.<\/p>\n\n\n\n

Kontynuujemy w tym numerze cykl prezentacji przygotowywanych do druku ksi\u0105\u017cek po\u015bwi\u0119conych polskiemu kinu. Jakub Socha, uzupe\u0142niaj\u0105c kanon najwa\u017cniejszych polskich re\u017cyser\u00f3w, prezentuje sylwetk\u0119 wybitnego a niedocenianego tw\u00f3rcy, zmar\u0142ego niedawno Edwarda \u017bebrowskiego. Z pracy \u017bebrowski. Hipnotyzer <\/em>publikujemy rozdzia\u0142 o najmniej znanym, wczesnym etapie jego tw\u00f3rczo\u015bci<\/a>. \u0141ukasz Biskupski natomiast prezentuje monografi\u0119 \u201eStartu\u201d (Kinofilia zaanga\u017cowana. Stowarzyszenie Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Filmu Artystycznego \u201eStart\u201d i upowszechnianie kultury filmowej w latach 30. XX w.<\/em>), kt\u00f3ry zapisa\u0142 si\u0119 w historii filmu polskiego jako unikatowa inicjatywa grupy filmowc\u00f3w i krytyk\u00f3w okresu przedwojennego, nastawiona na propagowanie ambitnych artystycznie film\u00f3w, na przek\u00f3r dominuj\u0105cym w naszej kinematografii tendencjom kina popularnego. Tekst w \u201ePleografie\u201d<\/a> osadza legend\u0119 \u201eStartu\u201d, umacnian\u0105 po wojnie przez prominentnych przedstawicieli \u015brodowiska filmowego, w przyziemnej rzeczywisto\u015bci nieustannych k\u0142opot\u00f3w finansowych, organizacyjnych i personalnych. Owo szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105ce z perspektywy formowania si\u0119 kanonu napi\u0119cie mi\u0119dzy kinem ambitnym a popularnym w okresie mi\u0119dzywojennym widoczne jest te\u017c w opublikowanych w\u0142a\u015bnie felietonach Andrzeja W\u0142asta, kt\u00f3re obszernie i wnikliwie omawia Weronika Szulik<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

W ramach cyklu \u201eZ warsztatu\u201d<\/a> polecamy uwadze kilka wypowiedzi krytyk\u00f3w na temat znaczenia kanonu filmowego w ich praktyce publicystycznej i edukacyjnej. Pisz\u0105 o tym: Ma\u0142gorzata Sadowska, Piotr Czerkawski, Andrzej Ko\u0142ody\u0144ski i Anita Piotrowska.<\/p>\n\n\n\n

Iwona Kurz rozmawia z Robertem Bolest\u0105<\/a>, pisarzem, dramaturgiem i scenarzyst\u0105 film\u00f3w tak popularnych i docenianych ostatnio, jak Ostatnia Rodzina<\/em>, C\u00f3rki Dancingu<\/em> czy Serce mi\u0142o\u015bci<\/em>, kt\u00f3re w do\u015b\u0107 istotny spos\u00f3b wp\u0142yn\u0119\u0142y na poczucie wa\u017cnej zmiany pokoleniowej w kinie polskim, s\u0105 te\u017c \u015bwiadectwem nowej postawy m\u0142odych tw\u00f3rc\u00f3w wobec zawodowych wyzwa\u0144 i otwarcia na w\u0142asn\u0105, wymagaj\u0105c\u0105 publiczno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Dagmara Rode recenzuje<\/a> wydane w Stanach Zjednoczonych ksi\u0105\u017cki: prac\u0119 Kamili Kuc po\u015bwi\u0119con\u0105 polskiej wczesnej awangardzie filmowej (fragment pojawi\u0142 si\u0119 ju\u017c w \u201ePleografie\u201d<\/a>) i wsp\u00f3\u0142redagowany przez ni\u0105 z Michaelem O\u2019Prayem tom zbiorowy o tendencjach w polskiej awangardzie lat 1916\u20131989. Obie ksi\u0105\u017cki prezentuj\u0105 perspektyw\u0119 niejako zewn\u0119trzn\u0105 i pozwalaj\u0105 usytuowa\u0107 sztuk\u0119 polsk\u0105 z uwzgl\u0119dnieniem filmu eksperymentalnego w kontek\u015bcie \u015bwiatowym, uzupe\u0142niaj\u0105 te\u017c spory wok\u00f3\u0142 statusu awangardy mi\u0119dzywojennej, o kt\u00f3rych pisz\u0105 w tym numerze Weronika Szulik i \u0141ukasz Biskupski. Tom  zamyka recenzja Karoliny Kosi\u0144skiej<\/a>, po\u015bwi\u0119cona publikacji zbiorowej b\u0119d\u0105cej pok\u0142osiem mi\u0119dzynarodowej konferencji na temat r\u00f3\u017cnorakich transnarodowych aspekt\u00f3w kina polskiego. Teksty tam zawarte prowokuj\u0105 mi\u0119dzy innymi do pytania, jak rysuj\u0105 si\u0119 szanse rodzimej kinematografii na wej\u015bcie do kanonu kina \u015bwiatowego.<\/p>\n\n\n\n

