{"id":154,"date":"2021-03-24T00:00:00","date_gmt":"2021-03-23T23:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/pleograf.pl\/index.php\/ironia-3-2018-2\/"},"modified":"2021-05-29T16:05:49","modified_gmt":"2021-05-29T15:05:49","slug":"ironia-3-2018-2","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/ironia-3-2018-2\/","title":{"rendered":"Ironia 3\/2018"},"content":{"rendered":"\n
\"2018<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Drogie Czytelniczki, drodzy Czytelnicy,<\/p>\n\n\n\n

najnowszy numer \u201ePleografu\u201d po\u015bwi\u0119cony jest funkcjonowaniu w obr\u0119bie i w odniesieniu do polskiego kina poj\u0119cia ironii. Zamieszczone w nim artyku\u0142y analizuj\u0105 specyficzne dla formy filmowej jej wykorzystanie, a zarazem odkrywaj\u0105 bardzo ciekawe wymiary i \u015bcie\u017cki interpretacyjne kina polskiego.<\/p>\n\n\n\n

Pojawienie si\u0119 ironii jako figury retorycznej, ramy poznawczej (zar\u00f3wno ze strony tw\u00f3rc\u00f3w, jak i badaczy przekaz\u00f3w kulturowych) czy wreszcie jako modelu \u017cyciowej i artystycznej praktyki (sugeruj\u0105cej przekraczanie granicy mi\u0119dzy \u017cyciem i sztuk\u0105) zak\u0142ada wytworzenie dystansu. Ten za\u015b mo\u017ce budowa\u0107 si\u0119 wobec rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3r\u0105 pragniemy przedstawi\u0107, wobec w\u0142asnych mo\u017cliwo\u015bci tw\u00f3rczych, wobec sko\u0144czono\u015bci i przygodno\u015bci, stawiaj\u0105cej op\u00f3r absolutystycznym ambicjom. Jak si\u0119 okaza\u0142o, kino polskie, mierz\u0105ce si\u0119 cz\u0119sto z dramatyczn\u0105 histori\u0105 i niepewn\u0105 pozycj\u0105 jednostki wzgl\u0119dem rzeczywisto\u015bci, jest obszarem, wobec kt\u00f3rego poj\u0119cie ironii mo\u017cna zastosowa\u0107 w spos\u00f3b ogromnie skuteczny i owocny poznawczo. Ponadto za\u015b w wielu proponowanych w tym numerze \u201ePleografu\u201d artyku\u0142ach \u0142atwo dostrzec, jakiego kalibru tematem jest ironia: jej pojawienie si\u0119, czy mo\u017cliwo\u015b\u0107 zastosowania w refleksji, wskazuje cz\u0119sto na obecno\u015b\u0107 zjawisk i temat\u00f3w najbardziej powa\u017cnych i znacz\u0105cych.<\/p>\n\n\n\n

