{"id":151,"date":"2021-03-24T00:00:00","date_gmt":"2021-03-23T23:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/pleograf.pl\/index.php\/nuda-marazm-powolnosc-2-2019\/"},"modified":"2021-05-29T16:05:49","modified_gmt":"2021-05-29T15:05:49","slug":"nuda-marazm-powolnosc-2-2019","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/pleograf.pl\/index.php\/nuda-marazm-powolnosc-2-2019\/","title":{"rendered":"Nuda, marazm, powolno\u015b\u0107 2\/2019"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Drogie Czytelniczki, drodzy Czytelnicy,<\/p>\n\n\n\n

wrzesie\u0144, ze wzgl\u0119du na niewdzi\u0119czne ulokowanie mi\u0119dzy p\u00f3\u017anym latem a wczesn\u0105 jesieni\u0105, nie tylko nastraja melancholijnie, ale te\u017c pozwala odczu\u0107 z ca\u0142\u0105 si\u0142\u0105 najwa\u017cniejszy by\u0107 mo\u017ce paradoks nudy wyra\u017caj\u0105cy si\u0119 w pytaniu, czy nudzimy si\u0119 bardziej dotkliwie, pogr\u0105\u017caj\u0105c si\u0119 w (wakacyjnym) nicnierobieniu, czy jednak wtedy, gdy przyt\u0142acza nas nadmiar bod\u017ac\u00f3w, kt\u00f3rych dostarcza rynek pracy i rozrywki. To samo pytanie mo\u017cna odnie\u015b\u0107 bezpo\u015brednio do kina: czy nudzi i m\u0119czy raczej film, w kt\u00f3rym dzieje si\u0119 zbyt ma\u0142o (czy to na poziomie tre\u015bci, czy formy), czy jednak taki, kt\u00f3ry jest prze\u0142adowany atrakcjami i efektami, ale nie pozwala skupi\u0107 na nich uwagi? Nie chodzi tu wcale o \u0142atwe przeciwstawienie sobie konkretnych rodzaj\u00f3w kina czy strategii tw\u00f3rczych, ale o podkre\u015blenie sprzecznych oczekiwa\u0144, z jakimi zwracamy si\u0119 w stron\u0119 kina.<\/p>\n\n\n\n

W powakacyjnym numerze \u201ePleografu\u201d pragniemy zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 w stron\u0119 kina polskiego, by si\u0119 zastanowi\u0107 nad charakterystycznymi dla\u0144 momentami spowolnienia, nad nud\u0105 i marazmem jako jego pora\u017ckami, a mo\u017ce raczej inspiruj\u0105cymi w\u0142a\u015bciwo\u015bciami. Bo te\u017c Autorki i Autorzy tekst\u00f3w, kt\u00f3re sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na ten numer, buduj\u0105 wok\u00f3\u0142 nudy i powolno\u015bci sie\u0107 wyra\u017anie pozytywnych skojarze\u0144, widz\u0105c w nich nie dow\u00f3d na s\u0142abo\u015b\u0107 czy zap\u00f3\u017anienie polskiej kinematografii wzgl\u0119dem zachodnich wzorc\u00f3w, ale raczej \u015bwiadectwo indywidualnych poszukiwa\u0144 tw\u00f3rczych lub nieoczywist\u0105, jako\u015b przekorn\u0105 reakcj\u0119 na zastoje i pozorne przyspieszenia polskiej rzeczywisto\u015bci spo\u0142ecznej, politycznej, kulturowej lub obyczajowej. Afirmatywne potraktowanie wiod\u0105cego tematu mo\u017ce te\u017c wynika\u0107 z faktu, \u017ce polskie kino znalaz\u0142o si\u0119 dzi\u015b w momencie pewnego przyspieszenia i wzrostu, zar\u00f3wno ilo\u015bciowego, jak i jako\u015bciowego \u2013 diagnozie najnowszych zjawisk po\u015bwi\u0119cony by\u0142 zreszt\u0105 ostatni numer \u201ePleografu\u201d z 2018 roku<\/a>. Skoro zatem nie musimy, jak mo\u017cna mie\u0107 nadziej\u0119, pyta\u0107 z trosk\u0105 o to, dlaczego nasza kinematografia g\u0142\u00f3wnego nurtu wci\u0105\u017c nie nad\u0105\u017ca, wci\u0105\u017c tylko aspiruje i nadrabia stracony czas, mo\u017cemy skupi\u0107 si\u0119 na jej historycznych i aktualnych niespiesznych ods\u0142onach, na strategiach podejmowanych w kinie artystycznym, na pracy z obrazem filmowym, na afirmacji powolno\u015bci w jej niekoniecznie spektakularnych wymiarach.<\/p>\n\n\n\n