Zesp\u00f3\u0142 Redakcyjny<\/em><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

P\u00f3\u017any styl, czyli jak filmowy modernizm prze\u017cywa\u0142 sw\u00f3j w\u0142asny koniec<\/strong><\/a><\/h4>\n\n\n\n

Mi\u0142osz Stelmach<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

W DRUKU: Szko\u0142a uczu\u0107<\/strong><\/a><\/h4>\n\n\n\n

Jakub Socha<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

W DRUKU: Okres schy\u0142kowy „Startu”<\/strong><\/a><\/h4>\n\n\n\n

\u0141ukasz Biskupski<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

„Dziesi\u0105ta Muza (impresje)” \u2013 felietony Andrzeja W\u0142asta na tle my\u015bli filmowej dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego<\/strong><\/a><\/h4>\n\n\n\n

Weronika Szulik<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Z WARSZTATU: Krytyka filmowa wobec kanonu<\/strong><\/a><\/h4>\n\n\n\n

Ma\u0142gorzata Sadowska, Piotr Czerkawski, Andrzej Ko\u0142ody\u0144ski, Anita Piotrowska<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Tytu\u0142 jest pierwszy. Z Robertem Bolesto rozmawia Iwona Kurz<\/strong><\/a><\/h4>\n\n\n\n

Iwona Kurz<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

RECENZJA: om\u00f3wienie angloj\u0119zycznych ksi\u0105\u017cek po\u015bwi\u0119conych polskiej awangardzie filmowej<\/strong><\/a><\/h4>\n\n\n\n

Dagmara Rode<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

RECENZJA: Wielokierunkowo\u015b\u0107, czyli spojrzenie transnarodowe \u2013 recenzja ksi\u0105\u017cki „Kino polskie jako kino transnarodowe” pod red. Magdaleny Podsiad\u0142o i Sebastiana Jagielskiego<\/strong><\/a><\/h4>\n\n\n\n

Karolina Kosi\u0144ska<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Drogie Czytelniczki, Drodzy Czytelnicy, Komu potrzebny jest kanon film\u00f3w? Je\u015bli za\u0142o\u017cymy, \u017ce \u2013 najog\u00f3lniej rzecz bior\u0105c \u2013 kanon to lista film\u00f3w wybranych i uznanych przez grup\u0119 ekspert\u00f3w za te, kt\u00f3re w spos\u00f3b istotny wp\u0142yn\u0119\u0142y na rozw\u00f3j sztuki filmowej, to przyj\u0105\u0107 mo\u017cna, \u017ce stanowi on niezb\u0119dn\u0105 baz\u0119 wiedzy dla mi\u0142o\u015bnik\u00f3w filmu i adept\u00f3w zawod\u00f3w zwi\u0105zanych z filmem czy filmoznawstwem, s\u0142u\u017cy… Czytaj wi\u0119cej »Nowy kanon 4\/2017<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","template":"","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"ppma_author":[2],"class_list":["post-157","page","type-page","status-publish","hentry"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t