Refleksj\u0119 nad ironi\u0105 w kinie polskim rozpoczyna tekst Krzysztofa Kopczy\u0144skiego O  romantycznej  teorii  ironii  artystycznej  z  nieustaj\u0105cym  odniesieniem  do  filmu  polskiego<\/em><\/a>. Stanowi on wprowadzenie do refleksji nad ironi\u0105 romantyczn\u0105 jako teori\u0105 sztuki, najwa\u017cniejszym za\u015b punktem odniesienia w kinie polskim jest dla Kopczy\u0144skiego Trzecia cz\u0119\u015b\u0107 nocy <\/em>(1971) Andrzeja \u017bu\u0142awskiego, konkretnie za\u015b sekwencja karmienia wszy w lwowskim Instytucie Weigla. W teori\u0119 ironii jako postawy tw\u00f3rczej i jako narz\u0119dzia refleksji wprowadza tak\u017ce podejmuj\u0105cy podobn\u0105 tematyk\u0119 \u2013 wojennej okropno\u015bci, dla kt\u00f3rej ukazania osobliwie trafne okazuj\u0105 si\u0119 konwencje ironii i groteski \u2013 artyku\u0142 Natalii Chojny Groteska i ironia w <\/em>Kornblumenblau<\/a>, analizuj\u0105cy film Leszka Wosiewicza z 1988 roku. Dog\u0142\u0119bna i sugestywna analiza Chojny dope\u0142niona zostaje w przeprowadzonym przez ni\u0105 wywiadzie z re\u017cyserem<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Ironia jako autorska strategia kszta\u0142towania wypowiedzi na temat kultury i \u017cycia spo\u0142ecznego w PRL oraz charakterystycznych dla nich absurd\u00f3w staje si\u0119 obiektem refleksji w artykule Karola Jachymka W\u0142osy Marka Piwowskiego. O ironii jako filmowej strategii subwersji w polskich filmach dokumentalnych prze\u0142omu lat 60. i 70.<\/em><\/a> Z kolei Ma\u0142gorzata Bugaj w tek\u015bcie Wajda autoironicznie: Lem i<\/em> Przek\u0142adaniec<\/a> analizuje Wajdowsk\u0105 pr\u00f3b\u0119 science fiction w kontek\u015bcie szczeg\u00f3lnego momentu tak w tw\u00f3rczo\u015bci re\u017cysera Popio\u0142u i diamentu<\/em>, jak i polskiego kina. Koniec formacji, jak\u0105 by\u0142a Szko\u0142a Polska, w du\u017cej mierze wymuszony odg\u00f3rn\u0105 decyzj\u0105 w\u0142adz, oznacza\u0142 te\u017c konieczno\u015b\u0107 nowego wytyczenia \u015bcie\u017cki tw\u00f3rczej jej bodaj najwa\u017cniejszego re\u017cysera. Przek\u0142adaniec<\/em> (1968), traktowany jest przez  Bugaj jako film autorefleksywny, ukazuj\u0105cy przemiany osobowo\u015bci artystycznej samego Wajdy. Tym samym za\u015b ironia rozumiana jest ponownie jako pr\u00f3ba uzyskania dystansu, a zarazem strategia pozwalaj\u0105ca w jakim\u015b wymiarze przekroczy\u0107 (jak we Wszystko na sprzeda\u017c <\/em>z tego samego roku) barier\u0119 mi\u0119dzy fikcj\u0105 artystyczn\u0105 a rzeczywist\u0105 egzystencj\u0105 tw\u00f3rcy.<\/p>\n\n\n\n

Kolejne teksty: O roli ironii w filmach Wojciecha Jerzego Hasa<\/em> Marcina Marona<\/a> oraz Mi\u0119dzy kadrami<\/em> Alicji Helman<\/a>, za g\u0142\u00f3wny obiekt analizy przyjmuj\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 autora Po\u017cegna\u0144<\/em>, przy czym stanowi\u0105 propozycje bardzo odmienne. Artyku\u0142 Marona osadza dzie\u0142a Hasa \u2013 przede wszystkim R\u0119kopis znaleziony w Saragossie<\/em> (1964) \u2013 w szeroko zakrojonej refleksji na temat ironii, rozumianej jako \u201epostawa bohater\u00f3w, jako stosunek do historii oraz jako efekt estetyczny, czyli (\u2026) posiadaj\u0105ca wymiar artystyczny i filozoficzny gra autora z widzem\u201d. Alicja Helman natomiast, bior\u0105c na warsztat film Jak by\u0107 kochan\u0105<\/em> (1962) oraz jego literacki pierwowz\u00f3r, autorstwa Kazimierza Brandysa, proponuje \u201esprawozdanie z pewnego odbiorczego do\u015bwiadczenia\u201d. Czyni\u0105c to, zostawia najbardziej widoczny, ironiczny i zdystansowany rys postaci g\u0142\u00f3wnej bohaterki Felicji na drugim planie i schodzi g\u0142\u0119biej, jednocze\u015bnie ponownie unaoczniaj\u0105c czytelnikom wybitno\u015b\u0107 dzie\u0142a Hasa\u2013Brandysa, kt\u00f3re poprzez subteln\u0105 gr\u0119 z widzem pyta nie tylko o mi\u0142o\u015b\u0107, ale i o to\u017csamo\u015b\u0107, o samo istnienie g\u0142\u00f3wnej bohaterki.<\/p>\n\n\n\n