Ten numer \u201ePleografu\u201d \u2013 inaczej ni\u017c zwykle, ale nieprzypadkowo \u2013 otwieramy d\u0142ug\u0105 rozmow\u0105, jak\u0105 z Mi\u0142oszem Stelmachem, redaktorem naczelnym zaprzyja\u017anionych \u201eEkran\u00f3w\u201d, przeprowadzi\u0142 Aleksander Kmak<\/a>. Rozmowa po\u015bwi\u0119cona jest szerokim kontekstom i przyczynom popularno\u015bci slow cinema<\/em> we wsp\u00f3\u0142czesnym kinie polskim oraz \u015bwiatowym, i o tyle okazuje si\u0119 doskona\u0142ym wprowadzeniem w tematyk\u0119 przewodni\u0105 numeru, ujmuj\u0105c interesuj\u0105cy nas problem w perspektywie teoretycznej i krytycznej zarazem. We wszystkich niemal artyku\u0142ach sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 na ten numer powraca\u0107 b\u0119d\u0105 pytania o \u017ar\u00f3d\u0142a i warunki zaistnienia polskiego wariantu slow cinema<\/em> i o ewentualn\u0105 lokaln\u0105 czy wr\u0119cz narodow\u0105 specyfik\u0119 tej kontrolowanej nudy i powolno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli nuda w polskim kinie przemawia konkretnym g\u0142osem, to z pewno\u015bci\u0105 jest to spokojny, wycofany, mocno znu\u017cony, ale podszyty te\u017c ledwo uchwytn\u0105 ironi\u0105 g\u0142os Zdzis\u0142awa Maklakiewicza, kt\u00f3ry jako in\u017cynier Mamo\u0144 w kultowym monologu z filmu Rejs<\/em> (1970) Marka Piwowskiego uskar\u017ca si\u0119 na kondycj\u0119 polskiego filmu \u2013 na kiepskie dialogi, na brak akcji, na to, \u017ce nic si\u0119 nie dzieje, prosz\u0119 pana, nic. Justyna Jaworska przygl\u0105da si\u0119 w swoim tek\u015bcie<\/a> r\u00f3wnie\u017c innym, przede wszystkim drugoplanowym i epizodycznym, rolom Maklakiewicza, kt\u00f3rego gr\u0119 okre\u015bla jako woln\u0105, w podw\u00f3jnym tego s\u0142owa znaczeniu, i uznaje za symptom szerszych proces\u00f3w spo\u0142eczno-obyczajowych charakteryzuj\u0105cych polsk\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 lat 70. XX wieku.<\/p>\n\n\n\n

Dwa kolejne artyku\u0142y stawiaj\u0105 problem powolno\u015bci i statyczno\u015bci przede wszystkim w kontek\u015bcie pracy z obrazem filmowym, cho\u0107 podchodz\u0105 do tej kwestii z r\u00f3\u017cnych perspektyw. Katarzyna Taras analizuje cztery filmy Krzysztofa Krauzego, Joanny Kos-Krauze i Wojciecha Smarzowskiego, w kt\u00f3rych operatorem by\u0142 Krzysztof Ptak<\/a>. Koncentracja na technicznych aspektach realizacji obrazu pozwala okre\u015bli\u0107 autorski styl Ptaka jako \u015bwiadom\u0105 \u201ecelebracj\u0119 powolno\u015bci\u201d. Gabriela Sitek przygl\u0105da si\u0119 natomiast tw\u00f3rczo\u015bci Karoliny Pucha\u0142y-Rojek, kt\u00f3ra w filmie Ja kinuj\u0119<\/em> (2012)<\/a> wykorzystuje i przetwarza fragmenty ta\u015bm filmowych nakr\u0119conych przez Zofi\u0119 Chom\u0119towsk\u0105 pod koniec lat 20. XX wieku. Zastosowane w tym foundfootage\u2019owym <\/em>projekcie zabiegi formalne, polegaj\u0105ce na celowym spowolnieniu procesu ogl\u0105dania materia\u0142\u00f3w wizualnych, sprawiaj\u0105, \u017ce zyskuj\u0105 one nowe sensy, pomini\u0119te lub niedostrze\u017cone przez Chom\u0119towsk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Zagadnieniem wi\u0105\u017c\u0105cym trzy nast\u0119pne artyku\u0142y jest problem nudy i spowolnienia jako strategii estetycznych charakteryzuj\u0105cych wsp\u00f3\u0142czesne kino artystyczne i eksperymentalne. Zuzanna Kowalczyk wnikliwie analizuje M\u0142yn i krzy\u017c <\/em>(2011) Lecha Majewskiego<\/a> jako przyk\u0142ad neopiktorializmu filmowego. Pod tym autorskim poj\u0119ciem kryje si\u0119 oryginalna i inspiruj\u0105ca pr\u00f3ba spojrzenia na ten obszar wsp\u00f3\u0142czesnego kina artystycznego, w kt\u00f3rym malarsko\u015b\u0107 spotyka si\u0119 z w\u0142a\u015bciw\u0105 filmowi obrazowo\u015bci\u0105. \u0141ukasz Kie\u0142pi\u0144ski z kolei skupia si\u0119 na analizie warstwy kolorystycznej filmu Serce mi\u0142o\u015bci<\/em> (2017) \u0141ukasza Rondudy<\/a>, zauwa\u017caj\u0105c, \u017ce konsekwentne operowanie ograniczon\u0105 palet\u0105 barw o du\u017cym nasyceniu wsp\u00f3\u0142tworzy r\u00f3wnie\u017c psychologiczne portrety pary g\u0142\u00f3wnych bohater\u00f3w i odpowiada za w\u0142a\u015bciw\u0105 dla tego obrazu atmosfer\u0119. Wreszcie Anna Taszycka proponuje analiz\u0119 por\u00f3wnawcz\u0105 dw\u00f3ch neoawangardowych projekt\u00f3w<\/a>: filmu wideo J\u00f3zefa Robakowskiego Z<\/em> mojego okna<\/em> powsta\u0142ego w latach 1978\u20131999 i wsp\u00f3\u0142czesnej realizacji Tobiasza J\u0119draka Czarny kwadrat na bia\u0142ym tle mieszka w widoku z mojego okna<\/em> z 2017 roku. Obaj arty\u015bci za punkt wyj\u015bcia obieraj\u0105 temat z pozoru banalny \u2013 widok z okna \u2013 kt\u00f3ry jednak opracowuj\u0105 we w\u0142a\u015bciwych sobie j\u0119zykach wizualnych.<\/p>\n\n\n\n

Dope\u0142nieniem tematu numeru jest felieton Olgi Drendy<\/a>, kt\u00f3ra potransformacyjn\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 filmow\u0105 mi\u0119dzy innymi Jana Jakuba Kolskiego i Andrzeja Jakimowskiego czyta z perspektywy realizmu magicznego i zarazem mitu \u201ema\u0142ych ojczyzn\u201d. Tekstem tym inicjujemy zarazem nowy cykl \u201eZ perspektywy\u201d, w kt\u00f3rym b\u0119dziemy prezentowa\u0107 kr\u00f3tsze wypowiedzi, o wyra\u017anie eseistycznym charakterze, ujmuj\u0105ce wiod\u0105cy temat z niekoniecznie czysto filmoznawczych punkt\u00f3w widzenia i uruchamiaj\u0105ce odleglejsze, nie zawsze oczywiste konteksty.<\/p>\n\n\n\n

Artyku\u0142 Matyldy Szewczyk<\/a> \u2013 niezwi\u0105zany bezpo\u015brednio z tematem nudy, cho\u0107 z innej perspektywy r\u00f3wnie\u017c pytaj\u0105cy o g\u0142\u0119bokie skutki tkwienia w systemowym marazmie i mo\u017cliwo\u015bci przekroczenia tej sytuacji w wymiarze politycznym, egzystencjalnym i artystycznym \u2013 po\u015bwi\u0119cony jest Ucieczce z kina Wolno\u015b\u0107 <\/em>(1990) Wojciecha Marczewskiego. Autorka stawia ten klasyczny ju\u017c film czas\u00f3w transformacji w nowym \u015bwietle, uwzgl\u0119dniaj\u0105c przede wszystkim kategori\u0119 przesilenia i koncentruj\u0105c si\u0119 na sporach wok\u00f3\u0142 roli artysty i sztuki w nowych realiach politycznych i spo\u0142ecznych.<\/p>\n\n\n\n

Numer \u201ePleografu\u201d ko\u0144czymy dwiema recenzjami ksi\u0105\u017cek naukowych. Weronika Parfianowicz pisze o tomie zbiorowym Polsko-czeskie i polsko-s\u0142owackie kontakty filmowe <\/em>pod redakcj\u0105 Ewy Ciszewskiej i Miko\u0142aja G\u00f3ralika<\/a>, natomiast Justyna Budzik poleca kinofilsk\u0105 z ducha ksi\u0105\u017ck\u0119 Andrzeja Gwo\u017adzia Powt\u00f3rka z Kutza: tropy, interpretacje, rozmowy<\/em><\/a>, b\u0119d\u0105c\u0105 kolejn\u0105 w dorobku filmoznawcy pr\u00f3b\u0105 zmierzenia si\u0119 z tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 zmar\u0142ego w grudniu 2018 roku re\u017cysera.<\/p>\n\n\n\n