Ostatni z artyku\u0142\u00f3w naukowych, kt\u00f3re proponujemy w tym numerze \u2013 W obliczu ko\u0144ca. Apokaliptyczna wra\u017cliwo\u015b\u0107 Andrzeja \u017bu\u0142awskiego <\/em>Mi\u0142osza Stelmacha<\/a> \u2013 sytuuje si\u0119 poza stanowi\u0105cymi g\u0142\u00f3wny temat numeru rozwa\u017caniami o ironii. Powraca w nim natomiast w\u0105tek tw\u00f3rczo\u015bci autora Trzeciej cz\u0119\u015bci nocy<\/em>, obecny w tek\u015bcie Krzysztofa Kopczy\u0144skiego. Szeroko zakrojona interpretacja tw\u00f3rczo\u015bci \u017bu\u0142awskiego poszerza perspektywy badawcze zarysowane w po\u015bwi\u0119conym temu re\u017cyserowi numerze \u201ePleografu\u201d (3\/2016)<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Zapraszamy tak\u017ce do lektury dw\u00f3ch recenzji. Pierwsza z nich, autorstwa Aleksandra Kmaka, przedstawia antologi\u0119 W poszukiwaniu polskiej Nowej Fali<\/em>, pod redakcj\u0105 Andrzeja Gwo\u017adzia i Margarete Wach<\/a>. W drugiej, Marcin Maron recenzuje Sztuk\u0119 filmow\u0105 <\/em>Jerzego W\u00f3jcika (w opracowaniu Seweryna Ku\u015bmierczyka)<\/a>, odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do postaci samego autora: operatora, re\u017cysera, pedagoga i filozofa kina. <\/p>\n\n\n\n

Zesp\u00f3\u0142 Redakcyjny<\/em><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

O romantycznej teorii ironii artystycznej z nieustaj\u0105cym odniesieniem do filmu polskiego. Szkic problemu<\/strong><\/a><\/h4>\n\n\n\n

Krzysztof Kopczy\u0144ski<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Groteska i ironia w Kornblumenblau<\/strong><\/a><\/h4>\n\n\n\n

Natalia Chojna<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Alles f\u00fcr alle. Z Leszkiem Wosiewiczem o filmie „Kornblumenblau” rozmawia Natalia Chojna<\/strong><\/a><\/h4>\n\n\n\n

Natalia Chojna<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

W\u0142osy Marka Piwowskiego. O ironii jako filmowej strategii subwersji w polskich filmach dokumentalnych prze\u0142omu lat 60. i 70.<\/strong><\/a><\/h4>\n\n\n\n

Karol Jachymek<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Wajda autoironicznie: Lem i Przek\u0142adaniec<\/strong><\/a><\/h4>\n\n\n\n

Ma\u0142gorzata Bugaj<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

O roli ironii w filmach Wojciecha Jerzego Hasa<\/strong><\/a><\/h4>\n\n\n\n

Marcin Maron<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Mi\u0119dzy kadrami<\/strong><\/a><\/h4>\n\n\n\n

Alicja Helman<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

W obliczu ko\u0144ca. Apokaliptyczna wra\u017cliwo\u015b\u0107 Andrzeja \u017bu\u0142awskiego<\/strong><\/a><\/h4>\n\n\n\n

Mi\u0142osz Stelmach<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

RECENZJA: Nie ma polskiej Nowej Fali \u2013 recenzja ksi\u0105\u017cki „W poszukiwaniu polskiej Nowej Fali” pod red. Andrzeja Gwo\u017adzia i Margarete Wach<\/strong><\/a><\/h4>\n\n\n\n

Aleksander Kmak<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

RECENZJA: \u015awiat zintegrowany \u2013 recenzja „Sztuki filmowej” Jerzego W\u00f3jcika<\/strong><\/a><\/h4>\n\n\n\n

Marcin Maron<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Drogie Czytelniczki, drodzy Czytelnicy, najnowszy numer \u201ePleografu\u201d po\u015bwi\u0119cony jest funkcjonowaniu w obr\u0119bie i w odniesieniu do polskiego kina poj\u0119cia ironii. Zamieszczone w nim artyku\u0142y analizuj\u0105 specyficzne dla formy filmowej jej wykorzystanie, a zarazem odkrywaj\u0105 bardzo ciekawe wymiary i \u015bcie\u017cki interpretacyjne kina polskiego. Pojawienie si\u0119 ironii jako figury retorycznej, ramy poznawczej (zar\u00f3wno ze strony tw\u00f3rc\u00f3w, jak i badaczy przekaz\u00f3w kulturowych) czy wreszcie… Czytaj wi\u0119cej »Ironia 3\/2018<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","template":"","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"ppma_author":[2],"class_list":["post-154","page","type-page","status-publish","hentry"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t