\u017byczymy niespiesznej i inspiruj\u0105cej lektury.<\/p>\n\n\n\n

Zesp\u00f3\u0142 Redakcyjny<\/em><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Slow cinema i perspektywy nudy. Z Mi\u0142oszem Stelmachem rozmawia Aleksander Kmak<\/strong><\/a><\/h4>\n\n\n\n

Aleksander Kmak<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Zdzis\u0142aw Maklakiewicz jako wolny aktor<\/strong><\/a><\/h4>\n\n\n\n

Justyna Jaworska<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Kamera przybita gwo\u017adziem albo celebracja powolno\u015bci \u2013 sztuka operatorska Krzysztofa Ptaka<\/strong><\/a><\/h4>\n\n\n\n

Katarzyna Taras<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

S\u0142u\u017cba, guwernantka, okoliczni ch\u0142opi. Found footage jako \u201espowolnione\u201d spojrzenie na polsk\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 kulturow\u0105 i polityczn\u0105 na przyk\u0142adzie „Ja kinuj\u0119” Karoliny Pucha\u0142y-Rojek<\/strong><\/a><\/h4>\n\n\n\n

Gabriela Sitek<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Neopiktorializm filmowy. Obrazowo\u015b\u0107 i malarsko\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnego kina artystycznego<\/strong><\/a><\/h4>\n\n\n\n

Zuzanna Kowalczyk<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Pokolenie Black Red White. Kolorystyczna estetyzacja i anestetyczny koloryt w „Sercu mi\u0142o\u015bci” \u0141ukasza Rondudy<\/strong><\/a><\/h4>\n\n\n\n

\u0141ukasz Kie\u0142pi\u0144ski<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Co wida\u0107 z okien neoawangardy? „Z mojego okna” (1978\u20131999) J\u00f3zefa Robakowskiego i „Czarny kwadrat na bia\u0142ym tle mieszka w widoku z mojego okna” (2017) Tobiasza J\u0119draka<\/strong><\/a><\/h4>\n\n\n\n

Anna Taszycka<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Z PERSPEKTYWY: Amelia na ha\u0142dzie. Realizm magiczny w polskim kinie po transformacji<\/strong><\/a><\/h4>\n\n\n\n

Olga Drenda<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Przesilenie. O „Ucieczce z kina Wolno\u015b\u0107” Wojciecha Marczewskiego<\/strong><\/a><\/h4>\n\n\n\n

Matylda Szewczyk<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

RECENZJA: Zakl\u0119te rewiry \u015brodkowoeuropejskiej kinematografii \u2013 recenzja ksi\u0105\u017cki „Polsko-czeskie i polsko-s\u0142owackie kontakty filmowe”<\/strong><\/a><\/h4>\n\n\n\n

Weronika Parfianowicz<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

RECENZJA: Filmoznawcze ol\u015bnienia \u2013 recenzja ksi\u0105\u017cki „Powt\u00f3rka z Kutza” Andrzeja Gwo\u017adzia<\/strong><\/a><\/h4>\n\n\n\n

Justyna Budzik<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Drogie Czytelniczki, drodzy Czytelnicy, wrzesie\u0144, ze wzgl\u0119du na niewdzi\u0119czne ulokowanie mi\u0119dzy p\u00f3\u017anym latem a wczesn\u0105 jesieni\u0105, nie tylko nastraja melancholijnie, ale te\u017c pozwala odczu\u0107 z ca\u0142\u0105 si\u0142\u0105 najwa\u017cniejszy by\u0107 mo\u017ce paradoks nudy wyra\u017caj\u0105cy si\u0119 w pytaniu, czy nudzimy si\u0119 bardziej dotkliwie, pogr\u0105\u017caj\u0105c si\u0119 w (wakacyjnym) nicnierobieniu, czy jednak wtedy, gdy przyt\u0142acza nas nadmiar bod\u017ac\u00f3w, kt\u00f3rych dostarcza rynek pracy i rozrywki.… Czytaj wi\u0119cej »Nuda, marazm, powolno\u015b\u0107 2\/2019<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","template":"","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"ppma_author":[2],"class_list":["post-151","page","type-page","status-publish","hentry"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t